Этнопсихологиялық тәрбиенің өзіндік санасы


Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспары
Кіріспе
Негізгі бөлім

1.Этнопсихологиялық тәрбиенің өзіндік санасы.

2. Этнопсихологиялық тәлім-тәрбие.

3. Этнопсихологиялық мәдениет.

қазақстан халқының этнопсихологиялық сипаттамасы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Этнопсихологиялық тәрбие.

Қазақстан Республикасындағы мектепке дейінгі педагогика-психология
ғылымында да тұлғаның түрлі сапаларын тәрбиелеу үшін оқыту әдісі ретінде
ұлттық дәстүрлерді пайдаланудың мүмкіндіктері белсенді түрде зерттеліп,
балалардың тілінің дамуы мен көрскемдік талғамының, еңбек дағдыларының т.б.
қалыптасуы қадағаланып, қазақ тілді мектепке дейінгі мекемелердің
тәжірибесінде балалардың бойында этнопсихологиялық тәрбие психологияны
қалыптастыру бағытында тәрбие үрдісіне баса назар аударылып келеді.
Қазақ балабақшалары мен мектептерінде балаларды ұлттық тәлім-тәрбие
бағытында оқытуға жаңа мазмұн беру керек, сонда олардың бойында
этнопсихологиялық тәрбиенің сана-сезімі оянуына мүмкіндік туады. Қазақ
балаларын оқытуға жаңа мазмұн беру дегеніміз не? Бұл балалардың ақыл-ойы
мен сезімін, қоршаған өмір мен құбылыстарды бақылампаздығын дамытуға ықпал
ететін әдіс-тәсілдерді іздестіре білу. Осы әдіс-тәсілдердер оның санасы мен
сезіміне жол тауып, ұлтық тұлға ретінде қалыптасуын нығайтуы қажет.
Ғалымдар, педагогтар, психологтар (және ата-аналар) қалыптасқан
жағдайды ескере отырып, бұларсыз балаларға ұлттық тәрбие берудің тиімділігі
мүмкін болмайтын басты әдіснамалық мәселелерді анық елестетулері керек.
Бірінші мәселе, мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық тәлім-тәрбие берудің
психологиялық аспектілерін анықтау болып табылады; екінші – баяндаудың,
жаттатудан бас тартып, балалардың этностық өзіндік санасының оянуы мен
қалыптасуына негізделген тәрбиелік ықпалды белгілеу; үшінші – ұлттық
тәрбиенің әдіснамалық мәселесі – үрдісінде 6–7 жаста5ы балалардың этностық
өзіндік санасын қалыптастыруда педагогтің алдындағы практикалық міндеттерді
түсінуі.
Ұлттық тәлім–тәрбиенің психологиялық аспектісі ұлттық психология болып
табылады. Этнопсихологиялық тәрбие психология көп жақты, көп қырлы, түрлі
реңкті, тікелей және қарсы әрекеттердің, өзара ыөпалдардың, түрлі
күштердің, процестер мен оқиғалардың шексіз қиысуларының жемісі.
Ғылыми әдебиеттерде ұлттық психологияның құрылымын ұлттық мінез,
ұлттық сезім, ұлттық өзіндік сана құратыны бекітілген. Ұлттық сана пайда
болмаған жағдайда ұлттық сезім де, ұлттық мінез де қалыптаспайды деп
есептейміз. Біздің бұл көзқарысымыз Н.Елікбаевтың ...белгілі бір ұлт өкілі
емес адам жоқ. Соған сәйкес ол ұлттық психологиясын алдымен өз ұлтын
сезінуден, оған жауапкершілікпен қараудан бастауы тиіс деген қорытындысына
және ресейлік бірқатар ғалымдардың тұжырымдарына негізделеді.

Этностық өзіндік сананы қалыптастыруда тәрбиеші–педагогтың әдіснамалық
мәдениеті мақсатының келесі бағыттарын белгілейміз:

1) әрбір ұлт адамзат мұрасының бөлшегі, сондықтан ол
жалпыадамзаттық сипат пен құндылықтарды жеке алып жүруші;
2) барлық балалар бір–бірінен тілімен, дінімен, этностық
тегімен, салт–дістүрлерімен ажыратылатын халықтардан тұратын
үлкен бір дүниенің бөлшегі;
3) бір–бірімен байланысты барлық елдер мен жеке ұлттар,
айырмашылықтарына қарамай, бірін–бірі сыйлап, өзі өмір сүріп
отырған ортақ дүние жетілдіруге өз үлесін қосуға міндетті;
4) ұлттық өзіндік сана мен абыройды меңгерген, жалпыадамзаттық
қауымдастықтың бір элементі ретіндегі ұлттық мәдениетті
сақтап, оны көбейтуге ұмтылатын жан–жақты дамыған тұлға
негізін қалау.

Этностық өзіндік сана – психологиядағы ең күрделі әрі маңызды
мәселелердің бірі. Оның пайда болуының психологиялық жағдайларын анықтау
мен дамуындағы ұнамсыз ауытқулардың басты себебін табу бала тұлғасын дұрыс
қалыптастыру үшін ерекше маңызды.
Бала санасының ұлттық рухта қалыптасып, оларда ұлттық мәдениет пен
рухани құндылықтар туралы тұтас ұғым түзілуіне түркі әлеміне ортақ ежелгі
әдеби мұраларда (VI-VIII ғғ. – Орхон-Енисей жазба ескерткіштері, Қорқыт
ата, әл-Фараби), түркі ғұламаларының (ХI-ХIV ғғ. – Ж.Баласағұни,
М.Қашқари, А.Жүйнеки, Қ. Иассауи т.б.) психологиялық идеяларында, қазақ
ақын-жырауының (ХV-ХIХ ғғ. – Асанқайғы, Қ.Жалайри, М.Дулати, Шалкиіз,
Жиебет, Ақтамберді, Бұхар, Шал ақын, Дулат, Махамбет т.б.)
этнопсихологиялық ой-пікірлерінде ерекше мән беріледі. ХIХғ. екінші жартысы
мен ХХғ. бірінші жартысындағы қазақ ағартушы-ғалымдары мен қоғам
қайраткерлері, психолог және педагог ғалымдары (Ш.Уалиханов, А.Құнанбаев,
Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов, Х.Досмұхамедов, М.Дулатов, Н.Құлжанова,
Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, Т.Тәжібаев т.б.) тұлғаның қалануын оның ұлттық
өзіндік санасының қалыптасуымен бірлікте іске асыруды көздеп, онда баланың
жас ерекшеліктерін ескеруге және оқыту мен тәрбиелеудегі әдіс – тәсілдерге
үлкен көңіл бөлген. Олар ұлттық өзіндік сананың қалыптасуына бастауыш
мектепте тәрбиелеу мен оқытуға ерекше рөл береді.
Философиялық, психологиялық, социологиялық т.б. ғылыми әдебиеттерді
теориялық талдау мен өзіміздің эксперименттік зерттеулерімізге сүйене
отырып, мектепке дейінгі 6-7 жастағы баланың өмір тәжірибесінің көлеміне
қарай оның этностық өзіндік санасының пайда болуында:
1) өз халқының рухани және материалдық салт-дәстүрлері туралы
білім көлемінің болуын (ұлттық тұрмыстық заттар мен
бұйымдардың атаулары мен қызметін, туған елі мен жерінің
табиғатын, ата кәсібін, мәдени дәстүрлерін білуі, өзге
мәдениетпен салыстырғанда оның өзіндік ерекшелігін танып,
ажыратуы);
2) оларға деген оң қатынасын ( өз халқының мәдени мұрасын өзіне
жақын қабылдауы, одан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Танымдық процестердің этнопсихологиялық ерекшеліктерін зерттеудің теориялық негіздері
Ұлттық-психологиялық ерекшеліктер
Интеллектілік даму мен өзіндік бағалаудың өзара байланысына этномәдени факторлардың әсері
Этнопсихология пәнінен дәрістер
“Қазақстандағы психологиялық ғылым” пәні бойынша оқу-әдістемелік кешен
Қазіргі тәрбиенің түрлері және оны ұйымдастыру әдістемесі
Этникалық психологияның ғылым ретіндегі пәні, әдістемесі
Адамның этномәдени даму мәселелері
Поли және моноэтностық топтарға арналған әдебиеттерді талдау
Поли және моно этностық ортадағы мәдениеттің психологиялық ерекшеліктері
Пәндер