Халықаралық сауда теориясындағы ұсыныс және сұранысты талдаудың мәнісі


Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






4.2. Халықаралық сауда теориясындағы ұсыныс және сұранысты талдаудың
мәнісі
Сұраныс пен ұсынысты талдау баға тепе-тендігін және экспорт пен импорт
көлемін анықтауға көмектеседі. Мемлекеттің тауар қызметі импорттау және
экспорттау көлеміне, дүниежүзілік баға мен мемлекет ішіндегі сол тауарға
деген бағаның айырмашылығына байланысты. Дүниежүзілік баға тепе-тендігі
дүниежүзілік ұсыныс пен сұраныс қатынасынан пайда болған, яғни баға
ғаламдық сұраныс пен ұсыныс қатынасына тең.
Мемлекет ішіндегі баға тепе-тендігі ішкі сұраныс пен ұсыныстан пайда
болады, яғни бұл баға халықаралық саудаға қатыспайтын жабық экономикалы
елде қалыптасады, мұндай жағдайдағы баға деңгейінде тауар мен қызмет
керсету аз немесе көп болмайды. Салыстырмалы артықшылыққа байланысты
мемлекет ішіндегі баға дүниежүзілік бағаға сәйкес келе бермейді. Жабық
экономикалы елдерде импорт пен экспорт бағасы мемлекет ішіндегі баға мен
дүниежүзілік баға айырмасынан қалыптасады.
АҚШ-тағы сұраныс пен ұсыныс. Екі мемлекетті қарастырайық - Канада, АҚШ.
Екеуі де алюминий өңдіреді. Сауда бөгеті жоқ. Көлік шығынын да
қарастырайық. 90-суретте а АҚШ-тағы алюминийге деген сұраныс пен ұсыныс
қисығы көрсетілген. S және D қисығының қиылысуы алюминийге деген мемлекет
ішіндегі баға, 1 фунт алюминий = 1 долл. және алюминий мөлшерінің тепе-
тендігін (100 млн. фунт) сипаттайды. Егер баға 1 долл. болса, алюминий
шектен тыс және аз да болмайды. Ал егер АҚШ экономикасы ашық болса және
алюминийдің дүниежүзілік бағасы 1 долл. кем не көп болса не болады?
АҚШ-тың экспорт ұсынысы. Егер алюминий бағасы 1 долл. қымбат болса,
онда АҚШ фирмалары 100 млн. фунттен артық алюминий шығарады және артық
өнімді экспорттайды. Алюмининдің дүниежүзілік бағасы 1,25 долл. болса, онда
америкалық фирмалар 125 млн. фунт өндіреді. Оны 5 қисығынан көруге болады.
Америкалықтар тек 75 млн. фунт алюминий сатып алады (D). Сондықтан олар
артық қалған 50 млн. фунт алюминийді (1,25 долл.) экспорттайды. Ал
дүниежүзілік баға 1,50 долл. болса, онда америкалық фирмалар 150 млн. фунт
алюминий өндіреді, америкалық тұтынушылар тек 50 млн. фунт сатып алады.
Сонда 100 млн. фунт алюминий артық қалады. АҚШ сол 100 млн. фунт алюминийді
экспорттайды. Дүниежүзілік баға мемлекет ішіндегі бағадан жоғары болғандағы
алюминийдің экспорты 90(ә)-суретте горизонталь осінде көрсетілген.
Дүниежүзілік баға және мемлекет ішіндегі баға тең болғанда экспорт көлемі 0-
ге тең (а нүктесі), яғни ішкі өндіріс қалдығы жоқ. Ал дүниежүзілік баға
1,25 долл. болғанда америкалық фирмалар 50 млн. фунт артық қалған
алюминийді экспорттайды (b нүктесі). Дүниежүзілік. баға 1,50 долл. болғанда
100 млн. фунт алюминийді экспорттайды (с нүктесі). Жоғары бағытталған
экспорт үсынысының қисығы а, b, с нүктелерінің қосындысы арқылы табылған.
Қисық жоғары көтеріледі, америкалық экспорт көлемімен байланысты
дүниежүзілік баға өскен сайын америкалық экспорт көлемі де өседі.

АҚШ-тағы экспорт сұранысы 90(а)-суреттегідей 1 долл. кем болса АҚШ
импорты өседі. Мысалы, 0,75 долл. ұсыныс қисығы бойынша америкалық фирмалар
мемлекет ішінде 75 млн. фунт алюминийді пайдалы сата алады. Ал сұраныс
қисығы бойынша америкалықтар осы бағамен 125 млн. фунт алюминийді сатып
алғысы келеді. Сондықтан АҚШ тұтынушыларын қамту үшін 50 млн. фунт
алюминийді импорттайды. Дүниежүзілік баға 0,50 долл. болса, америкалық
өндірушілер 50 млн. фунт алюминий өндіреді. Ал америкалықтарға 150 млн.
фунт жетпейтіндіктен олар оны импорттайды. 90(ә)-суретте сұраныс қисығы
көрсетілген. Төмен бағытталған қисықпен дүниежүзілік баға 1 долл. төмен
болғандағы алюминий импорт көлемі көрсетілген, дүниежүзілік баға мен импорт
арасыңда кері қатынас бар. Егер баға 1 долл. болса, онда импорт көлемі а
нүктесі О-ге тең, баға 0,75 долл. болса, онда олар 50 млн. ф. импорттайды
х; 0,50 долл. болса, онда олар 100 млн. ф. импорттайды у, а, х, у
нүктелерінің қиылысуы нәтижесінде төмен бағытталған америкалық импорт
сұранысы қалыптасады. Дүниежүзілік баға ішкі бағамен салыстырғанда өссе,
онда Американың экспорты да өседі.

Канададағы ұсыныс пен сұраныс. 91-суретте Канадаға талдау жасайық.
(Канада долларын бағам бойынша АҚШ долларына ауыстырдық.) Канададағы
алюминий бағасы - 0,75 долл. Егер дүниежүзілік баға 0,75 долл. болса,
Канада импорттамайды және экспорттамайды. (91(ә)-сурет, у нүктесі). Егер
баға 0,75 долл. жоғары болса, онда Канада фирмалары тұтынушылар сұраныс
мүмкіншілігінен көп шығарып, қалдығын экспорттайды. Егер дүниежүзілік баға
1 долл. болса, онда Канада 50 млн. фунт алюминийді экспорттайды (б
нүктесі). Баға 1,25 долл. болса, 100 млн. фунт алюминийді экспорттайды (8
нүктесі). Жоғары жылжыған Канаданың экспорт ұсыныс қисығы 0,7 долл. жоғары
болса, алюминийдің экспорт көлемін көрсетеді, дүниежүзілік баға 0,75 долл.
төмен болса, онда Канада тұтынушылар сұранысын толық қанағаттандыра
алмайды, 0,50 долл. болса, онда тұтынушылар 125 млн. фунт алюминий сатып
ала алады, ал Канада фирмалары тек 75 млн. фунт алюминийді өндіре алады.
Сондықтан олар тұтынушылар сұранысын қанағаттандыру үшін 50 млн. фунт
алюминийді импорттайды (t).
Дүниежүзілік баға тепе-теңдігі, экспорт және импорт. АҚШ пен Канаданы
мысал ретінде қарастырып, енді алюминийдің дүниежүзілік бағасын және
дүниежүзілік экспорт пен импорт көлемін анықтай аламыз. 92-суретте
америкалық экспорт ұсынысы және импорт сұранысы (906 сурет) және Канаданың
экспорт ұсыныс мен импорт сұранысы (916 сурет) біріктірілген. АҚШ-қа
байланысты (бағытталған) ә қисығы американың алюминий бағасынан оңға қарай
бағытталған. Канаданікі де сол сияқты. 2 мемлекетті қарастырғанда
халықаралық тепе-тендік — бір мемлекеттің импорт сұранысы мен екінші
мемлекет экспорт ұсынысы қисықтарының қиылысу нүктесі. Бұл жағдайда АҚШ
импорт сұраныс қисағы Канаданың экспорт ұсыныс қисығымен е нүктесінде
қиылысады. Алюминийдің дүниежүзілік бағасы 0,88 долл. Канаданың экспорт
ұсынысының қисығы дүниежүзілік баға 0,88 долл. болғанда Канада 25 млн. фунт
алюмининді экспорттайтынын көрсетеді. Ал АҚШ 25 млн. Канаданың алюминийін
импорттайды. Дүниежүзілік баға импорт сұранысы мен экспорт ұсынысының
көлемін теңестірді (25 млн. фунт) және бұл баға дүниежүзілік ұсыныс пен
импортты көрсетеді. Дүниежүзілік бағаға айырбас жасаған кезде осы баға екі
елде де орнатылады. Бәсекелестік нарықта белгілі бір стандартты тауарға тек
бір ғана баға болады. Халықаралық саудада барлық тұтынушылар алюминийді
0,88 долл. сатып ала алады. Дүниежүзілік бағаға теңестірілген кезде
канадалықтар айырбасқа дейінгі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Халықаралық экономика пәнінен оқу-әдістемелік кешені
Кейнсиандық моделі
Экономикалық теория қалыптасу кезендері
Нарықтағы еңбекақы
Сұраныс пен ұсыныс жайлы мәлімет
Қазақстандағы тұтыну рыногы және оны дамыту мәселелері
Экономикалық өсудің кейнстік модельдері
Нарық жағдайындағы фирма қызметіндегі тауар саясаты
Қазақстан Республикасының экономикалық өсу моделі
Экономикалық өсудің математикалық модельдері
Пәндер