Сәбит Мұқановтың поэзиясы

Сәбит Мұқанов – қазақтың әйгілі жазушысы, қазақ әдебиетінің көрнекті қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі. Оның есімін жалпы қазақ оқырманына кеңінен танытқан «Сұлушаш» дастаны, «Адасқандар» романы осы кезде өмірге келді. Осыларға жалғаса жазылып, бірінен кейін бірі жарық көрген «Майға сәлем» (1933), «Советтік армия» (1934) атты өлеңдері, «Ақ аю» поэмасы (1935), «Жұмбақ жалау» романы (1938) және осылар тәріздес толып жатқан шығармалары қазақ әдебиетінің дамуында ерекше рөл атқарады. Сәбит Мұқановтың туған жері қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Преснов ауданы. Ол кездегі қазақ ауылындағы жалғыз-оқу молда болған. Жас Сәбит осы молдадан оқып арабша хат таниды. Ел арасына көп тараған қисса – поэмаларды оқитындай сауаты ашылады. Әуелден өлең-жырға, ертегі – әңгімеге әуес бала там-тұмдап әдебиет үлгілерін тауып оқи бастайды. Ол кездегі азын аулақ қазақ кітаптарында ескі өзбек немесе татар тілдері араласып келетін. Әке шешеден жастай жетім қалып, балалық шағын ауқатты ағайындарына жалданып, қой бағумен өткізген Сәбит өзінің талаптануымен хат танығанымен, мұғалім алдын көріп, жүйелі білім ала алмайды. Тек он сегізге толғанда, Омбы қаласына барып, мұғалімдер курсында оқуға мүмкіндік туады. Оны бітіргеннен кейін ауылға барып, біраз мұғалім болады. Осында ауылды кеңестендіру жұмысына белсене араласып, таптық күрестің Көкшетау облысындағы оперативтік өкілі және партияның Ақмола губкомының нұсқаушысы қызметін атқарады. Бұдан кейін 1922 жылы Орынбордағы рабфакқа түсіп, оны бітіріп шыққаннан соң, баспасөз орындарында жұмыс істейді. Сол жылдары орысша үйреніп орыс әдебиетінің үлгілерімен танысып, поэзияның үлкен дариясына сусындайды, алуан түрлі жандарды ғажайып бейнелерді ол сонан көреді. 1926 жылы рабфакты бітіріп шыққан соң «Батырақ», «Октюябрь өткелдері», «Сұлушаш» поэмаларын жазады. 1926-1928 жылдары республикалық «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде, баспа орындарда қызмет істейді. Осы кезге дейін атқарған сан салалы қызметінде болсын, шығармашылық өрлеу жолында болсын, ілгерлеудің басты кепілі терең білім екенін, онсыз көздеген мақсатында жету мүмкін еместігін айқын сезінген ол 1928 жылы Ленинград университетінің филология факультетінде оқиды, Москвадағы Қызыл профессура институтының әдебиет бөліміне түсіп, оны 1935 жылы бітіріп шығады. Осы кезеңде ол белгілі «Майға сәлем!» өлеңін, «Ақ аю» поэмаларын
        
        Сәбит Мұқановтың поэзиясы
Сәбит Мұқанов
(1900-1973)
Сәбит Мұқанов – ... ... ... ... ... ... Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі.
Оның есімін жалпы қазақ оқырманына ... ... ... ... ... осы кезде өмірге келді. Осыларға жалғаса жазылып,
бірінен кейін бірі жарық ... ... ... (1933), ... ... атты өлеңдері, «Ақ аю» поэмасы (1935), «Жұмбақ жалау» романы (1938)
және осылар тәріздес толып ... ... ... ... ... рөл ... ... туған жері қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... ... Жас Сәбит осы молдадан
оқып арабша хат таниды. Ел арасына көп тараған қисса – поэмаларды оқитындай
сауаты ... ... ... ...... әуес бала ... ... тауып оқи бастайды. Ол кездегі азын аулақ ... ескі ... ... ... ... ... ... шешеден жастай жетім қалып, балалық шағын ауқатты ... қой ... ... ... ... талаптануымен хат танығанымен,
мұғалім алдын көріп, жүйелі білім ала алмайды. Тек он ... ... ... ... мұғалімдер курсында оқуға мүмкіндік туады. Оны
бітіргеннен кейін ауылға барып, ... ... ... Осында ауылды
кеңестендіру жұмысына белсене араласып, ... ... ... ... өкілі және партияның Ақмола губкомының нұсқаушысы
қызметін атқарады. Бұдан кейін 1922 жылы Орынбордағы рабфакқа ... ... ... соң, ... орындарында жұмыс істейді. Сол жылдары
орысша үйреніп орыс әдебиетінің үлгілерімен ... ... ... ... ... ... жандарды ғажайып бейнелерді ол сонан
көреді.
1926 жылы рабфакты ... ... соң ... ... өткелдері»,
«Сұлушаш» поэмаларын жазады. 1926-1928 ... ... ... ... ... ... ... баспа орындарда қызмет
істейді. Осы кезге дейін атқарған сан ... ... ... ... жолында болсын, ілгерлеудің басты кепілі терең білім
екенін, онсыз көздеген мақсатында жету мүмкін ... ... ... ... жылы ... университетінің филология факультетінде оқиды,
Москвадағы Қызыл профессура институтының әдебиет бөліміне ... оны ... ... ... Осы ... ол ... ... сәлем!» өлеңін, «Ақ аю»
поэмаларын жазады.
1935 жылы ол жаңадан шыға ... ... ... ... ... ... 1937 жылы ... Жазушылар одағының төрағасы қызметін
атқарды.
Бұл кездегі Сәбит Мұқанов қаламынан ... ірі ... ... романы
(1938, бұрыңғы аты «Жұмбақ жалау»), «Менің мектептерім» (1941), «Колхозды
ауыл осындай» (1937) ... ... ... ол екінші рет Жазушылар одағының төрағасы болды.
1950 жылдары ол «Сырдария» романын, «Шоқан Уәлиханов» пьесасын жазды. Кейін
бұрынырақ ... екі ... ... ... кітабының жалғасы ретінде
«Есею жылдары» деген өмірбаяндық романын жазып шығарды.
1947-1963 ... ... ... Кеңесінің депутаты болды.
Оның 1974 жылы жарық көрген «Халық мұрасы» деген тарихи этнографиялық ... ... ... тілі, материалдық игіліктері жайында жазылған
ерекше құнды зерттеу ... ... ... ... ... адам ... туралы, көңіл күйі туралы өлеңдер
жазған. ... ... ең ... – 1919 жылы жазылған «Бостандық» өлеңі.
Бұл өлең қазан ... шын ... ... әкелді деген кешегі күнге
дейін айтылып келген ұғымға ... жылы ... ... ... ... ... сол ... тақырыпты
онан әрі кеңейте түседі, таптық қырын өткірлей береді. Қанаушы таптың ... ... бай, би, ... олардың қолданар әдісі алдау,
арбау, дінмен көзді байлау деп ұғады ақын.
Ақын 20-шы ... ... ... ... ... халі, шаруалар тұрмысы
жөнінде көптеген өлеңдер жазады. Оның бастылары «Шоқпыттың шаруасы», «Сүт
заводы», ... ... ... ... ... ... «Егістік»,
«Балқаш», «Конвеер» және басқалары.
Кейін ұжымдастыру, индустрияландыру дәуірінде Сәбит көптеген жаңа ... ... ... болса да ақн құрылыс майданындағы қайнаған
еңбекті, жұмысшы, малшы, ... ... ... етіп алады.
Ақын поэзияға жаңа өрнек, түр беруге, оны осы күнгі ... ... ... ... ... әуенді туындысы – 1933 жылы ... ... атты ... ... ақын ... ... ынтымақ күні
– 1 майды тек жасыл көктем, шуақ күн деп қана жырламайды, бұл күн ... ... ... ту ... ... ... бостандыққа ұмтылатын,
азат еңбекке бастайтын күн дегенді уағыздайды. Май ... өзін ... едп ... оны жаңа ... ... ... ... мақтанышы», «Колхозды ауыл осындай», атты өлеңдерінде ақын ауыл
еңбеккерлерінің бейнесін жасайды.
Ақынның көптеген ... ... ... ... ... еңбек, тың
тақрыптарына арналды. Соғыс кезінде «Менде аттандым майданға», «Фашизмнің
ажалы», «Гвардеец ... ... ... ... жоғары патриоттық
сезімдерге толы өлеңдер жазды.
Ақынның лирикалық өлеңдерінің негізгі кейіпкері – ... ... ... ... ... ... ... көре бастады. «Пионер» мен «Жетім
қыз үйінде» жазушы қазақ ауылындағы кедейлердің қал ахуалың ... ... ... «Кешегі жалшы мен бүгінгі жалшы» (кейін «Батырақ» атанған)
атты поэмасында ақын ... бай мен ... ара ... ... ... ... жылы ... оқиғаға «Сұлушаш» оқиғасын жазды.
Сұлушаш Тілеуберді деген бай қызы ... да, ... ... ... ... жас ... ... жақсы көреді, Алтай үшін жанын қиюға
бар:
Басқаны Сұлушаштың сүйері жоқ,
Алтайдан басқа көңілі иері жоқ.
Кездескен қай мырзаға көз ... ... тап ... ... ... ... ... зорлап апарылған Сұлушашты Алтай құтқарып алады.
Ақынның поэзиялық ерекшеліктері. Қазақтың байырғы поэзиясына қарағанда, осы
заманғы поэзиясы түр мен мазмұн көркемдігі ... ... өсіп – ... ол ... ... басталып кеткен жоқ. Бұрынғы дәстүрді бойына
сіңірген, бұрыңғы бар түрді қолдана отырып, ... жаңа ... ... ... жылдарғы қазақ поэзиясын алып қарасақ Сәбит Мұқанов көп
жаңалықтар еңгізген. Күрескер ақын Сәкен Сейфуллин поэзиясы қазақ ... ... ... ... ... та- көп ... ... жаңаша
сөйлетуге ұмтылған ақын. Жаңалық тек ұйқас, буын, ырғақ саласында ... ... ... ... метафора, эпитет сияқты шеберлік кетсе –
өрнектерінен де көрінеді.
«Колхозды ауыл ... атты ... ақын ... даланы, көркем аспан мен
көкарай шалғын жерді, онда тіршілік етіп жүрген халықты үлкен сахналы театр
сипатында суреттейді. ... ... сол ... көпірме ұранына сәйкес, бос
мақтан сипатында ...... - бұл ... – Сол ...
Дағдылы театрдан зор т ...... ... - сұлу ... ... мол ... жаңа ... қалыптасып, сіңіп кеткен театр өнері болмаса, ақын мұндай
ұқсатуды қолданбас еді. Әйтпесе комбайнды суреттеген жерін алайық:
Алқынбай, ... ... ... ... ұршығындай,
Айналған комбайнның ... егін ... ... сын, ... ... ... ... етті. 200-ден астам
әдеби сын мақалалар жазды. Қазақтың ауыз әдебиетін зерттеді, ... ... ... ... жинап бастырды, әдебиет тарихы және ... ... ... ... ... ... ... поэзисының
ірі өкілдері туралы толымды пікірлер айтты.
Ол халықтың арасынан шыққан ... ... ... ... Оның қазақ
мәдениетін өркендету саласында сіңірген зор ... ... ... Бірнеше мәрте Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің
мүшелігіне, ... КСР ... ... ... сайланды, екі рет
Ленин, екі рет Еңбек ... Ту, ... ... ... ... ... ... комитетінің мүшесі болды.
Мұхтар Әуезовтің: “Қазақ ... аға ... ... аты – ... мол ... өте ... анық ... аттың бірі” деп, Ғабит
Мүсіреповтің: ... ... ... ... туған еңбектер өз алдына
бір энциклопедия”, деп Мұхаметжан Қаратаевтың: “С.Мұқанов толық мағынасында
халық жазушысы ... деп, ... ...... әдебиетіміздің
Эльбрустарының бірі” деп, Сәйфи Құдаштың: ... ... ... кең ... ... деп Ұлы ... Сәбитке өз мақтаныштарын
білдірген.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сәбит Мұқанов шығармашылығы10 бет
Тұманбай Молдағалиевтің өмірбаяны10 бет
С.Мұқановтың ғылыми зерттеулері, еңбектері9 бет
Сәбит Мұқанов өмірі4 бет
Сәбит Мұқанов өмірі мен шығармашылығы3 бет
Сәбит пен Сәкен шығармашылық байланыстылығы84 бет
«Адасқандар». романнан повестке35 бет
Сұлу сөздің сардары – Сәбит Мұқанов35 бет
Сәбит Мұқанов 10 бет
Сәбит Мұқанов және эпистолярлық жанр100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь