Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І Бөлім. Қор биржасының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Қор биржасының түсінігі мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Биржаның функциялары мен негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

ІІ бөлім Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері ... ... ... 10
2.1. Қор биржасында атқарылатын биржалық операциялар ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2. Қор биржасын құрушылар және оның мүшелері, басқару органдары ... .16
II бөлім. ҚР қор биржасының даму ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.1. Қазақстанда қор биржасының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2. Қазақстан қор биржасында бағалы қағаздармен жасалатын операцияларды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.3. Қазақстан Республикасы биржасының негізгі мәселелері және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І Бөлім. Қор биржасының
мәні........................................................................
...4
1.1. Қор биржасының түсінігі мен
дамуы.............................................................4
1.2. Биржаның функциялары мен
негіздері..........................................................8
ІІ бөлім Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері............10
2.1. Қор биржасында ... ... Қор ... ... және оның ... басқару органдары.....16
II бөлім. ҚР қор биржасының даму
ерекшелігі.............................................23
2.1. Қазақстанда қор биржасының
дамуы...........................................................23
2.2. Қазақстан қор биржасында бағалы қағаздармен жасалатын ... ... ... ... ... ... және оларды шешу
жолдары.....................................................................
..................................29
Қорытынды...................................................................
.......................................36
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...37
КІРІСПЕ
Биржа дегеніміз бұл – ұйымдастырылған, дәйекті жұмыс ... онда ... пен ... негізінде ресми түрде белгіленетін
бағалар бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор ... ... ... ... ... ... (тауар саудасы) немесе валюта саудасы
(валюта) іске асырылады.
Биржалық тауар түріне байланысты әлемдік практикада:
• Тауар (тауарлы-шикізат) ... Қор ... ... ... болып үшке бөлінеді.
Биржалық сауданың ерекшелігі ретінде, ондағы мәмілелердің әрдайым бір
жерде, қатаң белгіленген уақытта – биржалық сеанс өткізу уақытында және ... ... ... ... ... ... ... болады. Биржа
биржалық құндылықтармен жасыланатын мәмілелердің келісілуі мен орындалуының
анық ұйымдастырушылық ... анық ... және ... ... ... ... жүйесін қамтамасыз етеді.
Осы тақырыптың маңыздылығы – қазіргі нарықтық экономика, соның ішінде
қазақстандық экономика, құнды ... мен қор ... ... ... ... олар ... ажырамас бөлшегі болып табылады. Қазіргі
таңда қор ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты – қор биржасының атқаратын қызметі мен
міндеттерін, сонымен ... ... ... қор ... ... оның қазіргі жағдайын, онда жасалатын мәмілелер
түрлерін қарастыру болып ... 3 ... ... ... ... қор биржасы туралы жалпы
түсінік беріліп, тақырыптың теориялық мәні ... ... ... ... атқараттын қызметтерітуралы болса, ал соңғы ... ... ... қор ... ... мәмілелер қарастырылады. Ал
қорытынды бөлімде жалпы ... ... ... бөлім. Қор биржасының мәні
1.1. Қор биржасының түсінігі мен дамуы
Қаржылық қолдануды ... ... ... жаңа ... формасына сәйкес экономикада қайта құруды міндет етіп қойып
отыр. Нарық ... ... ... ... ... тиімді түрде қайта
бөлу қор биржалары арқылы жүзеге асады.
Қор ... - ... ... ... ... үшін ... жұмысын қамтамасыз ететін ұйым.
Қор биржасы - бұл бағалы қағаздар сатып алынатын және ... ... ... сату орны бар ... ... ... ... туралы көптеген болжамдар бар. Соның бірі ежелгі грек ... ... ... ... ол ... Брюгге қаласындағы алаңнан (de
borse) шыққан; бұл ... XIII ... ... жиналыстары өтетін
болған. Шамамен 100 жыл өткеннен кейін, XVII ... ... ... да ... бола бастады. Алғашқы қор ... XVII ... ... ... шығару және сату үшін пайда болған. Ал XVII
ғасырда ... ... және қор ... ... бөліне бастайды. Қор
биржаларының ең кең ... кезі - ... ... ... ... яғни XX ... басы. Ол уақытта қор биржаларының негізгі
операциялары өндіріс ... ... ... және ... ... мен ... өзгерістерді қадағалап отыратын барометр
сияқты. Сондықтан қор биржасы өнеркәсіптің өрістеу фазасында ... ал ... ... ... ... болады.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде биржалар бірнеше ... ... ... тауарға байланысты: қор биржасы, валюта биржасы, тауар
биржасы, еңбек биржасы.
Биржа түрлі қаржы ... ... ... ... және ... мамандандырылған сауда орталығы ретінде жұмыс істейді. Бұл – ЖЗҚ-ның
зейнетақы жинақтарымен операция жүргізу ... ... ... ... ... ... бұл құнды қағаздар түрінде болып келеді,
зейнетақы жинақтары зейнетақы активтеріне айналады.
Биржа ... әлем ... ең ... ... ... мен соған
сәйкес үздік дәрежедегі халықаралық тәжірибесі бар кең спектрдағы ... ... ... қатар биржаның әр алуан әрі сапалы
қызметтерін пайдалануға мүмкіндік алатын ... ... ... ... ... ... - ... ұйымдасқан түрі, онда сұраныс пен ұсыныс
негізінде тауармен, бағалы қағаздармен сауда жасалады және ... Ол - ... мен ... ... ... келу үшін кездесетін
орын.
Ұйымдастыру - құқықтық түрғыдан қор биржасы дегеніміз ресми бекітілген
ережелер бойынша, биржалық ... ... қор ... мен ... ... арасындағы сауда мәмілелері жүзеге асырылатын,
жұмыс тәртібі реттелген қаржылық делдал мекеме ... ... ... ... ... және ... ... белгіленеді.
Қор биржасының барынша толық мәні экономикада төмендегідей қызметтерді
орындау кезінде көрінеді:
- қор ... ... ... ... ... ... ... жинақталған және қорланған еркін ақшаларды жұмылдыру және
шоғырландыру;
- ел үкіметінің ... мен ... ... ... ... капиталдың қалыптасуы және ұсыныс пен сұра-ныстың
деңгейіндегі ... ... ... ... ... ... шоғырландыру.
Қаржылық ресурстарды қайта бөлу мен ... ... ... ... қор ... ... маңызды буындарының бірі
болып табылады. Ол ... және ... ... ... ... алға шығып және экономикалық дамудың қозғаушы бірден бір күші болып
табылатын инвестициялық процеске ықпал жасайды.
Қор биржасы мен оның ... ... ... ... ... ... айта ... жөн. Қор биржасы осындай мәмілелерді
өткізуге жағдай жасайды, қызмет ... ... мен ... ... ... орын ... ... және арбитраждық қызмет
көрсетеді, технологиялық қызмет ұйымдастырып, сол мәмілені жүзеге ... ... ... 200-ге жуық қор ... бар. ... ... ... тарихи қалыптасқан қор биржалары жүйесі бар. Құқықтық мәртебесі
түрғысынан алғанда ... қор ... үш ... ... болады:
бұқаралық құқықтық, жекеменшік және аралас.
Бұқаралық - құқықтық ... қор ... ... ... ... (Германия, Франция). Мемлекет биржа сауда ережелерін
құруға қатысады және олардың орындалуын қадағалайды, сауда ... ... ... ... етеді, биржа маклерлерін тағайындап, оларды
жұмыстан босатады.
Жекеменшік компаниялары ретінде қор биржалары ... мен ... ... ... ... Мұндай биржалар мүлдем өз бетінше
қызмет жасайтын органдар. Биржадағы барлық мәмілелер елдің ... ... ... оны бұзу ... жауапкершілікті талап етеді. Биржалық
сауда тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... еш кепілдік бере алмайды.
Егер қор биржалары акционерлік қоғам ретінде ... ... ... кем ... 50%-ы ... ... ... олар аралас ұйымдар
типіне жатады. Мұндай биржалар көшінің басында сайланбалы биржалық комиссар
биржа қызметін қадағалап, биржалық ... ... ... ... отырады.
Бір орталықта (моноцентрлік) және көп орталықты (полицентрлік)
биржалық жүйелерді айырады. Бір ... ... жүйе ... ... ... басты орында елдің қаржы орталығында ... бір ... ал ... ... ... ... алады (Лондон халықаралық қаржы
биржасы). Көп орталықта жүйе жағдайында елде басты қор ... ... ... ірі қор ... ... етуі ... ... биржалар). АҚШ-та
биржалық сауданың дамуы бір орталықты жүйеге де, көп орталықты жүйеге де
жатқызуға келмейтін ... қор ... ... ... ... ... Бұл елде ... қор биржасының сәзсіз басымдығына қарамастан,
аймақтық биржалық институттар оның ... ... ... ... ... ... мемелекеттік биржа жүйесі шегінде қызмет жүргізіп
келеді.
Қор биржасы қаржы нарығын реттеушілердің бірі болып табылады. Биржаның
негізгі рөлі қаржы және несиелік капитал ... ... ... ... бұл ... ... ... екінші жағынан мемлекет пен
түрлі субъектілеріне несие беріп, ... Қор ... ... ролі ... ... ... кету дәрежесімен,
дәлірек ... ... ішкі өнім ... ... меншіктің
үлесімен анықталады. Сондай-ақ биржа ролі тұтасымен алғанда құнды қағаздар
нарығының даму деңгейіне байланысты.
Биржада жеке компаниялардың, ... ... ... ... ... ... тек ... мен облигациялар)
айналымға түседі. Айналымдағы шетелдік қағаздардың ... ... ... ... қай ... қанша бағалы қағаз айналымға
түсетіні алдын ала ... ... ... ... Германия
Федеративті республикасының және Жапонияның биржалық операцияларында
мемлекеттік бағалы ... ... өте көп ... ... ... бойынша биржа айналымына, әлбетте, ірі компаниялардың бағалы
қағаздары ... ... ... ... ... таза ... төменгі шeгі 1 млн.доллардан кем ... ғана ... Ол үшін ... ала ... ... ... алып, оны бағалы қағаздар операциясы ... ... ... ... ... мен ... биржасы нарықтың ауыстырылмайтын қаржылық делдалы болып табылады,
өйткені қаржылық құралдардың негізгі үлес ... ... ... ... ол ... бір субъектіден екіншісіне қозғалысын реттейді.
«Биржаң терминінің ... ... ... 2 ... ... қалыптасқан.
Біріншісі жаңа латынның «bursaң, яғни ... ... ... негізделеді.
Сонымен қатар, француз тілінде «bourseң сөзі де әмиян және студенттік
шәкіртақы мағынасын береді; ... ... ... және ... ... да сол мағынаны береді.
Екіншісі белгиялық Брюгге қаласында тұрған Вандер Бурсе атты голландық
көпестің ... ... ... ... Ол тұрған үйде үш әмиянның суреті бар
таңба болған. Оның үйі орналасқан жер ... ... ... ... ... олар ... ... өздерінің істерін жасайтын,
сондықтан көпес мүмкіндігін ... өз үйін ... бір ... ... берген.
Қазіргі заман талаптарына сай сырт көрінісі өзгергенмен, бұл сөздің
мағынасы сол күйінде сақталған.
Егер заң тұрғысынан ... ... ... ... ... ... әкеледі, бірақ ол өз клиенттеріне ғимараттар мен ... ... тек қана ... қаржыландыра алатын, шығынсыз мекеме болып ... ... ... ... ... бола ... ... барлық
түсімдерін қызметшілер жалақысына жібереді. Кірістер шығыстардан ... ... сол ақша ... ... ... жүргізуге және оған
қызмет көрсетуге, ондағы айырма биржа қызметкерлеріне сыйақы беруге, сауда
алаңдарын ... жаңа ... ... ... жаңа ... және ... кетеді.
Биржаның табысы мен мүлігі листингтегі бағалы қағаздарды оны ... тұру және тағы ... ... ... ... ... қоспағанда,
Есептік палатаға түсіп тұратын төлемдерден, пайлық ... және ... ... ... төлемдерінен, биржалық операциялар алымдарынан,
көрсетілетін қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... «Бағалы қағаздар нарығы туралың Заңына сәйкес қор биржасы ... ... ... ... ... ... ... және қызметі өзін-өзі қаржыландыру қағидасына негізделген
коммерциялық емес ... Қор ... ... мемлекеттік органдарына
тәуелді емес. Оның қызметі ерекше болып саналады және ... ... ... ... Ол ... ... әрекет етеді және басқа
биржалар қызметін атқара ... Қор ... ... қағаздармен
операциялар жүргізе алатын қосымша құрылымдық бөлімшелерді ашуға құқығы
бар, сонымен қатар, филиалдар мен ... аша ... ... қор ... ... ... ... бағалы қағаздармен мәмілелер жүргізуге арнайы құрылған сауда ... ... ... ... қағаздар саудасын ұйымдастыру;
• бағалы қағаздарға баға белгілеу;
• өз мүшелеріне ұйымдастырушылық, ақпараттық кеңес беруші ... жеке ... ... ... ... ... ... клиринг жүргізу.
Экономикалық тұрғыда қор биржасы мына функцияларды атқарады:
• баға белгілеуші – биржа экономикалық негізделген ... ... ... ... ... және ақпараттық-талдаулық – биржа мүмкін болатын сұраныс
пен ұсыныстың даму үрдісін анықтау бойынша ғылыми-зерттеу орталығы
болып табылады;
... ... ... ... ... ғана ... бағаны тұрақтандырушы функция – биржада бағаның ауытқу ... ... күн ... баға ... анықталады. Мұның аясынан
тыс әрекет ету мүмкін емес.
қор биржасы кез келген заңды тұлға ретінде өз клиенттері алдында белгілі
бір жауапкершілікте болады. Ол ... ... ... субъектісінің шеккен
зиянының орнын толтыруға және өз функциясын дұрыс орындамаған, заңды
бұзған, биржалық ... ... ... ... ... ашып ... жауапқа тартылуы тиіс.
ІІ бөлім. Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері
2.1. Қор биржасында атқарылатын биржалық операциялар
Биржада жеке ... ... ... ... ... ... (өдетте, тек ақциялар мен ... ... ... ... қағаздардың құрылымы мемлекеттер
бойынша ажыратылады. Мысалы, қай мемлекеттен қанша ... ... ... ... ала ... ... ... АҚПІ-тың, Германия
Федеративті республикасының және Жапонияның биржалық ... ... ... ... өте көп ... ... комитетінің
шешімі бойынша ... ... ... ірі ... ... ... Мысалы, ... ... ... таза пайдасының ... шeгі 1 ... кем ... ғана ... Ол үшін ... ала ... басқармастан
кеңесінен келісім алып, оны бағалы ... ... ... өткізу керек.
Биржа операциялары кассалық және мерзімдік ... ірі екі ... ... ... ... үшін ақша ... ... сатушыдан
бағалы қағаздар алады. Екшшісінде есеп мәміледе көрсетілген мезгілде
жүргізіледі: ол ... ... ... аяғы болуы болмаса үш, алты
ай және с.с. уақыт өткеннен кейін болуы мүмкін. Операцияның екі түрі ... ... ... ... ... ... курсы әртүрлі болуы
мүмкін. Онда кассалық бағасы, ... ... ... ... өзгеше болады. Шын мәнінде мерзімдік мәміленің айырмашылығы оның
курсында, яғни ... ... ... ... мәмілені
алыпсатарлық мәміле деп те атайды. Алыпсатарлардың ... ... ... ... бағалы қағаздардың) сатып ал - сату бағасы
арасындағы айырмасынан пайда табу.
Кестеде мерзімдік ... ... бір ... ... ... Олар тек кейбір іс-әрекет варианттарымен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... негізі болатын жәй
көрінісіне тоқтап өтейік.
Мерзімдік мәміле бойынша есеп айырысу, жоғарыдга айтылғандай, ... ... ... - ... бір ... ... - ия ... ортасында, ия
аяғында өтеді. Бірақ есеп мәміле жасалған ... ... ... ... Егер ... ... кезінде оның курсы төмендеп
кетсе пайданы сатушы алады да, ал жоғарыласа сатып алушы алады.
Қор биржаларының тәжірбиесінде ... көп ... ... бойынша
биржалық мәмілеге қатысушыларды, яғни ... ... ... деп ... ... Сатып алушыларды бұндай сөздерге теңеу ... кең ... ... ... ... бөлу" деген
мәтелден тараған деседі. Аюдың әдеті - табанымен таптау. Ал ... ... ... деп атау - ... әдеті - қарсыласты
мүйізіне ілу.
Биржа ... ... ... ... - "аю" ... ... ... ал "бұқа" — оның жоғарылауына ... ... ... ... ... ... ... акцияның бағасы, мөлшері және
қандай мерзімге, қашан ... ... ... мәмілелер үш
түрге, яғни: тұрақты (немесе фьючерстік), шартты және пролонгациялық болып
бөлінеді.
Тұрақты мәмілеге қатысушылар бағалы ... ... ... ... сатқанда онда көрсетілген шартгар (бағалы ... ... және сату ... ... туралы өздеріне міндеттеме
алады. Сату және сатып алу кезінде тек ... ... ... ... ... фьючерстік мәміле деп те атайды. Себебі мәміледе
көрсетілген шарттар белгілі бір мерзімге ... ... ... ... стандартты (өзгермейтін) түрде болады.
Ал шартты мәміле бойынша оған қатысушылардың бірі екіншісіне сыйлық
ақы беріп, өз міндеттемесін ... бас ... құқы бар. ... - ... операциясы кезінде бағалы қағаздың ... ... ... ... ... қатысушылардың қайсысы және қалай
мәміленің шартынан бас тарту құқын пайдалануы жөнінен де төрт ... ... ала ... ... ... ... мәміле,
• қайтарылып алынатын сыйлық ақымен жасалатын мәміле,
... ... ... болып бөлінеді.
Алдын ала келісілген сыйлық ақымен жасалатын мәміле бойынша ... ... ... бір сом ... ақы төлеп, бағалы қағаздарды алудан
бастартуға құқылы. Әрине, ол құқығын ... ... ... ... ... ... сатып алушы ("бұқа") 1/ІІ-да акцияны 300 $-дан сатып алады
және оған қоса 17/П-да ... ... ... ... да (6$) береді. Ал
17/П-да акцияның бағасы төмендеп, ... ... 292 $ ... ... ... "бұқа" алдын ала 6 $-ды төлеп қояды да, қағаз ... ... (8-6)=2 ... ... ... сыйлық ақымен жасалатын мәміле ... ала ... ... ... мәмілеге ұқсас. Сыйлық ақы ... құқы ... ... егер ... акция бағасы 308 $ болса, онда сатушы ("аю")
6 $ ... ақы ... ... ... оны ... ... қағаздың
курсындағы 8 $-ды алады.
Ал опцион - мерзімдік мәмілеге кіргізілетін талап. Ол ... ... ... ... ... ... талаптарының бірін таңдау
немесе оның алғашқы ... ... құқы ... ... қағаздың курсының төмендеуіне ойнаушы ("аю") 1/П-да курсы 300 $
болатын акцияны сату құқын өзіне сатып ... да, ... ... әр ... 4 $-дан ... Егер акция курсы 296 $-дан төмен болса, онда "аю"
өз құқын пайдаланып, айырмасын өзі алады.
Ал баға курсының ... ... ... 4 $ ... ... ... ... әр акция бойынша курсы 300 $-дан акция сатып
алады. Егер курс 304 $ ... ол өз ... ... ... ... Ал
стеллаж, пролонгация, репорт, депорттык, ... де алып ... ... курсын өзгерту арқылы пайда табу ойындары.
Стеллаж — бағалы ... ... ... мәміленің түрі, мұнда екі
жақтың бірі (стеллажды ... ... ... ... ... сатушы мен
сатып алушы жағдайының бірін таңдау құқына ие болады.
Пролонгациялық мәміле - бағалы ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың нарқының өзгеруіне қарай есеп айырысудың
мерзімін кейінге қалдыру.
Репорт — ... ... ... ... ... ... иесі ... коммерциялық банк) оларды белгілі бір уақыттан кеиін жаңа, неғұрлым
жоғары бағамен (курспен) сатып алуға ... ... ... сату
бағасы мен сатып алу бағасының арасындағы айырма да репорт деп аталады.
Депорт — оған ... бір ... ... ... ... кері сату
шартымен бағалы қағаздарды сол күнгі курс ... ... алу ... қор ... алып ... ... - биржа нарығының
өтімділігін күшейтетін қажетті ... ... ... ... дер кезінде орындау қабілетін арттыратын шаралар.
Қор биржасы акционерлік ... ... ... оны ... анықтаушы тәрізді. Бағалы қағаздар курсының ұзақ уақыт бірқалыпты
төмендеуі инвесторларға (салым иесі - ол жеке ... ұйым ... ... ... істің мәз емес екендігін аңғартып, оған инвестиция салуды
тежеп, тіпті бұл қоғамның акцияларын сата ... ... Ал ... ... ... ол керісінше жағдайды, яғни инвесторлардың осы
қоғамның бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... ... қоғамның банк несиесін алу мүмкіндігін,
сонымен қатар жаңа ... ... ... яғни бұл акцияларға
сұраныс болмайды.
Ал, керісінше жағдайда, егер биржада акция курсы ... ... ... ... ... жаңа ... шығару, оны сату
және оның банк несиесін алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... қозғалысы) -
акционерлік қоғамның қаржы жағдайын жақсартатын немесе нашарлататын маңызды
фактор. Экономикасы дамыған елдерде әр ... ... ... ... ... жарияланып тұрады. Бұндай мағлұматтар акционерлердің
өз қолыңдағы акциялардың бағасын олардың ... ... ... және ... жаңа ... сатып алу немесе бұрынғысын сату, ия
болмаса өзінде қалдыру туралы қортынды жасауға мүмкіндік береді.
2.2. Қор биржасын құрушылар және оның ... ... ... неғұрлым ірі әрі дамыған болса, ол өзінде саудаға түсірілетін
бағалы қағаздарға солғұрлым ... ... ... Ірі ... ... – бұл ... қоғамдар үшін бедел мәселесі және
жоғары деңгейінің көрсеткіші.
Биржаға шыққан ... ... әр ... ... ... биржалар қай компанияның қандай деңгейге ... ... ... ... ... оның ... (құрылтайшы) еркімен және қызмет ету
мерзімінің шектеусіз құралады. Сондықтан, ... ... деп ... шартын жасасқан ерікті топ мүшелерін есептейді. [2, 199 бет]
Құрылтайшы неғұрлым көп болса, соғұрлым биржаның қаржылық-материалдық
жағдайы ... ... деп ... Әйтсе де құрылтайшылардың көптігі
биржаны басқаруды күрделендіреді деген де тұжырым бар.
Құрылтайшылардың құрамы биржаның ... ... ... ... ... құрушылар жеке тұлға да, сондай-ақ ... ... да ... құрушылардың оны ұйымдастырушысы ретіндегі міндеттері:
• биржаның ішкі нормативтік құжаттарын дайындау;
... ... ... үшін ... ... ... ... формасына сәйкес көлемде жарғылық
капитал жинақтау;
... ... ... ... ... ... ... биржаны тіркеуден өткізу;
• биржалық сауданың ұйымдастырушысы құқығын беретін лицензия алу;
• биржа мүшелерінің жалпы жиналысын өткізу.
Биржаның жарғысына сай оның ... ... ... ... не мүшелік жарна, не жабдықтарына ... ... ... ... Жеке тұлға да, заңды тұлға да биржа мүшесі ... ... ... кім ... сол ... ... тек оның
мүшелері ғана қатысады.
Биржаның мүшелері кейбір елдерде тек жеке ... ... ... ... ... бола алады. Алғашқыларының қатарына бағалы қағаздармен жеке
дара сауда ... ... ... ... талаптарына сай келетін,
қаржылық және инвестициялық мәселелер жөніндегі ... ... ... биржада мамандандырылған несиелік-қаржылық мекемелер ... ... ... тар ... биржалық фирмалар (брокерлік
фирмалар мен инвестициялық банктер) кіреді.
Тағы бір ...... ... ... ... ... ... алады. Бірақ бұл орайда биржаға мүше қабылдаған кезде, ... ... жайт ... табылмайды. Оның әр мүшесі ... сай ... ... ... ... екі ... бөлінеді. Олардың бірін брокерлер
(биржалық маклерлер) құрайды, олар – ... ... ... мен ... қаржылық активтерді сатып алушылар мен сатушылар арасындағы мәмілелерді
жасаған кездегі делдалдар, өздерінің делдалдығы үшін ... бір ... ... ... ... комиссиялық сыйақы, немесе куртаж).
Биржашылардың комиссиялық сыйақыларының мөлшерлемесі мәміленің көлеміне
қарай құралады.
Брокерлер ... ... ... ... жасай отырып,
клиенттердің тапсырмасы бойынша әрі солардың есебінен әрекет етеді. Кейбір
жағдайларда олар мәмілелерді өз ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігін банктермен тығыз байланысы бар ірі
брокерлік фирмалар жүзеге ... ... ... ... тобы ... құралады, бұлар –
бағалы қағаздарды сатып алу-сатумен айналысатын ... ... ... ... Олар өз атынан және өз есебінен әрекет етеді. Дилерлер
мәмілелерді тек өз ... және ... ғана ... алады.
Дилерлердің пайдасы сатушының бағамы мен сатып ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздардың
бағамдарының өзгерістері есебінен, яғни, ... ... ... ... ... алатын және сататын ... ... ... Делдалдық операциялармен дилерлер айналыспайды.
Биржа мүшелерінің құқығы мыналар:
... ... ... ... және оның ісін ... басқару және бақылау органдарын сайлау және оларға сайлану;
• биржаның ... ... және ... ... ... ... ... өз атынан және өз есебінен ... ... ... ... ... және ... ... (брокер
қызметін орындау) сауда жүргізу;
• биржа жабылғаннан кейін оның қалған мүлкін алуға қатысу
Биржа мүшелерінің міндеттері:
• биржаның жарғысын және ... да ішкі ... ... ... және нормативтік құжаттарда көрсетілген мөл-шерде және
тәртіпте жарна төлеу;
• биржаның ... ... ... және ... ... атсалысу.
Бағалы қағаздармен жасалатын операциялармен айналысатын ... мен ... ... ... Түсіруге ойнайтын ... ... ... әлі жоқ ... ... ... жасау
кезінде бекітілген баға бойынша мерзімге сатады да, ... ... сәл ... ... ... ... ... бойынша сатып
аламыз да, мерзімді мәміленің шартында белгіленген жоғарырақ бағаға сатамыз
деп үміттенеді. Көтеруге ойнайтын ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды мерзімге сатып алады ... ... ... ... деп ... ... заңды тұлға болып табылады, сондықтан өзінің құрылымы мен
жұмысының мәселелерінде ол түгелдей дербес әрекет етеді. Әр биржада ... ... ... бір тобы ... олар ... бүкіл жұмысын
реттемелейді, оның мүшелері үшін біліктілік талаптарын және компанияларға
қойылатын ең ... ... ... Ең ... құжаттардың бірі
биржалық сауданың ережелері болып ... ... ... ... көздемейді. Оның қызметі өзін өзі
ақтау қағидасына негізделеді. Қор биржасы коммерциялық ұйым ... ... ... ... ... және ... ... шығынды аз шығаруға мүмкіндік туғызуға мүдделі олуы тиіс. Қор
биржаларының ұйымдық құрылымы және оның ... ... ... ... бірдей. Ол суретпен өрнектелген.
Биржаның ұйымдық құрылымы
Биржаның жоғары басқару органы – ... ... ... ... ... ... бөлу;
• төрағаны және биржа кеңесінің мүшелерін сайлау және ... ... ... және ... ... ... ... енгізу;
• биржа ісінің бағдарламасын бекіту;
• жылдық есебін қарау және оны ... ... ... ... ... ... ... жұмысын қолма-қол басқару және бақылау
биржалық кеңеске жүктеледі. Ол биржа ... ... ... ... ... мен ... ... төрағасы кеңесші дауыс
құқығымен кіреді.
Қор биржасының ағымдағы қызметін қолма-қол басқарушы ...... ... президент, вице-президенттер және қосалқы қызметкерлер
кіреді. Биржалық кеңес ... ... қор ... міндеттерінің
орындалуына жеке жауапты, сондай-ақ ол биржаның құрылымдық бөлімдерінің
қызметіне де ... ... ... ... ішкі ... ... жүргізеді. Ол комиссияның төрағасы және оның екі
орынбасарынан тұрады. Комиссия ... ... ... тұтас тексеріп, одан кейін биржаның жылдық ... ... ... ... ... ... ... органы – арбитраждық комиссия. Ол мәмілеге
қатысушылар ... ... ... ... ... дәл
шешілуін тексереді. Егер брокерлік ... ... ... ... ... ... арбитраждық комиссия айыппұл төлеу, ресми ескерту,
кінәлілерді биржа мүшелігінен шығару тәрізді жаза ... ... ... ... листинг тізіміне енгізу
жөнінде жұмыс жүргізеді. Бұл бөлім сенімсіздеу ... ... қор ... ... ... ... ... мұқият
талдау негізінде қатаң сараптау және ... ... ... ... ... қорғауды және биржа айналысындағы бағалы қағаздарға
олардың сенімін арттыруды қамтамасыз етеді. Мыс, АҚШ-та ... ... ... астам әртүрлі фирмалар мен компаниялар шығарады, алайда ... ... бір ... ғана ... қағаздарын биржада саудаға түсіруге
рұқсаты бар.
Қор биржасындағы саудаға бағалы қағаздарды ... ... ... ... алу механизмі, яғни делистинг те бар. ... ... ... ... ... ұшырауы,
капиталының азаюы есепті жыл ішінде шығындарының көбеюі, биржаның алдындағы
кез-келген мін-деттемесін орындамауы және т.с. ... ... ... ... және тұрақты түрі болады. Уақытша
делистинг кезінде бағалы қағаздар туындаған проблемаларды ... шешу ... ... ... ... ... ... шарттарды орындағасын биржа басқармасының
шешімімен бағалы қағаздар ресми тізімге енгізіледі.
Сауда және брокерлер бөлімі биржа залында сауда жүргізу үшін қажетті
жағдайларды ... ... ... ... ... ... мен ... саудаға қатысушылардың қызметін бақылайды.
Клиринг бөлімі мәміле бекітілген соң қор мәмілесіне қатысушылар
(брокерлер) ... ... ... формадағы есеп айырысу
операцияларымен шұғылданады. Бағалы қағаздардың әрбір типі ... ... ... ... ... сонымен қоса сатушы мен сатып алушы
арасында тікелей есептесу және қаржы активтерін жаңа ... ... ... бөлімі орталықтанған ақпаратпен қам-тамасыз етумен
және ... ... ... ... ... ... ... жарнамалық проспектілерді талдап, олар бойынша
кеңес береді. Бағалы қағаздар бағамы және жасалған мәмілелер ... ... ... ... ... ... қор ... бүкіл бөлімдерінің қалыпты
жұмысын қамтамасыз етуде ұйымдық-қосалқы ... ... ... ... ... саяси, қаржылық, әлеуметтік, ұлттық және халықаралық
жағдайларға сезімтал ... ... ... құйылуы немесе қайтуы және
бағалы қағаздарды иеленуге қызығушылық та осыларға байланысты болады.
Қауіпсіздік қызмет бөлімі биржаға ... ... ... ... мүліктерінің сақталуын және ішкі тәртіп болуын
қамтамасыз етеді.
Биржаның қызметі биржадан ... ... ... оның ... ... өздерінің бағалы қағаздарын бағалайтын
кәсіпорындардың жыл ... ... ... операциялардан жиналатын
алымдардың және биржаның ... мен ... ... ... ... ... анықтама беру, биржалық мәмілелерді тіркеу, ... ... ... ... ... және ... ... көрсеткені үшін төлейтін ақы) есебінен қаржыландырылады.
Биржадағы сауда-саттықты реттеудің жоғарыда аталған барлық тетіктеріне
қарап, ол ұйымдастырылған нарық деп атала бастады.
Биржадағы ... ... ... ... және ... айта кету керек. Қазіргі ... ... ... ... биржаның сауда залының өзінде болу тіпті де міндетті емес. Бүкіл
дерлік биржалық сауданы брокерлер электрондық түрде өздерінің ... Бұл ... қор ... құрылымының өзі және оның функциялары
түбірлі өзгерістерге ұшыраған жоқ. Бұл сол ... ... ... ... ... ... онда ... қағаздар сатылады және
сатып алынады, ... ... ... үшін жағдайлар жасалады. Айта
кетелік, ... ... ... үшін ... басты жағдайлардың бірі
онда жасалған барлық мәмілелердің кепілді түрде ... ... ... есеп ... ... мен ... ... орындалады,
олар өздерінің шоттарында ақша мен ... ... ... ... ... ... онда жасалған барлық мәмілелерді тіркеп отырады және
олардың орындалуын қадағалайды. Осы тәсім бойынша дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ең жақсысы, Қазақстан
қор биржасы жұмыс істейді.
ІII бөлім. ҚР қор ... даму ... ... қор ... дамуы
Жалпы алғанда қор биржасы бағалы қағаздар нарығының құрамдас бөлігі
болып табылатыны белгілі, сондықтан ... қор ... ... ... оны бағалы қағаздар нарығынан бөліп қарау дұрыс
емес. ... қор ... ... ... ... етуі үшін міндетті
түрде ұйысдасқан, барлық талаптарға жауап беретін мықты ... ... ... ... ... қағаздар нарығы мен қор биржаларын дамыту
мақсатында кейбір заңдар кеңес ... ... де ... болатын,
бірақ ол қор биржасының тұрақты түрде халыққа қызмет етуіне жеткіліксіз
еді. Шыны ... ... ... ... қор ... ... де ... Өйткені бұл тұста мемлекет барлығына өзі реттеу енгізіп, ... өзі ... осы ... ... ... мен қор ... ... және осы даму жолында қабылдаған заңнамаларға толығымен
тоқталсақ.
Бағалы қағаздар нарығын ... ... ету ... ... ... ... ... тиімді және мағыналы болуы үшін
белгілі-бір жағдай жасайтын заңдар шығару. Сол заңдардың мемлекет ... ... ... қанағаттандырып, нарықтық қатынастарға бет алған қоғамның
объективті экономикалық талаптарына сай келуі.
Бағалы ... ... ... ... ... ... кезеңнен өтті.
1917 жылы Қазан революциясына дейін Қазақстан ... ... ... ... ... ... қазақ даласында азаматтық және
сауда ... ... ... ережелерімен реттелді.
Революциядан ... ... ... ... ... аталған
қатынастар РСФСР-дың азаматтық заңдарымен жүргізілді. Сол кезде ... ... ... ... мүмкіндіктер туғызған жаңа
экономикалық саясатқа байланысты шығарылған зандар болды. Атап ... ... ... және чектер, яғни қысқа мерзімді төлем құралдары
сауда келісімінде кеңінен ... ... ... тауарларды сақтау,
жылжымайтын мүліктерді сатып алу-сату келісімдерінде ... ... және т.б. ... қағаздар қолданылды. Заң жүзінде бағалы қағаздар
туралы жалпы ұғым ... бұл ... ... ... үшін ... ... ... жоқ. Ал негізгі бағалы
қағаздарды, яғни акциялар мен заңды тұлғалардың ... ... қор ... мен бағалы қағаздар ... ... ... мен ... ... ... негіз болмады. Себебі делдалдар
социализм және коммунизм ... жат ... деп ... жылы ... КСРО Конституциясында да жеке меншік, ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар және басқа шаруашылық кәсіпорындары мен
шаруашылық серіктестіктерін құру ... ... ... жоқ. ... «өз ... айналымға түсетін мемлекеттік облигациялар
шығарылып, олар бағалы ... деп ... ... де ... ... тарту халыққа да облигацияны сатып алып, аз болса да не проценттік
өсім, не ұтыс алу ... ... ... ол ... ... өтіп,
сату-сатып алу айналысы, яғни бағалы қағаздармен «ойын» ұйымдастыратын
қызығушылық ынта болмады. Себебі, ... ... ... ... - ... ... жоқ, яғни ... міндетті түрде күшпен жалақының
бір бөлігінің орнына берілді.
Дегенмен КСРО халықаралық сауда-есеп айырысуында төлем ... ... ... және сол ... төлем құралдарын кеңінен пайдаланды.
Заң шығарудыц келесі кезеңі - экономиканы қайта құру ... ... ... ... табу ... ... арттыру сол
сияқты азаматтардың өз ... ... ... ... ... құру жолдарын табу керектігін меңзеді. Осы кезде КСРО
Министрлер ... 1990 ... 19 ... ... «Бағалы қағаздар
туралы» Ережені бекітті, одан кейін 1991 жылгы 31 мамырда Кеңес ... ... ... жаңа ... ... ... қабылдады. Оның
толық бір тарауы бағалы қағаздар туралы үғымға және оның түрлеріне, ... ... ... ... ... беру ережесінің негіздерін бекітуге
арналған. Бағалы қағаздар туралы дәл осы Негіздер 1993 жылдың 30 ... ... ... ... «Экономикалық реформа жүргізу кезінде
азаматтық құқық қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... өз күшінде болды.
Қазақстанда 1990-1994 жылдары бағалы қағаздар шығарып және оларды
нарықта ... ... ... ... ... ... заңдардың
негіздерінде бірсыпыра құқықтық актілер қабылданды. Олар:
• 1991 жылдың 21 маусымындағы «Шаруашылық серік-тестіктері және
акционерлік қоғамдар ... ... ... ... және ... ... ... құрып,
олардың өз жұмысын ... үшін ... ... ... мүмкіндік беретін заң;
• 1991 жылдың 11 маусымындағы «Бағалы қағаздар айналымы және қор
биржасы туралы» бағалы ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы делдалдық қызметті
лицензиялауға, қор биржасын құруға және оның ... ... ... ... 1991 жылдың 13 қарашасындағы ... ... ... ... бекіткен «Бағалы қағаздар ... ... ... қағаздардың түрлерін және олардың
әрқайсысында жазылатын мағлұматтарды белгіледі. [2, 116 ... ... ... ... ... қоғам КТК (Коммерцеский
телевизионный канал) тiркелдi. Ол өз қызметiн және басқарылуын акция үлесi
арқылы iске ... ... Осы жылы ... ... қағаздар рыногында
алғашқы маманданған – брокерлер мен дилерлер ұйымы құрылды. Сондай-ақ
Алматыда қор ... ... ... ... ... ... саудаларын
жүргiзе бастады.
1994 жылдың 20 наурызындағы Республика Президентінің «Бағалы қагаздар
нарығын қалыптастыру шаралары туралы» жарлығы бағалы ... ... ... және ... ... ... ретінде бағалы
қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссияның ережесін бекітті.
Бұл жарлық 1991 жылғы: ... ... ... және қор ... ... және «Бағалы қағаздар туралы» Ережені жойды. 1994 ... ... бойы ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген
жағдайда қалды. Тек 1994 ... 3 ... ... ... ... ... ... уақытша ереже» бекітілді. Ол Қазақстан
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... 1995 ... ... пайдаланылды.
1995 жылдың 11 қаңтарында Қазақстан Республикасының президентi “Бағалы
қағаздардың ұлттық комиссиясы” туралы Жарлығы шықты. Осы жарлыққа ... ... ... ... ... ... ... құрылды.
1996 жылдың аяқталу кезінде Қазақстан бағалы қағаздар нарығында өзара
бәсекелесуші алғашқы құрылған - Орталық Азия және ... ... ... ... нәтижесінде қазірде нарыққа бір ғана ... қор ... ... ... ... 5 ... «Бағалы қағаздар нарығы туралы» және
«Қазақстан Республикасында бағалы қағаздармен ... ... ... екі заң ... ... ... ... қағаздар нарығының
базалық инфрақүрылымы түгелінен құрылды. Қазақстан Үкіметі осы ... ... 1997 ... ... ... ... нарығында кәсіби
қызметті атқаруды және лицензиялауды реттейтін ...... ... ... депозитарий, бағалы
қағаздарды ұстаушылардың реестрін жүргізу бойынша пакетін бекітті.
1997 жылы жүргізілген тендердің нәтижесінде Ұлттық банк пен ... ... ... ... жеңіске жетіп, «Бағалы қағаздардың Орталық
депозитарийі» ЖАҚ құрылды. Ол Қазақстан қор ... ... ... ... ... ... өзегі болып есептеледі.
Орталық депозитарий бағалы қағаздар бойынша есеп айырысудың халықаралық
стандарты саналатын - ... ... ... ... ... 11 ... ... Республикасы Президентінің «Қаржы
нарығын мемлекеттік реттеудің ... ... ... бойынша іс-
шаралар туралы» жарияланған жарлыққа сәйкес ... ... ... комиссия таратылып, оның барлық өкілеттілігі мен ... ... ... ... берілді. Осы күннен бастап ... 4 ... ... ... қағаздар нарығын реттеуді Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... асырды.
Қазақстан бағалы қағаздар нарығының дамуы барысында ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу
талаптары туындады. Сондықтан бағалы қағаздар ... ... ... ... соңғы жылдары бағалы қағаздарды шығару
және айналысқа түсіру тәртібін, бағалы ... ... ... ... ... ... ... нарығында қалыптасқан
мемлекеттік реттеу қатынастарының құрылымы мен ... ... жаңа ... ... ... 2000 ... 18 ... «Қазақстан Республикасындагы сақтандыру
қызметі туралы»;
• 2003 жылғы 13 мамырдағы ... ... ... 2003 ... 2 ... ... ... нарығы туралы»;
• 2003 жылғы 4 шілдедегі «Қаржы ... мен ... ... ... және ... ... 2004 ... 6 шілдедегі «Қазақстан Республикасындағы кредиттік
бюролар және ... ... ... ... 2004 жылғы 6 шілдедегі «Инвестициялық қорлар туралы».
Бүгінгі таңда еліміздегі қор ... ... KASE АҚ ... қор ... (KASE) 1993 ... 17 ... ... банкаралық
валюта биржасы» деген атпен құрылды. KASE – ... ... ... ... ... нысанында жұмыс істейді.
KASE-нің 69 акционері бар «Алматы қаласының аймақтық ... ... АҚ ... ... ... активтерді басқару жөніндегі
компаниялар, ҮЕЗҚ және басқа да қаржылық ұйымдар.
KASE ... ... аса ірі ... ... ... болып табылады. Ол қызмет көрсететін нарықтар: мемлекеттік және
корпоративтік бағалы қағаздармен тікелей және ... ... ... (АҚШ ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі, Қаржы министрлігі және жергілікті атқарушы органдары шығарған
мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ... ХҚҰ облигациялары және шетелдік мемлекеттік бағалы қағаздар;
вексельдер; акциялар; корпоративтік облигациялар және т.б. Қазақстан ... (KASE) ... ...... ... ... ... қалыптасу, онда бүкіл әлемнен келген инвесторлар барынша аз есептік
тәуекелдермен, және ең үздік халықаралық іс-тәжірибеге сәйкес кең ... ... ... жүргізу мүмкіндігіне ие болуға, сондай-ақ сан
алуан әрі сапалы түрде көрсетілетін ілеспе биржалық ... ... ... қор ... бағалы қағаздармен жасалатын
операцияларды талдау
Қазақстанның бюджетi қаржыландырудың экономикалық тұрғыдан тиiмдiрек
әдiсiне – iшкi инвесторлардың мемлекеттiк БҚ-ры (МБҚ) шығару және ... ... ... бос қаражатын тарту. Мұнда, бiрiншiден, айналымда
ақша ... ... ... ... ... бос ... ... да экономикада елiмiздiң ақша жүйесiнде инфляциялық
процестер туындамайды.
Қазақстанның қор биржасы KASE ... ... ... ... ... Соңғы жылдары оның даму көрсеткiшi бойынша өте тез қарқында
дамып келеді. Оны статистикалық мәліметтерден анық ... ... ... KASE-де қорға қатысушы тұлғалар 80-нен астам, бұл ... ... 4 ... ... ... көп. ... Ұлттық Банк, екiншi
деңгейдегi банктер, брокерлiк-дилерлiк ... ... ... басқару компаниялары жатады.
2008 жылы Қазақстан қор ... ... ... ... операциялар жиынтығы 58,8 млрд. долларды құрады немесе бұл
7,9 трлн. теңгеге жеттi. Бұл дегенiмiз Қазақстан ЖIӨ-нен 205% асып ... ... ... елiмiздегi рыноктың капиталдану дәрежесiнiң жоғары
екендiгiн көрсетедi. әрине бұл ұлттық экономика дамуына өз тиiмдiлiгiн ... Бұл ... 2007 ... ... KASE–дегi бағалы қағаздармен
операциялар көлемi 74,1%-ға өскен. Бұл шама ... қор ... ең iрi ... ... болып табылады.2008 жылдың алғашқы 4
айында бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... Қазақстан қор биржасында 214,6 млрд. теңгеге жетті. ... ... осы ... ... ... ... Ал 2007 жылдың
жалпы қорытындылары бойынша бағалы қағаздардың ... ... ... 753,1 ... ... ... еді. 2008 жылы KASE–де МБҚ
сату-сатып алуға байланысты 47,9 млрд. теңгені құрайтын 232 мәміле ... ... ... айналымының 5,1% құрайды. Жалпы қор айналымының көлемі 2008
жылы сәуір ... ... ... оның ... себептері инфляцияның
қарқыны өсуіне байланысты сұраныстың азаюы болып отыр.
2008 жылы қаңтар-қыркүйек айлары аралығында KASE–де мемлекеттiк емес
бағалы қағаздармен 531 ... ... Оның ... ... 20,2 ... құрады немесе 158,6 млн доллар шамасында. Оның құрамы барлық
операциялардың 1% ... ... ... емес ... ... ... операцияларда басты компанияларға АО «Народный сберегательный
банк Казахстан», АО ... ... ... және ... компанияларын айтсақ болады.
3.3. Қазақстан Республикасы биржасының негізгі ... және ... ... қор ... ... ... жөнінен әлемнің ірі ... әлі де ... ... ... ... 1999 ж. ... айналыстың
қарқынды түрде өсуі байқалды. Бағалы қағаздармен мәміле арасында ... ... ... ... ... ... сатылған қағаздардың 30%-ы).
Қазақстанның бүгінгі таңдағы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... салымдардың тиімділігі
мен сенімділігі тұтастай алғанда мемлекеттің ... ... ... ... ... табылады және де біз үнемі ... ... ... қор ... ... ақша ... ... атқармайды десе де болады. Қазақстан қор нарығы нашар дамыған,
өтімділігі төмен, сондай-ақ белсенді трейдерлер де аз. ... ... ... жайлы көп біле бермейді.
Көптеген қазақстандық брокерлер нарыққа енудің минималды сомасын
орнатпайды, мұнда кез ... ... ... бар ... құшақ жая қарсы
алады, тек ... ... ... ... ... ... қор нарығңының негізігі кемшілігі - ... Бұл ... ең ... ...... ... ... Айналыстағы бағалы қағаздар мөлшері де аз, өйткені олар тез
арада институционалды инвесторлардың ... ... де ... ... ... ... ... қағаздардың негізгі бөлігін банк
секторының бағалы қағаздары құрайды.
Қор нарығының жалпы проблемасына келер болсақ, бизнес онсыз да ... Күні ... ... ... халық жинақтарын тартатын және
қаражаттарды инвестициялау үшін қызықты құралдары бар алаң жоқ.
Қазіргі таңда қор ... ... жаңа ... ... ... ... Қор ... ынталандырушы болып мемлекеттік бағалы
қағаздарды орналастыру табылады. Мемлекеттік компаниялар үшін ол өте
тиімді, ... ... ... ... бұл ... қаражат тартудың жаңа
көздерін табуға мүмкіндік береді.
Сонымен ... ... жаңа ... компаниялардың бағалы
қағаздарын енгізу – тар нарықты ... ... ... де ... ... ... болса.
Өкінішке орай, қазіргі таңда қор нарығына ... ... ... ... мүмкін емес болып ... ... ... ... жиі ... ... қаржылық есептерін
жарияламайды. Бірақ өндіру және өңдеу саласындағы компаниялар ... ... ... ... ... ... қор биржасына шығуына басты
кедергі болып олардың акцияларының Қазақстан қор ... (KASE) ... сай ... ... ... ... ... оларға
KASE акциялары индексіне кіріуі үшін белгілі бір уақыт аралығын беруі
қажет. Көп ... ... ... ... жөнінде тендерлерді
ұйымдастыру мен өткізу үшін кетеді. Кәсіби мамандардың айтуынша, компанияны
қор ... ... үшін орта ... 3 ... 9-11 айға ... қажет. Соның
өзінде компанияда сәйкес аудит бөлімі және ... ... ... ... ... шарт.
Халықты қор нарығына тарту үшін алдымен ... ... ... ... ... ... халықтың көпшілігі үлкен қызығушылықпен «қор
нарығы» атты ойынды ойнайды.Ол банк депозиттеріне қарағанда ... ... ... ... ... оның ... да ... болып
келеді. Айта кететін жайт ойынға деген қызығушылық, қор нарығы дамуына тура
пропорционалды.
Халықты даярлау және ... ... жою ... кәсіби
қатысушылар, яғни, брокерлік компаниялар шұғылдануы тиіс. Өйткені олар
болашақта жеке ... ... ... ... ... ... ... брокерлік компания мемлекет ауқымында мұндай шараларды жүзеге
асыра алмайды. Сондықтан бұл шараларға мемлекет те ... ... ... ... ... биржаларды ұлғайту, биржа арқылы өтетін
барлық операциялар клиенттер үшін ... ... ... ... алда тұр. ... бағалы қағаздар нарығының болашақтағы дамуы
негізінен біздің елімізде қор ... даму ... ... Ол ... ... мәселелерді шешу қажет.
Дәл қазіргі таңда Қазақстан инвестициялық деңгейі ... емес ... тұр. ... ... ... ... экономиканың даму
қарқынын үдету, сол арқылы ... ... ... салымдар көлемін
ұлғайту.
Сонымен қатар қор биржасының инфрақұрылымын дамыту: қор биржаларын
және биржадан тыс ұйымдық жүйелерді жандандыру.
Қор ... ... ... ... ... ... жеделдігіне байланысты, ал қазіргі таңда ... қор ... ... және ... ... қағаздары
жайлы ақпарат толық емес. Юджин Фаманың классикалық ... ... ... қор ...... ... болашағы зор нарық», ... қор ... ... тиімділігі АҚШ қор биржаларымен
салыстырғанда бірнеше есе төмен.
Болашақта қор биржасын ... ... ... ... және ... ... ... тиімді жүйесін ойлап табу, қор биржасын
мемлекеттік ... ... ... ... қор ... ... ... қажет.
Тек осы жоғарыда аталған мәселелрді шешкен кезде ғана қазақстандық қор
нарығы ... ... ... қор ... ... өзінің негізгі
қызметін – қаржы саласынан өнеркәсіп саласына капитал ағымын жасауды жүзеге
асыра алады.
Қазақстандық қор нарығының даму ... ... ... оның ... ... қарастыру қажет, олар – биржалар саясаты және ... ... ... ... ... ... саясаты.
Биржалар саясаты. Жалпы Қазқстан Республикасында қор биржаларының
дамуы олардың нарығы тұсынан алып қарағанда екі ... ... ... ол ... биржасын құру, ал екіншіден әр түрлі қаржылық ... мен ... ... сонымен қатар қатысушыларға ... ...... ... есеп ... ... қызметтер
көрсететін әмбебап институттарды құру.
Алғашқысының мысалы ретінде - ... ... ... ЖАҚ , ал ... ... қор ... АҚ ... қырына келетін болсақ, бұл жағынан алғанда Қазақстан
Республикасында ерекше бірлік байқалады – ... ... және ... ... ... дауыс беру механизмінің орнына электронды сауда
жүйелерін ... ... ... ... алып ... ... электронды технологиялары ... ... ... ... ... өз ... ғана ... басқа аймақтармен ойдағыдай байланыс орнатуға тырысады.
Бағалы қағаздар нарығын реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдар
саясаты. Бұл ... ... ... Республикасы әлемдік беталыстан
қалуда. Мысал ретінде ... ... ... ... ... көңіл бөлуін айтуға болады, мысалы қор ... ... ... ... ... тек қана осы ұйымдық-
құқықтық форманың шеңберінде ғана ... ... ... қағаздар
нарығында түрлі кәсіптік қызметтерді қиыстыруға шектеулер сақталуда.
Реттеушілермен кәсіби қатысушылардың талабы ... жиі ... қор ... ... ... ... ... нарығы әлемнің эконмикасы дамыған елдерінде қызмет
атқарады және олар жиі ... ... ... ... ... шығып
кетеді.
Нарықтық қатынастары дамыған мемлекеттердің осы ... ... ... даму ... ... ... ... капиталды шоғырландыру және орталықтандыру – аспектіде көрініс
табады: кәсіби делдалдар ... ... және ... санын
қысқарту, бағалы қағаздар нарығы қоғам капиталын көптеп тартуда;
2. нарықты жаһандандыру – ұлттық капитал мемлекет ... ... ... ... нарығы қалыптасады, капитал қозғалысы
жолындағы кедергілер алынып ... ... ... ... мен мемлекеттік бақылауды күшейту;
4. бағалы қағаздар нарығын компьютерлеу – ... ... ... ... ... ... көптеген жаңалықтар енгізуге септігін
тигізді;
5. нраыққа жаңалық енгізу – жаңа ... ... ... ... ... ... секьютирлеу – ақша қаражаттарының өзінің дәстүрлі формаларынан
бағалы қағаздар формасына өтуі;
7. капитал нарығының ... ... ... ... ... ең ... деңгейі не кепілдік береді.
Бағалы қағаздар биржалық тауар болу ... олар ену ... ... өтеді. Егер бағалы қағаздар ... ... ... ... артады, ол өз кезегінде көптеген артықшылықтар әкеледі. Мысалы,
биржа тізіміне ... ... ... ... ... ... ... атаққа ие болады.
Қазіргі таңда биржаны дамытуда атқарылып жатқан іс те аз емес. ... ... ... ... ... ... ішінде біздің қор нарығымыз
алға қарай үлкен қадам басты. Бұл салада да ... ... ... ... ... қабылданды. Енді соларға кігкене тоқталсақ. Әрине,
қор нарығы жайлы сөз қозғағандағы негізгі жетістіктеріміздің бірі ол ... ... ... ... ... қоғамының (АӨҚО АҚ) ... ... ... ... ... Үкіметінің 2007
жылдың 29-қаңтарындағы № 65 қаулысымен құрылған бұл ... ... ... ... қор ... дамуына айтарлықтай үлес қосты.
«АӨҚО» АҚ қызметінің негізгі мақсаттары халықаралық стандарттарға
жауап беретін және ... ... ... халықаралық капитал
нарықтарына ойдағыдай ... ... ... бағалы қағаздардың
қазақстандық нарығын дамыту, оның капиталдануы мен ... ... ... ... тарту, соның ішінде жеке тұлғаларды
инвесторларды ретінде ... ... ... жұмысқа тартуға
жағдайлар жасау болып ... ... ... олар ... ... ... жауап беретін және шет елдік
қатысушыларды тартуға септігін ... ... ... ... қаржы орталығында жұмыс істеу үшін брокерлік және ... ... ... ... ... ... мен ... және институциялық инвесторларды тарту;
• қор нарығының көмегімен бағалы қағаздарға және ... ... ... ішкі ... қаражатын тарту.
• жаңа қаржы құралдары мен қор технологияларын дамыту және енгізу;
• ҚР тұрғындарының инвестициялық ... мен ... ... іске ... ... және ... міндеттердің аясында «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы» АҚ
Арнайы Сауда Алаңының, АӨҚО Рейтингтік ... ... ... ... Холдингі және «АӨҚО» Академиясының құрылтайшысы болып әрекет етеді.
АӨҚО жұмысын атқару кезінде ... даму ... ... соның негізгісі болып «Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар
рыногын дамытудың 2005-2007 жылдарға ... ... ... Республикасы Президентінің тапсырмасына сəйкес əзірленген
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногын дамытудың ... ... ... ... ... ... ... рыногын одан əрі дамыту, оны ашық жəне тиiмдi жұмыс ... ету, ... ... ... үшін ... ... құқығын қорғау жəне адал бəсекелестiктi қамтамасыз ету
болды.
Бағдарламаның ... ... ... ... рыногының
инфрақұрылымын жетілдіру мақсатында ұйымдық-құқықтық нысанға, ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптарды қайта қарау жүзеге асырылды, ... ... ... ... ... ... ... белгіленді.
Бағдарламаны қолдану кезеңде «Қазақстан қор биржасы» АҚ ... ... ... ... іс-шаралары жүзеге асырылды. Сонымен
заңнамаға ... ... ... ... ... сондай-ақ
биржаның акцияларын сатып алу құқығы бар тұлғалардың тізбесі кеңейтілді.
2007 жылғы 1 ... ... KASE жаңа ... – KASE акциялар
рыногының индексін ... ... ... ... ... ... еркін айналыстағы (free float) акциялар үлесін капиталдандыру деңгейін
есептеген кезде енгізілген акциялар бағасының ... ... ... ... ... қағаздармен толтыру мақсатында жоғары
халықаралық рейтингі бар компаниялардың бағалы қағаздар эмиссиялары
проспектілерінің ... ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру жəне бағалы
қағаздар рыногында жұмыс істеу үшін ... ... ... орган бағалы қағаздар рыногында жұмыс істеу үшін 8 мамандарды
даярлау бойынша ... ... ... ... беру ... жоюды, сондай-
ақ бағалы қағаздар рыногының қатысушылар рыногында қызметті ... бір ... ... ... ... ... ... басқа KASE мүшелерінің жалпы жиналысының ... ... ... ... ... ... мен ... тыйым салынған іс-əрекеттер жəне ... ... ... қор ... ... мүшелері сақтайтын KASE
мүшелерінің Этика кодексі ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногын
мемлекеттік реттеудің толық жүйесі ... ... ... жəне техникалық инфрақұрылым қа-лыптасты. Қазіргі уақытта
елдің қор рыногы экономиканың ... ... ... ... іске асыру қазақстандық бағалы қағаздар рыногын жандандыруға,
оның өтім-ділігін арттыруға, мемлекеттік бағалы қағаздар секторын ... ... ... ... ... қор ... ... жетістіктердің бірі ол KASE және
АӨҚО-ның бірігуі.
2006-2008 жылдары Қазақстанда екі биржа алаңы: негізгі (KASE) ... ... ... ... ... ... арнайы сауда алаңы (АСА)
жұмыс істеген, оның үстіне соңғысы қол жетімділігімен ерекше-ленетін. ... ... ... қоса ... осы екі алаңды біріктіру
шешімі қабылданды. Алаңдарды біріктіру барысы бірнеше ... ... ... ортақ біртұтас жаңа листингтік талаптарын орнату, екі ... ... ... ... және екі ... біріктіру. Бұл ретте АӨҚО
қатысушылары үшін ... ... ... ... ... ... Бірлескен жаңа алаңға арнап эмитенттердің, биржалар мен
қаржы кеңесшілерінің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... және т.б. регламент белгілейтін
біртұтас ережелер жасап шығарылды. ... ... ... ... ... ... ... қор нарығы үшін негізгі жауапкершіліктің
бардығы мемлекетке жүктеледі. Қазақстан қор нарығы бірден әлемнің ... ... ... ... деп ... ... ... бірақ ол мемлекеттің
экономикалық қажеттіліктерін өтей алатыны және де ... ... ... ... ... ... курстық жұмыс барсында мен қор биржасы тақырыбын қарастырып, ол
жайлы мейлінше көп ... ... ... ... қатар нарықтық
экономикаға өту тұсында Қазақстан қор ... ... және ... ... ... байланысты туындаған мәселелерді
қарастырдым.
Бағалы қағаздар нарығының негізгі мақсаты – ... ... ақша ... ... үшін нарықты саудалық қор құндылықтарымен
қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа жету үшін әрқайсысы жеке ... ... ... ... қолданылады. Осы құнды қағаздардың бір ... ... ... жету үшін қор ... ... ... ... болуы акционерлік фирмалардың дамуына жағдай
жасау қажеттілігінен туындады. Уақыт өте келе биржаның өзі де ақша ... ... жайт ... ... ... айналуда. Қор биржасы экономикалық
пропорциялардың реттеушісі рөлін атқара бастады. Ол ең нақты аспап тәрізді,
адам қызметінің кез ... ... ... ... ... ... ... қайтарады.
Бүгінгі таңда кез келген нарықтық экономиканың, соның ішінде
қазақстандықтың да, қор ... және ... ... өмір ... Олар ... ... ұстап тұрушы негізгі құралдардың
бірі.
Қазақстандағы қор биржаларының активті ... ... ... ... ... тірілуіне мүмкіндік жоқ. Қор нарығын бағалы
қағаздарды шығару және ... ... ... ... деп айтуға болады.
Қазақстан бағалы қағаздар нарығын қарастырғанда, мұнда әлі де орнын
жоймаған көптеген ... ... ... ... барына да көз
жеткіздік. Бұл тұрғыдан алып қарағанда мұнда әлі де болса көп ... ... мен ... ... ... тізімі
1. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, кредит, банктер. ...... 2006. – 480 ... Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы және биржа ісі: Оқу құралы. –
Алматы: «Экономика», 2007ж. – 374 ... ... ... ... Под ред. В.А. ... А.И. Басова. – М.:
Финансы и статистика, 2001. – 304 с.
4. http://fingramota.kz сайты
5. Бороздин П.Ю. Ценные бумаги и ... ...... 1994. – ... ... ... ... сайты
8. РЦБК №19, 2008 г.
9. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. ... ... ... // ... и Кредит. 2000. № 3.
10. Рынок ценных бумаг № 18 (249) 2003г.
11. Рынок ценных бумаг. ... Под ред. В.А. ... ... – 2 изд. ... и доп – М.: ... и статистика, 2004 – 448 с.
12. http://kk.wikipedia.org сайты
13. «Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар ... ... ... ... ... іске ... негізгі
қорытындылары» баспасөз-релиз
-----------------------
Қор биржасындағы операциялар
мерзімдік
кассалық
прологанциялық
шартты
фъючерстік (тұрақты)
стеллаж
опциондық ... ... ... ала ... ... ... құрылымы
Биржа мүшелерінің жалпы жиналысы
Сайланатын органдары
Тексеру комиссиясы
Кеңестің төрағасы
Кеңестің мүшелері
Кеңестің хатшысы
Биржалық кеңестің ... ... ... ... ... және оның ...... жетекшілері
Биржалық кеңес немесе директорлар кеңесі
Биржа басқармасы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қор биржасының мәні мен міндеттері31 бет
Кәсіпкерлермен арнаулы салық режимдерінің қолданылуы3 бет
Салық жүйесінің экономикалық қалыптасу негізі33 бет
Құқықтық қатынастардың түсінігі, белгілері және алғышарттары5 бет
Биржа7 бет
Биржа ісін талдау18 бет
Биржалық қызмет бағдарлары және Қазақстандағы қор биржалары16 бет
Валюталық биржа33 бет
Тауар биржасының негізгі және ұйымдастырушылық көрсеткіштері5 бет
Қазақстан Республикасының қор биржасының қызметін ұйымдастыру мен қызмет ету ерекшеліктері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь