ҚР-дағы жасанды және табиғи экожүйе


Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім:
1.ҚР.дағы табиғи және жасанды экожүйелер
2.Теңіз сулары экологиялық жүйелердің түрі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Сырттай қарағанда тірі организмдер мен өлі табиғат, ресурстарында үлкен айырмашылық бар ғой деп ойлайсыз. Зерттеп қараған кезде олардың бірінсіз-бірінің тіршілігі жоқ екенін керсетеді. Қайта олар бір-бірімен жан-жақты және тығыз байланыста болатыны анықталды. Айналаны қоршаған өлі атмосфераның ресурсынсыз өмір сүре алмайды, себебі ол айналаны қоршаған ортаға да терең экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізеді. Тірі ағзалар (өсмімдіктер қалдықтары, жан-жануарлардың өліктері және тағы басқа органикалық қалдықтар) топырақтың қара шірігін қүраушы, тіпті топъфақтың негізін қүрайтын негізгі фактор болып есептелінеді. Топырақ өлі дене емес. Ол тіршіліко ртасы. Жерді қоршаған атмосфера, бір жағынан, тіршілік ортасы болсЛ екіншіден, оның қазіргі физикалық қүрамы тірі ағзалардың әрекеі арқылы пайда болған.
Жер бетін мекендейтін бүкіл тірі организмдердің жиынтығы өмі] сүретін ортасымен қосыла отырьш, өзгеше қабат биосфераны құрайдь:
В.И. Вернадский биосферадағы тіршілік үрдістерін жан-жақті зертгей келе биохимиялық элементгердің бір тобьш "тірі заттар", екінц тобы биогенді, үшіншісін - биокосты, сирек кездесетін элементте деп бірнеше категорияларға бөлді.
Биогенді заттарға сутек, оттек, көміртек, азот, фосфор және күкір жататынын В.И.Вернадский анықтап берді. Ол геохимик жәа минералог еді. Биогенді элементтердің атомы тірі агзалардың денесінді күрделі биоорганикалық қосьшыстар жасап, көмірсулар, Жоғарь молекулалы заттар-белоктар, нуклеин қышқылдар дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ), рибонуклеин қышқыль (РНҚ), липигтерді синтездейді.
Бұл биохимиялық қосьшыстар биосферадағы тірі организмдердУ негізгі құрамы тіршілік тірегі.
В.И.Вернадский биосфераның пайда болу, даму және қазіргі кездев жағдайында тірі заттардың рөлін өте жоғары бағалады. Ол "ЖердіІ сыртқы қабатында үнемі өзгеріс енгізетін тірі организмдерден басқя қүдіретті химиялық күш жоқ" деп жазды өзінің "биосфераә аттш еңбегінде. Әсіресе тірі организмдер оган қоса адамзат баласының ісі әрекеттерінің биосфера шетіндегі биогеохимиялық фактор ретіндеги рөлін бағалай келіп биосфера өзін-өзі регтеп отыратын биологиялық* экологиялық және химиялық жүйе екенін дәлелдеді. Бір сөзбең айтқаңца біздің жер деп аталатьш планетамыздагы ең жоғарғы сатыдагьі өсіп-дамыған жер бетіндегі барлық тіршілікті жүргізуші үлы күші. Сондықтан да жер бетіндегі неше түрлі қүбылыстар осы тірі ағзалармеі] байланысты екенін толық түсіндіре білді. Шынына келетін болсақ^ тірі ағзалар ғарьшпъщ энергияны биосферадағы химиялық элементтер мен қосьшыстардың миграциясы болыц табылады. Бүл үрдістер биосферадағы зат және энергия айналымдарымен шектеліп биосфера шегіндегі бүкіл дүние жүзілік зат пен энергияның' алмасып отыратынына ең себепші қүдіретті қозғаушы күш.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:


1) Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: экология және табиғатты қорғау – Алматы мектеп ААҚ 2002ж. 392 б.
2) Қалыбеков Т Экология және ашық кен. Алматы Қазақстан 1988 ж. 96 б.
3) Қоженбаев С. Махмудов С. Табиғатты қорғау – Алматы: «Ана тілі» 1992 ж. 144 бет.
4).Жатқанбаев Ж.Ж. “Экология” негіздері Алматы 2003.
5). Ақбасова А.Ж . Саинова Г.Ә.
Экология: Жоғары оқу орындарына арналған оқу құралы.
Алматы: Бастау баспасы ,2003ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім:
1.ҚР-дағы табиғи және жасанды экожүйелер
2.Теңіз сулары экологиялық жүйелердің түрі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Сырттай қарағанда тірі организмдер мен өлі табиғат, ресурстарында
үлкен айырмашылық бар ғой деп ойлайсыз. Зерттеп қараған кезде олардың
бірінсіз-бірінің тіршілігі жоқ екенін керсетеді. Қайта олар бір-бірімен жан-
жақты және тығыз байланыста болатыны анықталды. Айналаны қоршаған өлі
атмосфераның ресурсынсыз өмір сүре алмайды, себебі ол айналаны қоршаған
ортаға да терең экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізеді. Тірі
ағзалар (өсмімдіктер қалдықтары, жан-жануарлардың өліктері және тағы басқа
органикалық қалдықтар) топырақтың қара шірігін қүраушы, тіпті топъфақтың
негізін қүрайтын негізгі фактор болып есептелінеді. Топырақ өлі дене емес.
Ол тіршіліко ртасы. Жерді қоршаған атмосфера, бір жағынан, тіршілік ортасы
болсЛ екіншіден, оның қазіргі физикалық қүрамы тірі ағзалардың әрекеі
арқылы пайда болған.
Жер бетін мекендейтін бүкіл тірі организмдердің жиынтығы өмі] сүретін
ортасымен қосыла отырьш, өзгеше қабат биосфераны құрайдь:
В.И. Вернадский биосферадағы тіршілік үрдістерін жан-жақті зертгей
келе биохимиялық элементгердің бір тобьш "тірі заттар", екінц тобы
биогенді, үшіншісін - биокосты, сирек кездесетін элементте деп бірнеше
категорияларға бөлді.
Биогенді заттарға сутек, оттек, көміртек, азот, фосфор және күкір
жататынын В.И.Вернадский анықтап берді. Ол геохимик жәа минералог еді.
Биогенді элементтердің атомы тірі агзалардың денесінді күрделі
биоорганикалық қосьшыстар жасап, көмірсулар, Жоғарь молекулалы заттар-
белоктар, нуклеин қышқылдар дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ), рибонуклеин
қышқыль (РНҚ), липигтерді синтездейді.
Бұл биохимиялық қосьшыстар биосферадағы тірі организмдердУ негізгі
құрамы тіршілік тірегі.
В.И.Вернадский биосфераның пайда болу, даму және қазіргі кездев
жағдайында тірі заттардың рөлін өте жоғары бағалады. Ол "ЖердіІ сыртқы
қабатында үнемі өзгеріс енгізетін тірі организмдерден басқя қүдіретті
химиялық күш жоқ" деп жазды өзінің "биосфераә аттш еңбегінде. Әсіресе тірі
организмдер оган қоса адамзат баласының ісі әрекеттерінің биосфера
шетіндегі биогеохимиялық фактор ретіндеги рөлін бағалай келіп биосфера өзін-
өзі регтеп отыратын биологиялық* экологиялық және химиялық жүйе екенін
дәлелдеді. Бір сөзбең айтқаңца біздің жер деп аталатьш планетамыздагы ең
жоғарғы сатыдагьі өсіп-дамыған жер бетіндегі барлық тіршілікті жүргізуші
үлы күші. Сондықтан да жер бетіндегі неше түрлі қүбылыстар осы тірі
ағзалармеі] байланысты екенін толық түсіндіре білді. Шынына келетін болсақ^
тірі ағзалар ғарьшпъщ энергияны биосферадағы химиялық элементтер мен
қосьшыстардың миграциясы болыц табылады. Бүл үрдістер биосферадағы зат және
энергия айналымдарымен шектеліп биосфера шегіндегі бүкіл дүние жүзілік зат
пен энергияның' алмасып отыратынына ең себепші қүдіретті қозғаушы күш.

ҚР-дағы табиғи және жасанды экожүйелер
Орман дала.
Қоңыржай белдеудегі орманды дала экологиялық жүйе Батыс Еуропаның
көпшілік жерін,Шығыс Еуропа жазығын,Орал,Батыс Сібір, Орта Сібір таулы
үстірттерін, Қиыр Шығыс алқабын алып жатыр.
Қазақстан жерінде орманды дала экологиялық жүйесіне Солтүстік
Қазақстан облысы, Көкшетау облыстарының Солтүстік аудандары кіреді.Басқаша
айтқанда жалпы сырт қыратының солтүстігі осы жүйеге жатады. Ол Республика
териториясының 7 пайызын алып жатыр.
Ормандарда бұлан,елік,сусар, ақ тиін,құстар, ашық далада атжалман,
саршұнақ,сиыр,қоян,безгілдек,түлкі, қасқыр т.б.
Орманды дала қойнауы,темір рудасына,мұнайға, фосфорға құрылыс
материалдарын шығаратын шикізат қорларына өте бай.
Дала – ормансыз негізінен жазық,жайылым өңірі. Бұл экологиялық
жүйеге Қазақстан териториясында Каспий маңы ойпатынан Алтай тауларына
дейінгі 2200 км – ге созылған үлкен алқар кіреді. Республика жүйесіне 20 %
далалық экологиялық жүйеге жатады. Ақмола, Павлодар, Көкшетау облыстары,
Ақтөбе облыстарының шығысының, Қостанай облысының оңтүстігі, Семей
облысының солтүстігі рудалары осы жүйеге кіреді. Климаты қуаң және
құрғақ,жауын – шашын орта мөлшері 220 – 310 мм. шамасында, жылы күндер саны
135 – 170, қуаңшылық жылдар солтүстікте 2-3 жылда,оңтүстікте 1-2 жылда
қайталанып отырады.
Топырағы солтүстіктен оңтүстікке қарай кәдімгі қаратопырақтан,қара
қызыл қоңыр, қызыл қоңыр топырақ түрлене ауысып отырады.
Оңтүстік бөлігінде төбешіктер, аласа таулар, кездеседі. Қазақ
даласында ерекше шөп,бетеге ойпаттау келген ылғалды жерлерде жоңышқа,
бидайық, сор жерде ақ жусан, қара жусан,ақбас сортаң шөптер өседі. Өзендер
жағалауында тепек ақ қайың, тал түрлері өседі.
Қазақстан даласы – пайдала қазба кендер қоймасы болып есептеледі.
Шөл.
Бұл экологиялық жүйеге жататын алқаптар шөлейт жүйенің
қоңыржай,субтропиктік және пропиктік белдеулерінде кездесе береді.
Жер шараның 2 % ғана шөлді өлкеге жатса, Қазақстан Республикасы
териториясының 40 0% осы алқапқа кіреді. Солтүстік еңдіктің 48 градусынан
төмен жатқан Қазақстан жерінің кең бөлігі шөлді өлке болып табылады.
Бұл өңірдің климаты тым қуаң, күні мен түнінің t айырмашылығы көп.
Жылдық жауынның орташа мөлшері 200 мм. шамасында, кей жерлерде 75 мм дейін
азаяды. Жазда күннің ыстығы 40 градусқа дейін,ал құм ішінде 70 градусқа
дейін көтеріледі.Климаты құрғақ болуына байланысты егін шаруашылығымен тек
суармалы жерлерге ғана айналысады. Орта Азия мен Қазақстан жерлерін басып
өтетін Сырдария,Әмудария, Іле,Шу өзендері халықты сумен қамтамасыз етуде
үлкен роль атқарған. Ол жерлердің үсті ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ҚР-дағы экономикалық өсу
ҚР - дағы су туризм маңыздылығы және дамуы
Экожүйе және экожүйелер
Қр-дағы экстрималды туризмнің жағдайы
Табиғи және жасанды тау жыныстары,түрлері, қасиеттері
Табиғи және жасанды былғары, үлпекті материалдар
Табиғи, жасанды және синтетикалық ЖМҚ алу тәсілдері
ҚР-дағы жекешелендіру кезендері және жетілдіру жолдары
ҚР-дағы сот билігі
ҚР-дағы білім беру жүйесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь