Оңтүстік Америкада мекендеген ацтектер


Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ТІРКЕУ ФОРМАСЫ

1. Тегі, аты-жөні
(толығымен_________________________ _________________________

2. Ғылыми дәрежесі, ғылыми
атағы______________________________ _______________

3. Мекеме,
лауазымы___________________________ ______________________________

4. Мекен-жайы (индекс көрсету
міндетті)__________________________ ______________

5. Телефон (халықаралық кодымен,
ұялы)______________________________ _________

6. E-mail
(міндетті)__________________________ _________________________________

7.
Факс_______________________________ ___________________________________ ___

8. Мақала тақырыбы___________________________ ______________________________

9.
Секция_____________________________ ___________________________________ ___

10. Керекті техникалық
құралдар___________________________ ____________________

11. Қонақ үй орындарын брондау қажеттлігі (иә,
жоқ)______________________________

Оңтүстік Америкада мекендеген ацтектер
Мақсаты: Жалпы ацтекетрдің қоғамдық саяси өмірін, мәдениетін
әлемдік мәдениетке қосқан өзіндік үлесін мүмкін болғанша ашып көрсету.Мен
бұл мақсатта бірнеше авторлардың еңбегін пайдаландым. Атап айтатын болсам
атақты чех ғалымы американист Милослав Стинглдің Индейцы без томагавков
Москвада 1984 жылы басталып шыққан еңбегін пайдаланып. Бұл еңбекте американ
үндістерінің өмірі жайлы егжей-тегжейлі баяндалған. Сонымен қатар
интернеттен бірқатар мәліметтер жинадым. Және де Альперович пен История
Латинской Америки (с древнейших времен до наших дней) еңбектерін
пайдаландым, Наука баспасынан шыққан Исторические судьбы американских
индейцев. Проблемы индинаистики. атты еңбекті пайдаландым. Бұл кітапта
кеңес ғалымдарының 1982 жылы Индианистикаға арналған симпозумда оқылған
баяндамалар жиынтығы жазылған. Тағы да осы Наука баспасынан 1990 жылы
басылып шыққан Коренное население Северной Америки в современном мире
атты кітаптан бірқатар мәліметтер алдым. Қарап отырсақ әлемдік мәдениетке
өзіндік үлесін қосқан Америка үндістерінің тарихы жайлы қазақ ғалымдарының
еңбектері өте аз, менің басты мақсатым осы баяндамада Америка мәдениетінде
баға жетпес із қалдырған тек Америка емес жалпы әлемдік мәдениеттен ойып
алатын орны бар Ацтектердің мәдениетін егжей-тегжей көрсету болып табылады.

Менің баяндамам Оңтүстік Америкада мекендеген ежелгі ацтектер
жайында.
Бұл баяндама бірнеше өзекті мәселелерді қарастырып, басын ашуға
тырысамын.
Міндеті:Ацтектердің нақты мәдениетіне, атап айтсақ
архитектурасына, біліміне, дініне, дүние танымдық көзқарастырына,
әдебиетіне және тағы басқа рухани байлықтарына талдау жасау болып табылады.
Тақырыптың өзектілігі:Ең бірінші ацтектерді талқыламастан бұрын,
олардың яғни ацтектердің қайдан шықты, қалай пайда болды, қандай тілдік
топқа жатқызамыз, ацтектер сөзінің қалай пайда болғандығы, ацтектер
оңтүстік Америкаға қашан нақты айтсақ Мексика өңіріне қашан келді. Бұл
өңірде қандай тайпалармен қарым-қатнас жасады, жергілікті тайпалармен саяси-
экономикалық қарым-қатнастарын ашып көрсету. Ацтектердің мәдениетіне талдау
жасау, тольтектермен, сапотектермен, майялармен, инктермен мәдени
ұқсастығын олардан ерекшелігін ашып көрсету болып табылады.

І тарау. Ежелгі ацтектер.
1.2.Территориясы мен этнонимі

Солтүстік америкалық үндістер оңтүстік америкаға келместен бұрын 15 мың
жыл бұрын уақыт солтүстікте өмір сүрген болатын. Мексиканың ең ежелгі
тұрғынын 1947 жылы Мексикалық археолог Хельмут де Терра тапқан болатын.
Табылған жеріне байланысты ол адамды тепешпендық адам деп атаған.
Зерттеулер нәтижесінде бұл адам Мексикада 11-12 мың жыл бұрын өмір сүргені
анықталды. Тешпандық адамның солтүстіктегі аңшылардан ешқандай
айырмашылығы жоқ болатын. Табиғи жағдайына байданысты ғалымдар Америка
континентін 4 этнографиялық және географиялық аймақтарға бөледі. Оның
біріншісі Солтүстік Америка және оны мекендеген үндістер. Екіншісі
Месоамерика. Амереканистер көбінесе месоамериканы Орталық америка
терминімен ауыстырады. Ғалымдар бұрын месоамерикаға Мексика және Юкатон
түбегі яғни қазіргі Гватемала, Белиз, Сальвадор және Никарагуаның кейбір
бөліктерін жатқызады. Үшіншіге біз мына аудандарды жатқыза ала-мыз : ол
шығын саудандар мен оңтүстік Американың оңтүстік бөлігі болып табылады.
Төртінші аудан ол Анд тауларының аймақтары болып табылады.
Ең бірінші Мексиканы қарастырайық , себебі Месоамериканың түп тамыры
болып юкатон емес, қазіргі Мексиканың солтүстік оңтүстік аудандары емес.
Бұл ежелгі Мексика Тынық мұхиты мен Мексика шығанағына дейін созылып жаты.
Мемлкеттің орталығында жатқан таулардың екі шетінен де теңізге дейінгі
аумақты тропикалық белбеу алып жатыр. Мексикандықтар бұл жерлерді (Tierra
Caliente) яғни Отты жер деп атаған. Жағалаудан мемлекеттің орталығына
ығысатын болсақ біз таулы аудандарды басып өтеміз. Таудың бөктерінде біз
құнарлы топырағымен өте қолайлы ауа райы бар,бір сөзбен айтқанда бұл
аймақта өмір сүрген өздерін жұмақтамыз деп ойлап қалар. Осы аумақтың
ортасында Тұзды Тескоко көлі орналасқан.Бұл жер теңіз деңгейінен 2 мың метр
биік жатса да ауа райы қоңыр салқын болып келеді. Тескоко көлі өзінен
кішірек екі көлге қосылып тұрады. Ол Малтокан және Сумпанго.
Месоамериканың осындай кішкене бөлігі өзінің климаты жағынан және
табиғатының байлығының арқасында ежелден-ақ өзіне қызығушылық танытып
отырады.
Тепешпандық адамда осы территориядан табылған болатын ацтектерге
дейін мұнда көптеген қалалармен деревнялар өз алдына өмір сүріп жатты. Бұл
қалалардың барлығы өз бетімен дамыған мемлекет болып табылады. Бұл қала
мемлекеттерді тайпаның бас көсемі басқарып отырды. Солардың ішінде
тепанектер мемлекеті, чичимектер және де Кулуакан қаласының тұрғындары
Тольтектер.Тольтектер өздерінің орталығы Тула қаласында болған мемлекетті
күйрегеннен кейін, Мексика өңіріне қоныс аударып кетті. Мексика өңірінде
олар Кулакан қаласының негізін қалаған болатын. Бірақ барлық тайпалар
Тескоко көлінің маңына қоныс тепкендеріне көп уақыт өтпеген еді. Бұл
тайпалардың барлығы Мексикаға солтүстіктен келген болатын. Сол жолмен бұл
маңға Б.з. ХІІІ ғасырда ацтектер де келген болатын. Ацтектердің бұл Мексика
аймағына келіп қоныстануының бірнеше себептерін ашып айта аламыз.
Біріншіден, Мексика өңірінің яғни Тескоко көлінің маңы табиғи және климаты
жағынан кімге де болса жұмсақ болып көрінер еді. Ал екінші жағынан
қарастыратын болсақ бұл аймақтағы тайпалардың тілі, діни наным-сенімдері,
әдет-ғұрыптары өте ұқсас болып табылады және ацтектермен бұл тайпалардың
барлығы солтүстіктен келіп Мексика территориясына қоныстанып жатты.
Ал енді біз ацтек атауының шығу тегіне ұңілетін болсақ Ацтектер
өздерін Ұлы Мешитли көсемдерінің құрметіне Мексика деп атаған болатын. Ол
уақытта ацтектер аты аңызға айналған Отаны Астланда өмір сүріп жатты. Осы
Астлан сөзінен кейінірек Ацтек сөзі шыққан болса керек. (яғни Астландық
адамдар) Мексиканың тайпаларының барлығы бір тілдің диалектикасында
сөйлеген яғни осы уақытқа дейін сөйлеп келеді ол науатль (на`уатль) Міне
сондықтан ғылымда Мексика өңірінде өмір сүретін тайпаларды ортақ атаумен
біріктіреміз- науа (на`уа).
Ацтектер үндістердің Мехико өңіріне солтүстіктен келгендерінің
соңғыларына жатады. Бастапқыда олардың мәдениетінде ешқандай айтарлықтай
жаңалықтар болмаған еді, ал кейін дами келе олар тек өздеріне ғана тән
ацтек мәдениетінің негізін қалады.

1.2.Саяси тарихы

АцтектерМексика өңіріне келген кезде бұл аймақта ацтектер үшін ине
шаншар жер жоқ болатын. Ал негізгі күш орталықтанған қала мемлекеттердің
қолында болды. Олар Аскопоцалько, Кулуакан және Тескоко. Ацтектердің
Мексикаға келгеніне ешкім қуанған сыңай танытапады. Себебі егіншілікке
арналған құнарлы жерлердің барлығы осындай тайпалардың иелігінде болатын
және осы жер үшін жергілікті тайпалар бір-бірімен аяусыз соғыс жүргізіп
отырды. Соған қарамастан ацтектер Тескоко көлінің жағасындағы Чапультерек
**** деген төбеде тоқтаған болатын.
Жаңадан келген тайпа көрші тайпамен мемлекеттік достық сыңай
танытпайтынын түсінген. Ацтектер өздерінің жағдайын некелік одақтар арқылы
түземек болды. Бірақ мұндай саясат өзінің жемісін таппады. Себебі ацтектер
ханшасы мен Сумпанго қаласының тақ мұрагері арасында болған некелік одақ
сәтсіздікке ұшыраған болатын. Ацтектер Мексика аймағында 1256 жылы
қоныстағаннан бастап ширек ғасыр өтсе де ацтектер өздерінің тәуелділікке
апара алмады. Олар өздерінің айналасындағы қалаларға салық төлеп отырды.
Кулуакан әскерінде қызмет етуге мәжбүр болды. Кулуакан әскеріне көмегінің
арқасында жеңістерге жетіп жатсада өздерінің тәуелділігімен қала берді.
Керісінше Кулуакан билеушілернің өздерін құртып жібергелі жатқанын сезіп
қойған ацтектер 1325 жылы жүздеген қайықтармен Кулуакан иеліктерінен қашып
кетті. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Азияны зерттеуші ғалымдардың саяхаттары мен еңбектері
Ұлы географиялық ашылымдардың әлем тарихында алатын орны
Солтүстік-Батыс Америка
Канаданы Францияның отарлауы тарихы
Тропикалық орман ағаштары
Біріккен күлтелілік қатары. Айлаулықтар, сабынкөктер, алқалар тұқымдасына сипаттама
Шоколадтың пайдасы мен зияны
Шоколадтың адам өміріне пайдасы мен зияны
Мексика. Мемлекеттің тарихы
Жүгері крахмалының технологиясы
Пәндер