Қабанбай батыр

Мәмбет – Қожақұл, одан Қабанбай батыр туылған. 1691 жылы етегі Алакөлге малынып жатқан Тоқта-Барлық тауының маңында, Барқытбелдің күнгей жағына орналасқан Мәмбет ауылында Ерасыл (Қабанбай) дүниеге келген. XVIII ғасырдың бас кезінде, яғни 1702 жылы Барлықтағы алғашқы айқаста әкесі Қожақұл батыр аз адаммен қоршауда қалып, ақыры ауыр жарақаттан мерт болады. Ерасылдың он бірге жаңа толған кезі еді. Қожақұл батырдың көзі жұмылған соң бас иесінен айрылған Мәмбет ауылдарына жыл сайын ойраттар шабуыл жасап, тал түсте жылқыларын айдап әкете беретін әдет тапты. Сондай бір кезекті шапқыншылық кезінде қалмақтар жылқы күзетіп жүрген Қабанбайдың ағасы Есенбайды қолға түсіріп, қорлап өлтіреді. Аямас жауыздар қанжармен жас жігіттің қарнын жарып, шалажансар күйінде далаға тастап кетіпті. Есенбай жалғыз інісі Ерасылды маңдайынан шертпей, қатты еркелететін. Соның арқасында әкесінің де жоқтығы білінбей, жетімдік көрмей, бұла боп өскен еді. Аға өлімінен кейін, он алтыға жаңа толып, әлі оң-солын танып үлгермеген Ерасыл көзге қамшы тигендей мәңгіріп қалды. Әсіресе, қорлағаны, азаптап өлтіргені жанына қатты батты. Есенбайдай азаматтың қаны текке кетпес, қалмаққа қолма-қол аттанармыз, қарымта қайтарармыз деп ойланған. Жоқ, олай болмады. Бәрінен де елдің етекбастылығы, асықпайтын ағайынның керенаулығы көңілін қалдырды. Не керек, әйтеуір, іргедегі қалмаққа аттанып кек қайтаратын, тым құрыса жауға қыр көрсетіп, азаматтың құнын сұрайтын бір пенде табылмады.
Ерасылдың күте-күте төзімі таусылып бітті. Ақыры тәуекелге бел байлаған Ерасыл не де болса қалмаққа жалғыз аттанбақ болды. Қанға – қан, жанға – жан! Ағасынан жаны артық па? Осы жолы не Есенбайды өлтірген қалмақты тауып, қанын ішеді. Не ағасының артынан бұл да мерт болады – екінің бірі! Ақыры кек алмай жаны жай таппасына көзі жетті де, жылқыдан төл аты – Ардакүреңді ұстап мініп, ешкімге жөнін айтпастан, шығысты бетке алып тартып отырды. Мөлшерлегеніндей-ақ, Сарыбелдің шығыс қапталына
        
        Қабанбай батыр
Мәмбет – Қожақұл, одан Қабанбай батыр туылған. 1691 жылы етегі Алакөлге
малынып жатқан Тоқта-Барлық тауының маңында, ... ... ... ... ... ... ... дүниеге келген. XVIII ғасырдың
бас кезінде, яғни 1702 жылы Барлықтағы алғашқы айқаста әкесі Қожақұл ... ... ... ... ақыры ауыр жарақаттан мерт болады. Ерасылдың он
бірге жаңа толған кезі еді. ... ... көзі ... соң бас ... ... ауылдарына жыл сайын ойраттар ... ... тал ... ... әкете беретін әдет тапты. Сондай бір кезекті ... ... ... ... ... ... ағасы Есенбайды қолға
түсіріп, қорлап ... ... ... қанжармен жас жігіттің қарнын
жарып, шалажансар күйінде далаға ... ... ... ... ... ... шертпей, қатты еркелететін. Соның арқасында әкесінің де
жоқтығы білінбей, жетімдік көрмей, бұла боп өскен еді. Аға ... ... ... жаңа толып, әлі оң-солын танып үлгермеген Ерасыл ... ... ... ... ... ... азаптап өлтіргені жанына қатты
батты. Есенбайдай азаматтың қаны текке кетпес, ... ... ... ... деп ... Жоқ, олай ... Бәрінен де
елдің етекбастылығы, асықпайтын ағайынның керенаулығы көңілін ... ... ... ... ... ... кек ... тым құрыса жауға
қыр көрсетіп, азаматтың құнын сұрайтын бір пенде табылмады.
Ерасылдың күте-күте төзімі таусылып бітті. Ақыры тәуекелге бел ... не де ... ... ... ... ... Қанға – қан, жанға –
жан! Ағасынан жаны артық па? Осы жолы не Есенбайды ... ... ... ішеді. Не ағасының артынан бұл да мерт болады – ... ... ... ... жаны жай ... көзі ... де, жылқыдан төл аты – Ардакүреңді
ұстап мініп, ешкімге жөнін айтпастан, шығысты бетке алып ... ... ... ... ... қалмақ ауылдары сұғына
кіріп отыр екен. Ерасыл мал көздеп ... адам ... алға ... ... ... - ... қалған төрт қырлы қаратамақ найза,
қайқы қара қылыш пен екі жүзді алмас қанжары бар. «Жалғыздық жары – ... еді. Уа, ... өзің ... ... ... деп ... ішінен.
Қалмақтарда жалшы болып жүрген қырғыз жігіті Ердененің көмегі арқасында
Өлжежырғалмен жекпе-жектің сәті түсті. «Я, аруақ, өзің ... ... ... сабын сығымдай түскен Ерасыл.
- Сен Өлжесің ғой,ә?
- Иә,- деді анау ... ... ... ... бір ай шамасы бұрын қазақ ауылын шауып, Есенбайдай ердің ішін
жарып кеткен де сен емессің бе? ... мен – сол ... ... ... – қан! Кек ... ... осы ... деді де, сол қолын
жағадан босатпаған күйі, оң қолындағы алмас қанжарды қақ жүректің ... ... ... ... ... келді ме, әлде тынысы тарылып ауа қармағаны
ма, сәл теңселіп тұрды да, қанжарды қайта суырып алған кезде, ... етіп ... ... ... ... ... мініп ауылдан ұзап кеткен
соң, айырылысатын кезде ... ... ... айту үшін ... қарай, ал Ерасыл із жасыру үшін Ертіс бойына ұзатылған әпкесіне
қарай тартып, ... ... бет ... ... ... ... жыл ... қалады. Бір күні Зайсан көлі жағасында жылқы қайырып
жүріп, ойда ... бір ... ... ... тап ... бар. Қамыс арасынан
шыға келген құнан өгіздей қара ... ... ... ... ... ... ... бар күшімен сермегенді, сірә, найзаның ұшы жүректі ... ... қара ... ... етіп ... түсті. Ерасылдың аман екенін ... ... ... батыр деп мына сені айт! Өзің ... ... ғой! Уа, ... ... ... атын ... батыр» деп атайық! -
демесі бар ма. Жездесінің аузы ... ... ... ма, ... ... бір ауыз сөз кешікпей бүкіл елге ... аяқ ... ... ... Сол жылы ... ... шайқаста Ерасыл ойрат батыры Долан
Дошыға қарсы жекпе-жекке ел қойып алған осы жаңа ... ... ... ... бес ... тұрып, Ханбибіге үйленіп, кейін
Байжігіт ішіне қайта оралған соң да бұл ат қалған жоқ. 1718 ... ... жеті жыл ... ... өзенінің бойында Арсалаңмен кездесті.
- Қапы қалма, Арсалаң! Мен – қазақтың Қабанбай деген батырымын. Осыдан жеті
жыл бұрын, он алты ... ағаң ... о ... ... ... ... ... көрдің бе, сенің де ажалың менен болайын деп
тұр... Ал енді шамаң ... ... ... қолына мығым ұстаған Қабанбай кіндік тұстан, не қазан толмастан
қадайтын кісіше, еңкейе шауып келді де, дәл қасына таяған ... көз ... ... ұрып кеп ... ... бауыздалған Арсалаң
кескен теректей болып, ат үстінен сұлап түсті де, қорқырап қала берді.
Кейін, ... ... ... ... ... ... айдап шыққанда, ақбоз
атқа мініп дара шауып, қол бастаған батырдың Қабанбай екенін ... ... ... разы ... ... Қайраусыз өтер қара қылышым-ай! Даңққа жеткізген дара ... сен ... Егер ... ... ... жау қамалына қалың қолды ... ... ... шайқастың немен бітері неғайбыл еді. Бүгіннен бастап
Қабанбай атың хан ... ... ... ... Дарабоз болсын! - деп
құшағына ... ... ... ... ... ... ... жылы жетпістен асқан Қабанбай батыр төрт ... ... ... ... деп өз ... ... Мен енді көп ... Әрі кетсе бір ай, әйтпесе шөп буыны қата жолға
түсетін шығармын... Тоқтының сыртында Сарыбел ... асу бар. ... ... ... - деп ... қысқа қайырды.
Батырдың сырқат екенін естіген Өтеке баласы Қарабек қырғыздың қалың
қолын басқарып, Қабанбайды іздеп келе жатқанын жасырмай:
- ... ... ... ... ... Оның ... көзі тірісінде
шаппасам, кегім қайтпайды!- деп масайрады ол.
«Ел шетіне жау ... ... ... ... ... ... дегенді
құлақтары шалысымен, байырғы сарбаздардың бәрі атқа қонып қолдың саны мыңға
жетті. Ал бұл кезде Қабанбайдың тұла бойын ыза мен ... ... ... ... ... ... қылыш болса керек, ақ алмас «жан алғыш әзірейілің
менмін» дегендей, көк жүзінде қалықтап келеді. «Я, ... өзің ... ... деп қарт батыр терең тыныс тартып, бойындағы бар қуатын жинап алды да,
ауыр сүңгіні құлаштай сақтырды. Көп ... ... да, ... қол ... Жебедей зулаған көк сүңгі ажал Қарабектің тура жүрек тұсына барып
қадалды да, ат ... ... ... Сол сәт ... ішкі құрылысынан
әлдене үзілгендей болған, батырдың басы айналып,төңірегін ... ... ... ... батып бара жатты. Алпыс жыл бойы аттан түспей,
бар өмірін жауға қарсы қылыш сермеп өткерген ұлы ... ажал ... бас ... еді. ... өз ... ... Жоңғар қақпасының сол
жақ қапталындағы Сарыбелге жерледі. Белгі ретінде ... ... ... ... ... ел ... Зират басына үйілген обалар мүжіліп,
бірте-бірте жұрт жадынан өше бастады. Бабалардың салақтығынан кейінгі ұрпақ
ұлы ... ... қай ... ... таппай, сарсаңға түсіп
сандаларыын ол кездегі адамдар қайдан білсін?!

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қабанбай батыр өмірі4 бет
Қожағұлұлы Қабанбай батыр. Бөгенбай батыр5 бет
Алакөл9 бет
Алашорда10 бет
Алаштың алдаспаны11 бет
Ақтамберді жыраудың өмірі жайлы деректер17 бет
Ақтан батыр12 бет
Бәйге8 бет
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Бөгенбай батыр 9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь