Жануар мен адам психикасының айырмашылықтары


Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жануар мен адам психикасының айырмашылықтары.

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім

1. Жануарлар психикасының өзіне тән ерекшеліктері.
2. Адам психикасының қалыптасуындағы еңбек пен сананың рөлі.
3. Адам психикасын қалыптастырпушы негізгі құрал - тіл. Сана туралы қысқаша түсінік.

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Бұдан миллиондаған жыл бұрын біздің жерде тек өлі табиғат қана болған, ешқандай жанды ағза болмаған. Одан кейін тіршілік туды, өсімдіктер мен жануарлар пайда болды. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы - материя дамуының жаңа сатысы. Материя ерекше қасиеттерге ие болды.
Бұл қасиеттердің бірі - тітіркенушілік, яғни сыртқы тітіркенуден ағзаның әсер алуы. Мәселен, Мимоза өсімдігін алатын болсақ, оған қол тигізгенде, ол жапырақтарын жиырып алады. Бұдан тіршіліктің бар екенін білуге болады. Жер үстінде жануарлар пайда бола бастады. Бұл - сезімталдық жануарлардың жүйке жүйесінің психикалық қасиеті. Жануарлардың нерв жүйесі мен миы күштірек дамыған сайын, олардың психикасының дәрежесі де соғұрлым жоғары болады. Ол адамда неғұрлым күшті дамыған.
Материяның бірте-бірте дамуы тірі организмнің өмір сүруіне қажет жоғары қасиеттің -психиканың тууына әкеліп жеткізді.
Тірі организмнің психикалық дамуының бүкіл ұзақ процесі үлкен екі кезеңнен түрады:
1. Жануарлардың психикасының дамуы (ол биология заңдарына, тұқым қуалаушылық, құбылмалылық, табиғи сұрыпталу заңдарына бағынады)
2. Адам санасының дамуы қоғамдық-тарихи заңдылықтарға сәйкес дамиды.
Сана - адамның барша психикалық қызметіне ортақ қасиетті бейнелеудің ерекше формасы.
Адамзат жер бетінде пайда бола бастағаннан бастап өмір сүріп отырған табиғи ортаны өзінін сезім мүшелері арқылы қабылдап, одан әрі ақыл-ой арқылы талдап, сараптап, жүйелейтін жағдайға көтерілген де, болып жатқан құбылыстардағы белгілі бір қайталанушылық, тұрақтылықты жадында сақтап, логикалық ой қорытындылар жасауға дейін жетілген. Өмір сүріп отырған ортаны сезініп тану бар. Ол таным процесінің негізі болып табылады.

1. Жануарлар психикасының өзіне тән ерекшеліктері.

Сонымен, тіршілік дамуы қоршаған болмыс, дүниені бейнелеуді қамтамасыз етуге арналған жануарлардың тән құрылымын пайда етіп, сол қызметке қажетті ағзаларды жікке салды. Бейнелеу қызметінің сипаты неге тәуелді? Неліктен бір жағдайда ол жеке қасиеттерді қабылдайды да, екіншісінде затты тұтастай бейнелейді? Бұл жануарды қоршаған дүниемен байланыстыратын сол жануардың әрекет - қылығының обьективті құрылысына тәуелді. Тіршілік жағдайының өзгермелілігіне жауап бере отырып, жануардың дене құрылысы мен әрекеті де өзгеріске келеді, соның салдарынан психикалық бейнелеудің жаңа формаларының туындауына себепші тән мүшелері мен олардың қызметі өзгерген биологиялық талаптарға орай икемдеседі. Жануар психикасы мен әрекетінің және адам іс - әрекеті мен санасының сапалық ерекшеліктері төмендегідей:
1. Жануарлар әрекет - қылығының бәрі адам іс - әрекетінен өзінің тікелей биологиялық, табиғи сипатымен ажыралады, яғни, жануар әрекеті тек тіршілікке қажет затқа байланысты өрбіп, табиғатта болған инстинктік қатынас шеңберінен аса алмайды. Осыған орай тіршілік иесінің шындықты психикалық бейнелеу мүмкіндігі шектеліп, өзіне биологиялық тараптан қажет болған заттардың қасиеттері мен сапаларын ғана қабылдау қабілеттеріне ие. Сондықтан да жануарларда заттарды сол күйінде тұрақты, обьективті бейнелеу тәсілі қалыптаспаған. Қоршаған ортаның барша заттары олар үшін инстинкттік қажет аймағында ғана танылуы мүмкін.
2. Жануардың өзі тектес тіршілік түрлеріне қатынасы басқа тысқы обьектілерге, нысандарға қатынасынан бөлектенбейді, яғни, жануарларда қоғамдық сезімнің болмауына байланысты бұл қатынас та биологиялық инстинкт сипатында болады. Жануарларда шын мәніндегі еңбек бөлісі атымен жоқ, ал, олардың әр түрлі қызметте шеберлікпен орындай алуы табиғи жағдай қажеттіліктеріне орай тума берілген қасиет.
3. Жануарлардың өзара қатынас түрлері олардың "тіліндегі" ерекшеліктерді де анықтап отырады. Көбіне жануарлар бір - біріне дыбыстар көмегімен әсер етеді. Мұндай процестің адамдардың тілдесу қатынастарына ұқсастығы қандай? Әлбетте, қандай да бір сыртқы ұқсастық бар. Бірақ олар ішкі мағыналық тарапынан бір - бірінен мүлде басқаша. Адам тілдесу (сөйлеу) барысында обьектив мазмұнды білдіріп, өзіне қаратылған ауызша сөзді әншейін бір дыбыс ретінде қабылдап қоймастан, қоршаған болмыс шындығын бейнелеген ақпарат деп таниды. Ал жануарлардың дыбыстық әрекеті белгілі мазмұнға сай сараланбай, барша биологиялық қажеттіктің бәріне бірдей қолданылады (қоректі қажетсіну, үрку, қорғаныс т.б.) да, инстинкттік, тума бекіген қылықтар шегінен аса алмайды.
Адамның санасының пайда болуы мен оның сипаты психика дамуының ең жоғары, жаңа сатысынан дерек береді. Жануарларға тән психикалық бейнелеуден саналық бейнелеудің айырмашылығы - бұл заттасқан шындық болмысты бейнелеу. Ішкі психикалық құбылыстардың болуы, әлемнің субьективті бейнегеенуі - адам психикасының мәңгі зерттелетін сыры.(А.Н. Леонтьев)
Сана психикасының ерекше сапалық формасын тіршілік эволюциясында өзінің ұзаққа созылған тарихына ие болғанымен, ол алғашқы рет еңбек пен қоғамдық қатынастарға түскен адамда ғана пайда болды. Адамның саналы әрекетінің үш айырықша белгісі бар. Олар 1) адамның саналы іс әрекеті биологиялық себеп - салдармен байланысы жоқ. Кейбір жағдайларда адам биологиялық қажеттікке бойсынбай, оған қарсы шығады. Мысалы, ерлік пен жан пидалыққа бару. 2) Адамның саналы әрекеті жануарлардағыдай заттың сыртқы көрінісімен ғана қанағаттанбастан, оны тереңірек, жан - жақты тануға бағытталады. Адам нақты көрнекіліктен абстрактылық бейнелеуге өтіп , обьектілердің астарлы байланыстарынаүңіле көз жіберіп, тысқы бейне формасын ғана емес, тереңдегі заңдылықтарын тануға ұмтылады да соларға орайөз әрекет қылығына бағыт таңдайды. 3) Жануар әрекет қылықтары биологиялық байланыспен бірге туа беріліп отырса, адамның біліктері мен ептіліктері қоғамдық тарих желісінде топталған адамзаттық тәжірибені игеру-үйрену негізінде қалыптасып, оглар оқу арқылы ұрпақтан - ұрпаққа жеткізіледі. Яғни, адам иелігіндегі әрекет - қылық тәсілдері оның өз тәжірибесінің өнімі емес, өткен әулеттіңтарихи қоғамдық іс - әрекетін игеруден. Адамдағы бұл құбылыс жануарлар болмысында тіпті де болуы мүмкін емес.
Жануар қылығынан мүлде өзгеше, адамның санаклы әрекетін қалыптастыратын шарттар:
Жануарлар қылығынан мүлде өзгеше, адамның саналы әрекетін қалыптастыратын шарттар: 1) тіршіліктің әлеуметтік тарихи сипаты; 2) өмірдің қоғамдық еңбекпен байланысы; 3) еңбек құралдарын дайындап, пайдалана білу; 4) тілдік қатынастың пайда болуы

2. Адам психикасының қалыптасуындағы еңбек пен сананың рөлі.

Адамның жануардан түпкі ерекшелігі: ол қаруды қолданып қана қоймастан, оны дайындау ұқыбына ие. Қару дайындаудың өзі - ақ ежелгі адамның іс - әрекетін түбебейлі өзгертіп жіберді. Қару дайындау үшін болған әрекет енді биологиялық қажеттікпен (қорек, жем қабылдау) ғана анықталмайды: бұл тұрғыдан ол қажетсіз, ал қару дайындаудың шын мән - мағынасы кейінгі аң аулауға керектігінен туындайды, яғни, бұл іс орындалып жатқан әрекеттің тәсілін білумен ғана емес, сол қарудың болашақта қолданылуые болжай алуға да байланысты. Қару дайындаудың қажетті шарты бола тұра, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психологиялық ғылым мен практиканың пәні мен міндеттері
Жасөспірімдердің психикасы мен санасының дамуын анықтау
Психиканың пайда болуы және дамуы
Сана және өзіндік сана
Сана және өзіндік сана пайда болуы
Еңбек және саналы іс-әрекет
Жануарлармен адамның психикалық әрекетін салыстыру
Салыстырмалы психология пәні, міндеттері, әдістері
Психиканың қалыптасуы мен даму жолдары
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары
Пәндер