Ес туралы жалпы түсінік


Жоспар

1. Ес туралы жалпы түсінік.

2. Ес түрлері.

3. Ес процестері.

4. Ес теориялары.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Ес дегеніміз – адам тәжірибесін есте тұту , сақтау және қайта жаңғырту жолымен бейнелендіру.
Ес қабылдау актісінің өзіне де қатысады, өйткені танусыз қабылдау мүмкін емес, зат қабылдаудың қатыссыз қайта жңғырып жатқанда ес қабылдаумен қатыссыз қайта жаңғырып жатқанда ес қабылдаумен байланысы жоқ, дара психикалық процесс ретінде көрініс береді.
Естің негізінде ассоцациялар немесе байланыстар жатады. Ақиқат дүниедегі бір – бірімен байланысты зат немесе құылыстар адамның есінде де байланысын сақталады. Бұл заттардың біреуімен кездесіп ассоцация бойынша онымен байланысты басқасын еске түіре аламыз.
Физиологиялық жағынан алғанда ассоцация уақытша нервтік байланыс болып саналады. Ассоцациялар қарапайым және күрделі болып бөлінеді. Қарапайымына аралас, ұқсастық, қарама – қарсылық жөнінен үш түрлі ассоцацияға жатқызылады.
Ұқсастық жөніндегі ассоцация ұқсас сипатты екі құбылысты біріктіреді, оның біреуінің аталуы екіншісін еске түсіреді.
Қарама - қарсылық ассоцация қарама – қарсы екі құбылысты байланыстар.

Ес түрлері.
Есте қалдыру және қайта жаңғырту үшін жұмсалынатын әрекеттердің сипатына орай естің әр түрлі келесі негізгі үш өлшемге сәйкес олуы шарт: 1) Әрекеттегі басымдау болған психикалық белсенділіктің сипаты бойынша ес – қозғалысты, сезімдік, бейнелі сөз логикалы болып бөлінеді;2) іс әрекет мақсатына орай ес ырықты және ырықсыз болуы мүмкін; 3) дүниелік іс - әрекеттегі рол мен орнына тәуелді жатталып, сақтау мерзімінің мөлшеріне байланысты - қысқа мерзімді және нақты қызметтік естер ажыратылады.
Қозғалысты ес - әрқилы қимыл – қозғалыстар мен олардың бірлікті жүйесін есте қалдырып, сақтап және қайта жаңғырту . кейбір адамдарда осы ес түрі басқаларынан гөрі басымдау келеді. ондайлар мысалы, музыкалық шығарманы дауыспен қайталай алмаса да, бимен көрсетуге шебер. Ал кей біреулердің қозғалысты ес тіпті шабан. Бұл ес түрінің әрқандай еңбектің дағдылары қалыптастыруда, балалардың жүру , жазу әрекеттерінің қалыпқа түсуінде және т.б. маңызы өте үлкен. Қозғалысты ес болмағында, біз қажетті әрекетпен қимылдарымызды әрдайым жаңадан үйреніп баруымызға тура келеді.
Сезімдік ес - әдетте қажеттеріміз бен қазаулардың, қоршаған ортамен қоршаған ортамен қатынасымыздың қаншалықты тиімді не зиянды, ұнамды не жағымсыз орындалып жатқанын көңіл күйімізбен танытамыз. Осыдан, көңіл – күй есі адам өмірі мен іс - әрекетінде өте үлкен маңызға ие. Басымыздан өтіп, есімізден сабақталған сезімдер әрқашан бізді әрекетке ынталандырады немесе өткендегі жағымсыз әсерлерге тап келтіретін оқиғалардан сақтандырады. Сізбен қатысқан адамның көңілін аулау, оқыған кітабыңыздың кейіпкерімен қоылып, толғанысқа түсіңіз, осы сезімдік осы сезімдік еске негізделген.
Бейнелі ес - елестерге , табиғат көріністеріне,сонымен бірге дыбыстар, дәмге негізделген жад іздері . Ол көру, есту, сипай сезу, иістік және дәмді болып бөлінеді.
Егер көру, естері естері әрбір жеке дамыған болса, онда сезімдік , иістік пен дәмді естер адамның кәсіптік қасиеттеріне жатады. Сәйкес түйесіктер сияқты мұндай ес түрлері іс - әрекет шарттарына орай қарқынды дамы, кейде кемшілігі болған ес түрлерінің орнын толықтыруда керемет деңгейлерге көтерілуі мүмкін. Мысалы соқырдың дүниемен сезіну, естігіштігі ал кереңнің көргіштігі,иіскей, жанаса сезгіштігі т.б.
Сөздік логикалы (мағыналы) ес мазмұнына біздің ай өрісіміз кіреді. Ой тілсіз өрнектелмейді, сондықтан ай тек мағыналық ғана болмай, сөзді логикалық болатын осыдан. Сөзді логикалы ес басқа ес түрлерінің дамуына арқа сүйей отырып, оларға , жетекшілік етеді және өз дамуымен олардың жоғары деңгейге көтерілуіне ықпалын тигізеді. Оқу процесіндегі шәкірттің білім игеруі мен топтауы, негізінен осы мағыналық еске байланысты.
Іс - әрекет мақсатына байланысты ес – ырықты, ырықсыз болып бөлінеді. Арнайы есте қалдыру немесе түсіру мақсаты болған психикалық процесс ырықсыз көрініс беріп ал егер бұл процесс мақсатты бағдарланған болса
Ес дегеніміз – адам тәжірибесін есте тұту , сақтау және қайта жаңғырту жолымен бейнелендіру.
Ес қабылдау актісінің өзіне де қатысады, өйткені танусыз қабылдау мүмкін емес, зат қабылдаудың қатыссыз қайта жңғырып жатқанда ес қабылдаумен қатыссыз қайта жаңғырып жатқанда ес қабылдаумен байланысы жоқ, дара психикалық процесс ретінде көрініс береді.
Естің негізінде ассоцациялар немесе байланыстар жатады. Ақиқат дүниедегі бір – бірімен байланысты зат немесе құылыстар адамның есінде де байланысын сақталады. Бұл заттардың біреуімен кездесіп ассоцация бойынша онымен байланысты басқасын еске түіре аламыз.
Физиологиялық жағынан алғанда ассоцация уақытша нервтік байланыс болып саналады. Ассоцациялар қарапайым және күрделі болып бөлінеді. Қарапайымына аралас, ұқсастық, қарама – қарсылық жөнінен үш түрлі ассоцацияға жатқызылады.
Ұқсастық жөніндегі ассоцация ұқсас сипатты екі құбылысты біріктіреді, оның біреуінің аталуы екіншісін еске түсіреді.
Қарама - қарсылық ассоцация қарама – қарсы екі құбылысты байланыстар.

Ес түрлері.
Есте қалдыру және қайта жаңғырту үшін жұмсалынатын әрекеттердің сипатына орай естің әр түрлі келесі негізгі үш өлшемге сәйкес олуы шарт: 1) Әрекеттегі басымдау болған психикалық белсенділіктің сипаты бойынша ес – қозғалысты, сезімдік, бейнелі сөз логикалы болып бөлінеді;2) іс әрекет мақсатына орай ес ырықты және ырықсыз болуы мүмкін; 3) дүниелік іс - әрекеттегі рол мен орнына тәуелді жатталып, сақтау мерзімінің мөлшеріне байланысты - қысқа мерзімді және нақты қызметтік естер ажыратылады.
Қозғалысты ес - әрқилы қимыл – қозғалыстар мен олардың бірлікті жүйесін есте қалдырып, сақтап және қайта жаңғырту . кейбір адамдарда осы ес түрі басқаларынан гөрі басымдау келеді. ондайлар мысалы, музыкалық шығарманы дауыспен қайталай алмаса да, бимен көрсетуге шебер. Ал кей біреулердің қозғалысты ес тіпті шабан. Бұл ес түрінің әрқандай еңбектің дағдылары қалыптастыруда, балалардың жүру , жазу әрекеттерінің қалыпқа түсуінде және т.б. маңызы өте үлкен. Қозғалысты ес болмағында, біз қажетті әрекетпен қимылдарымызды әрдайым жаңадан үйреніп баруымызға тура келеді.
Сезімдік ес - әдетте қажеттеріміз бен қазаулардың, қоршаған ортамен қоршаған ортамен қатынасымыздың қаншалықты тиімді не зиянды, ұнамды не жағымсыз орындалып жатқанын көңіл күйімізбен танытамыз. Осыдан, көңіл – күй есі адам өмірі мен іс - әрекетінде өте үлкен маңызға ие. Басымыздан өтіп, есімізден сабақталған сезімдер әрқашан бізді әрекетке ынталандырады немесе өткендегі жағымсыз әсерлерге тап келтіретін оқиғалардан сақтандырады. Сізбен қатысқан адамның көңілін аулау, оқыған кітабыңыздың кейіпкерімен қоылып, толғанысқа түсіңіз, осы сезімдік осы сезімдік еске негізделген.
Бейнелі ес - елестерге , табиғат көріністеріне,сонымен бірге дыбыстар, дәмге негізделген жад іздері . Ол көру, есту, сипай сезу, иістік және дәмді болып бөлінеді.
Егер көру, естері естері әрбір жеке дамыған болса, онда сезімдік , иістік пен дәмді естер адамның кәсіптік қасиеттеріне жатады. Сәйкес түйесіктер сияқты мұндай ес түрлері іс - әрекет шарттарына орай қарқынды дамы, кейде кемшілігі болған ес түрлерінің орнын толықтыруда керемет деңгейлерге көтерілуі мүмкін. Мысалы соқырдың дүниемен сезіну, естігіштігі ал кереңнің көргіштігі,иіскей, жанаса сезгіштігі т.б.
Сөздік логикалы (мағыналы) ес мазмұнына біздің ай өрісіміз кіреді. Ой тілсіз өрнектелмейді, сондықтан ай тек мағыналық ғана болмай, сөзді логикалық болатын осыдан. Сөзді логикалы ес басқа ес түрлерінің дамуына арқа сүйей отырып, оларға , жетекшілік етеді және өз дамуымен олардың жоғары деңгейге көтерілуіне ықпалын тигізеді. Оқу процесіндегі шәкірттің білім игеруі мен топтауы, негізінен осы мағыналық еске байланысты.
Іс - әрекет мақсатына байланысты ес – ырықты, ырықсыз болып бөлінеді. Арнайы есте қалдыру немесе түсіру мақсаты болған психикалық процесс ырықсыз көрініс беріп ал егер бұл процесс мақсатты бағдарланған болса

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар

1. Ес туралы жалпы түсінік.
2. Ес түрлері.
3. Ес процестері.
4. Ес теориялары.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

Ес дегеніміз – адам тәжірибесін есте тұту , сақтау және қайта
жаңғырту жолымен бейнелендіру.
Ес қабылдау актісінің өзіне де қатысады, өйткені танусыз
қабылдау мүмкін емес, зат қабылдаудың қатыссыз қайта жңғырып
жатқанда ес қабылдаумен қатыссыз қайта жаңғырып жатқанда ес
қабылдаумен байланысы жоқ, дара психикалық процесс ретінде көрініс
береді.
Естің негізінде ассоцациялар немесе байланыстар жатады. Ақиқат
дүниедегі бір – бірімен байланысты зат немесе құылыстар адамның
есінде де байланысын сақталады. Бұл заттардың біреуімен кездесіп
ассоцация бойынша онымен байланысты басқасын еске түіре аламыз.
Физиологиялық жағынан алғанда ассоцация уақытша нервтік
байланыс болып саналады. Ассоцациялар қарапайым және күрделі болып
бөлінеді. Қарапайымына аралас, ұқсастық, қарама – қарсылық жөнінен үш
түрлі ассоцацияға жатқызылады.
Ұқсастық жөніндегі ассоцация ұқсас сипатты екі құбылысты
біріктіреді, оның біреуінің аталуы екіншісін еске түсіреді.
Қарама - қарсылық ассоцация қарама – қарсы екі құбылысты
байланыстар.

Ес түрлері.
Есте қалдыру және қайта жаңғырту үшін жұмсалынатын әрекеттердің
сипатына орай естің әр түрлі келесі негізгі үш өлшемге сәйкес
олуы шарт: 1) Әрекеттегі басымдау болған психикалық белсенділіктің
сипаты бойынша ес – қозғалысты, сезімдік, бейнелі сөз логикалы болып
бөлінеді;2) іс әрекет мақсатына орай ес ырықты және ырықсыз болуы
мүмкін; 3) дүниелік іс - әрекеттегі рол мен орнына тәуелді
жатталып, сақтау мерзімінің мөлшеріне байланысты - қысқа мерзімді
және нақты қызметтік естер ажыратылады.
Қозғалысты ес - әрқилы қимыл – қозғалыстар мен олардың бірлікті
жүйесін есте қалдырып, сақтап және қайта жаңғырту . кейбір
адамдарда осы ес түрі басқаларынан гөрі басымдау келеді.
ондайлар мысалы, музыкалық шығарманы дауыспен қайталай алмаса да,
бимен көрсетуге шебер. Ал кей біреулердің қозғалысты ес тіпті
шабан. Бұл ес түрінің әрқандай еңбектің дағдылары қалыптастыруда,
балалардың жүру , жазу әрекеттерінің қалыпқа түсуінде және т.б.
маңызы өте үлкен. Қозғалысты ес болмағында, біз қажетті әрекетпен
қимылдарымызды әрдайым жаңадан үйреніп баруымызға тура келеді.
Сезімдік ес - әдетте қажеттеріміз бен қазаулардың, қоршаған ортамен
қоршаған ортамен қатынасымыздың қаншалықты тиімді не зиянды,
ұнамды не жағымсыз орындалып жатқанын көңіл күйімізбен танытамыз.
Осыдан, көңіл – күй есі адам өмірі мен іс - әрекетінде өте үлкен
маңызға ие. Басымыздан өтіп, есімізден сабақталған сезімдер әрқашан
бізді әрекетке ынталандырады немесе өткендегі жағымсыз әсерлерге
тап келтіретін оқиғалардан сақтандырады. Сізбен қатысқан адамның
көңілін аулау, оқыған кітабыңыздың кейіпкерімен қоылып, толғанысқа
түсіңіз, осы сезімдік осы сезімдік еске негізделген.
Бейнелі ес - елестерге , табиғат көріністеріне,сонымен бірге
дыбыстар, дәмге негізделген жад іздері . Ол көру, есту, сипай сезу,
иістік және дәмді болып бөлінеді.
Егер көру, естері естері әрбір жеке дамыған болса, онда
сезімдік , иістік пен дәмді естер адамның кәсіптік қасиеттеріне
жатады. Сәйкес түйесіктер сияқты мұндай ес түрлері іс - әрекет
шарттарына орай қарқынды дамы, кейде кемшілігі болған ес
түрлерінің орнын толықтыруда керемет деңгейлерге көтерілуі мүмкін.
Мысалы соқырдың дүниемен сезіну, естігіштігі ал кереңнің
көргіштігі,иіскей, жанаса сезгіштігі т.б.
Сөздік логикалы (мағыналы) ес мазмұнына біздің ай өрісіміз
кіреді. Ой тілсіз өрнектелмейді, сондықтан ай тек мағыналық ғана
болмай, сөзді логикалық болатын осыдан. Сөзді логикалы ес басқа ес
түрлерінің дамуына арқа сүйей отырып, оларға , жетекшілік етеді және
өз дамуымен олардың жоғары деңгейге көтерілуіне ықпалын тигізеді.
Оқу процесіндегі шәкірттің білім игеруі мен топтауы, негізінен
осы мағыналық еске байланысты.
Іс - әрекет мақсатына байланысты ес – ырықты, ырықсыз болып
бөлінеді. Арнайы есте қалдыру немесе түсіру мақсаты болған
психикалық процесс ырықсыз көрініс беріп ал егер бұл процесс мақсатты
бағдарланған болса ырықты сипатқа ие. Кейінгі жағдайда есте қалдыру мен
қайта жанғырту арнайы мниниткалық жаттау,еске түсіру әрекеттерге орай
жүзеге келеді.
Ырықсыз не ырықты болудан ес дамуының бірізді ,кезекпен келетін
деңгейі құралады. Адам өмір тәжірибесінің көбі ырықсыз жәрдеммен
жинақталып соң арқаында арнайы дайындықсыз ақ қажетті болған
тұрмысы біліктеріміздің қоры қалыптасады. Бірақ іс - әрекет барысында
адамның өз ісәрекетінің басшы болып алу қажеттігі туындап қалады.
Бұл жағдайда іске ырықты ес қосылады да осыдан бізге керекті
болған материалды алуға ниет қылып белгілеумен жаттаймыз немесе еске
түсіреміз.
Нақты қазіметтік ес. Адамның нақты іс әрекеті іс - әрекет
қызметімен қажеті не қозғалысты және қимылдарды орындауына
байланысты іске қосады. Қандайда бір күрделі әрекетті орындау үшін
бөлшектеп алуымыз қажет кейін әрекеттің әр бөлігі бойынша нәтижеге
келіп екіншісіне өтеміз. Осы екі арадағы нәтие сол мезеттегі
қажеттілігі мен есімізде тұрады, ал ақырғы көзделген мақсатқа жақындаған
сайын есіміздегі алдыңғы бөлік нәтижелері әрқайсысы өз кезегімен
ұмытылып естен шығып келесі әрекет бөлігінің ақпаратына орын
босатқандай болады. Орындалатын әрекет бөліктеріне көлемі мен әр
түрлі мысалы, балақай жеке әрепті қинала таныған бастаса, ерексек
адам тіпті маман болса, кітап беті мазмұнын тұтастай қабылдауын
қызметтік естің жоғары деңгейде нәтижелі болуы адамның ниетті
жаттығуларына байланысты.
Қысқа мерзімді ес.
Қысқа мерзімді бұл жағдай есте қалған бейне сезімдік
деңгейіндегі толық көрінісі болмай оқиғаның қандай да бір шағын
болмысына сәйкес келеді.
Ұзақ мерзіді ес.
Жадқа сақтау жүйеінің маңызды да әрі күрделі түрі. Ұзақ
мерзімді естің уақытыда , қамту көлеміде шексіз бірнеше минуттан
артық сақталғанын бәрі ұзақ мерзімді есте сақталу.
Есті қысқа мерзімді және ұзақ мерзім деп бөлудің дұрыс
күнделікті өмірде байқалады. Бірақ бірақ рет сөйлеуге қажетті
телефон номерін бірнеше минут есте сақтаймыз да ұмытып қаламыз.
Тәжірибелер мен клиникалық байқаулар қысқа мерзімді естің өте
тұрақсыз екендігін көретеді. Мысалы, адам миы шайқалғанда соққы
тиген сәт және соған байланысты жайыттарда ғана емес тіпті сол
сәт алдында болған жайттың ешқайсысын түсіре алмайды.
Қысқа мерзімдік ес ұзақ мерзімдікке ауысуы мүмкін.

Ес теориялыры.
Ес механеиазмдерін психология зерттеу тарихы басқа психикалық
құбылыстардың үйренуден гөрі ертерек бастау алған. Алғашқы, кең етек
алған естің ассоциативтік теориясы. Бұл теория мәні дүние заттарымен
құбылыстарын мен есете орнығуы мен қайта жаңғыруы бірінен – бірі
өлектенген күйде емес, өзара байланысты топталған не тізбектелген
қалыпта жүреді. Осы процеске тәуелді мида есте қалдыру мен қайта
жаңғыртудың физиологиялық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
"Ес туралы жалпы түсінік."
Ес туралы жалпы мәлімет
Ес туралы жалпы ұғым
Ес туралы жалпы анықтама
"Ес туралы жалпы ұғым."
Ес туралы
Қабылдау туралы жалпы түсінік
Ес жөнінде түсінік
Ойлау туралы жалпы түсінік
Ес туралы жалпы ұғым және оның түрлері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь