Греция ғалымдары Платон мен Аристотель

ЖОСПАР
Кіріспе 2
Греция ғалымдары Платон мен Аристотель 3
Марк Туллий Цицеронның мемлекет және құқық туралы iлiмi 7
Қорытынды 11
Қолданылған әдебиеттер тізімі 12
Кіріспе

Адамзат қоғамы сияқты, ғылым мен білім, мәдениет пен әдебиет біркелкі дами қоймайды. Олардың шарықтап шалқитын, құлдырап түсетін де кезеңдері болады. Тарихта белгілі ең алғаш өрелі өркениеттіліктің ошағы болып, құлпырып гүлдену Ежелгі Шығыс — Мысыр (Египет), Вавилон (Ирак), Үндістан, Қытай, Парсы (Иран) елдеріне келеді, XV ғасырға дейін Шығыс мәдениеті Батыс мәдениетінен шоқтығы көш жоғары болып, өркениеттіліктің үлгісін көрсетті. Мұнда ең алдымен математика, геометрия, астрономия, медицина сияқты нақты ғылымдар басым дамыды.
Батыс елдерінің ішінде саяси идеялар Ежелгі гректерде қатты дамыды. Греция ол кезде саяси бытыраңқы күн кешкен ел еді. Саяси ұйым түрін жеке мемлекет болып саналған қалалар (полистер) құрды. Патшалық өкіметтің орнына аристократиялық және құл иеленушілік демократия орын алды. Билеу түрі сан алуан болатын және жиі ауысып отырды. Саяси өмір қызу өрбіді, ол саяси сана теориясының терең дамуына әкелді. Сондықтан олардың саяси санасы мифтан теорияға тез ауысты.
Көне гректерде саяси ғылымға мол мұра қалдырған ойшылдар көп. Бірақ біз солардың ішінде ең көрнекті екі өкіліне — Платон мен Аристотельге тоқталамыз.
Саяси ойдың даму тарихында айтарлықтай із қалдырған Ежелгі Рим болды. Онда әсіресе атақты шешен, мемлекет қайраткері және ойшыл Марк Туллий Цицерон (б. з. б. 106-43 жж.) өмір сүрді Оның "Мемлекет туралы", "Заңдар туралы", "Міндеттер туралы" деген еңбектері көпке әйгілі.
Міне осы үш тарихи тұлға туралы кішкентай ғана көлемі бар жұмысымызда қарастырамыз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі


1. Шынтемірова.Б.Ғ, Шайхиев Т.Т. Құқық теориясының негіздері.Алматы.1999 ж.
2. Жамбылов. Д Саясаттану негіздері. Алматы 1998 ж.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 2
Греция ғалымдары Платон мен Аристотель 3
Марк Туллий Цицеронның мемлекет және ... ... iлiмi ... ... ... ... 12
Кіріспе
Адамзат қоғамы сияқты, ғылым мен білім, мәдениет пен әдебиет біркелкі
дами қоймайды. Олардың шарықтап ... ... ... де ... ... белгілі ең алғаш өрелі ... ... ... ... ... Шығыс — Мысыр (Египет), Вавилон (Ирак), Үндістан,
Қытай, Парсы (Иран) елдеріне келеді, XV ғасырға дейін Шығыс ... ... ... көш ... ... ... үлгісін көрсетті.
Мұнда ең алдымен математика, геометрия, астрономия, медицина ... ... ... ... елдерінің ішінде саяси идеялар Ежелгі гректерде қатты дамыды.
Греция ол кезде саяси бытыраңқы күн кешкен ел еді. ... ұйым ... ... болып саналған қалалар (полистер) құрды. Патшалық өкіметтің орнына
аристократиялық және құл иеленушілік демократия орын ... ... түрі ... болатын және жиі ауысып отырды. Саяси өмір қызу ... ол ... ... ... ... ... ... олардың саяси санасы мифтан
теорияға тез ауысты.
Көне гректерде саяси ғылымға мол мұра қалдырған ойшылдар көп. ... ... ... ең ... екі ...... мен Аристотельге
тоқталамыз.
Саяси ойдың даму тарихында ... із ... ... Рим ... әсіресе атақты шешен, мемлекет қайраткері және ... Марк ... (б. з. б. 106-43 жж.) өмір ... Оның ... туралы", "Заңдар
туралы", "Міндеттер туралы" деген еңбектері көпке әйгілі.
Міне осы үш ... ... ... ... ғана ... бар жұмысымызда
қарастырамыз.
Греция ғалымдары Платон мен Аристотель
Б.з.д. мыңжылдықтың ... ... ... жеке және ... формасы түрiнде бiрнеше қала-мемлекеттер пайда болды. Алғашқы
қауымдық құрылыстан қоғамдық өмiрдiң ерте таптық және ... ... ... ... ... ... одан әрi күшейтiп ру ақсүйектерi
мен қайыршыланған қауым мүшелерiнiң ... мен ... ... ... арасындағы күрестi шиеленiстiре түстi. Осындай ... ... ... басқару формасының өздерi жақтаған түрiн орнату жолында
әртүрлi ... ... ... аяусыз күрес жүрдi. Ол кездегi басқару
формасының негiзгi түрлерi мынадай едi: ... (ескi ... ... ... ... (байлар мен дәулеттiлер тобы) және демократия
(халық билiгi). Осындай ... ... ... VI-V ғғ. ... басқарудың өзiндiк формалары пайда болып, одан әрi ... ... ... ... Спарта мемлекетiнде аристократия
пайда болды. Осы процесс Ежелгi ... ... және ... ... ... грек полистерiнде саяси-құқықтық көзқарастың пайда болуы ... үш ... ... ... Ерте ... ... IX-VI ғғ.) ежелгi
грек мемлекеттiлiгiнiң пайда болуына сәйкес келедi. Бұл ... ... ... ... ... ... атақты «жетi данышпан»)
байқалады және мемлекет пен құқық ... ... ... ... ... ... Екiншi кезең - (б.з.д. V және IV
ғасырдың бiрiншi ... ... грек ... мен ... гүлденген кезеңi (Демокрит, софистер, Сократ, Платон, Аристотель
және т.б.) Үшiншi кезең - (б.з.д. IV ... ... ... мен ... ... ... ежелгi грек мемлекеттiгiнiң құлдырауы, грек
полистерiнiң алғашқыда Македония, ... Рим ... ... (Эпикур,
стоиктер, Полибий және т.б.)
Сократтың даналық туралы философиялық iлiмдерiмен қатар саясат,
мемлекет, ... ... пен ... туралы ойлары Платонның,
Аристотельдiң және тағы ... ... ... ... етiп, саяси-
құқықтық iлiмнiң дамуына зор мұра болып ... ... ... ... өмір ... Шын аты ... Жасында
спортпен көп шұғылданды, жоғары ... де ... ... ... ... оны ... (кең ... деп атап кетті. Сол атпен ол
адамзат тарихында мәңгілік қалды.
Платон - антикалық заманның ғана емес, бүкiл ... ... ... ... тарихындағы ұлы ойшылдардың бiрi. Ол iрi ақсүйек ... ... Жас ... ол ... 407-399 жж.) Сократтың шәкiртi және
тыңдаушысы болды. Сократтың ... ... ... басқа шәкiрттермен
бiрге Афиныдан кетедi. Алдымен Мегораға келген жас ойшыл кейiн талай ел ... ... ... ... ... Финикияға, Италия мен Сицилияға
барады. Б.з.д. 387 жылы грек батыры Академның атымен ... ... ... ... ... Бұл мектептiң өмiрi ұзақ болып, өзiнiң
өмiр сүрген мың жылдай ... ... мен ... ... ... жұмыс iстедi.
Платонның екі жүздей еңбектері бар. Олардың ... ... ... қатысы бар шығармалары "Мемлекет", "Саясатшы", "Заңдар", "Софист",
"Парменид" және т. б.
Платонның ойынша, адамдар қажеттіліктерін жеке-дара өтей алмайды. Олар
өмір сүру үшін ... киім ... үй ... және т.т. ... ... егіншілікпен, екіншілері тігіншілікпен, ... ... ... және ... айналысады. Сөйтіп,
олардың бәрі бірігіп қана қажеттіліктерін өтейді. Осы ... ... ... пайда болады. Мемлекет адамдарды ... ... ... де, азына да, көбіне де қарамай — бәріне бірдей әділ қызмет етуі
керек. ... ... ... ... ... ... екен деген ой
тумауы керек. Керісінше, ол адамдарды үш ... ... ... 1) ... 2) ... 3) ... етіп бөлді.
Әкімдерге фәлсафашыларды жатқызды. Олар табиғатынан шындықты, ақиқатты,
игілік ... ... ... қабілетті, икемді болуы ... ... ой, ... іске ... ... ... (егіншілер мен қолөнер) өмірге керекті қаржыларды тауып,
мемлекетті материалдық жағынан ... ... Олар ... ... Әр топ ... ... ... атқаруы керек. Сонда ғана әділдік
орнайды. Бір таптан екінші тапқа (әсіресе, төменгі таптан жоғарғы ... ... Қай ... ... ... ... ... Адамдарды осылай
жіктей келе, Платон оларды тым бай немесе өте кедейлікке жібергісі келмеді.
Себебі, мұндайда қоғамда ортақ ... ... ... орта ... ... меншікті қолдап, жеке меншікке қарсы тұрды. ... ... ... ... ... жеке меншік
деп санады. Соған орай әкімдер мен жауынгерлерде жеке ... пен ... ... Олар ... игілік үшін еңбек етулері керек. Сондықтан
оларды адамды қызықтыратын әзәзіл жеке ... баю ... ... ... ... ... әйелдері мен балалары ортақ болғанын жөн көрді. Оларды
мемлекет өз қамқорлығына алуға тиіс. Платон ... ... 5 ... ... ... ... ... және тирания.
Бұлардың ішінде ең жақсысына аристократиялық мемлекетті жатқызды. Онда ақыл-
естілік, парасаттылық билейді, оның принциптері — ... ... ... деп ... ... мемлекет туралы еңбегiнде әдiлдiктi әркiмнiң өз iсiмен
айналысуынан және ... iсiне ... ... Адамдардың
әлеуметтiк топқа бөлiнуi мен олардың арасындағы мүлiк теңсiздiгiн қалыпты
жағдай ретiнде қарастырады және ... бiр ... ... ... ... ... ... идеалды мемлекет құру туралы жобасында аристократиялық
мемлекеттiк құрылымды жақтайды және өз ... ... ... да ... ... ... мемлекеттiң өзi де, Платонның ойынша, мәңгi өмiр
сүре алмайды. Өйткенi, ... ... ... бәрi де ... бола
бермейдi, адамдық қасиетке ... ... де ... да ... ... құрылым түрi келедi.
Платон адамдардың жан дүниесiне мемлекеттiк құрылымның бес түрiнiң
сәйкес келетiндiгi ... ... ... олигархия, демократия
және тирания) айтады. Олардың әрқайсысы ... өз ... ... ... Тимократияда әскери адамдар билiкте болады, олар ... ... ... ... ... болып есептелiнедi. Олигархияда
байлар билiкке ие болғандықтан, өздерiне ... ... ... ... болады. Бұл мемлекетте кедейлердiң наразылығы нәтижесiнде
кез-келген уақытта мемлекеттiк төңкерiс болуы мүмкiн. Тирания – ... ... пен ... ... ... ең ... ... деген шығармасында Платон мемлекеттiк құрылымның екiншi жобасын
ұсынады. Екiншi мемлекеттiң бiрiншi ... ... ... ... ... ... бойынша жер учаскелерiн алады. Бұл жер оларға ... ... ... пайдалану құқығы түрiнде ғана берiледi де, мемлекеттiң
жалпы меншiгi болып саналады. Мүлiк санына қарай барлық ... ... ... ... пен ... заң ... шегi анықталады.
Жеке меншiк иелерiнiң ешқайсы да ... ... ... ие бола ... ... (5040) ... мен шет ... жатқызылмайды.
Тұтыну теңдiгiн жақтаған Платон ... мен шет ... ... ... ... тиiс деп ... Жеке ... тәрбие iсi түгелдей заңдастырылған арнайы лауазымды
адамдар қолына берiлдi. Әйелдер ерлермен тең ... ... олар ... ... ене ... ... ... көп сатылы сайлау жолымен сайланған 37
билеушi тұрды. Билеушiлер жасы 50-ден 70-ке дейiн шектелдi. ... ... ... 20 жыл ... ... ... 360 ... тұратын (әр
топтан 90 адамнан) сайланбалы кеңес едәуiр билiкке ие бола ... ... ... және ... топ ... қатысуы мiндеттi едi, ал
үшiншi және төртiншi топ азаматтарының халық жиналысына қатысуы мiндеттi
болмады. Заңдылықтың ... әдiл сот ... ... ... және ... азаматтардың бұқаралық және жеке ... ... ... Сотта
қаралған iстердi қорғау мүмкiндiгi қарастырылды.
Антикалық саяси-құқықтық ойдың одан әрi дамуы және ... ... және ... ... (б.з.д. 384-322жж.) есiмiмен тiкелей
байланысты. Ол 17 жасында аты шыққан ... ... ... ... ... Оны үздік бітірген соң 20 жыл бойы сонда ... ... ... ... соң ... елдерді аралады. Б. з. б. 342—340 жылдары ... II ... ... оның ... ... император Ескендірді
(Александр Македонскийді) оқытып, тәрбиеледі. Кейін ... ... ... ... ... ... ол ... рет саяси ғылымды пән ретінде
кіргізіп, өзі сабақ берді. Аристотельді саясаттанудың әкесі дейтіні содан.
Кейбiр ... ... ол саны ... ... ... жететiн ғылыми
еңбектердiң авторы болып табылады. Оның ... ... ... ... және т.б. еңбектерi әлi күнге дейiн құндылығын жоймаған
ғылыми шығармалар болып саналады. Ол өзi өмiр сүрген замандағы құл ... ... ... ... оның үш ... ... тұңғыш рет саясат ғылымы туралы талдау жасауға ... ... ... ғылым ретiнде этикамен тығыз байланысты. Оның
көзқарасы, бойынша саясатты ... ... ... ... ... ... ұғымы болып табылады. Этика саясаттың ... ... ... ... ... әдiлдiктiң екi түрiн - теңестiретiн
және ... ... ... ... ... өлшемi ретiнде
«арифметикалық теңдiк» қарастырылады. Бұл принциптiң қолданылу аясы –
азаматтық-құқықтық мәмiлелер, шығынды ... ... жаза және т.б., ... ... ... ... ... түрiнде ұсынылады және бұл
принцип ортақ ... ... мен ... ... ... ... ... Аристотель мемлекеттегi жоғары билiктi бiлдiретiн
саяси жүйе ретiнде сипаттайды. Бұл ... ... ... билеушiлердiң
санымен (бiреу, аз ғана топ, көпшiлiк) анықталады. Бұдан басқа мемлекеттiң
дұрыс және бұрыс формалары туралы да айтылады. ... ... ... мүддесiн қорғаса, бұрыс формадағы билеушiлер тек қана өздерiнiң
жеке басының мүдделерiн көздейдi. Аристотель ... ... ... ... аристократиялық және полития, ал екiншi формаға
тирания, олигархия және демократия ... ... ең ... формасы
ретiнде Аристотель политияны айтады. Политияда жалпының мүддесi үшiн
көпшiлiк билiк құрады. ... ... ... ... әрi ... ауытқуы ретiнде айтылады. Екiншi жағынан қарастырғанда, Аристотельдiң
түсiнiгiнше, полития демократия мен олигархияның ... түрi ... ... заңның емес, демостың қолында деп есептеген Аристотель
демократияны сынға алады. Ол ... ... ғана ... ... екi түрiн - заңға негiзделген және жоғарғы үкiметке билiк
жүргiзетiн ... ... ... ... ... да ... қоярлық. Оның айтуынша,
саясаттың мәнi оның алдына қойған мақсатына қарай анықталады. ... ...... ... ... табылады. Адамдар дұрыс
тәрбиенiң нәтижесiнде ғана ... ... ... ... ... игiлiкке қарай бұрады, осының арқасында ғана әдiлдiк орнайды.
Аристотель саясатқа кең мағына ... Оған ... да, ... ... ... адам мен ... жоғарғы игілігі, оның мақсаты —
адамды, мемлекетті жақсы тұрмысқа. молшылыққа, бақытқа жеткізу деп ... ... ол құл ... қолдады, құлдар мен ерікті кедейлерге
саяси құқық бергісі ... ... ...... ... ... ал қауым —
отбасының дамыған түрі. Мемлекетке адамдар ... бір ... жету ... Ол ... ... жөне ... ... бөлді. Дұрыс түріне
монархияны, аристократияны және ... ... ... ... құрылыс) жатқызды. Ал тирания, олигархия мен
демократияны мемлекеттің бұрыс түрі деп санады. ... ... ... халық, ел пайдасын ойлайды, билік қоғамға қызмет етеді. Ал бұрыс
түрінде олар өз бастарының пайдасын ойлайтын көрінеді.
Ұлы ... ... ... адам емес заң ... ... көрді.
Себебі, әкім қаншалықты жақсы болғанымен сезімге, ашу ызаға ... ал заң ... ... парасаттылығын жоймайды.
Аристотель Платон айтқан қоғамдық меншікке қарсы шығып. жеке меншікті
жақтады. Сонымен ... ол ... аса ... ... ... тыс ... құптамады. Себебі, мұндайда қоғамның тұрақтылығы бұзылады дей келіп,
орта ... ... ... Туллий Цицеронның мемлекет және құқық туралы iлiмi
Ежелгi Римдегi саяси және құқықтық ойлардың тарихы бүтiндей мың жылды
қамтиды және ... ... ... ... ... ұзақ ... әлеуметтiк-экономикалық және саяси өмiрiндегi айтулы өзгерiстердi
бiлдiредi. Рим тарихының өзi үш ... ... 1) ... ... жж.); 2) ... Рим (б.з.д. 509-28 жж.); 3)
императорлық Рим ... ... 476 жж.) ... ... ... ... б.з. 395 жылы екiге: Батыс және Шығыс Римге бөлiнедi. Шығыс Рим
-Византия империясы 1453 жылға дейiн өмiр ... ... ... ... мен ... ... ... - патрицийлер мен плебейлер, нобилиттер (патрицийлер мен
байыған плебейлер) мен ... ... ... ... ... мен
популярлар (төменгi халықты қолдаушылар), ерiктiлер мен ... ... ... ... ұзақ ... ... үнемi дамып отырды.
Ежелгi Римнiң атақты шешенi, заңгерi, мемлекеттiк қайраткерi ... Марк ... ... ... 106 жылы ... ... 43 жылы ... Ол кейiнгi ұрпаққа, адамзат мәдениетiне орасан зор мұра қалдырған
ұлы философ және саясаткер болды. Оның кең ... ... пен ... ... көп орын ... Бұл ... оның ... арнайы жазған мемлекет туралы ... ... ... ... ... пен ... шегi туралы» және «Заңдар
туралы» еңбектерiнде кең ... ... ... оның ... ... ... «Мiндеттер туралы») және сонымен бiрге оның көптеген
саяси және сот ... мен ... ... ... ... және ... ... теориялық көзқарастары
ежелгi грек ойларының, ең алдымен Платонның, Аристотельдiң, Полибийдiң және
стоиктердiң едәуiр ықпалында болды. Сонымен бiрге ... Рим ... ... ... бұл «жат жерлiк» ... ... мен ... ... ... Рим ... мен құқығының өзiндiк
сипаты бар тарихымен, сол кезеңдегi әлеумет пен саясаттағы нақты жағдаймен,
өзектi мiндеттермен байланыстыруға ... ... ... ... iлiмiнде өзiне дейiнгi идеяларды шығармашылықпен пайдалану
бар. Ол мемлекет пен ... ... ... жаңа ... одан ... ... ... халық еңбегiнiң жемiсi ретiнде анықтама бердi.
Мемлекеттiң пайда болу себебiн Цицерон адамдардың әлсiздiгi ... ... ... ... ... тұру ... ұмтылуынан деп
есептейдi. Бұл мәселе бойынша, Аристотельдiң позициясын құптаған Цицерон
сол ... ... ... ... келiсiмдiк сипаты туралы кең дамыған
түсiнiктi жоққа шығарады. Ол мемлекет пен жеке меншiктiң алғашқы ... ... ... ... ... ... болуының негiзгi
себебi - жеке меншiктi қорғау туралы ережесiн мақұлдайды.
Ежелгi грек ойларының дәстүрлерi негiзiнде ... ... ... ... ... ... бiр ... екiншi
форманың пайда болуына, сонымен бiрге олардың ең дұрыс формаларын iздеуге
және т.б. мәселелерге үлкен көңiл бөлдi. ... ... ... ... ... үш ... ... билiгiн (монархия), оптиматтарды
(аристократия) және халық билiгiн (демократия) атап көрсетедi. ... ... ... ... ... және ең ... ... бiрақ
Цицерон бойынша, олар егер мемлекеттi ... ... ... ... және оның негiзi мен байланысы (оның iшiнде құқықтығы да)
сақталса оған төзуге және көшуге болады.
Бұл формалардың әрқайсысының өз артықшылықтары мен ... ... ... егер ... ... туған жағдайда таңдау ең
алдымен патша ... ... едi де, ... ең ... ... ... едi.
Әр форманың кемшiлiктерi мен артықшылықтарына талдау жасаған ... ... ... яғни монархия, аристократия және демократия
элементтерi ... ... ... ... қолдайды. Цицерон өзiнiң
шығармашылық және ... ... ... ... ... эдил,
претор, консул қызметтерiнде) жекелеген ... ... оның ... ... ... ... сенаттық республикалық құрылысты жақтайды.
Мемлекет пен құқық мәселелерiне арнап ... зор мұра ... ... ... жағдай және әдiлеттi деп есептейдi. Оның айтуынша
«құлдықтың әдiлеттi болуы, оның мұндай адамдарға пайдалы ... ... ... ... ... ... (құлдардың) пайдасы үшiн жасалады».
Табиғатта күштiнiң әлсiзге зорлығы сияқты құлдық та табиғи құбылыс. Тектi
адамдардың әлсiздерге ... ... олар үшiн ... ... Ақыл мен ... ашу мен ... ... сияқты («Ашу –
дұшпан», «ашуды ... ... ... ... билеуiн Цицерон
әдiлетсiздiк деп санамайды. Мысалы, адамдар ... ... көру ... ... ... ... қора, жем-шөп, жыртқыш аңдардан қорғау
т.б.). Сондықтан да Цицерон құлдарға жұмыс iстеуге жағдай ... ... ... ... ету ... деп ... шығармасында жағымды мемлекет қайраткерлерi мен оның ерiктi
азаматтарына көп көңiл бөлiнген. Мемлекеттi ... тек бiлiм ... ғана ... ... мен ... де қажет етедi деп есептеген
Цицерон, оны жалпы ... үшiн ... ... ... және ... деп ... Оның айтуынша, ақылды мемлекеттiк қайраткер мемлекеттiк
басқару iсiнде болатын қолайсыз сәттер мен ... ... ... ... Мемлекет билеушiсiне тән мұндай қасиет мемлекеттiң тұрақтылығы
мен тұтастығына, жалпыға бiрдей құқық тәртiбiн сақтауға ... ... ... ... ... ... ... iлiм мен құқық негiздерiн
жақсы бiлуi шарт. ... ... жоқ ... ... ... ... болмайды. «Әдiлдiк салтанат құрғанда ғана әркiмнiң сыбағасы өзiне
тиесiлi болмақ».
Мемлекеттi төтенше жағдай туған ... ... ... халықтың жалпы
игiлiгi үшiн «елде диктатор ретiнде мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... «жымысқы мақсаты үшiн емес, республиканы
сақтаушы ретiнде көрiнедi».
Нағыз ... ... ... ... ... ... және ... жатқызады. Азаматтар басқаға
зиянын тигiзбеуге, басқаның меншiгiне қол ... ... ... ... жапа шеккендерге көмек беруге және жалпы игiлiк
үшiн еңбек етуге тиiс. Азаматтардың жалпы ... ... ... ... ... «азаматтардың бостандығын қорғауда ешкiмге де артықшылық
беруге болмайды» деп атап көрсеттi. Ол ... ... ... ... ... деп санады. Ал Римнiң нағыз азаматтары ой-өрiстi
кеңейту, жан-дүниенi байыту үшiн өздерiн жан-жақты ... ... ... етуi ... Цицеронның ойынша адамды жан-жақты жетiлуге
итермелейтiн төрт iзгi ... бар, ... ... ... болу, ерлiк және
сабырлылық. «Адам неғұрлым ақ- әдiл болған сайын, соғұрлым басқадан ... ... пен ... аз ғана ... бар ... өзi ... ... көредi.
Құқық негiзiне Цицерон табиғи әдiлеттiлiктi алады. Бұл жерде, ол
әдiлеттiлiктi мәңгi өзгермейтiн және ... пен адам ... ... ... деп түсiндiредi. Әдiлеттiлiктi табиғаттың өзi ... деп ... ... оны ... ... жатқызады және оған
төмендегiдей анықтама бередi: «Нағыз заң - табиғатқа сәйкес ... ... ... ... ереже, бұл заңдар адамдарға парыздарын өтеу мiндетiн
жүктейдi, ... ... ... тиым ... ... адал ... ... салмай және бұйрық бермей-ақ ... ... заң ... де емес және ... те ... ... заңды жарым-
жартылай немесе толық жоюды ұсыну ақымақтық, оны ... да бiр ...... ... ... да бiз саясаттың да, халықтың да ... бұл ... жоя ... Бұл ... заң ... ... және ... барлық халыққа бiр ғана мәңгi және өзгермейтiн заң ретiнде ... ... ... ... ... ... ... табиғатты ескермей
бұған бас имегендердiң барлығын Цицерон өздерiне-өзi ор ... ... ... ... ... ... ... зиян келтiрмеу және
басқаның ... ... ... қойылатын бiрiншi талап, - деп
көрсеттi, - ол ешкiмнiң де ... зиян ... ... барлық
адамның ортақ меншiктi жалпылай, ал жеке ... өз ... ... Яғни оның ... ... «Әдiлдiктiң ешкiмге зиян тигiзбеу және
қоғамға пайда келтiру ... екi ... көзi ... құқықтар, Цицерон бойынша, жазба заңдардың қайсысынан болса да
ерте, тiптi мемлекеттен де ерте, пайда ... ... ... ... ... емес, табиғаттан шыққан әдiлдiктiң ... ... ... тиiс. ... ... мен күшi туралы Цицерон «сот –
сөйлейтiн заң, ал заң - ... сот» ... ... ... яғни әдiл ... ... ... тиiстiсiн беруден тұрады».
Цицерон шешендiгiмен, философиялық және ... ғана ... ... ... ... ... ... көрнектi
саяси қайраткер ретiнде де тарихта белгiлi. Ол Римдегi ... ... мен ... 40 ... ... соғыстары, Гай Юлий
Цезарьдiң диктатурасы кезiнде консул да болды, ... да ... ... ... ... ... ... тұтастығы мен бiрлiгiн
сақтауға көп күш салды, қарсыластар тарапынан қуғын да көрдi.
Азамат соғысы ... ... ... болған Цицерон Цезарьға
ұйымдастырылған қастандыққа қарсы болған жоқ. Мемлекеттiк билiктi нығайту
мен орталықтандыру, ... ... ... қайсыбiр «ректорлар»
/әкiмдер/ тағайындау керектiгi туралы трактат жазды. Цезарь өлгеннен ... ... ... ... ... ... ... тұтастығы мен татулығын сақтауға күш салған Цицеронның өзi де ... жылы ... мен ... ... ... қаза табады. Өзiнiң ғажап
өмiрiмен, орасан зор ... және ... ... ... ... ... үлгi болған Цицерон «заңдар – билiк
басындағылардың бұйрық ... ал ... ... - халықтың әмiршiсi»
екендiгiн өз еңбегiмен де, өз өмiрiмен де дәлелдеп кеттi.
Қорытынды
Рим заңгерлерiнiң құқық ... iлiмi ... ... одан кейiнгi
дамуына үлкен ықпалын тигiздi. Рим құқығының ... мен ... ... өте көп. ... ... рет құқығымен жаулап алған
(бiрiншi рет ... ... рет ... ... ... ... ... үлесi орасан зор. Римнiң бiрнеше ғасырлық
классикалық ... оның ... ... ... ... ... ... айналдырды. Рим құқығы кейiнгi дәуiрлерде көптеген мемлекеттердiң
құқық ... ... ... Рим ... ... ... ... да оның ұзақ ғасырлық тәжiрибесiн жоғары бағалады. Қазiргi
уақыттағы қолданыстағы ... ... мен ... да ... ... ... жетiстiктерi болып табылады.
Грек және римдіктердің арасындағы топ жарған ғұламалар ... ... ... аяқтай келе олардың ғибратты өмірлері мен жасаған
еңбектерінің жемісін ... ... де ... ... ... ... біздің еліміздің құқық жүйесі осы римдік жүйеден бастау алатындығы
бәрімізге белгілі. Ал ұлы ... ... әл ... ... ... біліп «екінші ұстаз» аталыпты деседі. Ендеше бұл аты
аталған ... ... ... тұрғысындағы еңбектері бүгінгі кезеңде
де әсер етіп отырғандығын есте ұстаған абзал.
Қолданылған ... ... ... ... Т.Т. ... теориясының негіздері.Алматы.1999 ж.
2. Жамбылов. Д Саясаттану негіздері. Алматы 1998 ж.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әл-Фарабидің шығармашылығындағы адам және қоғам8 бет
Ежелгі Грециядағы қоғамдық-саяси өмір және Аристотель66 бет
Көне Греция философиясы6 бет
Оқушылардың танымдық қызығушылығының теориясы11 бет
Психикалық құбылыстардың («жан қуаттарының») пайда болу4 бет
Эволюциялық ілім3 бет
Экономика ұғымы және түрлері8 бет
1.Руникалық көне түркі жазба ескерткіштері. 2.Түркітанушы қазақ ғалымдарының еңбектері11 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь