Қ . А . Яссауи түркі халықтарының ұлы ойшыл ақыны

Жоспар.

1.Кіріспе бөлімі

1 .1 Қ . А . Яссауи түркі халықтарының ұлы ойшыл ақыны .
1. 2 Яссауи ілімінің қалыптасуы және оның негізгі арналары

2.Негізгі бөлім
2. 1Яссауи ілімі және оның қазақ философиясы тарихындағы орны.
2. 2 Қожа Ахмет Яссауи ілімінің мәні.
2. 3 Яссауи ілімінің ерекшеліктері және «кемел адам » тұжырымдамасы.
2 .4 Қазақ филасофиясы тариқындағы Яссауи ілімінің маңызы.
2.5 Яссауи іліміндегі нәпсі мәселесі.

3.Қорытынды.
Қ.А. Яссауи түркі халықтарының ұлы ойшыл ақыны

Түрік ұлтының мыңдаған жылдардан бері бар екендігі тарихтан белгілі. Дегенмен тарихымыздың ұлы кезеңдерін Сақтар, Ғұндар, Қарахандықтар,Селжуктар...
деп бөліп-бөліп көрсетуге мәжбүрміз. Мұсылман түріктермен арада болған таусылмас соғыстар, тақ таластар және мәдениеттің ең негізгі бөлшегі, тірегі тілімізге, яғни түрік тіліне немқұрайдылықпен қарау- ыдыраудың басты себептері болатын.
Яғни түріктердің ата жұртында ана тіліміз- түрік тілі аяқ асты болды. Сондай-ақ түріктердің көпшілігі әлі мұсылман емес еді . Бұл жағдай мемлекеттің негізгі тіректерін әлсіретіп, олардың арасындағы байланысты
Азайтты және күш-қуат көздерінен мақрұм қалдырды.
Ахмет Яссауи сияқты өлең айтатындар, хикмет сөйлейтіндер пайда болды және оның негізінде турік- ислам әдебиеті бой көтерді. Дін және тіл ортақтығын пайда болған бұл күш бүкіл түрік топырақтарында ортақ мәдениеттің негіздерін қалады. Сол үшін де Туркияның айтулы ақындарының бірі Яхия Кемал Бейатлы;»Біздің ұлтымыздың негізінде Ахмет Яссауи жатыр»-деген болатын.Туркияда өздерін Яссауи жолының мұрагерлеріміз деген миллиондаған бекташ шәкірттері өздерінің аңыз-әңгімелерінде «Ахмет Яссауи жанған отқа қолын салып, қолына түскен оттарды алысқа лақтырып, шәкірттеріне;»От түскен жер сенікі.Бар! Міндетіңді орында»деген сөзді айтқан.Әрине бұл -бір аңыз әңгіме, бірақ әрбір аңыздың астарында шындық жатады. Ахмет Яссауи сөзінің әсері жақындаған адамды тартып алатын күш сияқты болатын. Мынадай бір сауал қояйық;»Ахмет Яссауи болмаса, түрік тілінің жандануы, түріктердің арасында мұсылмандықтың таралуы және турік мұсылмандығы не болар еді?»Меніңше бұл сұрақтың жауабы өте қарапайым -бүгінгі Түрік Дүниясы болмас еді.
        
        Жоспар.
1.Кіріспе бөлімі
1 .1 Қ . А . Яссауи түркі халықтарының ұлы ... ... .
1. 2 ... ... ... және оның ... ... бөлім
2. 1Яссауи ілімі және оның қазақ философиясы тарихындағы орны.
2. 2 Қожа ... ... ... ... 3 ... ... ерекшеліктері және «кемел адам » тұжырымдамасы.
2 .4 Қазақ филасофиясы тариқындағы ... ... ... ... ... нәпсі мәселесі.
3.Қорытынды.
Қ.А. Яссауи түркі халықтарының ұлы ойшыл ақыны
Түрік ұлтының мыңдаған жылдардан бері бар ... ... ... ... ұлы ... ... ... бөліп-бөліп көрсетуге ... ... ... ... ... соғыстар, тақ таластар және мәдениеттің ең ... ... ... яғни ... ... ... ... басты себептері болатын.
Яғни ... ата ... ана ... ... тілі аяқ асты
болды. Сондай-ақ түріктердің көпшілігі әлі мұсылман емес еді . ... ... ... ... ... ... арасындағы
байланысты
Азайтты және күш-қуат көздерінен мақрұм қалдырды.
Ахмет Яссауи сияқты өлең ... ... ... ... және оның ... ... ислам әдебиеті бой көтерді.
Дін және тіл ... ... ... бұл күш ... ... ... ... ... ... Сол үшін де
Туркияның айтулы ... бірі Яхия ... ... ... ... ... ... болатын.Туркияда
өздерін Яссауи жолының мұрагерлеріміз ... ... ... ... ... ... Яссауи жанған отқа
қолын салып, қолына түскен оттарды ... ... ... жер ... Міндетіңді орында»деген сөзді айтқан.Әрине ... аңыз ... ... ... ... астарында шындық жатады.
Ахмет Яссауи сөзінің әсері жақындаған ... ... ... ... болатын. Мынадай бір сауал қояйық;»Ахмет Яссауи болмаса, түрік
тілінің жандануы, түріктердің ... ... ... және
турік мұсылмандығы не болар еді?»Меніңше бұл сұрақтың ... ... ... ... ... ... ... түрік тарихы мен адамзат тарихының ең ... ... ... ... ... де Яссауи мәдениетінің ... және Әмір ... ... ... «Екінші Қағба»
ретінде танылған Ахмет Яссауи ... ... да ... ... алып ... Темірдің Яссауи жолын қалай ... ... ... ... болжау ғылымы. Біз тарихтан алған
ғибратымыздың дамытып , ... ... ... ... Мен бұл ... ... жалауындағы
рәміздерден көріп тұрамын. Бұл жалаудағы қыранның екі қанатының бірі
Ахмет ... ... , яғни ... ... ... ... мәдениетімізге ие боларлық күш- ... ... ... ... ... ... ... негіздерінің бірі деп
қараған ғылымға ... ... ... ... ... және
әміршісі. Қай жерден тапсақ та оны ... ... ... ең биік жетістіктерге ... ... ... ... ... ... Яссауидың өткен тарихымызда, бүгінімізде ... ... ... орны осылар деп ойлаймын!
Яссауи ілімі және оның ... ... ... ... хәл ілімінің мәнін ашу мәнін ашу үшін ... ... ... ... әлем, ғашықтық, рух ... ... ... ... ... ... қоса қандай да
бір дүниетаным ... ... ... ... мен ... ең маңызды ... ... жөн. Қожа ... ... ... мен сопылық дүниетанымы өз ... ... ... ... суфилігінің жемісі екндігі
белгілі. Демек, біз ... ... ... ... ушін ең ... ... жүйесі мен сопылық дүниетанымы өз уақыты мен кеңістігі
шеңберіндегі түркі-ислам ... ... ... ... Демек,
біз бүгін Иасауидің ілімін ұғыну ушін ең ... оның ... мен ... ... ... ... ... герменевтикалық сұқбат құра ... ... ... аңыз -әпсаналардан ... ... ... ... ... ... олйлау ерекшеліктерін көрсететін
категориялық , ұғымдық ұстындарды ... ... ... ... құбылыстық шындықтарымен үйлестіру ... ... қоса ... ... ... ұғымдық ұсыныстарды табуға
болғанымен, ... ... ... ... шындықтармен
үйлестіру, үндестіру қиынға соғады. Шындық біреу болғанымен ... ... мен ... әдістерінің әртүрлі ... ... ... ... Ахмет Ясауидің ... толы ... ... ... мен ... ... ... әдісінің талабы болып табылады.
Қожа ... ... ... ... мен ... жүйесі
шеңберінде танып түсіндірген және мұрат ... адам типі ... ... ... ... үндестік айқын. Иасауидің тәнге азық
дегендегі ілімі-адамның ақылы мен ... ... ... ... ... ... дүниетанымында хикмет немесе хәл ілімі, нағыз шынайы ғылым
болып ... ... хәл ... ... ушін ... жоғары
адамгершілік пен парасаттылыққа жету үшін алдымен ... ... ... ... анықтайтын болсақ, Иасауидің «жан ғылымы»
деп отырғаны, яғни ... ... ... Біздің ғылым деп
жүргеніміз әлемдегі заттар, болмыстар мен құбылыстар және ... ... ... ... өз ілімінің «екінші
дәптер» екндігін, оның тек ... ғана ... ... атап ... . Сонымен Яссауи бабамыздың
хикметі адамдық кемелдікке және ... ... ... ілімі
болып табылады. Адамның адамдыққа ... оның ... ... ... ... ... Бұл қабілетке адам Алланың
жәрдемінің арқасында ие бола ... ... ... ... ит-нәпсімді ұстасам мен» деп, ... ... де ... ... ... Бұл ... сопылық дүниетанымдағы «Сені
тануым үшін сенің ... ... ... еске ... ... ... өзі жөніндегі танымға да «мағрифат-ул-аллаһ»
делінеді.
Осы екі ... ... ... ... ... ... ойлау жүйесі тұрғысынан филасофиядан да, ғылымынан ... адам ... ... ... ... ... және ... жүзеге асуы үшін де сопылық психотехникалық ... өтуі ... ... ... тек білу ғана ... ... ... іске асыру екендігін ... ... ... символдармен берген «мән, ... сыр, ... ... осы хикмет болатын. Хикмет адамның ... мен ... ... ... ... ... ... ғана адамды ішкі нәпсі зынданының ... ... ... және ... ... ... ... Иасауи ... ... ... әлеуметтік-психологиялық және ... ... ... Оның хәл ... осы ... ... арнайы танымдық, психологиялық және ... ... ... ... ... ... жету ұстанымдары ... ... . ... ... танымдық тұрғыдан ... ... ... де сипаттық қабаттарға ... ... ... ... ... осы ... ... болуы қажет. Ақиқатты танудың ... бар. ... тану үшін ... өзіндегі, жаратылысындағы ... ... ... ... тіршілік әдісін, өмір сүру салтын қалыптастыру оңай
емес ... Бұл өмір ... өте ауыр ... ... ... жүк ауыр, өзім гамгин, ... ... ... деп, ... Иасауидің тілі өте астарлы әрі ... толы ... ... ... ... «....Адам бойында ауыр әрі ... ... ... ... Бірақ, ол Алланың берген ... атқа ... ... таси ... өз ... жете ... есек
дәрежесіне түседі. ... ... ... пен надандықтың»
көзіне ... мен ... да ... дәрежеге түсуінің
себебі адамдық мәннен ... ... деп ... ... ... өзі үшін де ... пен қоғам үшін өте қауыпты.
Иасауи осылайша «мәнді ... және ... сіз ... ... ... Өмірде адамның хайуанға айналып, шайтанға еріп,
азғындауынан ... ... жоқ. ... мән мен ... мәннің
арасындағы ақиқатты танытатын хикмет ... ал ... ... күш теиман.
Адамның шайтанға айналуы- қоғам үшін өте ... ... ... және ... айналған адамдарды ... ... ... ... адам, іші шайтандардың ... ... ... ... бас ... ... құл ... пен хадиске, Құран сөзіне ... ... ... Иасауи, Құран аяттарында ... ... ... ... ... суреттейді. Ахмет Иасауидің ... ең ... ... мен ... осы үш мәсе- ле
төңірегінде топтасқан. ... ... ... ислам дінінің
мәні мен кемел адам идеясын дөп ... ... ... дінінің
мәнін түрік тілінің дүниетанымдық ерекшелігі арқылы ашып ... ... ... ... Ислам үшн де, түрік тілі
үшін әрі ... ... үшін де өте ... ... сол дәуіріндегі дәстүрлі ... ... ... рух, ... ... ... ... толық таныса, табыса
алмай жүрген тарихи өтпелі кезеңінде жол ... ... ... ... ... ... нәпсі мәселесі
«Нәпсі – шайтан, тұтқын қылды адамзатты»
Хәл ілімінің Хаққа барар ... ... ... ... ... өз ... қамтып өтетіндігі мәлім. Енді нәпсі мен оның Яссауи
іліміндегі ... ... оны ... ... ... ... дүниедегі болмыстарға қос қолдап ... адам ... адам ... ... өзі де ... ... ... атамыздың нәпсі мәселесіндегі көңіл кірлері ретінде
сақтандырған ... ... және ... ... бүгінгі жас ... үшін де өте ... Егер адам ... ... ... болса
, қоғамның шаңырағы шайқалып, іргесіті ... ... ... алыстатып, өзінің жаратылыс мәнінен ... ... ... ... адамның жүрегіндегі иман
деген нұрдың өшіп ... мен ... ... ... ... оты ... аудитория мен ... ... ... уағыздар мен насихаттың ешқандай пайдасы ... ... ... ... ... ... ... сөзімен айтқанда мұндай қоғам ... үшін ... ... ... ... ... ... түсті киінгендер
қадірлі , құрметті ... ... ... ... асыл
құндылықтар ұмытылады. ... ... ... ... танымайтын
қоғамдар мен ... хәлі ... ... ... ... ... рухындағы тыншу бітпес ... ... жою, өзін ... кем ... ... сөз ... жанпидалдыққа тәрбиелеп, «менікі» екілігіне тән ... ... ... ... айтқанда
Яссауи ілімі нәпсісін тізгіндей білген адамның ғана адамдық
санаға ... бола ... ... филасофиясы тарихындағы Яссауи ілімінің маңызы
Яссауи, Абай және Шәкәрім ілімдері арасындағы тарихи ... ... да ... ... ... мән ... Абайдың «Ойланшы, сыртын қойып, сөздің ішін» ... ... ... ... ... ... ... болмыстардың мәніне, түпнегізіне үңіледі. Абай ... ... ... махаббат арқылы тануға болатындығын көрсетіп,
«Шығыс ... ... ... ... гүзәллара рәһбар....»-
деп, барлық көркемдік пен ... ... ... ... ... ... сұлуы ретінде суреттейді.
Қазақта ... ... ... айт ... сол ... бабамыздың мұрасының ... ... ол- ... мәдениет.
Ұлтың ұлттығын қалыптастыра- тын екі негізгі арна бар. Оның ... ... ... ... ал, тіл - ұлттық мәдениеттің ... Осы екі ... бірі ... ... ... ... тоқталады.
Яссауи дәстүрлі түркілік ... ... ... ... ... ... дінді басқа мәдениет
тарапынан ... ... ... ... ... ... пен ... үндестік ұстанымын таңдататады.
Кез-келген ... ... ... ... күш ... емес,
сол қоғамдық дүниетаным ұстындары мен ... ... ... ие ... ... ... ... Бұл филасофиялық,
дүниетанымдық концептуалдық қағида. ... ... ... ... тұрған қандық-генетикалық байланыс ыдырап, оның ... ... ... ... ... ... ... ықпалы болды. Бұл процес ислам ... ... ... кеңістігіне тарауды, сол ... ... ... ... ... мәдени құндылықтары
негізінде жаңа рух, жаңа кеңістік
бере білуімен қоса қабат жүріп ... Жаңа рух, ... ... ... сөз. ... ... ... исламдық қағидалар,
дүниетанымдық тұғырлары негізінде еңбектер, рисалар, шежірелер,
насабнамалар ... келе ... ... дін ... пәнінің қағидалары мен
ұстанымдары Яссауи ... ... ... , ... тұғырлары
қаланғандығын енді ғана
Яссауитану саласының негізінде ұғынып ... ... ... ... ... ... ... келе жатқандығын айтуымыз керек.
Мысалы, З.Жандарбек екі тариқат ... ... ... мен
Нақшбандийа ағымдары арасындағы айырмашылықты екі өмір ... ... ... рухани мәдени орталарда дүниеге келгендігі тұжырымына
негіздейді.
Бұл ойды ... ... та ... Оның ... ... қалалықтардың, Яссауи далалық-көшпенділердің ... деп, ... дала ... мен отырықшы мәдениет арасында ... ... ... болатын.
Бұдан да тарихқа ... ... ... ... ... күні өтсе де, үні өшпей ... ... ... Ал,
Яссауи ілімінің мәнін өзіндік ... ... ... ... ... ... ... діндер үсті ақиқатты ... ... ... Яссауи ілімінің мәні мен мақсаты,
өзіндік әдісі ... ... ... ... ... ... жеке тұлғасынаның орын
алуында екі маңызды шындық бар. ... ... ... ... ... ... негізінде қалыптасқан аталар
дәстүрлі төңірегіндегі түркі мұсылмандық ... ... ... ... ... айта кететін өте
маңызды мәселе бар. ... ... ... ... ... ... бір ... аясына симайды. Оның үстінде Яссауи ... ... ... ... Яссауи мұрасы ... ... ... ... ... ... орны мен ... да қарастырылуы қажет. Осы орайда бірнеше ұсыныстарым
бар.»Әрбір ... бар ... иман ... ... иманы бар ... ... ... ... Абай ... ... нәр ... бірі ретінде классикалық Шығыс әдебиетінен атайды.
Яссауидің ... Софы ... ... Абай 38-ші қара ... ... Ахмет Яссауи өзі жаны кіршіксіз таза ... да, ... ... ... ... безініп,
Пайғамбар жасына келгенде жер астына, қылуетке ... Өзі ... ақ ... ... ... ... ... қимастай
сезілгенін мойындайды.
«Білімді адамның ... жүн ... ал жер ... ... ... ... осындай құбылыстарға әкеледі»-дейді Руми.
Яссауи ... ... ... жан ... ... ... ... көркемдікті жырлады, ұрпаққа өнеге қылды. Бүгінгі
заманда ... ... ... ... ... ... данышпанның «диуани хикмет» атты ақыл кітабының маңызы
асқақтай түседі. Ол ... ... ... арзан.
Иасауидің филасофиялық-этикалық ілімінің өзегі.
Сондықтан ... ... ... үшін оның филасофиялық ... ... және ... ... үшін өте ... ... идеясы адамға, оның санасын ... ... ... ... ... негізін қалаған атақты
ойшыл Яссауидің дүниетанымы мен ... ... ... жүйелеуге тырыстық.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Түркі мәдениеті (VІ-ІХ ғғ.)87 бет
Абай философиясы7 бет
Абай Құнанбаевтың педагогикаға қосқан үлесі7 бет
Абай Құнанбайұлы өмірі1 бет
Абайдың философиялық көзқарасы17 бет
Адам құқығының дамуы жайлы қазақ ойшылдарының идеялары10 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Саяси ойдың дамуы9 бет
Ш. Құдайбердіұлының қазақ философиясындағы орны59 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь