Бала тәрбиесіндегі еркектің рөлі

Жоспар

Кіріспе
1.Бала тәрбиесі
2.Тəрбие міндеттері мен қызметтері
3.Қоғамдың институттардың ең күрделі жүйесі бұл . отбасы.
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Бағзы заманда бір жас жігіт Меккеге қажылық парызын өтеуге аттанады. Ол кезде қазіргідей көлік жоқ, жігіт көшке ілесіп, жаяу-жалпылап күннің ыстығына, ауа райының қолайсыздығына шыдап, көштен қалмай еріп жүреді. Құдіреттің күшімен ол Қағбаға да жетеді. Сол кезде оған сол жердегі бір ғұламаның көзі түсіпті. Жігіт Қағбаны айналу кезінде де, одан кейін де арқасындағы қомақты бір дорбаны тастамайды екен. Орайы келгенде әлгі ғұлама жігітті шақырып алып, “балам,ана арқаңдағы дорбаң не?” деп сұрайды. Сонда жігіт, “кешіріңіз, бұл дорбаның ішінде менің әкем отыр еді. Ол мені осы жарық дүниеге әкелді. Бағып-қақты, тәрбиеледі. Қазір қартайып, аурушаң болып қалды. Балам, қажылық парызымды өтейінші деген соң, арқама салып әкелдім” деп жауап береді. Сонда ғұлама: – “Сен үлкен жақсылық істеп, сауап алып отырсың, бірақ есіңде болсын. Еліңе қайтқаннан кейін әкеңе бір рет “түһ” деп ренжісең, не кейістігіңді білдірсең,осы жасаған жақсылығыңнан түк қалмайды. Барлық ама¬лың¬ның сауабы жойылып кетеді”, – деген екен. Мұны айтып отырғанымыз, бала үшін әке¬нің алатын орны ерекше. Алайда, әкелер де әртүрлі. Балаларын тірі жетім етіп тастап кете¬тіндер де, шарана іште жатқанда бас тартатын да әкелер бар. Өкінішке қарай, соңғы кезде біздің қоғамда әкенің алатын орны тіпті төмендеп кетті. Бұл сөзімізге өз басын алып жүре алмайтын маскү¬нем, отбасын асырай алмайтын, жұмыс істемейтін ең соңында баласына қарамай, балалар үйіне өткізетін әкелердің көбейіп бара жатқаны нақты дәлел бола алады. Иә, бүгінде жігіттеріміз жеті елдің қамын жемек түгілі, қыз-қырқынның өмірін бір түндік ойынға айналдырып, соңында некесіз туған балалар қаптап кетті. Сәбилер үйіне барсаң қаптаған көгенкөз жетімдер. Олардың басым бөлігі қазақтар екендігін байқағанда, ішің удай ашиды. Тастанды балаға әке фамилиясын бермек түгілі, маңынан да жүрмейді. Бұл жерде тәрбиелеуге, баланы асырап өсіруге мемлекет қана шығын¬данады. Сонда мемлекетіміздің болашағы қандай болмақ деген заңды сұрақ туындайды. Енді бұл мәселені қалай реттеуге болады? Бәлкім, бұл олқылықтың орнын толтыру үшін бірнеше бала тәрбиелеп, өсірген әкелерге де лайықты құрмет көрсетіп, мәселен “Заңғар әке” деген марапат берілсе оның еш айыбы жоқ сияқты. Ең бастысы, әкенің тәрбиесін, отбасын сақтаудағы тәжірибесін үлгі ғып көрсету керек. Себебі, қазіргі жастар жаһандану заманында өмір сүріп отырғандықтан да олар қаптаған батыс фильмдерін көреді. Ал онда негізінен қаталдық, махаббаттың атын жамылған зина¬қорлықты насихаттайды.
Қолданылған әдебиеттер

1. Ж.Б.Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев.Педагогика. - Алматы, 2000.
2. Е.Сағындықұлы, Педагогика(дәстүркурсы). - Алматы, 1999.
3. А.О. Пинт. Ата-аналар, сіздер үшін. - Алматы, 1972.
4. Ю.П. Азаров. Отбасы педагогикасы. - Москва, 1985.
5. В.А.Сухомлинский. Ата-ана педагогикасы. -Алматы, 1983.
6. Қ. Жарыңбаев, С.Қалиев. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995.
7. К.Ж.Қожахметова. Сынып жетекшісі. - Алматы: Әлем, 2000.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан Мемлекеттік ... және ... ... алғашқы әскери дайндық мамандығы
Тақырыбы: Бала тәрбиесіндегі еркектің рөлі
Орындаған: Даргерхан А
Тексерген:
Өскемен 2012 ж
Жоспар
Кіріспе
1.Бала ... ... мен ... ... ең ... ... бұл - отбасы.
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Бағзы заманда бір жас жігіт Меккеге ... ... ... аттанады. Ол кезде қазіргідей көлік жоқ, жігіт көшке ілесіп, жаяу-жалпылап күннің ыстығына, ауа райының ... ... ... ... еріп ... ... ... ол Қағбаға да жетеді. Сол кезде оған сол жердегі бір ғұламаның көзі түсіпті. Жігіт Қағбаны айналу кезінде де, одан ... де ... ... бір дорбаны тастамайды екен. Орайы келгенде әлгі ... ... ... алып, "балам,ана арқаңдағы дорбаң не?" деп сұрайды. Сонда жігіт, "кешіріңіз, бұл ... ... ... әкем отыр еді. Ол мені осы ... ... ... Бағып-қақты, тәрбиеледі. Қазір қартайып, аурушаң болып қалды. Балам, қажылық парызымды өтейінші деген соң, арқама салып әкелдім" деп жауап ... ... ... - "Сен ... ... ... сауап алып отырсың, бірақ есіңде болсын. Еліңе қайтқаннан кейін әкеңе бір рет "түһ" деп ренжісең, не кейістігіңді ... ... ... түк ... Барлық ама - лың - ның сауабы жойылып кетеді", - ... ... Мұны ... ... бала үшін әке - нің ... орны ... ... әкелер де әртүрлі. Балаларын тірі жетім етіп тастап кете - тіндер де, шарана іште жатқанда бас тартатын да ... бар. ... ... ... кезде біздің қоғамда әкенің алатын орны тіпті төмендеп кетті. Бұл ... өз ... алып жүре ... ... - нем, ... асырай алмайтын, жұмыс істемейтін ең соңында баласына қарамай, балалар үйіне ... ... ... бара ... ... дәлел бола алады. Иә, бүгінде жігіттеріміз жеті елдің қамын жемек түгілі, қыз-қырқынның өмірін бір түндік ойынға айналдырып, соңында некесіз ... ... ... кетті. Сәбилер үйіне барсаң қаптаған көгенкөз жетімдер. Олардың басым бөлігі қазақтар екендігін байқағанда, ішің удай ашиды. ... ... әке ... ... ... маңынан да жүрмейді. Бұл жерде тәрбиелеуге, баланы асырап өсіруге мемлекет қана шығын - ... ... ... ... ... ... деген заңды сұрақ туындайды. Енді бұл мәселені қалай реттеуге болады? Бәлкім, бұл олқылықтың орнын толтыру үшін бірнеше бала тәрбиелеп, өсірген ... де ... ... ... ... ... әке" деген марапат берілсе оның еш айыбы жоқ сияқты. Ең бастысы, ... ... ... сақтаудағы тәжірибесін үлгі ғып көрсету керек. Себебі, қазіргі жастар жаһандану заманында өмір сүріп отырғандықтан да олар қаптаған ... ... ... Ал онда ... қаталдық, махаббаттың атын жамылған зина - қорлықты насихаттайды.
Бала тәрбиесі
Абай атамыз баланың ... үш жақ әсер ... ... ... және ... ортасы. Қайсысының ықпалы зор болса, баланың мінезі ... ... ... ... әлі ... ... ... отбасындағы тәрбиенің маңызды екені белгілі. Оны Хазіреті Пайғамбарымыз ... ... , ... ... ... ... ... хадистерінде дұрыс тәрбие беруді үмметіне ерекше міндеттеген. Оның (с.а.у.) тәлімін алған сахабалар да: , - деп ... ... ... жас бала жас шыбық секілді қалай қарай ... ... ... ... ... арнайы үйретпесек те, отбасындағы жасаған әрбір амалымыз тәрбие ретінде беріліп жатады. ... ... ... (р.а.) ... ... ... Пайғамбарымыз (с.а.у.): (Хаким, Мустадрак), Имам Тирмизи жеткізген ... деп ... ... ... ... ... өмір сүруі иманнан екен. Қазіргі кезде жасыратыны жоқ көп ... ... ... оның ... қабылдайтынына қарамай, әке мен шеше бір-бірінің мінін айтып, бетінен алып жатады. Содан болар бала ... ... ... ... шешеден, шешені қалай сыйлау керектігін әкеден көріп өседі. Қарапайым мысал, тете өскен екі бала бір затқа таласып қалса, бірден ... ... деп. ... бұл ... ... ... іні ағаны қалай сыйлауды білмей, ал ағасы інісінің алдында намысы тапталып, жасып ... ... ... ... ... сөгеміз, саған да сабақ болсын деп. Ол қайдағы сабақ?! Бірге туған бауырының осал тұсын көріп, естіп өскен балалардың сыйласуы екі ... ... да, арақ ... де, ... ... ... де ... көрсетеміз. Тіпті, бала үйде не көріп, не түйіп жатқанына да мән бермейміз. дейміз де, ... мен ... ара ... ... ... Ал, ... теріс жолға түссе, айтқанды қылмаса, баққаныма айтқан рахметің осы ма деп ренжиміз. Бірақ, балам неге ... ... деп ... ... Осындай отбасылық кикілжің, жат қылықтардың бәрі пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.а.у.) өсиетінен, оның өсиетін басшылыққа алған ата-бабамыздың тәлімінен алыстағанымыздың айғағы. Енді сол бала ... ... ... ... ... ... ... бірге туғанына қастандық қылмағанда не істейді? Алла ... ... ... жүрегің сыздайды. Мұнымыз аздай, баланың тәрбиесін балабақшаға, мектепке беріп қойып, оқытып-тоқытып, қатарынан кем қылмай өсіріп жатырмыз деп, ... ... ... ... тағала баламыздың тәрбиесін балабақшадағы тәрбиешіден, мектептегі мұғалімнен емес, әкесінен сұрайды. Пайғамбарымыз ... ... ... бала ... ... - ... ат қою және ... тәрбие беру" (Ибн Аббастан (р.а) Имам Байһақи жеткізген) екенін ... ... ұл мен қыз ғана ... сенімін ақтайды.
"Таһа сүресiндегі: "Үй-iшiңдi намаз оқуға бұйырып, өзiң де оған көңiл бөл", - деген аяты түсiрiлген ... Омар (р.а): "Ия, ... Бiз ... Тағаланың азабынан сақтануға тырысамыз. Ал, бала-шағамызды қалай ... ... - деп ... ... ... "Аллаһ Тағала сендердi неден қайтарған болса, сендер де бала-шағаларыңды содан ... ... ... ... ненi iсте деп ... ... сендер де бала-шағаларыңа соны iсте деп бұйырыңдар!", - деп жауап берген". (Имам Бухари, Имам Муслим)
Хазреті Пайғамбарымыз (с.а.с.): "Сендер ... ... ... ... ... да ... ... жасасын." (Табәрани, әл-Хаким)
Тағы бір жәйт, тәрбиенің осалдығының кесірінен бүгінгі таңда көп адам психологтардың көмегіне ... ... ... ... ... қиындықтан шығатын өзіндік пікір, ерік жігер де жетпей жатады. Ал, жанашырыңдай жан дүниеңе үңілген сол мамандардың ... ... ... ... ... бір ... некеге, некенің бұзылуына қатысты мәселе талқыланып жатқан болатын. Сонда елге ... ... бір ... ... пікірін естіп жағамызды ұстадық. Ол: деген мағынадағы ой айтты. Астағфируллаһ! Алланың алдындағы ең ұнамсыз амал ... ... ... ... ... тағы бір ... сол психологтар 3-4 жасар бала қайдан, қалай пайда болғанын біліп өсуі керек деп, шет ... ... ... үйрететін мультфилмдер де әкелгенін айтты. Бұл не деген масқара! Әйтеуір дер ... ... ... және ... вице-министрі тиым саламыз деді. Менің айтпағым, біз отбасында баланың тәрбиесімен өзіміз айналыспасақ, ұрпағымыз көрінгеннің жетегінде кетеді. Ал, малым - ... ... ... - ... ... ... ... қай кезде де ұрпағының екі дүниесін ойлаған. Соның бір көрінісі көп ата-әжелер баласынан тараған алғашқы ... ... ... ... ... өзі ... беретін ұрпағының арғы дүниесін ойлаған ата-әже бірінші немересінің атын өздері қойып, ата-ана ... ... ... үлгермеген ұлы мен келініне баланы қалай шомылдырып, киіндіру, қалай тәрбиелеуді үлгі ... ... ... ... ... етіп өсіріп, тәрбиелеуді өздеріне жүктейді. Бірақ, сен ата-әженің баласысың әке-шешеңнің атын ата немесе деп айт ... ... ... мен ... ... ... ... танылған:
- əлеуметтік мағынада - бұл аға буын жинақтаған ... жас ... ... өткізу. Тəжірибе дегеніміз - адамзаттың өз тарихи даму барысында ... ... ... ... айтсақ : адамдарға белгілі болған білімдер, ептіліктер, ойлау тəсілдері, ... ... жəне т.б. ...
- педагогикалық мағынада - бұл тəрбиеленушіге ықпал жасау үшін ұйымдастырылған арнайы іс-əрекет, тұлға қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... ... ... болуы міндетті. Егер қоғам құқықтық демократиялық мемлекет құрып жатса, ендеше ондағы адам тəрбиесі адамгершілік, азаматтық заңдар мен қылық-əрекет нормалары рухында ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығын ескерумен бірге əлеуметтік ортаның кездейсоқ та, мақсатты бағытта да əсер, ... ... ... ... жөн. ... заман тəрбиесі гуманистік негізде болып, тұлғаның əлеуметтік-мəдени ... жəне ... ... ... жəне іске ... ... ... өзіндік қалыптасуы), жауапкерлікті қатынас (құндылықтар таңдау) бағыттарында дамуына орайласады. Мұндай тəрбие технологиялық икемшілдігіменен (адамның қабылдау жəне психологиялық даму ... сай ... ... ... ... ... ... сұхбаттастығымен (екінші біреуге ұсыну үшін емес, өз меншікті тəжірибесін құрастыру үшін), жағдайға орай орындалуымен ... ... - ... жағдай), болашаққа бағытталуымен (дамудағы тұлғаға арналады) ерекшеленеді.
Сонымен, тəрбие - бұл жалпы, ортақ міндеттерді іске асыру барысында ... мен ... ... ... ... етуші арнайы ұйымдастырылған тəрбиелік жүйе жағдайында мақсаты тұлға қалыптастыру болған əлеуметтік процесс.
Берілген ... ... ... зер ...
... ... ... мақсаты болғанда ғана тəрбие деп аталуы мүмкін.
мəні - тəрбие ... ... ... өзгеріске келтіруші көптеген қоғамдық іс-əрекеттердің арнайы түрі.
мəні - бұл ... ... оны іске ... ... жасау, тəрбиелік іс-əрекеттерді ұйымдастыру (зорлау, əкімшіл ықпал мүлде болмауы тиіс). Қалыптастыру екі өзара байланыстан тұрады: педагогикалық қызмет жəне тəрбиеленушінің ... ...
... ... ... ... ... іс-əрекет процесінде қандай да жалғыз əдіс, тəсіл, жоба қолданумен шектелуге ... ... бəрі ... ... бірін-бірі толықтырып, жетілдіретін болса ғана, оқу нəтижесі тиімді болады.
мəні - тəрбие процесі кері байланысқа міндетті түрде ... ... ол ... жағдайда мұғалім қызметінің нəтижесі жөнінде əңгіме болуы мүмкін емес.
Тəрбие процесінде ықпалдасты іс-əрекеттердің арқасында тəрбиеленуші ұсынылған ... ... ... ... ... тəрбиелеушінің басты міндеті - оқушыны көргенін, оқығанын қайталап, оларды өз бойына сіңіріп, өзінің меншікті əрекеті ретінде қайта ... ... оқу ... ... жолдарын табу. Сонымен, тəрбие- бұл əрқилы іс-əрекет түрлерін ұйымдастыру процесі. Тəрбие теориясында мұндай ... ... ... ... ... Оның ... адам барша əлеуметтік тəжірибеден өзіне табиғаты жағынан жақын, əрі қызықтысын таңдайды.
Тұлғалық - ... ... ... ... ... ...
- сан қилы ... қатынастардың бəрінің негізі - ортақтасу (общение):
- іс-əрекет барысында тұлға дамуына ... ...
- ... ... мен ... ... педагогикада тəрбие - көзделген мақсатқа жеткізуші тəрбиелеуші мен тəрбиеленуші арасындағы тиімді қызметтестік процесі.
Мақсат - ... қол ... тиіс ... ... ... ... ниеттеуі.
Тəрбие мұраттарын анықтауда жаңа жағдайлар мен жаңа қоғамға икемдескен адам ... ... ... ... ... ... ... - бəрі де мақсатқа тəуелді. Тəрбие мақсатын түсінуден оны іске асырудың технологияларын ... жол ... ... əрі ... ... тұлға тəрбиелеу мақсаты ҚР Заңында бекітілген.
Оның ...
- ... ... ... ...
- ... нəтижесінің шарттарын белгілейді;
- педагог қызметінің өлшемдері ретінде қызмет етеді;
- ... ... ... ... ... ... жалпы (барша адамдарға арналған) жəне даралықты (жеке адамға арналған) болып бөлінеді.
Тəрбие мақсатын белгілеуде жекеленген іс-əрекеттердің ғана емес, ... оқу - ... ... де ... ... ретінде психологиялық-педагогикалық диагностика маңызды роль атқарады. Осыдан, тұлғаны зерттеудің əрқилы əдістерін білу жəне олар ... ... мен ... ... ... түзе алу ... туындайды.
Бір тəрбиелік жүйеде əрдайым бір тəрбие мақсаты көзделеді, ал мақсатқа орай ... ... ... не ... көптеген болуы мүмкін. Тəрбие мақсаттары қоғамның даму қажеттерімен айқындалып, əлеуметтік жəне техникалық прогреске, қоғам, ересектер мен ... ... ... ... Тəрбиелік іс-əрекет нəтижесінде көрініс беретін көкейкесті мақсаттар : əр ... ... ... жəне оның ... ал бұл өз ... ... ... əсемдік (эстетикалық), азаматтық, еңбектік жəне тəн-дене тəрбиесі міндеттерінің орындалуымен анықталады.
Тəрбие міндеттерінің шешімі тұлға мəдениеттілігінің негізін қалайды.
Қоғамдың институттардың ең ... ... бұл - ...
Отбасы қарапайым екі адамның бірлесіп шаңырақ көтеруінен басталып, сол шаңырақ арқылы үрім-бұтақ өсіп-өніп, үлкен бір қауымға ... ... ... қара ... ... ... сезіндіретін небір ұлағатты сөздер бар. Соның бәрі жайдан-жай емес. Отбасының әрбір мүшесі, ... бала - ... ... ... ... ... ерекше алып қарайтын негізгі тақырыбымыз, ол - әке. Қандай ұлағатты сөз! Әке ... бар. Әке - ... ... Алла ... адам ... ... Адам ата, Хауа ана деп о баста бөліп жаратқан. ... ... жер ... ... дәл осы екі жаратылыс иесінен бастау алған. Дін тұрғысынан қарағанда деп айтылады. Адам баласына өз қабырғасынан жақын не бар? ... ... ... ана, яғни әйел - ер адам үшін ең ... Ер мен ... ... олардың өмірі жеке бола алмайды. Жеке дами алмайды. Бұл - ... ... ... сай ... ... Олар ... ... ғана ұрпақ пайда болады. Ал дүниеге келген әрбір ұрпақ, келесі ұрпақты жалғастырады. Бұл - ... ғана ... ... ... гармониялық үйлесім, рухани байланыс үзілсе, жаратылыстың дамуында қайшылық орнайды. Қазіргі кездегі бір жыныстылардың арасындағы байланыстар өршіп бара жатқаны да - ... ... ... ... ... нәрселер.Әке туралы әңгіме қозғағаннан кейін, ардақты аналарға соқпай өте алмаймыз. Әке мен ананың өзара байланысы, олардың бақыты - ... ... ... Олай ... ... ананы, анасыз әкені елестетудің өзі қиын. Жер бетінде жақсылық атаулының барлығы осы екі ... ... ... ізгі ... ... ... ... Ата-ананың балаға сыйлаған өмірі, оларға берген тәлім-тәрбиесі сол баланың ... ... ... ... ... кепіл болады. Қазақ халқы әкені асқар тауға теңейді. Бұдан асқан теңеу, меніңше, жоқ. Бейнелі сөз болғанымен, әкенің жер бетіндегі құдірет-күші, ... ... ... ... ... кем ... шығар. Асқар тауға қай жағынан қарасаң да, ол - ... ол - ... Оның ... ... ... да, паналасаң да болады. Асқар тау бір адамды ғана емес, бүкіл елді өз бауырына ала алады. Ол сондай ... ол ... ... ... ... ... болмысы бір әкенің болмысымен астасып жатқандай әсер етеді. Қазақ халқының отбасы туралы өз түсінігі бар. деп өмір сүретін ... ... ... ... ... артық еш нәрсе жоқ деп түсінген. Не істесе де, қандай шаруа атқарса да - бәрі ... ... ... ... ... аман ... - ел аман, отбасы тыныш болса, жұрт ... ... дана ... ... ... ... шайқалмауын ең бірінші кезекте тілеген. Бұл - біздің ұлттық, халықтық ... бір ғана ... Ал, ... кең ... ... ... оның ... талай сыр жатыр. Өкінішке қарай, бүгінгі өмірдің ағысына қарап отырып, ... ... ... алыстап бара жатқанымызды үрей мен күдікті араластырып айтуға мәжбүрміз. Отбасылық құндылықтар қазір қайта қаралмақ. Өйткені ... ... ... ... ... қоғам отбасына әсер етіп жатыр. Қазір қай отбасына бара қалсаң да, ең алдымен айтары - ... ... ... өзі ... ... ... Бұлай ойлау дұрыс па, әлде бұрыс па - ол ... ... айту ... ... байлық отбасының экономикалық тұрақтылығына кепілдік берер. Ал рухани байлық болмаса, отбасының құндылық ретіндегі бет-бейнесіне селкеу түседі. Жас - тар ... ... ... ... ... ... деп армандайды. Бірақ солардың бірқатары түтіндерін түзу түтете алмай, көпке бармай ажырасып кетіп жатады. Бұл да қоғамның бір көрінісіне айналған. ... ... ... зер ... ... қиындықтар бірінші кезекте тұрады. Одан кейін барып, жеке адамдық қарым-қатынастардың, мінездердің жараспауы орын алады. Былайша ... ... жас ... әке ... дайын емес, тұрмысқа шыққан қыз бала шеше болуға дайын емес. Кеңес уақытында мектептерде қыз ... ... ... пән ... Ол ... қыз бала тамақ пісіруді, іс тігуді, тағы да басқа үй шаруаларын атқаруды үйренетін. Қазір мұндай тәжірибе жоқ. Қыз бала ... ... үй ... білмей шығады. Ер-азаматтар да отбасылық өмірге дайын болмайды. Сонда бүгінгі түсінікпен қарағанда, қоғамдағы әкенің орыны, ... ... ... болуы керек? Аналардың ше? Өмірде ұрпақтар тәжірибесі деген бар. . Бұл жағынан алғанда ұтарымыз көп. Бірақ ... бәрі ... ... үлгі ... жатыр ма? . Әкелердің де түрлі-түрлісі болады. Шешелердің де ... ... ... ... отбасының қамына жүрдім-бардым қарайтын әкелер болады. Үйленбей жатып ажырасып, баланың обалына қалып, ... ... ... ... ... бой ... табысын жасырып жүретін әкелер де бар. Ондайлар бүгінде көп. Мұның бәрі өзіміздің қоғамда болып жататын жағдай болған соң, ... айта ... ... жоқ ... Әке ... ... ... соң, бір сәт ұлағатты әкелер туралы айтайықшы. Ондайлар да бар ғой. Көп шығар деп ... Сәл ... ... ... ... ұлылардың заманына зер салсақ, қазақтың бас ақыны - Абай. Оның әкесі Құнанбай. Құнанбайдың Абайға ... бір сөзі бар емес пе еді: ... Бұл ... ... мән ... Абай ... ұл ... ұлағатты тәрбиесін беріп, ел өміріне араластырып шыңдауы жас баланың халықты ерте тани бастағанына дәлел емес пе? Құнанбай болмаса, Абай Абай ... ма еді? ... ... өмірінде әкенің алатын орны қандай! Анау Шоқанды алайық. Шоқанның тәлім-тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп, бала Шоқанды оқуға жібергізіп, дана ... ... кім? ... әкесі - Шыңғыс. Шыңғыс болмаса, Шоқан Шоқан болар ма еді? Демек, баланың дана болуына, азамат боп ... ... ... орны ерекше. Ұлы Абай әкесі Құнанбайдың қадіріне жете білген. Оны мына бір өлең ... ... ... ... ... жауларын.Кісен салып матапты,Зекет жиып, егін сап.Тойдырған ғаріп, жатақты,Ескендір, Темір, Шыңғыстай.Мұсылманда атақты,Мұқым ... ... ақыл ... ел қылып.Басын жиып құрапты,Меккеде уақып үй салып.Пәтер қып, жаққан шырақты,Бір Құдайдың жолына.Малды аямай бұлапты,Ажал уақыты жеткен ... да гүлі ... ... бұл ... қылсақ керек-ті.
Әке туралы баланың бұлайша толға - нуы - заңды нәрсе. Әкелер өмірден өт - кен соң, ... ... ... ... кеш түсі - ніп жатса да, үлгі-өнегесін, ардақ - ты есімін еш ... ... ... ... бір ... ... ... адам баласының бұл дүниедегі іздері олар өмірден өткенімен, соңында сайрап жатады. Әрине, оны тек ет ... ... Ол ... өзі ... оның ... кеңістігі, сөздерінің кеңістігі, істерінің кеңістігі сезіліп, аңғарылып ... Ол ... ... бұл ... өтпегендей, ағайын-туыстарының жадында сақталып тұрады. Жұбату айтқанда да деп ... ... ... ... көз ... әке бейнесі ең бір жарқын сәттерге толы болып есте қалады. Әкенің тәрбиесін көріп ... ... ... бар ма? Әке ... мұхит қой, біле білген кісіге. Әкенің сөйлеген сөзі, әкенің айтқан ақылы, әкемен бірлесіп жасаған шаруалар, әкемен өткізген әрбір күн, ... ... ... ... - ... тәрбие мектебі. Баланың ой-санасы ананың аялы алақанымен, әкенің нұрлы сөздерімен қалыптасады. Екеуі бірдей болмаса, бала ... ... ... деген жастарға үлкендердің басу айтып жататыны да содан. Өйткені ... ... ... ... зиян келетінін үлкендер жақсы біледі. Оны ести алатын құлақ, ұға алатын пайым болса жақсы. Көбі балаға да қарамай, екі жаққа ... ... ... келіп, қоғам бұзылды дейміз. Қоғам қалай бұзылмайды, бала толық отбасында өспесе? Әке мен шешенің тәрбиесін қатар, бірдей көрмесе? Оның ішкі ... ... мен ... не ... ... ... оқу - әке мен ... берген тәлімін бере алмайды. Оқудан білім қонар, ал тағылымды ... - тек әке мен ... ғана ... қасиет. Әке мен ананың бергеніндей білім, ақыл, тәрбие еш жерде болмайды. Оны ... табу ... ... ... Абай айтпақшы, бар тамырды қуалайды. Жүректен шығып жүрекке жетеді. Әкенің балаға айтқан әңгімесі, баласымен бірге ойнап-күлгені, серуендеткені, ел аралатып қыдыртқаны, жаңа ... ... деп ... ата-бабасының, руының, елі мен жерінің кім екенін ... - ... мәні ... ... Әке - ... мен ... бүгін мен келешекті байланыстырып тұрған алтын көпір. Сол көпір арқылы әрбір ұрпақ өзінің болашағымен қауышады. Үй шаруасына ана жауапты болса, ... ... ... әке ... ... ... ... бірі - . Үйдегі жандардың аш қалмауын, киімдерінің бүтін болуын ойлайтын - әке. ... ой ... ... ... кетпейді. Бұл табиғаттың заңдылығы да шығар. Өткен дәуірлерде де әке үйдің ... ... ... ... де сол ... келе жатыр. Әкесі бар үйдің шаңырағы еш уақытта ... Ол ... ... де ... ... ... да ... жағдайларда соңғы сөз - әкеде. Әкенің айтқанымен жүрген бала өз ... ... ... тыңдап өскен бала өмірдегі жолын табады. Жақсы азамат болып, еліне адал қызмет етеді. деп әнде ... әр бала ... ... табады. Себебі баланың барлық арманы әкенің арманымен ұштасады. Әке өзінің ... ... ... ... ... күні ... ... Әрине, ешбір әке өз баласына жамандық тілемейді. Ең асылын, ең жақсысын баласына беріп, деп тілейді. Мұны ... сол ойды ... ... ... терең түйсікпен біліп жатқан бала болса, ондайдан ... ... ғой. ... ... олай бола да ... Әке мен ... айтқанын тыңдамай, салып қателікке бой алдырғандар аз ба? ... ... ... ... ... аз ба? ... бәсекелесетін әйелдер ше? Мұның бәрі отбасындағы рухани дағдарысқа ... Оның ар ... ... ... ... Әке әр ... қара ... иесі болып қалуы керек. Онсыз бағытымыз айқын болмайды. Соны ... асыл жары ... бір ... ... ... ... әйелден бір саты жоғары тұруы тиіс. Ата-бабамыз бұл жөнінде деп еркек кіндіктілерді ерекше бағалаған, құрмет тұтқан. ... ... ... өктемдігін көріп, өзіңнен өзің қысыласың. Біздің салтқа мүлдем жараспайтын нәрсе. Еркекті еркек деп қадірлемеген әйел бақытты бола қояр ма екен? Оның ... ол ... ... ... ... ... ... дамуын тежейді. Атап айтар болсақ, әкенің ана алдындағы абыройының жоқтығын көріп өскен бала қандай сезімде болады? Әйелі жанжал ... ... ... орынсыз сөге беретін болса, баланың ойында әке туралы қандай пікір қалыптасады? Мұндайда жағымсыз пікір орнайды. демекші, еркектің тапқан ... ... ... ... де болады. Отбасының негізін сақтап қалатын ең асыл құндылықтың бірі - қанағат пен шүкіршілік. ... місе ... осы құн - ... ... шығарған әйел еркектің тапқан табысын табыс деп есептемейді. Ал бала үшін ананың ... сөзі ... қа - ... ... әсер ... Әке ... ... жүреді. Баланың тәрбиесімен шеше айналысады. Әке туралы қандай пікір қалыпастырам десе де, шешенің қолында. ... ана ... сақ ... ... Бала үшін әке әр ... ... жағдайда болсын ең сыйлы адам күйінде қалуы керек. ... ... ... болады. Соған бола әкенің ар-намысына тиетін сөздер айтып, баланың көз алдында жеккөрінішті қылып көрсететін әйелдердің ... тым ... ... шешім сияқты. Ертең қайта жарасқанымен, ол баланың көңілінде ... ... Бала өсе келе ... ... ... ... ұрыса бас - тайды. Әкесін тыңдаудан қалады. Қолын бір ... жүре ... ... ... жайлар мүлдем қисынсыз. Отбасы болған соң, әкенің дәрежесі әр уа - қытта өз биігінде қалуы ... ... ... Абай ... еске ... Әкені құрметтеуге бағыт - талған тәрбие жұмыстары аз. Әке кө - бінесе теріс жағынан насихатталады. Ер адам - ның ... жағы ... ... ... құрметтеген жақсы ғой. Бірақ әкелердің атын атамай, есептен шығарып тастау ақылға сыймайды. Бүгінгі қоғамда әйел мұғалімдер, әйел тәрбиешілердің көп екені ... ... ... оқу орнында тек қана әйел мұғалімдердің тәрбиесін көріп өскен ер ... ... ... жаны ... ... ... ... өспейді. Ер мұғалімнің орны қашанда бөлек. Ол ер баланың бойында жігітке тән мінездерді қалыптастырады. Сөзі, жүріс-тұрысы, өзін-өзі ұстауы - ... ... келе ... бала үшін ... Ал егер ... көз ... ылғи да әйел тәрбиеші, әйел мұғалім, әйел оқытушы жүретін болса, ... ... ... ... Бұл - бір. Екінші мәселе, қоғам үшін де ... ... ... ... ... саясат жиі насихатталады. Біздің елде әйелдерді шеттетіп жатқан ешкім жоқ. Әкімдіктерде, басқа да лауазымды орындарда ... ... ... бар емес пе? Бұл ... ... ... ой ... береді. Мұны айтып отырған себебіміз - бүгінде еркек атаулының әке, ақсақал, ... ... ... ... ... ретіндегі рөлінің әлсіреп кеткендігі. Бір есептен, бұған еркектердің өздері де кінәлі ме дейсің. Себебі еліміздегі экономикалық ахуал ... ... ... ... ... ... жүйкелері сыр берген кейбір ер-азаматтар ішімдікке салынып ... ... ... ... ... оның ар жағы үй ... ... ұрыс-керіске, дау-жанжалдың ушығуына апарып соқты. Мұның бәріне ерлер кінәлідей болды. ... ... ... ... ... ... бір өзі ... нәзік иығымен қоғамдық, әлеуметтік қиындықтардың ауыр жүгін арқалауына тура келді. Сол кездегі көптеген шаңырақтардың туын жықпай ұстап қалған әйелдер екенін де ... ... Ол ... кезең өтті. Әйелдердің күшімен, сабырлығымен қиын кезеңдер еңсерілгендей болды. Түзеле ... ... ... өзін ... ... ... сол баяғы шырғалаңнан шыға алмай, арақ атаулыдан әлі бас тарта алмай жүр. ... ... ... ... ... бейнесі осылай қалыптасып кеткен шығар. Оның астарында әлеуметтік қайшылықтар шырматылып жатты. Бірақ мәселе тек осымен шектеледі деу де, ... ... ... ... ... әке ... ... болып кетуін немен түсіндіруге болады? Бұған бір есептен әйелдер де кінәлі. Баланың құлағына күні бойы деп құя берсе, жамандай ... әсер ... ... ... көз алдында әкенің бейнесі ештеңеге жарамсыз, қолынан түк келмейтін адамдай болып көрінеді. Бала содан келіп, әкесін тыңдаудан қалады. Әкесі ол үшін бір жай адам ... Бар ... ... бір ... Оның үй ішіне сөзі өтпейді, үні өктем шықпайды. Ол үйге келетін келін де, күйеу балалар да әкені әке деп ... ... ... ол ... ... құны бес ... ... пен иба, үлкенді сыйлауды ұмытыңқырап бара жатқан жас - тар үшін ... рөлі ... ... ... Қазақ халқының ежелден келе жатқан дәстүріне қарайтын болсақ, әрбір ... ... өз орны ... Сол ... ... еш уақытта шықпаған. Ал егер шығып кетсе, тәртіпке салынып отырған.
Қай кезде де шаңырағымызда ер жеткен ... ... ... ... ұятты болуды қалаймыз. Олай болса, деген қағиданы естен шығармағанымыз жөн. Аллаһ хайырлы ұрпақ өсірумізді нәсіп еткей. әмин!
Қолданылған әдебиеттер
1. ... ... - ... 2000.2. ... ... - Алматы, 1999.3. А.О. Пинт. Ата-аналар, сіздер үшін. - Алматы, 1972.4. Ю.П. ... ... ... - Москва, 1985.5. В.А.Сухомлинский. Ата-ана педагогикасы. -Алматы, 1983.6. Қ. ... ... ... тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995.7. К.Ж.Қожахметова. Сынып жетекшісі. - Алматы: Әлем, 2000.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың поэмалары «Ескендір»3 бет
Гендер21 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы4 бет
Жыныстық қылмыстар91 бет
Талаққа ажырасуға себеп болатын он жеті іс3 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь