Психология жайлы түсінік

1, Психология пәні, міндеттері, мақсаттары
2, Психология ғылымының салалары мен тармақтары
3, Қарым.қатынас психологиясы
4, Адамдар арасындағы қарым.қатынастар
5, Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері
        
        Мазмұны
1, Психология пәні, міндеттері, мақсаттары
2, Психология ғылымының салалары мен тармақтары
3, Қарым-қатынас психологиясы
4, Адамдар арасындағы қарым-қатынастар
5, Жеке ... ... ... мен ... ... ... ... психикалық құбылыстардың (жан қуаттарының) пайда болу, даму және қалыптасу заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың мидағы әр түрлі бейнелері болып табылады.
Олар көпшілігімізге өз тәжірбиемізден жақсы мәлім, тілімізде жиі кездесетін ... Бір ... ... ... ... тез ажырататын да білетін де сияқтымыз. Бірақ психикалық құбылыстардың мәнін ғылыми ... ... ... ғана жан-жақты ажыратуға болады. Осы мәселені ғылыми жолмен баяндауы, олардың ... ... ... сөз ... ... ... ... қарастырады. Психология ерте замандардан келе жатқан білім салаларының бірі. Оның дүниеге ... ... жері ... ... термині гректің екі сөзінен тұрады: оның біріншісі- "псюхе" (жан), екіншісі- "логос"(сөз, ілім). Сөйтіп, бұл сөз "жан ... ... ... ұғымды білдіреді.
Ерте замандарда пайда болып, ғасырлар бойы соқыр сенім-нанымдар мен кейбір зиялылардың көзқарастарында насихатталып келген түсініктер бойынша, адамда ... ... "жан" ... ... ... жан ... барлық психикалық тіршілігінің (ойының, сезімінің, еркінің) иесі де, себепшісі де. Жан туралы осындай жалған түсініктің пайда болуына алғашқы адамдардың табиғат ... ... ... ... ... ... дүниеде табиғатқа бағынбайтын, одан оқшау тұратын ерекше бір сиқырлы күш бар, ал жан болатын болса, соның бір көрінісі, ұйқы кезінде ол ... ... ... кетеді де, адам оянған кезде қайтып келеді, егер келмей қалса, адам өледі деп тұжырымдалды. Жан ... ... ... ... ... ... арасында күні бүгінге дейін кездеседі. Мәселен, Лусан аралының (Филипины) тұрғындары тагалдар ұйықтап жатқан адамды еш уақытта оятпайды. Өйткені олар ұйқы ... ... жаны ... ... жүреді дейді. Тасманиялықтардың тілінде жан мен көлеңкенің ұғымы бір сөзбен беріледі, өйткені оның ойынша, жан мен ... бір ... ... ... тайпасының индеецтері "локаль" деген сөз арқылы көлеңкенің, жанның, дыбыс берудің, бейненің ұғымын ... Жан ... осы ... қарапайым түсініктердің пайда болуы адамдардың өздерінің дене құрлысы жайында ғылыми түсінігі жоқ кездерде, яғни жан мен тәннің толысуы бір-бірінен ... ... ... ... жан ... ... денеден шығып кететін, мәңгі-бақи өмір сүретін нәрсе деп ұғынудың нәтижесі еді. Жан ... ... ... ... ... ... ... Аристотель (б.з.д. 384-322) есімімен байланысты. Екі жарым мың жылға созылған осынау кезеңде психология басқа ғылымдармен (философия, медицина, әдебиет, жаратылыстану, т.б.) ... ... ... ... XIX- ... екінші жартысынан былай қарай ғалымдар жан құбылыстарын (түйсік, ес, ойлау, қиял т.б.) ... ... ... құрал-жабдық аспаптардың көмегімен зерттей бастады. Осы кезден ... ... өз ... ... отау ... ... ... ретінде дамыды. Психология ғылымының тарихы да біріне-бірі қарама-қарсы (материализм, идеализм) жоғарыда аталған екі бағыттың үздіксіз ой-пікір тартысына ... ... ... грек ... бірі ... (б.э.д. 460-370) сол кездің өзінде-ақ жанды (психика) оттың атомдарындай ... ... деп ... Ол жанның мәңгі еместігін, оның өсіп, өшіп ... ... ... тұжырым жасады. Сол заманның екінші бір ойшылы, идеалист Платон /б.з.д. 427 - 347/ керісінше "жан ... ... ... деп ... ... әрекетті осылайша екі түрлі көзқарас тұрғысынан түсіну, қоғам дамуының кейінгі кезеңдерінде, әсіресе, орта ғасырлар заманынан ... ... кең өріс ала ... ... ұлы ойшылы Әбу Насыр әл-Фараби (870-950) дүние- материядан құралады, ол жойылмайды, бір ... ... ... ... ... ... жан ... бұрын өмір сүрмейді, бір денеден екінші бір денеге барып орналаса да алмайды деп материалистік тұрғыдан дұрыс пайымдаса, батыс ... Фома ... ... жанның мәңгі өлмейтіндігі, оның денеден бөлек өмір сүретіндігі жайлы пікірлерді ары қарай дамытып, осы ... кең өріс ... ... ... ғылыми білімдердің тарихы екі кезеңге бөлінеді. Оның біріншісі- ... 2500 ... ... көш басы ... ... жан дүниесі жайлы түрлі ой-пікірлердің ілкі тарихы. Осы кезең ішінде ... ... ... ... ... қосақтаса дамып келеді. Оның екінші тарихы 1879 ... ... Осы жылы ... ғалымы В.Вундт (1832-1920ж.ж.) Лейпцигте тұңғыш лаборотория ұйымдастырып, мұның дербес эксперименттік ғылым болуына себепкер болды. Психология даму тарихы жоғарыда аталған ... ... ... ... ... Гален , Әбуәлі Ибн Сина, Декарт, Гоббс, Спиноза, Локк, ... ... ... т.б. ... ... ... ... Психикалық құбылыстың табиғи ғылыми негзін жасауда, оны материалисік тұрғыдан түсіндіруге орыстың ұлы ғалымдары И.М.Сеченовтың (1829-1905ж.ж.) рефлекстер жөніндегі пікірлері мен ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор болды.
Психология ғылымының салалары мен тармақтары
Қазіргі кезде психология ғылымы -- көптеген салалар мен ... ... ... ... ... ... кең ғылыми тән. Бұл салалар мен тармақтар дамуы мен калыптасуы жағынан адамның түрлі тәжірибелік ... ... әр килы ... тұр. ... ... жік-жікке ажырату жіктеу (классификация) деп аталады.
Енді осы мәселенің сырын ашуға кірісейік, Біз психиканың дамуын жіктегенде, ең бірінші, осы пәннін, ... ... ... адамның іс-әрекет түрлерін негіз етіп аламыз. Үшінші, ... өзін даму мен ... несі деп ... оның ... ... қатынасын алып қарастырамыз.
Адамның нақты іс-әрекеттеріне сүйене отырьш, оның психикасының дамуын темендегіше жіктейміз.
I. Тәлім-тәрбие (педагогикадық) псяхологиясы, Бұл пәннің зерттейтіні -- ... ... мен ... ... психологиялық зандылықтар. Ол оқушылардың акыл-ойы мен ойлау жүйесін, дағдыларын қалыптастырудың, олардың тиісті оқу материалдарын меңгеруі мен ... ... ... ... ... түйінді мәселелерін қарастырады. Сөйтіп, оқушылар ұжымындағы өзара ... ... ... ... ... санасып отырудың мүмкіндіктерін іздестіреді. Оқу-тәрбие жұмыстарын және балалардың психологиялық ерекшеліктерін қарастырып, бірқалыпты даму ... ... ... тәлім-тәрбие жұмысын жүргізу әдіс-тәсілдерінің психологиясын зерттейді. Сондай-ақ, ересек адамдармен жұмыс істеудің ерекшеліктерімен және оларды қалай ... ... де ... ... ... тармақтары бар: а) Оқыту психологиясы -- дидактиканың психологиялық негіздерің оқыту мен білім берудің жекелеген ... ... ... оқыту мен балалардың ақыл-ойын қалыптастыру сияқты өзге де мәселелермен ... ә) ... ... -- гуманистік және әлеуметтік тәрбие мәселелерінін психологиясын зерттеп, оқушылар ұжымының, еңбекпен түзету педагогикасының психологиялық ... ... ... іздестіреді. Бұлардан басқа мұгалімдер психологиясы кемтар балаларды (ересектерді де) ... ... ... қамтиды.
II. Жас кезеңдерінің психологнясы -- әр қилы психикалық процестердің табиғи негізі мен үнемі дамып отыратын азаматтық қасиеттерін, психологиялық ... ... бұл сала ... ... ... ... ... жеткіншектер психологиясы, жастар психологиясы, ересектер психологиясы, қарт адамдар психологнясы. Бұл сала оқыту мен ... ... және ... ... ... мен ... мәселелерін.зерттеп, оқыту ісіндегі адамның ақыл-ойын, сана-сезімін жетілдірудің тиімді жолдарын нендей әдістер арқылы өрістетуге ... ... ... ... ... ... Бұл адам ... бірқалыпты даму жолынан ауытқуын, ми ауруына ұшырағандардың психикалық күйзелістері мен осы саладаьы ер қилы аурулардың себептерін қарастырады.
Арнаулы психологияның мына тармақтары, атап ... ... -- ми ... ... ... адам ... дамуын, сурдопсихология -- саңырау не керең болып туған балалар психикасын, тифлопсихология -- ... ... мен ... ... дамуын зёрттейді. Ал туа пайда болған ауру адамдар психологиясын зерттейтін тармақ патопсихология деп аталады. Бұл сөз грек ... ... -- ... ... ауру деген мағынаны білдіреді. Патопснхология медицина ғылымы мен ... ... ... ... мен жан ... ... қарастыратын психология ғылымының түйіскен торабына жатады.
IV. Еңбек психологиясы -- ... ... ... ... еңбекті ғылыми негізге сүйене отырып ұйымдастыру мәселелерін қарастырады.
Еңбек психологиясының мақсаты -- әр түрлі ... ... ... ... ... ... өндірістік-кәсіптік жағдайдың адамға тигізетін әсерін, құрал-аспаптардың құрылысы мен орналасуын, хабар жүйелерінің қажетті заттарын қарастыру. бұл салалардың әркайсысының өзіндік ерекшеліктері-нен ... ... ... ... ... ... ... бар. инженерлік психолоеия -- бұл. негізінен, автоматталған жүйелерді ... мен әр ... ... ... ... ... психологияда ең өзекті мәселе эргономика деп аталады. Бұл термин ... ... -- ... және ... -- заң ... екі сөзінің бірігуі нэтижесінде пайда болған Бұл орайда. өндіріс пен адам арасында қатынас орнатудың түйінді мэселелері болып саналатын еңбек әрекетіндегі ... ... ісі, оның ... ... ... ... қызметі мен еңбек гигиенасы, адамның өнім өндірудегі жетекші ролі, техникалық_ құрал-жабдықтар эстетикасы және автоматтанған ... ... ... ... ... ... ... зертіеледі. Эргономика, негізінен, "адам -- машина -- орта (еңбектену) жағдайын" қарастыра отырып, олардың неғүрлым өнімді ... мен ... ... ... ... басты міндет етіп қояды.
Авиацшлық психология ұшқыштарды оқыту мен үшу ... ... ... ... жалпы, адам психикасның әуе кеңістігіне бейімделудегі ерекшеліктерін зерттеп. жоғары дәрежеде ысылған мамандар мен кадрларды даярлап шығару мақсаттарын ... ... -- ... ... пен әсем ... айдынында бағдарсыз жағдайда жұмыс істеу сәтіндегі аса қиыншылық жағдайлардағы психологиясын, оның шектен тыс әсерден кейінгі кейпін, көңіл-күйі мен ... ... ... ... ... ... зерттелуге тиісті күрделі тармақтар да бар. Олар ауыл ... ... мен ... ... мен ... т. б.) қатысты больш келеді.
V. Медициналык психология дәріғерлердің қызметі мен аурулардың мінез-құлқын зерттейді. Бұл сала ... ... ... ... ... адам ... зерттеуге қатысты мақсат-міндеттері бар. а) Нейропсихолоеш психикалық құбылыстар мен жоғары жүйке құрылысының физиологиясын және олардың өзара қатынасын зерттейді; ә) ... ... адам ... ... мен ... ... б) Психотерапия -- ауру адамға психикалық әдіс-айла және емдік тәсілдер қолдану мәселелерін қарастырады; в) Психопрофилактика және гигиена адамның ... мен оны ... ... ... ... асыру жүйесін, оның әдіс-тәсілдерін айқындау-мен шұғылданады.
VI. Әскери психологияның ең басты міндеті -- азаматты ... мен ... ... ... ... психологиялық тұрғыдан даярлау. Мұнда жауынгердін. мінез-құлқы мен отаншылдық қасиетін тәрбиелеп қалыптастыру жағдайлары, бастықтар мен бағынушылар ... ... ... ... ... дұшпанға дейген өшпенділік сезімдерінік оянып, оған қарсы барлау істерін ұйымдастыру және соғыс техникасын меңгеру мен ... ... ... ... адам мен қоғам арасындағы қатынас мәселелерімен айналысады. Бұл сала адамдардың белгілі бір негізде ұйымдасқан топтары мен ... ... ... өзара қарым-катынастағы психологиялық кұбылыстардың сырын зерттейді. Қазіргі кезде әлеуметтік психология шеңберінде мынадай үш түрлі ... ... ... ірі ... ... жағдайлар. Бұл проблеманын құрамына жалпы бұқаралық байланыстар: радио, теледидар, баспасөз т. б. кіреді. Әр түрлі топқа жататын ... осы ... ... ... ... хабарлар, көпшілікке тән талғамдар, әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер, иланулар мен сенімдер, қоғамдық көңіл-күйлер жайлы әсер ... ... ... ... ... ... психологияға қатысты мәселелер, этностык, және ұлттык. психология сипаттары, дін психологиясының өзекті мәселелері зерттеу де жатады.
ә) Кіші (шағын) ... ... ... ... ... топтардағы адамдардың бірігуі, олардың өзара қарым-қатынастарыныд сыры мен хал-жағдайы, топ ішіндегі жетекшінің, алатын ... әр ... ... ... ... саналатын ассоциациялар, корпорациялар, ұжымдар, ресми және бейресми топтар арасындағы қатынастар, сол топтар-дың, ... ... ... себептері мен мақсат-мүлделері, шоғырлаау денгейі зерттеледі. Бұл мәселеге ... ... мен ... өзара қарым-қатынасы, үлкендерді сыйлау сияқты мәселелер де енеді.
б) Қогамдары адамныц қасиеті мен әлеуметтік-психологиялық орны, Азамат -- әлеуметтік ... ... ... Осы ... ... ... ... топтарда қандай рөл атқаратыны және соларға бейімделу ерекшеліктерде зерттеледі. Сондай-ак, қоғамдағы азаматтың өзін-өзі бағалай білуін, оның ұстамдылығы мен бағыт-бағдарын, ... мен ... ... мен менмендігін, тұрақтылығы мен болжампаздығын зерттеуге мән беріледі. Әрине, бұл аталған үш ... ... ... мәселелер әлеуметтік пспхологияда біріне-бірі қарама-қайшы не бір қатарға қойылмайды. Азамат пен ... ... ... бұл ... ... ... жиынтығы деп қарастырылады және адамның азаматтық бейнесі мен оның ішкі мәнін ашып көрсетеді. Әлеуметтік пснхологияның тармақтары: этностық психологня, ұлт психологиясы, ... ... және дін ... әлеуметтік өмір тынысын жан-жақты қамтиды.
VIII. Спорт психологиясы спортшылардың іс-әрекетіндегі психологиялық ерекшеліктерін қарастырады, ... ... мен ... ... ... оларды даярлаудың жағдайын, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін, психологиялық даярлығын іздестіре келе, оларды жаттықтыру және күш-қуатын жинақтау деңгейін, жарыстарды ... ... ... ... факторларын зерттсйді Әрбір ел мен халықтың спорт өнеріндегі срекшеліктерін де ескере отырып, оларды жаттықтыру міндеттері ... ... ... -- ... ... ... дамып отырған сала. Бұл сала бойынша әрбір елдің саяси-экономикалық және мәдени-материалдық қажеттіліктерін өтеу мақсаттарына ... ... ... ... ... ... ... жарнамалардың психологиялық ықпалы, елдегі адамдардың жас ерекшеліктері, сатьш алушылардың мұқтаждығы, оларға қызмет көрсетудің факторлары қарастырылады.
X. Ғылыми-шығармашылық (творчество) психологиясы -- ... ... ... ... ... Бұл ... ... адамның жасампаздық қызметі, өзіндік ерекшеліктері, белсенділігі айқын көрініп, ғылыми жаңалықтарды ашудағы ... ... рөлі т, б. ... зерттеледі. Осы бағыттағы ерекше ма-нызды заңдылық -- эвристика тәсілі.
XI. Көркемөнер, ... пен ... ... ... Бұл сала бойынша қарастырылатын мәселелер -- - ... ... және оның адам жан ... ... ... ету ... Бұл ... өзекті мәселелері әлі күнге дейін жүйелі түрде вз ... ... ... ... ... ... психиканын филогенетикалық түрлерін карастырады. Мұнда адам мен хайуанаттар психикасын салыстыра отырып зерттейді. Олардың психикасындағы айырмашылықтары мен ерекшеліктері ажыратылады. Бұл ... ... ... ... ... әрбір түр мен тектің, олардың тобындағы жан-жануар, жәндіктердің. құлқьш. әрқылы механизмдерін қарастырады,. Мысалы, өрмекші, құмырсқа, ара, ит, құс, жылқы және ... ... ... деңгейде зерттелген. Қазіргі кезде бұл тармаққа биология мен психологияның тоқайласқан жерінде этология деп аталатын тармақ қосылып ... Бұл ... ... ... ... де қылықтары бақылауға алынып, хайуанаттар құлқындары туа пайда болатын механизмдер зерттелудс.
XIII. Заң психологиясы ... ... ... ... және ... ... ... қолданудың психологиялық мәселелерін зерттейді. Бұл сала сот психологиясы, ... ... ... ... психологиясы (пенитендиарлы) деп аталатын тармактардан құраяады. Сот психологиясы сот, айыпталушылар, куәлар, сот тергеуін жүргізу, олардан жауап алу ... т. б ... ... ... ... ... психологиясы қылмыскердің жеке басы мен оныц зиянды әрекегтерінің сырын ашады. Ецбекпен түзсту психологиясы тұтқындағы адамдарды сендіру не ... ... ... ... ... ... із-дестіреді.
Қарым-қатынас психологиясы
Адам қоғамда өзiн қоршаған адамдар тобында өмiр сүредi және дамиды, оның талаптарына сәйкес өз ойлары мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы әртүрлi байланысты сезiнедi.
Қарым-қатынас психологиясы мынандай құбылыстарды зерттейдi; адамдардың бiр-бiрiн қабылдауы және ... ... ... және ... ... ... жанжалдық, бiрiккен iс-әрекет және тұлғааралық қатынастар. Осы психологиялық құбылыстың әр түрлiлiгiнде, ... ... ... ... ... көзi ... адамдар арасындағы қарым-қатынас аймағы болып табылады.
Егер қарым-қатынас болмаса, бiздiң рухани, материалды даму ... ... ... ... ... едiк. ... әрқайсымыз өзiмiздiң негiзгi қырларымызды жеке қарым-қатынас тәжiрбиелерiмiз арқылы ... ... ... ... ... ... ... игеремiз. Бұл микроорта. Микроортадағы қарым-қатынас арқылы әрқайсымыз әлеуметтiк әлемдi кеңiнен танимыз және ... ... яғни ... әсерiн сезiнемiз.
Макроорта - бұл өз ғылымы, мәдениетi, идеалогиясы, заңы, қоғамдық өлшемдерi бар ... және ... ... жерi, ... өзара әрекеттесетiн шек - бұл кiшi топ, онда бiздiң әрқайсымыздың өмiрiмiз өтедi.
Қарым-қатынас тарихи алғашқы форма болып табылады оның ... ... ... ... кезеңдерiнде қарым-қатынастың басқа түрлерi пайда болды. Мысалы; жазбаша қарм-қатынас жазбашалықтың құралуынан кейiн ғана пайда бола бастады. Бiздiң әрқайсымыз адамдар арасында өмiр ... және ... ... ... ... өз тiлектерiмiзге тәуелсiз түрде адамдармен қарым-қатынасқа түсемiз.
Егер бiз өз ... ... онда ... ... ... ... өзара әрекеттесiп оларды қабылдаймыз және бағалаймыз.
:: Жиi ... ... ... ... ... немесе кездейсоқ адамдармен өмiрлiк тәжiрбиелерiмiзбен алмасамыз.
:: Басқа адамдардың әсерiн сезiнiп ... ... өз ... өзгертемiз.
:: Шешiм қабылдағанда көп жағдайда қасыңдағы адамдардың ... ... ... ... стратегиясы үшке бөлiнедi.
1-шi ашық-жабық қарым-қатынас. Ашық қарым-қатынаста әр адам өзiнiң ... ... бiлуi және ... ... тыңдауға әрдайым дайындық. Ал жабық қарым-қатынас ақпаратқа деген ... ... ... ... алмауы, қарым-қатынасқа түсуге талпынбауы.
2-шi Монологты стратегия.
3-шi Рольдiк тұлғаарлық ... ... ... түрлерi:
1. Маскiлi қарым-қатынастар; бiр күннiң iшiнде бiрнеше маска кию. Формалды қарым-қатынас, яғни мұнда маскiлердi пайдаланып сұхбаттасушылардың тұлғалық ерекшелiгiн ... ... ... (сыпайлық, қаталдық, тұйықтық). Шынайы сұхбаттасушыға деген сезiмдерiн, эмоцияларын қарым-қатынас барысында көрсетпейдi.
2. Формалды рөлдiк қарым-қатынас - мұнда сұхбаттасушының тұлғасы мен ... рөлi ... ... ... ... ... - мұнда сұхбаттасушының iске деген тұлғалық ерекшелiгi, мiнезi, жасы, көңiл-күйi ескерiледi. Сонымен бiрге оның iске ... ... ... ... орын алады.
4. Достардың рухани және тұлғалық қарым-қатынасы - ... кез ... ... ... ... ... тек сөз ... ғана емес жест, мимика арқылы бiрiн-бiрi жақсы ... ... ... ... ... бiр ... табуға бағытталған. Ол үшiн сұхбаттасушының тұлғалық ерекшелiгiне байланысты түрлi әдiстер пайдаланады.
6. ... және ... емес ... жүйе - бұл ... және ... ақпаратты түсiнудi қамтамасыз ету мақсатында адамдар арасындағы хабар алмасу.
Коммуникацияның негiзгi функциялары мыналар:
1.Информативтi - ... ... ... ... ... - адамдар арасындағы өзара әрекеттесу түрлерiн пайдалана ... ... ... күйiне, сенiмiне мiнез-құлқына әсер ету.
3.Перциптивтi - ... ... ... бiрiн-бiрi қабылдауы және өзара түсiнушiлiктi қалыптастыру.
4.Экспрессивтi - эмоционалды бастан кешiрулер сипатын ... беру мына ... ... ... төменге - жұмысшыларға бұйрық беру.
-төменнен жоғарыға - басшылармен пiкiр алмасу және т.б.
Коммуникация ... ... асу үшiн ... 4 ... керек.
1. хабар берушi
2. мәлiмет
3. арнайы ақпарат беру құралы
4. ақпарат алушы
Адамдар арасындағы қарым-қатынастар
Адам дүниеге ... ... бір ... ... түсуді қажетсінеді. Мәселен, нәрестенің анасымен қажетін қанағаттандырмау - біртіндеп анық қарасақ сезіледі, мейріисіз болып өсуіне, кішкентайынан айналасына ... ... ... әкеліп соқтыратыны байқалып жүр. Сөйтіп, басқалармен қарым-қатнасқа түсу-қай жолдарға бомасын, оған ... ... ... дем алу қандай қажет болса, айналадағы жұртпен арласып, дұрыс қарым-қатнас жасай білу де сондай қажет. Мәселен, адамды қамап, басқалармен арластырмай ... - ... ең ауыр түрі ... шүбә ... ... ... қарым-қатнас жасау-бұл тіршілікке аса маңызды ақпарат, алмасу деген сөз. Адам қарым-қатнас ... ... ... жйлы мәлімет алады, еңбекпен тұрмыс дағдыларына машық тосады, адамзат жасап шығарған ... ... ... Әрине, қарым-қатнас ақпарат, алумен ғана шектелмейді, оның шеңбері аса кең, бұл көп қырлы ұтым. Спектакль көрсек те, лекция тыңдасақ та, ... ... та, дос - ... сөйлессек те-осының бәрі-бәрі - қарым-қатнастың сан алуан қарлауды.
Адамдар арасындағы қарым-қатнастардың, басқалармен тікелей аралас-құралас болудың маңызды анақұрлым ... ... ... ... ... ... ... олардың түрлі көрністері жеке адамдар мен топтың ұйымдардың тіршілігімен жақсы байқалып отырады.
Олай болса, алдымен қарым-қатнас ұтымымен ... ... , ... ... сыр-сипатымен қысқа болса да таныс болғанымыз абзал.
Адам баласы жалғыз жүріп, көздеген мақсат-мұратына жете алмайды, ... да ол ... ... ... ... етуі ... ... түрлері сан алуан. Мұның бірі-нақты (реалды) топтар. Бұл ортақ мақсатты көздеп, бір кеңістік те, белгілі уақыт ... ... ... ... іс-әрекетке түсетіндер. Топтар үлкен (макро), шағын (микро), ресми, биресми, формалы, формаласу, ұйымдасқан, ұйымдаспаған, жасанды, толблти, референттік болып бірнешеге бөлінеді.
Біршама тұрақты, ... ... саны онша көп ... ... ... қарым-қатнас жасап отыратын ортақ мақсатқа ұмтылған адамдардың бірлестігі деп аталады. ... ... ... біледі, топ алдына тұрған ортақ міндетті орындай кезінде өзара қоян-қолтық қатнасы ... ... топ ... саны екі-үш адммен құралып, әрісі, 30-40 адамнан аспауы тиіс.
Әр адам топта қандай болмасын белгілі бір роль ... ... оның бұл ролі ... ... ... ... ісі неғұрлым көп болса, соғұрлым ұжыммен тез байланысқа түсе алады, ол адамның ұжымға ықпал тиімдірек болады.
Адамның топқа ықпал ету дәрежесі оның жеке ... ... де ... ... ықпал, терең сезім, күшті ерік-жетер, қажыр-қайрат, қабілеттілік осының бәрі ұжым ... ... ... ... ... бай болса, дағды икен, шеберлікті жеткілікті болса, ол соғұрлым топ ... тез ... ... де ... ... Ал, адам өзін ... жоғары қойса, әсіресе оған қарсы келуге тырыса, тәкәппарлық көрсетсе, оның жұртқа ықпалы төмендеп, бара-бара беделіне айырлатын болады.
Зерттеу нәтижесіне қарағанда, ... ... ... ... тек үш-төрт оқушы ғана басқалардан айрықша белгілі болады екен. Себебі : олардың төл мүшелерінен қатынала жасай білу қасиетінің жоғарылығында, яғни ... ... ... ... жақын, белгілі болатындығында. Адам өз орнын жалбақтау, жалғампаудану жолынан емес, өзінің табиғи балнасымен, қадір-қасиетімен, ашық мінезімен табады. Сөйтіп, адамның топ ... ... ... анық ... жағдайын түсіне білуі негізінде қалыптасады екен. Екіншіден, ондай адам білімділігі, ікерлігі, өз білгенін басқалардан аямай, олармен риялсыз бөлісуге, көмектесуге әзір ... де ... ... кісінің сырт бейнесі мен келбет-кескінін, яғни дене күші факторын да ескермеске болмайды.
Топ мүшелерінің көпшілігі өзара тату-тәтті тіршілік еткенмен алдағы әр ... ... гөрі жиі ... түсетін, яғни мүддесі бір, әңгімелері жарасқан ортақ істі құлшына орындайтын жолдастың, достық қатнастағы адамдары да болады.
Топ басшының, яғни ... ... Кез ... ... ... сайлап алған, не жоғарыдан тағайындалған басшысы болады. Топ ... ... ... ... байланысты.
Топта дейтін ұғымның да мәні зор. Бұл - топ, ұжым мүшелерінің өзара қарым-қатнасындағыортақ тәртіп пен жауапкершілік, яғни ... оның ... ... түсінісе алуы, топтың үйренсе алуы, топтың үйреншікті жұмыс стилі, онда ортақ пікірдің орнауы, т.б. Топтың көтеріңкі көіңіл-күйі ... ... ... ... ... әсер ... ... сыбанған құлшыныс, өзара жарасқан янтямақ, өзара сыйластық, ұжым мүддесін қастерлейтін болса да ... ... ... еңсені болар ауыртпалық сезілмейді, сары уайым, жабырқау, түңілу, ... орын ... ... түрі болса да құрметті және қадірлі, жаман еңбек болмайды. Тұрлаулы, ... ... ... іске ... ... ... ғана келеді. Жалқау, кереносу адамда шығармашылық еңбек болмайды. Адам еңбек етуге биеталы болып ... ... оның ... ... ... ... аяусыз күресіп отырады.
Еңбек әрекетінің адам жанына қолайлы әсер етіп ... сан ... ... қарастырады.
Еңбек психологиясының басты міндеттерінің бірі - жастарды кәсіптік бағдар, оларды жеке икемділіктеріне қарай ірістеу, тиісті ... ... ... ... ... ... сипаттау, бұлардың профессияграммасын жасау, әр жастағы адамдардың еңбектің түр-түріне қабілеттіліктерін ажырату, еңбек экспертуасының мәселелерін қарастырып, шешу сияқты ... ... ... деп айналадағы заттар мен. Құбылыстарға жағымды, я жағымсыз сәулеленуін ... ... ... ... ... ... бір түрі.
Эмоциялар өзіне іс-әрекетті босандырмайды, ол оның қозғалысының механизмі және ... ... ... ішкі ... функциясын атқарады, ал олар заттық іс-әрекеттің тікелей психикалық бейнесі болып табылмайды. Мотивтер және жетістіктер ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар бұл жерде осы қатынастардың рефлекциясы жайлы емес, олардың тікелей сезімдік бейнеленуі, күйзелістері жайлы сөз болып тұр. ... олар ... ... ... және ... ... ... ұсынады бағалауына дейін пайда болды.
Мұнда арасындағы қатынастың эмодиялық тәуелділік фактісін білдіретін түрлі болжамдарды талдауға ... ... Тек ... ... ... ... ... операцияларға емес, ол әрекеттердің релеванттылығына назар аудару керек. Сондықтан түрлі әрекетті жүзеге асыратын процестер әр түрлі, сондай-ақ қарама-қарсы эмоциялардың ... жоя ... ... ... да, ... ... жағымсыз ролі мотивпен берілген күшті әсерге байланысты эмоциялармен жасалады. Қандай да бір әрекеттің сәтті жасалуы әрқашан ... ... жеке ... ол ... ... үшін ... мотивтің жоғынан жеткен табысқа психологиялық ұмтылу болып табылатындай белгі беретін жағымсыз эмоцияны да ... ... Бұл ... ... реакцияларға да қатысты.
Эмоционалды күйлердің көптігі және күрделілікті, танымдық және аффективті мотивтері бірлескен ... ... ... ... ... ... Бұл бөлінуде эмоцияланады күйлер дүниедегі заттардан тәуелсіз тіршілік етеді деп ... ... ... жағдайларда пайдалы болып, олар осы жағдайларда және обьектілерді ... ... ... ... жеке ... ... белгілі деп аталатын қарапайым құблысқа көз тастау жеткілікті. Сөз ... ... ал ... ... оның ... мазмұнның бейнесінде өзгешіліктің болуы және оның эмоциялды реңі туралы және адаміс-әрекетінің күрделі жанамалау жағдайларында обьектілердің аффектенді өзгеру мүмкіндігі ... Ал ең ... ... ... ... және ... зіне тән жағымды дамуы бар.
Адамның эмоциялдық күйлерінің өзіндік тарихи, дамуы бар.Сонымен ... ... ... мен ... ... ... олар әр ... деңгейлермен салыстыра да қалыптастырады. Бұл кездейсоқ және еріксіз пайда болатын аффектілер, әрі қарай бұл күй эмоцияларға - индеаторлық және ... орай ... яғни ... ... ... ... ... Стендальдің көңіл-күйлер - өзінің тұлғалық функциясы бойынша, өте маңызды субьективті құблыстар.
Эмоциялдық құблыстардың әртүрлілігі, олардың өзара байланыстарынан және нәтижелерінің ... ... түде өте ... ... ... ... ... жоғалтқан кезде, оның тек ең дөрекі күйлерді ғана зерттеуге қолы жетеді.Дәл осындай периферриялық идеялар да болды, сондай-ақ қазіргі психологиялық тұжырымдамаларда да ... ... тағы бір ... ... ... ... ... зерттеуден және жанамалайтын эмоционалдық қайғыру аймағынан тұрады.
Адам іс-әрекеті үшін техникалық бастыаманы - бұл мотивтер мен мақсаттардың сәйкес ... ... ... Ал, ... олар сәйкестенсе, нәтижесінде еркін түрткі болатын күші бар мақсатқа ие болу немесе оларды мотив-мақсатқа айналдыратын, мотивтерді саналы түсіндірудегі ... ... ... ... ... мақсатын ерекшілігі - оларды субьекті жете түсінбейді. Мысалы, біз белгілі бір ... ... оны ... ... ... ... ... біз оған онай дәлелдер келтіре аламыз.
Бірақ мотивтер санадан бөлектенбек Тіпті мотивтер саналы түсінілмесе де олар ... ... ... ... ... ... беллтан әрекет тұлғалық мән ұғымы мен эмоция ұғымының ажыратылуын талап ететін арнайы функцияны атқарады. Бұл сәйкессіздік адаміс-әрекетінің даму барысындағы мотивтер ... ... ... ... ... ... ... түрде көп мотивті болғанда, яғни бір уақытта бір немесе бірнеше мотивтерге жауап бергенде, пайда ... Адам ... ... ... ... ... обьективті орындайды, мысалы, дүниедегі заттарға қоршаған адамдарға, өз-өзіне, қоғамға деген қатнастар. Сонымен ... ... ... ... ... олар ... ... мотивтермен басқарылады. Осы екі мотив бар болса, олар әр түрлі жауықтықтарда ... ... ... ... ... мәні ... үшін қоғамдық мотив болып табылады. Материалдық мадақтауға келсек, адам үшін іс-әрекеттің орнам басса да, ол ықпал ету функциясын ... ... ол ... ... ... функциясынан айырылған болып саналады.
Сонымен, бір мотивтер іс-әрекеттерді тудырып, оларға тұлғалық мағына береді. Біз оларды мағына құрушы деп атаймыз. Бұдан басқалар, ... : ... ... ... ... функциялдан айырылған тудырушы фактор қызметін атқарады. Біз оларды шартты түрде стимул - ... деп ... ... тән ... : адам үшін ... мәнді іс-әрекетжүзеге асуы барысында күшті эмоционалды болатын кешірулерді тудыратын жағымсыз әсерлер мен кездесе, онда оның ... ... ... ... ; ... ... ... яғни туындаған эмоцияның психологиялық сенімсіздігі тең өседі. Бұл белгі эмоционалды бастан ... ... ... ... ... ойлаңдар.
Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері
Жеке тұлғаның психикалық қасиеттері мен процестері. Жеке түлғаның қасиеттері туралы әр ... ... бар. ... ... ... ... және бұл жөнінде арнайы тәжірибе арқылы зерттеп оның мәнісін анықтауға із салған неміс психолог К.Левин ілімі.
Бұл ғылыми тұжырым бойынша ... әр қилы ... мен ... ... оның мүддесі мен қажетгілігін анықтайды. Қасиеттілікті қанағаттардыру мен оған қатысты заттар арасындағы байланыс та өзгермелі сол ... адам ... ... арқылы өзгертеді. Адамды іс-әрекетке ұмтылдырушы - қажеттілік десек, қажеттілік - адам ... ... Дене күші ... ... ... ... зерттеулерінде адамның қажеттілігін қанағаттандыру-дың екі тәсілі аталған. Біріншісі - адам басқа адамдармен салыстырғанда ... да бір ... ие ... ... және өзін ... ... өзіндік орын алуға ұмтылуы. Екіншіде, адам бірсарынды іспен шұғылданса, онда оның ... ... Бұл ... ... жеке ... ... зерттеуге арналған.
Әлеуметтік қүбылыстарды зерттеу тәсілін "социометрия" - әлеуметтік өлшеу - деп ... Бұл ... ... салушы психолог Дж. Морено. Бұл әдіс арқылы топтағы адамдардың өзара қатынасындағы наразылығын не ... ... ... сүйене отырып өлшеуге болады. Мұндай қатынасты зерттеу үшін топтағы адамдарға сұрақ-жауап анкетасы даярланады. Анкетадағы қалауға ... ... екі ... ... ... - сол кісі өзге ... ... дос, оны шынайы ұната ма, ұнатпай ма, соған байланысты келеді. Екінші түрі - өзге ... жеке ... ... ... тапсырмада социометриялық тәсілдің сәтті болуы -зерттеліп отырған адамдардың шынын айтуға байланысты. Сыналушы анкета ұсынарда зерттеуші біздің сырымызды біліп алғысы келеді - деп ... ... Бұл іске ... ... ... ... ... деген болмайды, сондықтан зерттеу көбінесе солармен өткізілгенде сәтті болмақ. (5-7 ... ... ... ... ... тұрады:
1) әдейі мақсат қойып, тәжірибеде қамтылған адамдардың өзара қатынасын зерттеу;
2) мақсатқа сәйкес анкета жасап, оларды сыналушыларға тарату;
3) зерттеуге катысушылардың ... ... үшін ... ... ... ... етпеуді ескерту;
4) тапсырма орындалғаннан кейін әркімнің қалағандары мен қалаудан тыс ... анық ... ... ... ... диаграммада көрсетілген мәліметтер бойынша тәжірибеге қатысушылардың өзгелерді қалауы мен қаламауы туралы тиісті дәлелдер мен себептерін білу.
Үлгі ретінде ... мен ... ... үшін ... ... ... . ... аты
2. Құрбыларыңның қайсысын туған күніне шақырар едің?
3. ... өз ... ... ... барғын келеді?
Сұрақтардың саны оннан кем болмауы тиіс.
Социометрия арқылы жинақталған мағлұматтарды қорытып диаграма ... ... ... ... ... ... Адамдар арасындағы қатынастарды зерттеуде қандай әдіс қолданылады?
2. Қажеттіліктің ... ... ... ... ... ... негізделген нәтижелі ме, дағды арқылы орындалған іс нәтижелі ... ... тек ... пайда бола ма?
5. Оқу мен ойын арасындағы айырмашылық қандай?
6. Оқушылардың зейінін сабаққа ... үшін ... ... ... болғаны жөн?
Адамның психикалық қасиеттерін құрастыратын: 1) жеке тұлғаның бақыты; 2) темперамент; 3) мінез; 4) қабілет.
Әр адамның өзгешелігі көптеген себептерге байланысты - ең ... ... ... от ... ... ... ... және басқа да өмірлік жағдайларға.
Ал психикалық процестерге жататын - түйсік, қабылдау, ес, ... ... ... ... - ... қасиеттер - ерік.
Нақты іс-әрекетте психикалық процестер тығыз байланысып жатады да оларға адамның психикалық қасиеттері нақты әсер ... Сол ... ... жеке ... ... ... ... орын алады.
Жеке тұлғаның бағыты - көзқарас, пікір, қажеттіліктер, қызығулар, бейімділік, іс-әрекет пен тәртіптің негізін салатын себептер, әдет және ... ... да ... ... ... өмір бойы ... болады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік жайлы5 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Психологиялық тренингтер жинағы81 бет
Психологиялық-педагогикалық зерттеуді жүргізудің әдістемесі жайында7 бет
Тестердің балалар психологиясының әдісі ретіндегі рөлі5 бет
Әлеуметтік психологиялық әдістер34 бет
Әлеуметтік-психологиялық тосқауыл түсінігі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь