Биотикалық факторлар

Жоспар:
1. Биотикалық факторлар
2. Бәсекелестік
3. Симбиоз
4. Биотикальщ қатынастардьщ түрлердің санын реттеудегі маңызы.
5. Бәсекелестік ығыстыру ережесі
6. Қолданылған әдебиеттер
        
        Биотикалық факторлар
Жоспар:
1. Биотикалық факторлар
2. Бәсекелестік
3. Симбиоз
4. ... ... ... ... ... маңызы.
5. Бәсекелестік ығыстыру ережесі
6. ... ... ... ... ... ... мен популяциялар арасындағы өзар әсерлердің түрлері. Биотикалық факторлардың екі тобы ... ... ... грек ... ... homois - ... және тұрарлық (гетеротиптік, грек тілінен аударғанда heteros - әр ... ... бір ... ... ... ... ... реакциялардың ішінен экологиялық маңызды түрлеріне топ пен масса, түршілік бәсекелестік эффектісін ... ... ... - топ құрып тіршілік ету мен ондағы даралардың санының олардың мінез - құлқына, ... даму мен ... ... ... ... ... ... және т.б.) топта жеке тіршілік етуге қарағанда зат алмасуы, өсуі мен дамуы жылдам жүреді.
Көптеген жануарлардың түрлері тек ... ... ... ғана ... ... Мысалы, африка пілдерінің өмір сүруі үшін үйірде 25 дарадан кем болмауы керек, ал солтүстік бұғыларының ... ... ... 300 - 400 ... кем емес. Топтанып өмір сүру жануарларлың азығын іздеуі мен табуын, жауларынан қорғауын оңайлатады. Қасқырлар ... ірі ... ... ... ал жеке даралар мұны жасай алмайды. Бірқазандардың үйіріне балықтарды таяз суға айдап ұстау оңай.
Бірігіп тіршілік ету кезінде өмір сүру ... ... ... ... ... ... деп ... Ол жеке дараның өзінің түріне жататын дараның қасында болуына психо-физиологиялық реакциясы ... ... ... қой жеке ... тамыр соғуы, тыныс алуы жиілейді, ал жақындап келе ... ... ... бұл ... қалпына келеді. Жалғыз қыстайтын жарқанаттардың зат алмасу деңгейі, колониямен салыстырғанда жоғары болады. Бұл энергияны көп жоғалтуға, нәтижеде өліммен де ... ... ... ... ... тыс ... іске ... Көгершіндердің кейбір түрлері егер басқа құстарды көрмесе жұмыртқа салмайды.
Топтық эффект жеке тіршілік ететін түрлерде ... Егер ... ... ... тұруға мәжбүр етсе, олардың көптеген көрсеткіштер қалыпты шамадан ауытқиды. Мысалы, құлақты кірпілерді топта ұстаса жеке кірпімен салыстырғанда 134 %-ға оттегін көп ... ... ... тыс ... мен популяция тығыздығының артуы арқылы массалық эффекті қоршаған ортаны өзгертеді. Масса ... ... өсу ... жануарлардың өмір сүру жасы кері әсер етеді. Мысалы, ұндағы ұн құртының популяциясының дамуы барысында экскременттер түлеу ... ... ... ... ету ... ретіндегі қасиетін нашарлатады. Бұл осы бунақденелілер популяциясындағы өнімділіктің төмендеуі мен өлімнің артуына әкеледі.
Табиғатта топтық эффект пен массалық ... бір ... ... ... ... түрі ... ... оптималды мөлшері мен популяцияның оитималды тығыздығы болады (Олли принципі).
Гомотиптік реакцияларға түрішілік бәсеке де жатады. Себебі, неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... реакциялар әр түрге жататын даралар арасында байқалады.
Бәсекелестік. ... өмір сүру ... және ... ... жағдайлар үшін болатын даралар арасындағы кері әсерлер. Мысалы, түраралық бәсекелестікке сілеусін мен ... ... азық үшін ... ... болады. Бәсекелестік тікелей немесе жанама болуы мүмкін.
Тікелей бәсекелестік даралардың бір-бірімен агрессивті шекісіп қалуы немесе өсімдіктер мен ... улы ... ... ... ... ... ... кезінде даралар арасы тікелей ... әсер ... Ол ... ... ... жануарлардын, бір ресурспен қоректенуі, ал ресурс шектеуіні фактор болуы арқылы ... ... ... көптеген өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер ... ... газ ... ... және ... ... ... шығарады. Белгілі бір биологиялық белсенділігі бар бұл ... ... ... әсер ... 1937 жылы ... ... X. Молиш оған аллелопатия ... атау ... ... ... аударғанда allelon -- өзара, pathos -- әсер ету). ... ... -- зат ... арнаулы химиялық өнімдері арқылы ағзалардың өзара әсері.
Көбінесе аллелопатия бір түрдің екіншісін ... ... ... ... ... пен ... мәдени өсімдіктердің, жаңғақ пен емен өздері бөліп ... ... ... өсімдіктердің өсуін тежейді.
Симбиоз (селбесу) дегеніміз -- әр түрге жата даралардың екі жақты пайдалы ... ... ... ... ... ... - шаян мен актинияның бірігіп тіршілік етуі жатады. Актиния шаянның арқасына ... оны атпа ... ... ... ал ... ... ... тамақ қалдықтарымен қоректенеді және оны қозғалыс құралы ретінде. пайдаланады. Жоғары дәрежеде дамыған симбиозға термиттер мысал бола ал; Олардың ас ңорыту ... ... ... Термиттер целлюлозаны гидролиздеуші ферменттерінің болмауына қарамай ағашпен қоректен қабілетті. Мұны ... ... ... ж ге ... Ал ... ... ... термиттер пайдаланады. Термиттер осы ішек фаунасынсыз тіршілік ете алмайды.
Өсімдіктердің арасындағы симбиозға жақсы мысал - ... ... ... мен ... - ... ... етуі нәтижесінде түзіледі.
Әріптестік бірігіп тіршілік ету. Екі ... ... ... ... бұл ... ... емес. Әр бөлек ... ете ... ... ... тіршілік ету екеуіне де пайдалы. Мысалы, ... ... ... ... ұя ... ... мен крачка, олардың бірігіп өмір сүруі жауларынан ... ... ... ... ... commensal -- бірге тамақтану). Бір ағза екіншісінің есебінен тіршілік етеді, бірақ оған ешқандай зиян ... ... ... ... ... жақындау. Мысалы, жабысқақ - балық ірі балыққа бекініп алады да, онымен бірге қозғалады және оның тамағынан қалған заттармен ... ... ... ... ... ... қоңызы және т.б.) гамазды кенелердің қозғалғыш дернәсілдері кездеседі. Осындай әдіспен олар таралады.
Амменсализм (латын тілінен аударғанда mensa ... ... Бір ... үшін ... ... табылатын өзара қатынастар. Мысалы, зең саңырауқұлақтарының бактериялармен қатынасы. Зең саңырауқұлақтары бөліп шығарған антибиотиктер бактерияларды жояды.
Жыртқыштық. Популяциялардың біреуі ... ... әсер ете ... ... ... Әдетте жемтігін жыртқьш өлтірп, онымен қоректенеді. ... ... ... тізбегі жатыр. Жыртқыштарды зиянды жануарлар деп бір ... ... ... Себебі, әдетте жыртқыштың аузына ауру және ... ... ... де, ... ... ... алып, популяцияны сауықтырады. ... ... ... ... мен ... ... бұғыларының ... ... мен ... ... арттырады.
Паразитизм (грек тілінен аударғанда parasitus - арамтамақ). Бір түр ... ... ... денесінің ішіне не бетіне бекініп, иесінің есебінен тіршілік ететін түрарлық ... ... деп ... Адам ... шикі ... шала ... етті пайдалану нәтижесінде сиырдың таспа құрттарын жұқтырады. ... ас ... ... ... ... ересек таспа құртына айналып, сорғыштарымен ішек қабырғасына ... ... ... ... ... ... және жылы ортамен қамтамасыз етеді.
Биотикальщ қатынастардьщ ... ... ... ... ... ... ценоздардағы ағзалар ... ... рөл ... ... ... жоя ... ... санына әсер етеді. Паразиттердің де осындай, ... ... ... ... көбеюін тежейді, тіпті өліміне де әкеліп ... ... ... ... ... пен паразитизм құбылыстарына ... ... ... ... келген. Солардың ішінен А. Лотканың ( 1923, 1925 ж.ж.) ... ... орын ... Ол алғаш рет жануарлардың паразит - иесі жүйесіндегі өзара қатынастардың ... ... ... ... ... жасаған тұжырымы: паразиттердің өздерінің иелерін жоюы тек ... ... ... иесінің санына да тәуелді болады. Иесінің белгілі бір ... ... ... және ... популяциясының тығыздығының артуына байланысты паразит популяциясының ... ... ... ... ... ... санының кемуіне әкеледі де, соңғысы қайтадан паразиттер ... ... ... ... ... ... иесі мен ... популяцияларының саны периодты түрде ауытқып отырады.
Мұнда динамикалық өзін - өзі ... жүйе ... ... ... ... арту толқынынан соң, иесінің санының арту толқыны кезектесіп келіп отырады. Паразит - иесі ... ... ... ... ... ... ... зерттеулері негізінде В. Вольтерр үш заңды тұжырымдайды:
1) периодтық цикл ... Екі ... ... ... ... ... Жыртқыш пен жемтігінің ... өсу ... мен ... ... ... байланысты болады;
2) орташа шамалардың сақталу ... Екі ... ... ... саны ... ... тәуелсіз, популяцияның ... мен ... ... ... интенсивтілігі тұрақты болғанда, ... ... ... ... ... бұзылу заңы. Егер екі ... ... ... ... ... пропорционалды түрде жойылса, онда жемтігінің популяциясының ... саны ... ал ... популяциясында кемиді.
Бәсекелестік ығыстыру ережесі:
Экожүйелердегі әр түрлі ... ... ... ... ... ... үшін ... экологиялық түсініктердің бірі - ... ... ... ниша) ұғымын білу ... түр ... оның ... ... әр түрлі деңгейдегі топтары) қоршаған ортада белгілі бір орны болады. Мысалы, белгілі бір жануардың түрі өзі ... ... ... ... қоректену уақытын, көбейетін орнын, баспанасын және т.б. өз еркімен өзгерте алмайды. Келтірілген мысал экологиялық қойма не оның жекеленген ... ... ... дегеніміз - ағзаның табиғаттағы орнын және оның бүкіл тіршілік ету жағдайларын немесе тіршіліктегі ... яғни ... ... ... ... ... уақыты мен әдісіне, көбейетін орнына, баспанасына және т.б. қатынасының жиынтығы. Бұл түсінік көлемді және ... ... ... ... ... мекен ету орны ағзаның (адрес), ал экологиялық қойма оның болып табылады. Бір ... ... әр ... ... көптеген ағзалар тіршілік етеді. Мысалы, орманда жүздеген өсімдіктер мен жануарлардың түрлері мекендейді, бірақ олардың ... өзі ... ... ... ... қоян мен тиін бір ... мекенде. Бірақ, олардың экологиялық қоймасы әр түрлі: тиін негізінен ағашта тіршілік етеді де, ... ... мен ... ... ... ... Қоянның бүкіл тіршілік циклі жер бетімен байнысты болады.
Егер ағзалар әр ... ... ... орналасса, онда оларда бәсекелестік қатынастар болмайды. Мұндай қатынастарды ... деп ... ... ... бір ... ... не оның элементтерін қажет ететін (қорек, баспана және т.б.) түрлер болады. ... ... ... ... үшін ... ... ... орын алады.
1930 -- 1934 жылдар аралығында Г.Ф. Гаузе инфузориялардың екі популяциясынан тұратын жүйеде эксперименттер жүргізді Эксиерименттерде ... ... ... ... ... ... ... толық жойыи жібере алатыны, бірақ содан соң қоректің жетіспеуінен өзінің өлетіні ... Егер ... жеке ... тірі ... ... ... сақталып қалган жемтік даралары жылдам көбейеді.
Гаузе принципі бойынша экологиялық ... ... екі түр ұзақ ... бір ... ... ... ете ... (царазит) - жемтік (ие) жүйесіндегі тураралық қатынастар таза ... ... ... ... ... тек бір ... ғана қоректенбейді.
Әдебиеттер тізімі:
1. ... А. С. ... ... Ғылым, - 2001
2. Бродский А. К. Жалпы экологияның қысқаша курсы, ... - ... ... Ж. Ж. ... ... ... - 2003
4. Одум Ю. Экология 2 том. Мир - 1986
5. ... Г. ... және ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Геожүйенің ластауындағы техногендік факторлар анализі47 бет
Негізгі тіршілік орталары. В. Шелфорттың толеранттылық заңы13 бет
Организмдердің тіршілігі үшін негізгі экологиялық факторлардың экологиялық мәні7 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Экологиялық факторлар жайлы ақпарат6 бет
Экологиялық факторлар туралы түсінік12 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Қоршаған ортаның экологиялық факторлары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь