Кәсіпорынның негізгі құралдары

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1 Тарау. Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындағы негізгі құралдарды қолданудың теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Негізгі капиталдың мәні және өндірістік қызмет үшін маңызы ... ... ... ... 6
1.2 Негізгі құралдарды пайдалануды талдаудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... .19
2 Тарау. «Меркур Строй Сервис» ЖШС.де негізгі құралдарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.1 «Меркур Строй Сервис» ЖШС.нің технико.экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.2 «Меркур Строй Сервис» ЖШС.де негізгі құралдардың пайдалануын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
3 Тарау. Негізгі капиталды пайдалану тиімділігін арттыру жолдары ... .53
3.1.Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін арттырудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56
3.2 «Меркур Строй Сервис» ЖШС.де негізгі құралдарды пайдалануды жақсарту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..74
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1 Тарау. Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындағы негізгі құралдарды
қолданудың ... ... ... мәні және өндірістік қызмет үшін маңызы…….....…..6
1.2 ... ... ... ... Тарау. «Меркур ... ... ... ... ... ... ... Сервис» ЖШС-нің ... ... ... ... ЖШС-де негізгі құралдардың пайдалануын
талдау……………........…........................................................
..............................41
3 Тарау. Негізгі ... ... ... ... ... құралдарды пайдалану тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды жақсарту
жолдары.....................................................................
............................62
Қорытынды...................................................................
.........................................71
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
....................74
Қосымша.....................................................................
.................................. .........77
Кіріспе
Негізгі өндірістік құралдар мемлекеттің маңызды экономикалық потенциалы
болып ... ... ... ... өндірістің бәсеке-қабілеттігі
деңгейі мен нарықтық экономиканың өсу қабілеттігін анықтайды. Осы жағдайда
негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор болады.
Нарықты экономикаға өту кезінде мемлекетіміздің ... ... ... моральды және физикалық тозған болып
шықты. Ондай кәсіпорындардың ... ... ... ескірген негізгі
құралдарды бөлшекті немесе толық емес етіп ауыстыру, сондықтан оларға ... ... ... ... ... ... ... себебі олар
өндіріс жұмысының тиімділігіне, ... және ... ... ... ... әсер ... ... экономикалық саясатын қалыптастыратын 2003-
2015 ж.ж. ... даму ... ... ... және ... бағыттылықтан арылу арқылы тұрақты даму
жолына жетуге ... ... ... өнеркәсіпте және қызмет көрсету
ауқымында бәсекеқабілеттілікті және ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттің индустриалды-инновациялық
саясатының басты тақырыбы болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындар өнеркәсіптегі негізгі
құралдарды ... ... ... ... бағынады. Қазіргі кезде
негізгі өндірістік құралдарды тиімді пайдалану кәсіпорындардың шаруашылық
қызметтерінің соңғы нәтижелеріне тікелей әсерін ... ... ... мен ... ... рационалды пайдалану барлық
технико-экономикалық көрсеткіштердің жақсаруына оның ішінде өнімді ... ... ... ... төмендету, табыс пен ... ... ... ... ... өту жағдайында кәсіпорындар негізгі құралдармен
жарақталмайды, олар өзіндік, тартылған және қарыздық қаражаттар ... ... ... ... кәсіпорын экономикасын және
бәсекеқабілеттілікті арттырудағы ролі едәуір болып ... ... ... көп ... құралдарының болуы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... пайда болады да, ... ... ... ... ... ... ... орын алу үшін өздерінің өнімдеріне
фиксацияланған сұранысты туғызуға ... ... ... ... ... ... ... олардың бүтіндік сипатымен (олардың
құрылымы өндірілетін өнім түрімен ... ... ... бір ... алып ... ... ... алмаймыз), және олардың
ликвидтігі жоғарылығымен (орнатылған жабдықтарды сату ... ... бұл ... салудағы кез-келген қате түзетіле алмайтындықтан
кәсіпорынның жұмыс істеу тұрақтылығы бұзылады.
Ол ... ... үшін ... құралдарды құрастыру саясатын
жүргізу керек. Ол саясаттың негізінде бір ... ... өнім ... ... ... екінші жағынан негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... көп ... қабылданатын
басқарушылық шешімдердің дұрыстығына, уақытылығына байланысты. Осының бәрі
талдау процесінде іске асуы ... ... ... ... тек қана ... жүргізілген аналитикалық зерттеу, оның
тиімділігі мен іскерлігін ... етіп ... ... ... ... ете ... ... да кәсіпорындарда талдау бен
басқару есебін ұйымдастыру бірқатар талаптарға сәйкес болуы ... ... атап ... ... ... ... сипаты. Ол дегеніміз
талдау ғылымның жаңа жетістіктері мен ... озат ... ... ... ... ... бір кәсіпорындағы экономикалық заңдардың әсер
етуімен және де ғылыми негізделген методикаларда ... ... ... ... ... ... қатысы бар әрбір маманның,
шаруашылықтың әртүрлі ... ... ... ... ... бір бөлігі болуы керек. Осы жерде ... тағы бір ... ...... ... ... орындаушылар арасында міндеттерді профессионалдық деңгейлеріне
байланысты бөлу. Осы бөліністің ... ... ... ... ... ... ... ғана емес әртүрлі мамандардың бір
зерттеуді бірнеше рет жүргізу мүмкіндгі де ... ... ... ... ... тиімді қолданылуын және талдаудың жинақтылығын
қамтамасыз етеді.
Аналитикалық ... ... ... ... ол дегеніміз ... ... ... ... ... мен ... аз ... Бұл мақсатта талдаудың жүргізілуі кезінде аналитикалық
жұмысты жеңілдететін озат методикалар, құралдар кең ... ... ... біріншіден мәліметтерді рационалды жинау мен сақтау, талдау практикасына
компьютерлер мен басқа да техникалық құралдарды ... ... ... ... құралдарды пайдалану тиімділігін
арттыру туралы теоретикалық ... мен ... ... ... аясындағы ғылыми зерттеулер нәтижесінде Қазақстандық
ғалымдардың көп ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша көптеген пайдалы жұмыстар
жүргізілді.
Жоспарлы ... ... ... өту ... ... алу және ... жағдайында кәсіпорындар тәуелсіздікке
ұмтылды, тұтынушы нарығы дами бастады, ... ... ... ... ... ... ... бәрі негізгі өндірістік
қорларды пайдалану тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты нарықтық экономика жағдайында негізгі
өндірістік құралдарды пайдалану тиімділігін арттыру ... ... және ... ұсыныстар жасау болып табылады.
Осы мақсаттарға жету үшін дипломдық жұмыста келесідей міндеттер
қойылды:
- нарықтық экономика жағдайында ... ... ... пайдалану
тиімділігін арттырудың теоретикалық және ... ... ... ... кезіндегі негізгі өндірістік құралдарды
пайдалану тиімділігін арттырудағы әртүрлі ... ... ... ... ... ... динамикасына
талдау жүргізу;
- «Меркур Строй Сервис» ЖШС-де негізгі өндірістік құралдарды ... ... ... ұсыныстарды жасау;
Дипломдық жұмыста Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және заңды актілері, «Меркур Строй Сервис» ЖШС-нің ... ... ... ... монографиялық және
периодикалық әдебиеттер қолданылды. Дипломдық ... ... ... әдістері: салыстыру, компьютерді қолдану арқылы
есепті-аналитикалық әдістер, экспертік және экономико-статистикалық әдістер
және т.б. ... ... ... ... ... ... құралдарды
қолданудың теориялық аспектілері
1.1.Негізгі капиталдың мәні және өндірістік қызмет үшін маңызы
Негізгі құралдарды көптеген белгілеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... қатысу деңгейіне қарап
ажырата аламыз.
- өндірістік ... ... ... ... ... ... біртіндеп тозады да өзінің құнын дайын өнімге ауыстырып капиталдық
төлемдер арқылы толықтырылады
- өндірістік емес ... ... ... ... ... етіп
отырады сондықтан да өндірістік процеске тікелей қатыспайды және де өз
құнын ... ... ... ... ол ... ... ... толықтырылады
Өндірістік емес негізгі құралдар өндіріс ... ... ... тікелей әсерін тигезбесе де осы құралдардың ... ... ... ... ... ... ... материалдық және мәдени деңгейлерінің көтерілуіне және де ең
соңында кәсіпорын қызметінің ... өз ... ... ... ... кәсіпорын өндірістің қай саласына
қатыстылығына қарай, мысалы ... ... ... ... және ... емес болып бөлінеді. Өз кезегінде өндірістік емес
негізгі құралдар өндірістік ... ... ... т.б.) ... емес (үй шаруашылығы, денсаулық ... т.б.) ... ... Пайдалану дәрежесіне қарай негізгі құралдар келесідей бөлінеді:
• Эксплуатациядағы
• Резервтегі
• Реконструкция, бөлшекті ликвидация, монтаж кезеңіндегі
• Консервациядағы
Өнімді өндіру ... ... ... ... ... белгілі бір әрекеттерді қажет етеді сондықтан да ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Қазіргі кезде өндірістегі негізгі
құралдарды келесідей топтар бойынша қарастырады:
1. ... ... ... ... және қызмет көрсетуші цехтардың
құрылымдары және де кәсіпорынның әкімшілік құрылымдары кіреді.
2. Құрылыстар:
Бұл ... жер асты және ашық ... ... ... мұнай және газ
скважиналары, гидротехникалық және басқа да құрылыстар кіреді.
3. Тапсырысты құралдар:
Бұл құралдар арқылы электр және басқа да ... ... ... ... ... аударып отырады.
4. Машиналар мен жабдықтар:
Бұл топқа технологиялық жабдықтардың барлық ... және де ... ... кіреді. Бұл топ өз кезегінде топтарға бөлінеді:
а) машиналар мен жабдықтар (пар және ... ... жел ... ... ішкі ... мен ... да ... және қосымша двигательдер кіреді)
б) жұмыс жасайтын машиналар мен жабдықтар (станоктар, пресс, ... ... ... және мартен пештері, прокатты стандар мен
басқа да машиналар мен ... ... және ... ... ... ... басқалары
5. Транспорттық құрылғылар:
Олардың құрамын барлық транспорт түрлері кіреді оның ... ... ... және цех ... транспорт, су арқылы өтетін транспорт,
магистральды транспорт пен трубалар бар.
6. Құрал-саймандар:
Бұл жерге кесуші, басушы және ... ... ... ... және ... ... және ... мүлік енбектің жағымды жағдайларын
қамтамасыз етіп отырады (кенселерді ... ... ... ... өрт ... ... және т.б.)
8. Көпжылдық отырғызулар
9. Репродуктивті малдар.
10. Жерлер мен негізгі құралдарды жақсартуға жұмсалатын ... ... ... үшін ... ... 6 және ... өндірістік және шаруашылық инвентарь қызмет ету мерзімі 1 ... ... ... ... Ал ... құралдар теориялық жағынан
экономикалық белгілеріне қарай негізгі ... ... да ... ... ... құралдарға жатқызады.
Өндіріс процесінде негізгі құралдардың барлық элементтері бірдей роль
атқармайды. ... ... ... ... байланысты өндірістік
негізгі құралдар келесідей болады:
• Активті – машиналар мен жабдықтар, құралдар, өлшеуші және ... мен ... ... ... ... ... тау өндірілімдері, мұнай және газ скважиналары) өндірістік
процеске тікелей ... да ... ... ... ... ... Пассивті – негізгі құралдардың басқадай элементтері (өндірістік үйлер,
инвентарь) өнімді өндіруге тікелей әсерін тигізбейді.
Өндірістік негізгі құралдардың массасы кәсіпкерлікте көбінесе ... ... ... ... түрі ... салаларында әртүрлі
болып келеді. Мысалы негізгі құралдардың жалпы құнында үйлердің үлесі
тамақ өнеркәсібінде (44%), ... – отын ... (17%), ... ...... ... кәсіпорындарда (45% және жоғары).
1-Кесте Өнеркәсіптегі негізгі құралдардың құрылымдық ... ... ... |% ... ... – барлығы |100 ... ... ... ... ... |94,8 |
|Оның ішінде: | ... |28,1 ... |21,1 ... ... |5,9 ... мен ... |27,9 ... ішінде: | ... ... мен ... |26,2 ... және реттеуші құралдар |1,1 ... ... |0,5 ... құралдары |14 ... мен ... |1 ... да ... ... |2 ... құралдардың құрылымы саланың мамандану ерекшеліктеріне,
өндірістің технлогиясына, техникалық ... ... ... ... ... өнеркәсіп салаларында және әр саланың ішінде
де ерекше ... ... ... ... байланысты.
Негізгі өндірістік құралдардың прогрессивті құрылымы болып саналады,
егер де онда активті бөлігі артып отыратын болса.
Өнеркәсіптегі негізгі құралдардың есебі мен ... ... және ... көрсеткіштер қолданылады, өйткені ... ... ... тек қана ... ... емес сонымен қатар
белгілі бір енбек құралдарының жиынтығы болып та табылады.
Негізгі құралдардың ақшалай бағалануы оның динамикасын ... ... ... ... үшін, тозымдылықты бағалау үшін,
амортизацияны есептеу ... ... ... және ... ... ... үшін, сонымен қатар шаруашылық есепті жүргізу үшін
қолданылады.
Негізгі құралдардың ... ... ұзақ ... ... біртіндеп тозуына, және де белгілі бір ... ... ... ... негізгі құралдарды бағалаудың бірнеше
түрлері бар:
1. Бастапқы құны
2. Қалдық ... ... ... ... ... ... құны – жабдықты сатып алғандағы немесе негізгі құралдарды
құрудағы нақтылы құны (жабдықтарды ... мен ... ... ... ... ... негізгі құралдардың обьектілерін сатып алуға
кеткен шығындар көрсететіні қасиеттері ... ... ... құны ... ... да ... ... негізгі
құралдардың көлемінің динамикасына сенімді талдау жасауға мүмкіндік
бермейді.
Қалдық құны – ... ... ... ... одан осы ... ... тозу сомасын шегергенде. Әлі дайын өнімге ауыспаған негізгі
құралдардың ... ... ... ... екі түрі ... ... динамикасын
сәйкестіруге қиындық туғызады, өйткені жабдықтардың бағалары мен ... ... ... ... әр ... ... ... негізгі құралдар
қосылған бағалармен ерекшеленеді.
Әр жылдағы жасалынған негізгі құралдардың бірдей элементтерінің
сәйкестірілуі оларды қалпына ... құны ... ... іске ... ... құны – жаңа ... ... негізгі құралдардың
өндірістік құны, ол қайта бағалау процесінде жүзеге асады. ... ... ... үздіксіз түрде жүргізіліп отырады. ... ... ... ... екі әдіс ... ... ... құнын индексациялау арқылы
2) келесі жылдың 1 қаңтарына қалыптасқан бағалар бойынша баланстық
құнды тікелей қайта ... ... екі әдіс ... ... негізгі құралдардың бірегей құнын
қалыптастыруға болады, бұл өндіріс ... ... ... және ... ... кредиттеуге мүмкіндік береді.
Ликвидациялық құны – бұл баға белгілі бір капитал ... ... ету ... ... ... алатын бағасы. Қызмет ету
мерзімі деп кәсіпорын ... бір ... ... ... уақыт жұмсап
отыратын мерзімді көрсетеді.
Кәсіпорындағы бар негізгі құралдар біртіндеп тозады. ... ... ... ... ... ... және де ... істелмеген кезенде болып ... ... ... ... ... ... егер табиғи процесстер ықпал еткенде (атмосфералық
құбылыстар, ішкі ... ... және ... ... құрамындағы
өзгерістер). Осындай тозу нәтижесінде қоғамға зор шығындар тиеді. Ал жұмыс
істеп тұрған негізгі құралдардың ... ... ... болсақ бірнеше
факторлар әсерінен болады соның ішінде ... ... ... ... ... ... техникалық сапасымен,
құрылыс сапасы мен монтаж сапасынан ... ... ... ... ауысым саны мен жұмыс уақытына байланысты, бір жылдағы ... ... ... ... бірлігіндегі қолдану интенсивтігі),
технологиялық процесс ... мен ... ... сыртқы орта
ықпалынан қорғаныс деңгейінен оның ішінде агрессивті орталар (температура,
ылғалдылық, және т.б.), күту сапасынан (уақытылы тазалау, ... ... және ... ... ... мен ... құралдарды күте білуіне байланысты.
Негізгі құралдар өндірістік процесс кезінде физикалық тозып жыл сайын
өз құнының бір бөлігін ... ... Оның ... осы жыл бойы
өндірілген өнім құнына тең. Мысалы машина 8 жыл жұмыс істесе ... ... оның тозу ... 25 процент болады. Бұл шама ... ... ... ...... келтірілген негізгі құралдардың тозуы
С – негізгі құралдардың нақтылы жұмыс істеу мерзімі (жыл)
А – негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... бар негізгі құралдар тек қана физикалық тозумен қатар
моральдық жағынан да тозады. Моральдық тозу екі ... ... ... ... ... ... жаңа машиналардың
енгізілуімен, техника мен технология, енбек пен ... ... ... мен ... ... құны, егер де олар ... ... мен ... көрсеткіштерін сақтап
қалғанда үздіксіз төмендеп отырады. Бұл үйлерге де қатысы бар ... ... ... ... ... Олай ... ... тозу формасы машиналар мен жабдықтардың арзандауы олардың
өндірісінің ... ... ... ... мен ... ... ... құралдардың басқа да элементтерінің құнының төмендеуі әсерінен
оларға қойылатын бағалар да қайта қаралады.
Моральдық тозудың екінші формасы жаңа ... ... мен ... ... ... Оларды қолдану өндіріс
көлемін ұлғайтуға, енбек ... ... ... ... ... ... ... майлағыш
материалдар және т.б.), ал кейбір жағдайларда негізгі материалдарды, өнім
бірлігіне кететін шығындарды азайтуға және де ... ... ... ... Осы ... ... тозудың екінші формасы машиналар
техникалық ескіргенде және де жетілген машинамен ауыстырылғанда орын алады.
Бұл жағдайда қоғам ескі ... ... ... ... өнім ... ... көп жұмыс уақытын жұмсайды.
Моральдық тозу проблемасын ... ... ... ... ... ... ... машиналар мен механизмдер
максималды жүктеумен жұмыс істеу керек ол олардың ескіру уақытына дейінгі
пайдалы ... ... үшін ... ... да ... ... болып
жаңа обьектілерді салу мерзімін қысқарту және машиналар мен ... ... ... жатады. Шығарылған машиналар складтарда
немесе монтажда тұрып қалмауы ... жайт ... ... қолдану кезінде оларды жөндеу,
жетілдіру немесе жаңасымен ауыстыру қажет ететін ... ... ... ... жаңа ... ... алу үшін ақша құралдары керек. Ол
қаржылар машина эксплуатациясы ... ... және ... ... ... ... кезінде оның құнының бір бөлігі жаңа жасалған өнімге
ауысып ... ... ... құнының бөлігі өнім өндірісінің
шығындарына амортизация түрінде ... және ... ... түсініктер болып келмейді. Ақшалай
түрдегі амортизация негізгі құралдардың тозуын көрсетеді. ... ... ол тозу ... ... келмеуі мүмкін өйткені негізгі
құралдардың тозуы бірқалыпта болмайды ал амортизация бір жыл бойы ... ... ... амортизация – негізгі құралдардың құнын (олардың тозуы
бойынша) жасалынатын өнімге ауыстыру арқылы жоспарлы өтеу болып ... ... ... ... ... өндірістің қоғамдық шығындарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ұлттық табыстың көлемі мен ... үшін ... ... ... ... құралдардың тозу дәрежесін көрсетеді, ол
негізгі құралдардың өндіріс процесін ... үшін ... ... ... ... ауыстыру үшін және капиталды жөндеу үшін
ақшалай қор құрады.
Осы жерде көрініп тұрғаны амортизация ... ... да (ол ... өзіндік құны анықталады және негізгі құралдардың тозу дәрежесі)
болашаққа да (қайтару қорын құрады) бағытталған. Оның бірінші жағы ... ал ... жағы – ... ... базанының өндіріс процесіне
әсер етеді.
Осы себепті айтып өтетініміз ... ... ... ... ... ... ... құралдардың ғылыми
негізделген амортизация нормаларын белгілеу ... ... да ... прогресстің бір мәселесі болып өндірістік ... ... ... және қысқаша мерзімдерін енгізу, моральды
ескірген және тозған жабдықтарға бөлінетін тиімділігі аз ... ... ... және ... төлемдердің үлесін арттыру керек.
Амортизация арқылы өдіріс шығындарына косылатын құн ... ... ... ... ... амортизация нормалары негізінде жүргізіліп
негізгі құралдардың әрбір түрі бойынша ... Ол ... ... ... ... ... ... бөлу арқылы табылады және
процентпен көрсетіледі формуладан көрініп тұрғанадай:
Негізгі құралдардың үйлер, құрылыстар және тасымалдағыш ... ету ... ұзақ ... үшін амортизация нормасы негізгі
құралдардың активті бөлігі болып ... ... мен ... ... қарағанда төмен болып табылады. Өнеркәсіптің
негізгі құралдарының ... ... ... ... ... (27%) амортизациялық төлемдердің үлесі жоғары болып келеді.
Негізгі құралдардың ... ... ... ( ... ... ... ... транспорттық құрылғылар) ол 50-54% жетеді.
Негізгі құралдарды капиталды жөндеуге бағытталған амортизациялық
төлемдер кәсіпорынның ... ... да ... шешімдері бойынша
қабылданған жөндеу жұмыстарының жоспары бойынша іске асырылады.
Кәсіпорын жұмыстарының ... ... ... ... ... ... қорының құралдарын пайдалану арқылы олардың ... ... ... ... ескірген жабдықтарды ауыстырады, жаңа
техниканы енгізіп өндіріс және енбек ... ... ... ... ... ... және ... құнын төмендетуде
және өндіріс рентабельділігінде салмақты жетістіктерге жетеді.
Кейбір өндірістерде ... ... ... ... ... ... Оның мағынасы екі есе ұлғайтылған амортизация
нормасы белгіленеді және де шағын кәсіпорындар негізгі ... ... ... ... қызмет ету мерзімі үш жыл болатын негізгі
құралдардың ... ... 50% ... ... тастайды, сонымен қатар негізгі
өндірістік құралдардың активті бөлігіне ... ... ... келесі түрлері бар:
1) сызықтық әдіс
2) қалдықты азайту әдісі
3) пайдалы ... ету ... ... ... ... өнім ... пропорционалды құнды азайту әдісі
Қалдықты азайту әдісінде оны қолдану тездетілген амортизация әдісімен
байланысты болуы керек. Бұл өз ... ... ... ... нормасын үлкейтуге мүмкіндік береді.
Барлық амортизация тәсілдері үшін сақталатыны: амортизация негізгі
құралдарды эксплуатацияға енгізген кездегі ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты-түзусызықты
2. регрессивті
3. прогрессивті
4. прогрессивті-регрессивті
Регрессивті әдісті тағы да азайтылған қалдық әдісіне және кумулятивті
әдіске бөлуге ... ... ... мәні жыл сайынғы амортизациялық
төлемдердің сомасы тұрақты азайып тұратын амортизацияланбаған ... және де ... ету ... артқан сайын азайып отырады.
Кумулятивті әдіс бойынша алғашқы үш жылда өз құнының 80% ... ... ... ... ... ... құн толықтай есептен алынады.
Прогрессивті әдіс ... ... ... деңгейі жылдан жылға өсіп
отырады ол негізгі ... ... ... ... есептеледі.
Прогрессивті-регрессивті әдісті қолданған кезде жаңа техниканы ... екі жылы ... ... ... ... ... ... ол тез өседі де келесі жылдары регрессивті шкала ... ... ... барлық көрсеткіштері үш топқа бірігуі
мүмкін:
1. негізгі құралдарды экстенсивті қолдану көрсеткіштері ол уақыт бойынша
қолдану деңгейін көрсетеді
2. негізгі ... ... ... ... ол өндірістік
қуаты бойынша қолдану деңгейін көрсетеді
3. интегралды ... ... ол ... ... ... соның
ішінде экстенсивті және интенсивті факторларды
Бірінші көрсеткіш (Кэкст) негізгі құралдардың ... ... оның ... ... ... бөлу арқылы табамыз. Екінші
көрсеткіш (Кинт) бір бірлік уақыттағы жабдықтың нақтылы өнімнің ... ... ... ... бөлу ... ... Үшінші көрсеткіш (Кинтегр)
алғашқы екі көрсеткіштерді көбейту арқылы ... ... ... ... қолдану көрсеткіштеріне
кіреді:
• Ауысым коэффиценті:
Ол орнатылған жабдықтың ... ... ... ... ... ... коэффиценті жабдықтардың әртүрлі топтары бойынша, кәсіпорынның
әртүрлі өндірістік бөлімшелері ... және ... ... ... бір ... ... істеген жабдықтарды ең көп жұмыс істеген станоктардың
санына бөлу ... ... Осы ... көрсететіні орнатылған
жабдықтың жалпы бір күндегі орташа қаншалықты ауысым істегенін ... ... ... ... бар ... ... паркі бойынша есептеледі. Белгілі
бір ... ... ... ... өндірудегі енбексиымдылығын оның
жұмыс істеу уақыты қорына қатынасы арқылы табамыз.
• Жабдықтың ауысым бойынша жұмыс істеу коэффиценті:
Осы ... ... ... ... ... ... орнатылған
ауысым ұзақтығына қатынасы арқылы табамыз.
Негізгі құралдарды уақыт бойынша (экстенсивті жүктеу коэффиценті)
қолдану оңай түрде анықталады. Ал бір ... ... ... ... ... ... коэффиценті) көрсеткішін тек біртекті өнім
өндірілетін салаларды ғана анақтау қиынға соқпайды өйткені оның өндірісінің
көлемі натуралды ... ... ... Егер де ... ... ... ... номенклатуралы өнімді өндіретін болса онда бір
бірлік ... ... ... қолдану көрсеткішін есептеу ... ... ... ... ... көрсеткішін қолдану
кейбір дәрежеде өндірістік аумақтың бірлігіндегі өнімді шығару көрсеткіші
ретінде болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ең бір жалпыланған көрсеткіш ... ... ... ... ... табылады, ол белгілі бір мерзімдегі
(көбінесе бір ... ... ... ... қуаттың шамасына қатысы
арқылы табамыз. Жаңадан ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші анықталады, ол нақтылы
өндірілген өнім көлемін кәсіпорынның ... ... қуат ... ... ... Бұл ... жоспарланған қуатты игеру деңгейін көрсетеді.
1-Сурет Қор ... өсу ... ... ... ... ... салымдарды жоспарлау
үшін, жаңа негізгі құралдар мен өндірістік қуаттарды енгізу үшін өндірістік
тиімділіктің көрсеткіші қор қайтарымдылығы зор мәнге ие ... Ол ... бір ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар қор
қайтарымдылығына қарама қарсы – қор ... мен қор ... ... Қор ... ... анықтағанда
құндылық және де натуралды есептеу бірліктері қолданылады.
Қор ... ... ... ... қатар электроэнергетикалық, металлургиялық және өндіруші
өнеркәсіптің бірнеше салаларында қолданылады. ... қара ... ... ... ... өндірістік құралдардың бір бірлігіне қанша
чугун игерілгендігін көрсетеді.
Қор қайтарымдылығы көрсеткіші өнімді негізгі құралдардың ... ... ... ... Бұл жерде өнім өзгеріссіз бағалар бойынша ... ... ... ... ... бойынша (немесе қалпына келтіру
құны) есептеледі.
1.2 Негізгі құралдарды пайдалануды талдаудың әдістемесі
Өнеркәсіп кәсіпорындарындағы өндірістің ... ... ... факторы болып кәсіпорындардың негізгі құралдармен жеткілікті
мөлшерде және ... ... ... және олардың толық
қолданылуы.
Талдау міндеті – кәсіпорын мен оның құрылымдық бөлімшелерінің негізгі
құралдармен қамтамасыз ... және ... ... және ... ... ... ... анықтау, сонымен қатар олардың өзгеру
себептерін анықтау: негізгі құралдарды қолданудың өнімнің өндіріс көлеміне
және басқа көрсеткіштерге ... ... ... және ... ... пайдалану дәрежесін есептеу, ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Талдау негізгі құралдардың көлемін оның динамикасы мен ... ... ... ... ... және
өндірістік емес құралдар болып бөлінеді. Кәсіпорынның өндірістік қуатын
өнеркәсіптік-өндірістік құралдар ... ... ... ... бөлігін (машиналар мен жабдықтар) және пассивті бөлігін және бөлек
топтарды ... ... ... ... ... машиналары,
жабдықтар, өлшеуіш приборлар мен ... ... ... және ... ... ... қарай анықтап көрсету керек. Бұндай
детализация өндірістік резервтерді анықтау үшін ... ... ... ... ... арттыру үшін керек.
Негізгі өндірістік құралдардың техникалық жағдайы мен қозғалысын
анықтау ... ... ... ол үшін ... ... ... түскен НӨҚ құны
Кн= ... ... ... ... ... НӨҚ ... --------------------------------------------
(3)
НӨҚ период басындағы құны
Өсім коэффициенті (Кпр)
НӨҚ өсім сомасы
Кпр= ... ... ... ... көрсеткіштер арқылы жаңа техниканы енгізу, жаңа обьектілерді
енгізу, негізгі құралдарды жөндеу жоспарларының іске ... ... ... мен ... әрбір тобы бойынша және жалпы саны
бойынша, сонымен қатар автоматтандырылған ... ... ... ... анықталады.
Жұмыс машиналары, жабдықтар, құралдардың жағдайын сипаттау ... ... ... ... ... жабдық, капиталды
жөндеуді қажет ететін жабдық, жойылуы ... ... ... ... ...... негізгі өндірістік құралдармен
қамтамасыз етілуін анықтау. Машиналардың бөлек түрлерімен, механизмдермен,
жабдықтармен, бөлмелермен қамтамасыз етілу ... ... ... ... асыру үшін қажетті жоспарлы қажеттілігімен нақтылы ... ... ... ... ... ... өндірістік құралдармен
қамтылуын сипаттайтын жалпылы көрсеткіш болып енбектің қор қарулануы ... ... ... ... Енбектің қор қарулануының жалпылы
көрсеткіші өнеркәсіпті-өндірістік ... ... ... ... ... ... қатынасы арқылы табылады.
Енбектің техникалық қарулану деңгейі өндірістік жабдықтың ... ... ... ... ... ... ... Осы
көрсеткіштің өсу қарқыны енбек өнімділігінің өсу қарқынымен сәйкестіріледі.
Егер де енбек өнімділігінің өсу қарқыны енбектің ... ... ... артып отырса онда кәсіпорын жетістікті істеп тұрғандығын
көрсетеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... потенциалын пайдалану дәрежесінен шаруашылықтың барлық түпкі
нәтижелері тәуелді болып келеді. Атап айтқанда өнімді ... ... ... құны ... ... рентабельділік және қаржылық жағдай. Егер де
кәсіпорынның өндірістік қуаты жеткіліксіз толық пайдаланылмаса бұл ... ... ... ... ... ... сол себепті пайданың
төмендеуіне әкеледі. Сондықтан да талдау процесінде кәсіпорынның өндірістік
қуатында қандай ... ... ... ... толық пайдаланылып
жатқандығын анықтау және оның өзіндік құнға, пайдаға, рентабельділікке,
шығынсыз өнім ... ... ... ... және ... ... ... әсер ететіндігін анықтау керек.
Бұл талдаудың ақпарат көдері болып «Өндірістік қуат балансы», «Өнім
бойынша есеп», «Шығын ... ... ... мен ... ... есеп» және
т.б. жатады.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты болып қолда бар техника, технология
және енбекті ... ... мен ... бар ... ... ... мүмкін өнім өндірісін айтамыз. Ол адам-сағат, машина-
сағат, немесе өнімді ... ... ... не ... ... ... Кәсіпорынның өндірістік қуаты тұрақты бола алмайды. Ол
техниканың, технологияның, өндірісті ұйымдастырудың және ... ... ... ... өндіру көлемі
Жалпы коэффицент = ----------------------------------------------------
------- ... құны ... ... ... күндегі орташа өнім
өндірісі
Интенсивті жүктеу коэффиценті = ------------------------------------------
------- ... ... ... ... ... ... нақтылы не
жоспарлы құны
Экстенсивті жүктеу коэффиценті = -------------------------------------------
---------------- ... ... ... ... ... бөлігінің қолдану дәрежесін сипаттау үшін 1
шаршы м. ... ... ... ... ... ... Бұл
көрсеткіш кәсіпорынның өндірістік қуатын пайдалануда қосымша сипат ... ... өсуі ... ... ... және оның ... азаюына ықпал етеді.
Негізгі құралдарды пайдалану тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... бар резервтер туралы қажетті
ақпараттарды жинаумен ... іске ... ... ... ... ... ... Жөндеу тәжірибесінде жөндеу жұмыстарының
тұрақсыздық пен өзгерімділігі сипатында ол талаптар өзекті болуы керек.
Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... шешуді көрсетеді:
1) жоспардың есепті базасын күшейту оның ішінде.
а) еңбек құралдарын қолданумен ... ... және ... барлық процестер мен операциялар бойынша ... ... ... ... жоспарлы экономикалық көрсеткіштердің репрезентативтілігі мен
іскерлігін дамыту
в) жүйенің топтамаларында қатынастар мен байланыстарды дамыту
2) ... ... және ... ... толық келісімділігін
және жоспарлаудың жинақтылығын қамтамасыз ету;
3)жоспарды жасау ... және ... ... мен ... база арасындағы
ажырауын қысқарту;
4)жоспарлаудың үздіксіздігін қамтамасыз ету оған ... ... мен ... ... ... ... ... тұрақты түрде
перспективті жоспарды нақтылап отыру; ... ... ... ... ... ... техникалық
қамсыздандыру мен жөндеудің ең тиімді вариантын іздестіру жатады.
7)оптималды жоспарларды жасауға қажетті жағдайларды қамтамасыз ... ... мен ... ... ... мен ... жүйесін
жетілдіу;
Негізгі құралдарды дамыту жоспарларын жасаудың негізгі кезендеріне
жатады:
- міндеттің жалпы сипаты, ... ... ... және ... ... жағдаймен танысу, жоспарды жасауда қолдану үшін
бастапқы мәліметтерді талдау;
- ... ... ... мен ұйқасыздықтарды, «тар жерлерді»
анықтау); жүйені ... ... ... ... ... ... қате ... анықтау;
- қабылданған шешімді орындаудың анықталған қателіктер мен шектеулерді
ескере отырып, өндірісті ұйымдастырудың жаңа ... ... ... суретті құру;
- басқаруды ұйымдаструдың шарттық міндеттемелерін жүйе аясында жасау;
Жоспардың жетістікті орындалуы үшін (оның ішінде негізгі ... ... ... мен ... ... ... ... тәсілін табу. Ол
үшін үйлесімділікті келесі функция – ұйымдастыруды қолдану керек.
Ұйымдастыру негізгі құралдар мен оның ... ... ... және ... ресурстарды анықтауға қызмет етеді.
Бақылау мақсаты (есеп пен анализ) бір жағынан, ... және ... ... мен ... жақтарды анықтау, олардың уақытылы түзету
мен жоспар арасында сәйкестікті ... ету. ... ... ... роль атқарады: бір жағынан, ол жоспарлаудың алдында ... ... мен ... ... ... ... ... екінші
жағынан, жоспарды орындау кезіндегі пайда болатын ауытқулардың ... ... ... ол ... ... кейін басқарушылық циклді
аяқтайды және жетістіктерді бағалауға қызмет етеді.
Негізгі құралдарды қолданудың есебі ... ... ... бақылау мен есеп: негізгі құралдарды қолдану
жағдайын ... мен ... ... жөндеудің, техникалық қызмет
көрсетудің, эксплуатациялық кемшіліктерін анықтау; негізгі құралдар құнының
қозғалысы мен ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары және әрбір бағыт шегіндегі
шешілетін сәйкес міндеттері келесі кестеде ... ... және ... ... ... ... ... анықталады. Негізгі құрылымдық динамикасын
талдау, инвестициялық талдау қаржылық анализдің мазмұнын құрайды. Негізгі
құралдарды қолдану ... және оны ... ... ... ... ... ... бұл талдау түрлері арасында нақты
шектері жоқ.
Едәуір аналитикалық құндылық негізгі ... ... ... ... ...... қолдану тиімділігі болып табылады.
Жабдықты күту мен қолдану шығындары өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... талдау жүргізу әдістемесі оларды қолданудың ең
тиімді ... ... ... ... да талдаудың басты
ерекшеліктері: 1) негізгі құралдарды пайдалану шешімдерінің варианттылығы;
2) перспективке ... ... ... ... – инвестицияларды талдаудың негізгі түрі, оның
алдында ... ... ... және оны қолдану тиімділігінің талдауы
болу керек.Талдау сапасы мәліметтердің сенімділігіне ... ... ... есеп сапасы, негізгі ... ... ... ... ... ... квалификалық
топтарға жатқызылуының нақтылығы, аналитикалық есеп регистрлерін енгізу мен
жасаудың тереңдігі.
Талдаудың ақпарат көздері:
-ф.11 «негізгі ... ... ... ... ф. ҚБ «өндірістік қуат балансы»;
- ф. №7 «орнатылмаған ... ... ... ... НҚ ... алудың инвентарлы карточкалары;
2-Кесте Негізгі құралдарды талдаудың негізгі міндеттері мен бағыттары
|Талдаудың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... |НҚ салынатын капитал мөлшері мен |
| ... ... ... |
| ... ... мен ... |
| ... НҚ ... өзгерісінің |
| ... ... мен ... ... ... ... ... |НҚ қозғалысын талдау. НҚ пайдалану |
| ... ... ... |
| ... ... ... уақытын |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... қолдануға бағытталған |Капиталды жөндеу шығындарын талдау. |
|шығындар тиімділігі ... ... ... ... |
| ... ... жабдықты қолдану |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... тиімділігін |Капиталдық салымдар тиімділігін |
|талдау ... ... үшін |
| ... ... тиімділігін |
| ... ... ... ... ... басқарушылық есебінің
квалификалаудың функциялар бойынша кесіндісі төменде берілген.Негізгі
құралдардың айналым ... ... ... ... ... ... ... құралдар қозғалысының әрбір бағытталған шешімдерін қабылдауға,
салық негізінде ерекше ұйымдастырушылық блоктар ... цех) ... ... ... жалпы сипатына және қолдану бағытына
енбек құралдарының өндірісіне, бұл ... ... ... ... ... ... Осы ... жүруіне активті араласудың
мүмкіндіктері мен бағыттарына байланысты келесіні ... білу ... ... ... ... ... ... болады (негізгі
құралдар өзінің тұтынушылық құнын ... ... ... ... негізгі құралдар айналымының объективті заңдылықтарын ескеріп,
басқарушы ... ... ... ... ... ... ... барлық формалары. Басқару процесінде көптеген әртүрлі әдістер,
жолдар қолданылады. Олар басқару ... ... ... және ... ... ... ... қабылдау үшін
кезендер шаралар мен операциялар жиыны.
3-Кесте Негізгі құралдарды қолданудың басқарушылық есебі классификациясының
функциялар бойынша кесіндісі («машиналар» тобы)
|Басқару ... ... ... | |
| ... ... мен есеп ... |
|Эксплуатация |Машиналар, ... ... |
| ... ... жабдықтар паркі |экстенсивті |
| ... ету ... мен ... ... |
| ... ... мен аймақтардың|резервтерін |
| ... ... ... |анықтау, қор |
| ... т.б. ... ... ... |
| | ... есептеу |өсіру резервтері |
| | |т.б. |т.б. ... ... ... |Техникалық ... ... ... |схемасын, майлау |диагностика, ... ... ... ... ... |дайындау, |
| ... мен ... ... |
| ... графигі |тексерістерді жүргізу,|дайындау, |
| |мен ... ... ... |техникалық |
| ... т.б. ... ... ... |
| | ... техникалық |ұйымдастыру |
| | ... ... б/ша | |
| | ... т.б. | ... |ЖӨЖ ... ... ... ... ... ... ... |бригадаларын |
| ... ... ... ... ... |
| ... ауқымның, |паркі есебі және |жұмыстары |
| ... ... ... ... ... қамту, |
| ... ... ... ... |
| ... |талдау, жөндеуші ... |
| ... ... ... |
| |ық ... ету, ... ... ... ... ... тобы|т.б. |ету |
| ... | | |
| ... құру | | ... мен |Реконструкция, |Жұмыстарды ... ... және ... |
|және ... ... ... ... |проектісін ... ... және ... ... ... |
|басқа ... ... асу ... және |кадрларды ... ... ... ... ... |дайындау, ... ... ... ... |топтардың құрылымы|
|ация) |енгізу, ескірген ... |мен ... |
| ... |көрсеткіштерді талдау,|қамтамасыз ету |
| ... және |Эк-қ ... | |
| ... ... және т.б. | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... ... | |
| |т. | | ... ... ... ... ... |
|жүйелердегі |критерилер бойынша |бағдарламаларды жүзеге|техникалық ... ... ... ... |жаңалықтарды |
| ... ... ... ... |
| |техникалық ... ... ... |
| ... |ең ... ... | |
| ... арртыру, |таңдау т.б. | |
| ... ... | |
| ... жаңа | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... дәстүрлі| | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... т.б. | | ... ... ... ерекше орын алады өйткені ... ... мен ... ... байытылуы жүреді. Әдістемелер
тәжірибесінің басқару мақсаттарына қызмет етеді. Бұл әдістердің жүейсін
қолданумен бірге ... жаңа ... ... зерттегенде ол
туралы білімді ұлғайтады және заңдылықтарды түсінуге ... ... ... ... ... ... ... құралдарды пайдалануын
талдау
2.1 «Меркур Строй Сервис» ЖШС-нің технико-экономикалық сипаттамасы
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік «Меркур-Строй ... өз ... ж. ... министрлігіне №40669-1910-ЖШС болып тіркелгеннен бастап
жүргізіп келеді. Негізгі мақсаты табыс табу және ... ... ... ... ... негізгі пәні коммерциялық операцияларды
жүргізу, көтерме және бөлшек саудасымен ... ... және ... ... ... ... ... қаласы Майлина көшесі 79 үйде орналасқан.
Жіктелуі:
1. Меншік нысанына ... ЖШС ... ... жеке ... болып
табылады.
2. Ұйымдастырушылық құқықтық нысаны бойынша жауапкершілігі шектеулі
серіктестік.
3. Саласы бойынша аралас деп айтуға болады, ... ... тек ... ... қана қоймай, коммерциялық мәселелермен де айналысады.
4. Көлемі бойынша шағын кәсіпорын.
5. Мерзімдік сипаты бойынша үздіксіз жұмыс істейді.
6. ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікке тән икемділік қасиетін
игерген, өз өнімдері бойынша сұранысқа жауап бере алады және жоғарыда ... ... ісі оның ... ... ... ... ... құрылымы
ЖШС «Меркур Строй-Сервис» үйлер мен ғимараттарға ... ... ... Оған ... ... ... және ағаштан
жасалатын есіктер мен терезелерді айтуға болады. Кәсіпорынның өндірістік
технологиясын ... ... бір ... ... ... ... терезені жасау үшін профильдер германиядан алынады. Олар
арнайы сұраныстар бойынша, яғни ... ... ... ... ... ... стандарттарына сай өлшеніп әртүрлі ұзындықта кесімді.
Осы ... ... ... тұру үшін оның ... ... темір салынады.
Одан кейін профильдің ішіне кіргізілетін темір ... мен ... мен ... ... үшін ... ... Содан кейін темір
мықтағыштар кіргізіліп орнатылады. Әрі арнайы ... ... ... ... ... ... Артық жерлерін,
бұрыштар тазаланып арнайы жылытқыштар немесе суық ... үшін ... ... ... ... яғни қажетті деген жерлерге
фурнитуралар орнатылады да, ... ... ... ... ... ... берішуге жіберіледі.
Бұл кәсіпорында бухгалтерлік есеп жүргізу нысаны және ... ... ... есеп ... ... нысаны (шағын
кәсіпкерлік субъектілеріне арналған) ... ... ... ... ... түрде жүргізіледі.
Негізгі құралдардың есебі негізгі құралдарға №6 ... ... ... ... ... саласындағы кезендік қолдануға
сай деп (1 жылдан артық) табылады. Оларды қабылдау директор мен ... ... ... арқылы жүреді. Олар заңды және жеке
тұлғалардан сатып ... ... ... берілгенде келіп
түсті деп есептеледі. Объектінің жойылу құнын ... ... ... ... және жеке ... ... уақытының өткеніне
байланысты визуалды бағалау жолымен анықталады. Амортизацияны есептеу әдісі
ҚР-ң «Салық және бюджетке төленетін міндетті төлемдер» туралы ... ... ... ... бірқалыпты алу әдісімен есептеледі. Негізгі
құралдарды жөндеуге кеткен шығындар олар ... ... ... ... серіктестіктің материалдық емес активтеріне, өндірісте немесе
тауарларды өткізуде (жұмыс, қызмет көрсетуде) және ... ... құны жоқ, ұзақ ... ... (бір ... ... қолданылатын
ақшалай емес активтер жатады. Материалдық емес активтерді актив деп табу
үшін ... ... Егер осы ... ... ... субъектіге экономикалық
табыс әкелу ықтималдығы жоғары болса;
• Актив құны нақты болса.
Материалдық емес актив сырттан алынады және сол алыну кезіндегі ... құны ... ... оны пайдалану мерзімі дайындаған бұйыммен
есептеледі. Материалды активтер жойылды деп есептеледі, егер ... өтсе ... ол ... жіберілсе. Бұған да амортизацияны
есептеудің тікелей әдісі қолданылады.
ЖШС «Меркур Строй Сервис»-ң алдында ... ... ... ... ... тұр. ... нарық сұранысына бейімделуі керек
және тиімсіз өндірістен бас тартуы ... Сол үшін ... ... ... ... ... ... кейін миссия және мақсат керек. Кәсіпорын
миссиясы оның өмір сүруімен, мағынасымен байланысты, ЖШС ... ... ... құрылысқа қажетті материалдармен қамтамасыз ету. ... ... және ұзақ ... ... ... үрдісі жүреді. Зерттеп
отырған кәсіпорынға келесі мақсаттар тән:
1. Табыс, табыстың өсу қарқынын қолдау;
2. Сату, тауар ... сату ... ... ... ... кеңейту.
Ең негізгі мәселе табыстың өсу қарқынын қамтамасыз ету, ол үшін ... ... ... ... алу ... ... бұл
кәсіпорынның алдына қойған мақсатына нақты жетуін ... ... ... ... ... жасаудың мәні көптеген
баламалардың ішінен қажеттісін таңдап, ... ... істі ... бағыттау. Стратегиялық басқарудың маңызды мәселесі өзгермелі ортамен
өзара байланысты қалыптастырып және ... ету, ... ... беретін маркетингтік қызметті стратегиялық басқарудың алдыңғы
рольдерін беру. Осы стратегияның әрқашанда ... ... ... ... ... асырудағы ролін сапалы өзгертіп алдыңғы жоспарға
кіруі керек.
ЖШС «Меркур ... ... ... ... ... іске ... ... ЖШС «Меркур Строй Сервис» өнімдерімен қамтамасыз ету
2. Серіктестіктің нарықта жұмыс істеу сипатын анықтау
3. Кәсіпкерлермен ... ... ... ... ЖШС «Меркур Строй Сервис»-ң бәсеке қабілеттігіне жағдай жасау.
Кәсіпорынға нақты тауардың нақты нарықта немесе сегменттегі сұранысын,
тұтынушылардың тауарға ... ... ... ... ... және эстетикалық сипаттарын зерттеу керек.
Кәсіпорынның технико-экономикалық ... ... ... ... талдау жасағанда бірден анықталатыны кәсіпорынның
2003 жылы даму динамикасы өте жоғары, кәсіпорын 2003 жылы жаңа ... ... ... ... ... асыра бастады.
4-Кесте «Меркур Строй Сервис» ЖШС-нің 2002-2003 жылға негізгі технико-
экономикалық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2002 ж. |2003 ж. ... |2002 |
| | ... | | ... |2003 |
| | | | | |ж.ж. ... |
| | | | | | ... |
|1 ... ... ... |31053,4 |317200,8 |286147, |10,2 |
| ... ... | | | | | |
|2 ... ... ... |27810 ... |148638,5 |6,3 |
| |өзіндік құны | | | | | |
|3 ... ... ... |3243,3 ... ... |43,4 |
|4 ... ... |Мың.тг. |3606,2 |13160,8 |9554,6 |3,6 |
|5 ... ... ... |- |9143,8 |9143,8 | |
|6 ... ... |8671,7 |26912 |18240,3 |3,1 |
| ... | | | | | |
|7 | ... ... |18 |48 |30 |2,7 |
| ... саны | | | | | |
|8 ... ... |-1,16 |2,9 |4,06 |2,5 |
|9 ... ақы қоры |Мың.тг. |2317 |8064 |5747 |3,4 ... ... ... |Тенге |1,01 |0,59 |-042 |0,5 |
| |1 ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| |Бір ... ... |11 |14 |3 |1,3 ... |орташа айлық ақысы | | | | | ... |Қор ... ... |3,6 |12,1 |8,5 |3,3 ... ... ... |Тенге |481,7 |545,6 |63,9 |1,1 ... ... ... ... |1725,2 |6608,3 |4856,1 |3,8 ... ... өсу қарқыны бірнеше себептермен түсіндіріле алады:
- Кәсіпорын негізгі өндірістік құралдарды жаңадан көп ... ... ... ... ... көп ассортиментті тауарларды
ұсыну арқылы өз тұтынушыларын таба алды;
- Жабдықтарды, ... ... ... әкелушілермен тиімді келісім
шарттар орнатты; Ол елдер – Қытай, Ресей, ТМД ... және ... ... ... ... құрылыста ипотекалық несиенің қарқынды
дамуына байланысты және Алматы қаласында 2003 жылы ... мен ... ... құнның 20-30% өсуі де, кәсіпорын өнімне ... ... ... ... ... жалпы бағалар деңгейі өсіп жатыр;
- Кәсіпорынның өз қаражаттарын тиімді пайдалану ... да ... ... ... 2003 жылы ... өткізуден түскен табыс
286147,4 мың тенгеге немесе 10,2 есе өскені байқалады. Өткізілген өнімнің
өзіндік құны 148638,5 ... ... ... мен ... ... станоктарды, қол саймандарын сатып алуы арқылы цех
ішілік жұмысты ... ... ... ... өнім ... және ассортиментті кеңейту мүмкіндігі туындады. Бірақ бұл құрал-
жабдықтар өзін әлі өтей алмағандықтан, оның құны 1 ... ... ... ... ... ... Строй Сервис» ЖШС-тің қызметі 2003 жылы ... ... ... ... 286147,4 мың ... ұлғайды. Өзіндік
құнның өсу қарқынына қарасақ, 2003 жылы алдыңғы 2002 жылмен салыстырғанда
148638,5 мың тенге ... ... ... ... ... ... ... жалпы табыс 2003 жылы алдыңғы жылға
қарағанда 137508,9 мың тенге ... ... ... бұл шығындар 2002 жылғы ауытқу
көрсеткішіне қарағанда 9554,6 мың ... ... ... ... 2003 жылы еңбек ақы қоры 5747 мың тенгеге
өскен, соның салдарынан орташа ... ақы 14000 ... ... табыс 2003 жылы 2002 жылмен салыстырғанда 9143,8 мың тенгеге өсті.
Сондай-ақ, кәсіпорынның ... ... құны 2002 ... 3 есе ... ... ... 1 ... кеткен шығғындар
бойынша 2003 жылғы көрсеткіш 2002 жылға қарағанда -042 %-ға ... ... 2003 жылы ... 2002 ... салыстырғанда 2,5 есе
өсті.
5-кесте.«Меркур Строй ... ... ... ... ... |Шығындар |Өлшем |2002 ж. | 2003 ж. ... ... |
| ... ... | | ... есе |
| | | | | |2003 +,− | |
|1 ... |Мың. |18298.65 |191836.18 ... |10.52 |
| ... |тг. | | | | |
|2 ... ... |Мың. |3147,9 |28308,5 ... |8,68 |
| | |тг. | | | | |
|3 ... қор |Мың. |820,38 ... ... |13,35 |
| ... |тг. | | | | |
|4 ... да ... |8878,16 |77435,04 |68557,48 |8,72 |
| | |тг. | | | | |
|5 ... ... ... |31075,1 ... |276453,26 |9,9 |
| | |тг. | | | | |
|6 ... ... |Мың. ... ... ... |10,23 |
| ... ... | | | | |
|7 ... ... |Мың. |7097,55 ... |55115,44 |8,77 |
| | |тг. | | | | ... ... ... ... құнын талдаудың өте маңызды мәні
бар, ол белгілі бір көрсеткіштің өзгеріс тенденцияларын ... ... ... ... ... ... тапты. Экономикалық
элементтер бойынша шығындардың жіктелуіне қарай: материалдық, ... қор ... және ... да шығындарға бөлінеді.
Материалдық шығындар екі жыл арасында 2003 жылы ... мың ... 10,52 есе) ... Шығындар құрамында жалпы шығындардан материалдық
шығындар үлкен үлесті алады. Өйткені кәсіпорынның негізгі қызметі ... пен ... ... және ол ... сиымды сала болып
табылады. Мұндағы көрсеткіш алдыңғы 2002 жылмен ... ... ... немесе 10,52 есе өсті.
6-кесте 2002-2003 жылдардағы таза табыстың өзгеруі
|№ |Көрсеткіштер ... |2002 ж. |2003 ж. ... |
| | ... | | ... % |
|1 ... ... ... |Мың. тг. |31053,4 |317200 |921 |
| ... | | | | |
|2 ... ... |Мың. тг. |27810 |176448 |534 |
| ... құны | | | | |
|3 ... табыс |Мың. тг. |3243,3 |140752 |4239 |
|4 ... ... |Мың. тг. |3606,2 |13160,8 |264 |
|5 ... ... |Мың. тг. |-362,9 |9143 |2619 ... ... ... көрсетеді: 2002 жылға қарағанда 2003
жылы берілген қызметтің құны өсті, ол ... ... ... оң ... 2003 жылы жиынтық табыс 1407,52 мың. тг. болды. 2002 жылғы кезеңнің
шығындарына 2003 ... ... 264 %-ға ... Бұл ... есебінен
«Меркур Строй Сервис» ЖШС-і таза табысы 2619 ... ... ... өсімі кәсіпорын жұмысының тиімді екенін көрсетеді. Кәсіпорын тапқан
табысты тиімді жұмсап, тек қана басты мақсаттағы мәселелер мен ... ... ... ... мәліметтер бойынша «Меркур Строй ... 2003 жылы ... және ... ... ... ... ... талданған кезенде «Меркур Строй Сервис» ЖШС қызметкерлер саны
30 адамға өсті, олардың ішінде адам- жұмысшылар 8, ... 7, ... 15 ... Барлық адам санынан 2003 жылы еңбек персоналы 2,7 ... 2001 - 2002 ... ... ... ... ЖШС ... ... |Көрсеткіштер |2002 жыл. ... ... |
| | | | ... есе |
| | ... |% ... |% | |
|1 ... ... |18 |100 |48 |100 |2,7 |
| ... ... | | | | | |
|2 ... |10 |55,5 |18 |37,5 |1,8 |
|3 ... |10 |44,4 |30 |62,5 |3 |
| ... ішінде: | | | | | |
|4 ... |3 |16,6 |4 |8,3 |1,3 |
|5 ... |3 |16,6 |10 |20,8 |3,3 |
|6 ... ... |4 |11 |16 |33 |4 ... ... ... қызметкерлер саны 300% өсті. «Меркур Строй
Сервис» ЖШС-і ... сату ... ... ... персоналын асыра
жалдауға мәжбүр болды.. 2002 жылға қарағанда 2003 жылы жалақы қоры өсті,
ақшамен ... 5747 ... ... жұмысшылар саны 1,8 есе өсті, ал
қызметкерлер саны – 3 есе ... ... ... ... ... ... ЖШС орта еңбек
өнімділігінің ... ... ... |2002 ... |2002 ж. есе |
| | ... | |жыл. |2003 ... |
|1 |Өнімді өткізуден түскен |Мың.тг. |31053,4 |317200 |10,2 |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... ... |18 |48 |2,7 |
| ... саны | | | | |
|3 |Бір ... орта |Тенге |1752,2 |6608,3 |2,7 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... ... көрсеткіші ретінде бір
жұмысшыға өнімнің ... ... ... ... ... Сервис» ЖШС-де
бір жұмысшыға орта жылдық өнімділік 2002 жылы 1752 ... ал 2003 ... ... ... және 2,7 есе ... 2001-2002 жылдардағы «Меркур Строй Сервис» ЖШС-де жұмысшылардың
жалақы қоры ... ... ... | ... |2002 |2003 |2002 -2003 |
| | ... |ж. |ж. ... есе |
|1 |Жұмысшылардың жалақы қоры барлығы |Мың.тг. |2317 |8064 |3,5 |
|2 ... ... ... ... |Мың.тг. |1000 |2102 |3 |
| ... ... және т.б. | | | | |
|3 ... жұмыс үшін мейрам |Мың.тг. |366 |1922 |2,7 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
|4 ... ... |287 |1812 |6,3 |
|5 ... ... үшін ... ... ... |554 |1920 |3,4 |
|6 |Материалдық көмектер ... |18 |100 |2,6 |
|7 ... да ... ... ... |92 |208 |2,2 ... бір ... ... ... ... өнімділігі
көрсеткіштерін салыстырғанда, персоналдың өнеркәсіп-өндірістік факторы
енбек өнімділігіне әсерін ... ... ... ... жылы 2002 ... салыстырғанда 3,5 есе өсті. Ол кәсіпорынға 30 адам
жалдағанымен түсіндіруге болады. Жалақының тарифтік ставка бойынша өсімі ... ақы ... ... ... ... 1 ... ... келетін
мейрам, демалыс күндері, жұмыстан кейін істегені үшін ... ... ... ... ... ... ... төлеу бойынша да (6,3 есе) байқалып
жатыр. Материалды көмек 2,6 есе ... ... да ... ... ... жылы ... ... артық жұмыс үшін қосымша төлемдердің
өсімі жұмысшыларды тиімді ... ... ... ... ... ... артуына жағдай жасайды.
10-Кесте 2002-2003 ж.ж. негізгі құралдардың ... |Мың| |39| ... |.тг| |2,| ... |. | |2 | | |
| | |388,9 | |3217 | |
| | |3,3 | |16,7 | ... соңы |Мың| |86| ... |.тг| |71| ... |. | |,7| |9 |
| | |8613,3 | |26087,2 | |
| | |58,4 | |104,7 | ... ... |Мың| |- | ... |.тг| | | ... |. | | | | |
| | |- | |1589,7 | |
| | |- | |- | ... |Мың| |45| ... |.тг| |,2| |8 ... ... | | | | ... | |45,2 | |74,8 | |
| | |- | |- | ... ... |Мың| |90| ... |.тг| |18| ... |. | |,7| |8 |
| | |8957 | |2205,8 | |
| | |61,7 | |63 | ... басы |Мың| |- | ... |.тг| | | ... |. | | | | |
| | |- | |8613,3 | |
| | |- | |58,4 | ... құралдар |2002 жыл |Ба|2003 жыл ... ... ... ... ... ... |ы |
| ... ...... ... | |
| ... | ... | |
| ... | |өндірістік | |
| ... | ... | |
| ... | |-материалдық | |
| ... ... | ... ... | |
2.2 «Меркур Строй Сервис» ЖШС-де негізгі құралдардың пайдалануын ... ... ... айта ... кәсіпорынның негізгі
құралдарының құрамы өзгеріссіз қалған, ал олардың қозғалысы тұрғылықты
динамикада.
2002 жылы ... 9018,7 мың ... ... ... ... ... жоқ. ... өндіріс құралдары бойынша 8957 мың тенге келіп түсті,
шыққаны жоқ. Материалдық емес негізгі ... 61,7 мың ... ... ... ... жылы ... 22268,8 мың тенгеге негізгі құралдар келіп түскен
ал шығып кеткені 1589,7 мың тенге. ... ... ... ... мың тенгеге келіп түсті, және шығып кеткені 1589,7 мың.тенге болды.
Материалдық емес ... ... 63 мың. ... келіп түскен, шығып
кеткені жоқ.
2002-2003 жылдары барлық негізгі құралдардың 17520,2 мың. тенгеге өсімі
байқалған. Шығып кеткен барлық негізгі ... 1589,7 мың. ... ... осы ... 8,2 есе ... ол жыл ... барлық негізгі
құралдардың көлемінің 3 есе өсуіне байланысты болды.
Жалпы кәсіпорында негізгі құралдардың ... ... ... ... ... серпінімен салыстырғанда жоғары болып отыр. Мұның
бәрі кәсіпорында негізгі құралдардың дамуының ... ... ... ... ... ... ... енбек өндірісін арттырудың
мүмкіндіктері пайда болуда, өндірісті кеңейту, прогрессивті технлогияларды
енгізу мүмкін болып отыр. ... ... ... ... бөлігін
негізгі өндіріс түрлерінің құралдары құрап отыр.
Негізгі құралдардың қозғалысы ... ... ... ... ... ... коэффиценті
(8)
Sn – алып келінген негізгі құралдардың құны
Sk – есепті периодтың соңындағы негізгі құралдардың құны
2002 ... ... ... жыл
2003 жыл
2003 жыл
Негізгі құралдардың әкеліну коэффиценті көрсеткішін 2002 жылмен
салыстырғанда 2003 жылы ... ... тұр. Бұл 2002 жылы ... ... ... енгізуіне және сол кезенде шығып кеткен негізгі
құралдардың жоқ болғанына байланысты. Өз ... 2003 жылы ... ... ... болды, және барлық негізгі құралдар бойынша 18,2 пайызға
төмендеді, негізгі өндірістік құралдар 18 пайызға төмендеді, ал ... ... ... 43 ... ... ... ... енгізілу коэффиценті
(9)
Sвв – енгізілген жаңа негізгі ... ... ... ... ... жыл
2003 жыл
2003 жыл
Негізгі құралдардың енгізілу коэффиценті 2003 жылы 2002 ... ... Оның ... ... 2002 жылы ... ... өндіріс ауқымының негізгі бөлігін жеткілікті түрде
қамтамасыз етіп отыр, және де 2003 жылы ... ... ... ... ... ... процессінде немесе барлық жабдықтардың өндірістік
қуаты әлі толықтай ... ... ... жаңа ... ... ... отырған жоқ.
➢ Негізгі құралдардың шығып кету коэффициенті
(10)
Sв – шығып кеткен негізгі құралдардың құны
Sн –есепті периодтың басындағы негізгі ... ... ... ... жыл
2002 жылы негізгі құралдардың шығып кету коэффицентін есептеу мүмкін емес,
себе «Меркур Строй Сервис» ... өз ... ... ғана ... ... ... 2002 ... баланс бойынша негізгі
құралдар болған жоқ.
2003 жыл
2003 жыл
2003 жыл
2003 жылы шығып кету коэффицентінің көрсеткіштері ... ... ... бойынша 0,33; негізгі өндірістік құралдар бойынша 3,02;
материалдық емес негізгі құралдар ... ... кету ... ... жылы ... ... ... кету бабының «ғимараттар»
бөлімінде негізгі құралдар 457500 мың. ... ... ... ал ... 446556 мың. ... ... Бұл ғимараттар соманың барлығына жақыны
шығып кеткен. Оның себебі «Меркур Строй Сервис» ЖШС-і ... ... ... ... өсіп келе ... ... ... қанағаттандыра
алмағандықтан ол ғимарат саудаға қойылып сатылып жіберілді.
➢ Негізгі құралдардың жойылу(ликвидтілік) ...... ... ... ... жыл 2003 ... жыл 2003 ... 2003 ... жылы ... құралдардың жойылу коэффицентін анықтау ... ... жыл ... ... ... болған жоқ. 2003 жылы бұл
коэффиценттің елеусіз нәтижелері кәсіпорындағы ... ... мен ... ... ... сонымен қатар қызмет
көрсетуші жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... жатқандығын да байқауға болады.
➢ Негізгі құралдардың өсім қарқыны
(12)
2002 жыл
2002 жыл
2002 ... жылы ... ... өсім ... ... ... ... басында негізгі құралдар болған жоқ.
2003 жыл
2003 жыл
2003 жыл
Бұл коэффиценттің барлық негізгі ... ... ... және ... емес негізгі құралдар бойынша өсімі «Меркур Строй
Сервис» ЖШС-де өндіріс динамикасын сақтауға және оны ары ... ... ... ... құралдарды ауыстыру интенсивтілігі
(13)
Бұл коэффициент Т –жойылған негізгі құралдардың ауысымына бағытталған
енгізілген ... ... ... ... ... жыл
2002 жыл
2003 жыл
2003 жыл
2003 жыл
2002-2003 жылдары негізгі өндірістік құралдар және материалдық емес
негізгі құралдар бойынша ... ... ... ... ... Бұл ... ... негізгі құралдардың тиімді
пайдаланып жатқандығын көрсетеді, өйткені кәсіпорында қажетсіз немесе сынық
ебебінен пайдалануға жарамайтын ... ... ... бөлшек
жергілікті нарықта сатуда табылмауы, немесе оны шетелден алып келу өте ... алуы ... ... ... ... ... жатыр, себебі
жарамсыз жабдық өндіріске қажетті өндіріс алаңдарын алып жатуы мүмкін ... оны ... ... ... ... ... құралдардың қозғалысын талдау жоғарыда есептеліп
кеткен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның 2003 жылы
жетістікті жұмыс істегені байқалуда. Бастысы – ... ... құны ... ... ету үшін ... ... ... жатыр, ол дегеніміз негізгі құралдардың жаңаруының жоғары
серпіні қамтамсыз етілген. ... ... құны 17520 мың. ... ... ... ... әкелінуі -18% төмендеген, негізгі
құралдарды енгізу -18% төмендеген, жою коэффиценті де 0,7% ... ... ... қозғалысын талдау
|Көрсеткіштер |% |2002 жыл |2003 жыл ... |
| | | | |+,- ... ... |202 |8671.7 |26191.9 |17520.2 ... ... | | | | ... ... |18,25 |1.04 |0.8502 | ... ... % |-18 |1.039 |0.8512 |-0.189 |
|- ... өндіріс |-43 |1.056 |0,6017 |-0.187 ... | | | |-0.4543 ... % | | | | |
|- ... ... % | | | | ... ... | | | | ... коэффиценті, % |18,25 |1.04 |0,8502 |-0.189 ... ... |18 |1.039 |0,8512 |-0.187 ... ... % |43 |1.056 |0,6017 |-0.4543 ... ... % | | | | ... ... | | | |+0,33 ... кету ... |- |- |0,33 |+3,02 |
|% |- |- |3,02 |- ... % |- |- |- | ... ... % | | | | ... ... | | | | ... ... % |- |- |0,08 |+0,08 |
|- НӨҚ, % |- |- |0,07 |+0,07 ... ... % |- |- |0,13 |+0,13 ... құралдардың | | | |+2.38 ... ... % |- |- |2.38 |+2.39 |
|- НӨҚ, % |- |- |2.39 |+1,08 ... ... % |- |- |1,08 | ... құралдарды | | | | ... ... %|6606 |0,00501 |0.336 |-0.330 |
|- НӨҚ, % |6103 |0,0054 |0.335 |-0.329 |
|- ... ... % |- |- |- |- ... жылы ... құралдардың қозғалысы көп бағыттарда жақсарған.
Негізгі құралдардың өсімі өте жоғары болып ... ... ... бір ... түсіндіріледі кәсіпорында көп ... ... ... және де ... кеткені аз болып отыр.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын талдау төмендегі ... ... ... ... тозу ... негізгі құралдардың есепті периодтың соңындағы тозу сомасы
2002 жыл 2003 ... ... ... ... ... 2002 жыл ... 2003 жыл
Кәсіпорындағы негізгі құралдардың көлемі ұлғаю ... ... ... өсті, оған сәйкесінше жарамдылық коэффиценті 7,8% төмендеді.
➢ Негізгі құралдардың ... ... ... мен жабдықтардың
жалпы салмағының (Ур.н.), ... ... ... ... ...... тұрған машиналар мен жабдықтардың ортажылдық құны
Sқұн – ... ... ... ... жыл 2003 жыл
Өндірістің жалпы кө ... ... мен ... жалпы
көлемі көрсетілген периодта өсуде. Ол негізгі өндірістік құралдардың
құрылымын ... ... ... ... ... ... ... құралдардың қолданылу тиімділігін бағалау үшін келесідей
коэффиценттер қолданылады:
➢ Экстенсивті қолданылу коэффиценті (негізгі құралдардың уақыт ... – жыл ... ... тұрған машиналар мен жабдықтарды тиімді қолдануға
кеткен нақты уақыт
Тн = 365 күн*24сағат*m
m – жабдықтар бірлігінің саны
2002 жыл
2003 жыл
Негізгі ... ... ... ... 2003 жылы 17% - ... ... қолданылу коэффиценті (негізгі құралдардың уақыт
бірлігіндегі қолданылуы).
(18)
gф – бір күнде ... ... ... ... шығарылуы
gмах =Тм*N, где N – бір жабдықтың бір күндегі орташа өнімділігі
2002 жыл
2003 жыл
Негізгі құралдардың интенсивті қолданылу коэффиценті 2003 жылы 6% ... ... ... құралдардың экстенсивті қолданылуы интенсивті
қолданудан 2,8 есе көп болып отыр. «Меркур Строй ... ... ... ... ... ... ... ол толық қуатта істеп
тұрмаған барлық жабдықтардың өнімділігін максималды арттыру ... ... ... ... ... ... интенсивті пайдалануын арттыру
жабдықтардың тозу дәрежесінің өсуіне алып келеді. Кәсіпорындағы негізгі
құралдардың интенсивті және ... ... ... оң ... ... Қолда бар жабдықтардың қолданылу коэффиценті
(19)
2002 жыл 2003 жыл
➢ Орнатылған ... ... ... жыл 2003 ... бар жабдықтардың қолданылу коэффиценті 2003ж.1,2 %-ға төмендеді,
ал орнатылған жабдықтардың қолданылу коэффиценті 2003ж. 1,8%-ға өсті. Бұл
коэффиценттердің өзгерістері ... ... ... ... екенін көрсетеді. Өндірістің жабдықтар саны мен ... ... ... ... ... бар ... максималды
қолданылуын қамтамасыз ету керек.
Қор қайтарымдылық көрсеткіші барлық негізгі қорладың қолданылуының
құндылық көрсеткіші болып табылады.
(21)
2002 ж. 2003 ... ... ... ... 12,11 тг ... бұл кәсіпорын үшін
тиімді болып келеді. Бұл өзгеріске әсер ... ... ... ... ... құралдардың ортажылдық құнының өзгеруі
Негізгі құралдардың орта-жылдық ... ... ... ... 24,47 ... ... құралдар құнының өсуі кәсіпорынның өндірістік қабілеттігін
арттырады, жабдықтардың өнімділік қабілеттігін арттырады, кәсіпорынның
жағдайлары да ... ... ... ... ... жабдықтардың қолданылу тиімділігі өсіп жатыр, себебі 1000
тенге шаққандағы ... ... ... ... 10,9 ... көрсеткіштерге талдау жасағанда келесідей жағдайларға келеміз:
- Біріншіден жабдықтардың экстенсивті және интенсивті ... ... ... ... ... ... ... Бұл коэффиценттердің есепті периодты қарастырғанда, негізгі
құралдардың жеткілікті мөлшерде қолданылып ... ... ... 2003 жылы 100% қолданылудың негізгі құралдар 100% - тен ... ... ... ... жабдықтар тұрғызылған және де олар
істеп тұр. ... ... саны мен ... ... ... ... ... бар жабдықтардың максималды қолданылуын қамтамасыз
ету керек.
12-Кесте Негізгі құралдардың қолданылу тиімділігін ... | | | ... ... ... |2002 жыл |2003 жыл |+,- |003 |
| | | | | |ж.ж., |
| | | | | |% |
|1 ... ... |55 |72 |17 |30 |
| ... % | | | | |
|2 ... ... |69 |75 |6 |8,7 |
| ... % | | | | |
|3 ... бар ... |94,6 |95,8 |1,2 |1,2 |
| ... ... % | | | | |
|4 ... ... |94,6 |96,4 |1,8 |1,9 |
| ... ... % | | | | |
|5 |Қор ... тенге |3,59 |12,11 |8,5 |237 |
| | | | | | ... ... ... ... ... ... ауытқу: 11,8-7,57-9,17=--4,94
тенге
Қор қайтарымдылығы көрсеткіші негізгі құралдардың қолданылу тиімділігі
артқандығын көрсетеді (1000 тенге ... өнім ... ... ... құнын 10,9 тенгеге ... ... ... ... ... ол өз ... ... қатысатын капиталдың өсуін
көрсетеді. Қор қайтарымдылығына қор қарулануы мен енбек өнімділігі оң ... ... ... олар қор ... ... 4,94 ... ... өндіріс көлемінің артуына байланысты енбек өнімділігі арттқан
ол қор қайтарымдылығы деңгейінің өсуіне әкелді.
3 Тарау. Негізгі капиталды пайдалану тиімділігін ... ... ... ... ... арттырудың шетелдік
тәжірибесі.
Шетелдік тәжірибеде негізгі құралдардың түрлік құрылымын активті
бөлімнің үлес ... ... ... ... көп ... ... ал оның
аясында өнімділігі жоғары жұмыс машиналарын, көлік жабдықтарының, бақылаушы-
өлшеуші құралдардың үлес салмағын арттыру арқылы жүзеге асады. Өз ... ... өнім ... ... ... ... және ... көрсеткіштермен сипатталатыны ескеріледі пассивті
қорлармен салыстырғанда: өндіріс құралдары мобильді болу керек, ... ету ... ... ... ... бөлімінің қызмет ету
мерзіміне қарағанда бірнеше рет ... ... ... ... ... ... үлесі өнімнің қор сиымдылығының динамикасына зор әсерін
тигізеді.
Шетелдік мемлекеттердегі негізгі құралдардың түрлік құрылымының
өзгерісін ... ... ... ... ... ... 1991ж. ... өндірісте машиналар мен машиналық
инвентарлар үлесіне 38,1 % ал 2000 ... ... ... ... ... ... 2000 ж. тасымалдаушы құрылғылар, машиналар мен
жабдықтар ... 52,5% ... ... ... ал 1991 ... ... келді.
Венгрияда негізгі өндірістік құралдардың жалпы көлемінде машиналара,
жабдықтар, көлік құралдарының көп бөлігі 1995 ж. 33,6% – тен 2000 ж. ... ... ... ... ... 1991-2000 ж.ж. 77%- ке, ал
электромоторлар – ... ... ... ... құнында машиналар мен
технологиялық жабдықтардың салмақты бөлігі 1991 ж. 10,4% – тен 2000 ... – ке ... ... Сол ... көлік құралдарының салмақты бөлігі 5,4%
– тен 8,6% – ке дейін өсті, ал ғимараттар мен құрылыстар керісінше 80,7% ... 66,6% – ке ... ... ... мемлекеттер соңғы 10-15 ... ... мен ... ... жетістіктерге жетсе де, кейбір
жұмыстар әлі де аз механизацияланған болып табылады. Бұл ең ... ... ... ... және ... ... ... Бұндағы механизация деңгейі халық шаруашылығынан орташа ... есе ... бұл ... ... ... ... ... мәліметтері көрсеткені соңғы 10-15 ... ... ... ... өсу ... ... көп жағдайда
корсиымдылығының өсуі немесе өнеркәсіптің немесе құрылыстың (мыс Венгрияда)
немесе ауыл ... ... ... ... бәрі ... ... ... Сонымен қатар көлік және байланыстың қорсиымдылығы
төмендеді, ол халық ... ... ... ... ... тигізді. Бұл әсер өнеркәсіп салаларында, құрылыста және ... ... ... тек ... ... ... ... халық шаруашылығы қорсиымдылығы деңгейі мен
динамикасына экономиканың жеке саласындағы құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... Шығыс европалық
мемлекеттерде өндірістің қорсиымдылық деңгейі бойынша ... ... ... ... ... ... салаларға электроэнергияны, отын
және қара металлургия өндірісінің ... ... ... ... қорсиымдылығы орташа өнеркәсіп ... ... ... ... біршама жоғары; машина жасау мен металл өңдеуде,
жеңіл және ... ... ... ... біршама төмен.
Негізгі өндірістік құралдарды пайдалану тиімділігі ... ... ... ғана емес ұйымдастырушылық құрылымына да ... ... ... ... ... қорсиымдылығы динамикасы
көп ретте негізгі өндірістік құралдардың актив және ... ... ... анықталады. Чех мамандарының есептеулері
көрсеткені ұлттық табыстың ... ... ... негізгі
құралдардың пассив бөлімі әсер етеді, және де көлік құралдары ... ... ... ... ... ... 2000 ж. -2,90, ал
машиналар мен жабдықтар – 1,06 құрады.
Шығыс европа ... ... ... ... өсуі ... өнеркәсіп салаларында) көп жағдайда ... ... ... қосымша шығындарға байланысты. Бұл ...... ... құны ... тұрған қуаттардан ластауды жою
құнынан едәуір төмен. Мысалы ескі кәсіпорындарда тазалаушы ... ... ... ... ... аналогты жабдықтарды
орнату шығындарынан 20-30% (ал кейде 50%) ... Бұл ... ... ... бара ... ... мен ... өндіріс технологиясы бар
салаларда басқа салалармен ... көп ... ... ... ... жаңа ... мен өндіріс технологиясы бұндай шығындарды тікелей кіргізсе
қоршаған ортаны ластауға қарсы ... үшін ... ... ... Бұның
бәрі қоршаған ортаны қорғаудың ең рационалды жолдарын айқындап отырады.
Қазіргі ... даму ... ... ... ластауды басында
төмендететін, ал соңында толықтай ... ... мен ... ғана ... қажеттігі туындайды. Бұл ең соңында ... ... ... ... және ... ... әлсіздетуге
жағдай жасайды.
Табиғатты қорғаудың ғылыми-техникалық процестің екі шешілу бағыттары
бар.
Бір ... бұл ... ... мен ... қалдықтарды
қолданатын өндірістің жабық технологиялық циклына біртіндеп ... ... жаңа ... ... ... ... Жабық
өндірістік цикл – кең түсінік, оған кіреді: шикізатты комплексті қолдану,
оның кезенаралық реутилизациясы және толық ... ... ... ... қорғаудың ҒТП істеп тұрған және дәстүрлік
өндірістік қуаттарда шикізат пен материалдарды ... ... ... Шетелдік мемлекеттердің ақпараттарында ... ... ... ... ... және өндірістік қалдықтарды
шығаруды азайтуға да резервтері бар.
Әлі де шикізаттың ... ... ... шығу коэффиценті төмен
және шикізаттың қалдықсыз өндірісін қолданудың жеткіліксіз дәрежесін
көрсетуге болады. Нәтижесінде жыл ... ... ... ... ... ... ... өнімнің көмір өнеркәсібіндегі шығындары 21%
құрайды, темір рудасын игергенде -13-14%, ... ... ... ... алынады. Бүгінгі күні белгілі жайт көптеген өндірістерде халық
шаруашылық ... ... ... үнемдеуге капитал салымдарды
қамтамасыз ету пайдалы, ... ... ... капитал салымдарын
қолдануға қарағанда тиімдірек. Қалыптасы жатқан нарықтық орта жағдайында
экономиканың динамикасының ... ... ... ... бірі ... ... ... және отынды қатаң үнемдеу
тәртібін орнату болып ... ... ... (нарықтық қатынастары дамыған
мемлекеттер) негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін ... ... ... ... мен жағдайлар бар. Көп ретте мынадай жағдайлар
болады, кәсіпорын келесідей өнімді ... ... бар, олар ... ... жаңа ... ... ... тасушылары бар
бірақ та қажетті қосымша жабдықтарды алуға қаражаттары жоқ. Басқаша да
жағдай болуы мүмкін, ... ... ... жатпаған (немесе аз
қолданылып жатқан) жабдықтары, бақылаушы-өлшеуші құралдары т.б бар. ... ... ... өте ... болып табылады. Лизинг – үшжақты
келісім негізінде негізгі құралдарды жалға беру. ... ... ... 2/3 лизинг үлесіне тиеді. Лизинг кәсіпкерге
біруақытылы ірі салымдарда салудан, активтердің моральдық тозуынан ... ... ... ... ... ... ... және табысқа салықты азайту, жаңа жабдықты әкелгенде кедендік
баждардан, активтерді ... ... ... ... ... ... құны ... сатып алуды немесе мүлік берушіге қайтаруға мүмкіндік
береді.
Лизингтік ұйым жалға берушге уақытша ... ... ... ... ... береді. Бірақ та жалға ... ... ... ... ... ... басқа да
элементтері) иесінің меншігі болып қалады. Бұл жалға берудің түрі АҚШ-да 30
жылдары еңбек ... ... ... ... ... ... беру
үшін фирмалар құрғанда пайда болды. Бұл өткізу нарығы кеңейтіп сол ... ... ... ... ... ... жағынан ақтаған лизингтік фирмалардың қызметі
кредитті-қаржылық ұйымдарды ... ... ... ... қаржылық лизингтің пайда болуына себеп болды. Қаржылық ұйымдар
шаруашылық қызметтің табысты ... ... ... капиталдарын
инвестициялап лизингтік фирмаларды құрады, олар базалық қор құрайды ол
дегеніміз ... ... және ... ... басқа да
элементтерін сатып алып оларды жалға береді.
АҚШ лизинг дамуының ... ... ... ... экономикалық тиімді түрі ретінде оның басқа да өнеркәсібі
дамыған мемлекеттерде ... ... ... Ол ... ... ... ... құны 60 ж. басында-ақ 500 млн. долларға жетті. Ал
80 ж. лизинг кең ... ... ... ... шығындар (инвестиция)
қажеттігі дәстүрлік әдістер (өзіндік қаражаттар және кредит) көмегімен
қанағаттандыра алмады.
Англияда 60 ... ... ... ... ... Англия
американдық фирмалардың ұлттық ауқымы тар болғанда ұмтылған ең ... ... ... ... 1972 ж. ... иесіне бірінші қызмет ету жылында оған
амортизацияны толықтай есептеуге рұқсат ... үкім ... Сол ... ... жойылды. Бұл шаралар лизингтік қаржыландыру
көлемінің тез ... ... ... ... ... өте табысты бола
бастады. Содан кейін келісім шарттар көп ... ... ... болды. Лизинг алушы қажетті төлем жағдайларын орындаса оның
жеңілдіктерін қолдана ... ... жайт сол ... ... бірінші жылы 100% амортизация мүмкіндік алып, жекеменшік
қолданушылар алдында едәуір артықшылықтар алды. ... жылы олар ... тек 25% ғана ... ... мерзім бойы қолданушының есебінде лизингтік қаржыландыру
көрсетілуі туралы ... ... ... ... ... ... ... берушілерде болғандықтан олар актив құнының баланста көрсетуі керек
еді. Алайда бұндай жол ... ... ... қызметін кең қолданып
жатса оның жағдайын бағалауды қатты қиындатты. Келісімдер туралы ақпаратты
міндетті ... ... ету ... ... жойылды. Оперативтік лизинг
операциялары баланстан тыс қаржыландыру мәтінінде қалып отыр.
10 жыл бойы амортизациялық төлемдерді есептеу қағидалары бірнеше ... 1984 ж. ... ... құнының 25% сызып тастауға рұқсат
беретін қаржылық үкім шығарылды. Сонымен бірге корпорациялардың ... ... ... 1980 ж. ... ... ... қызметті мемлекеттік реттеу осы екі әдіс арқылы жүргізілді.
Лизингтің даму үлгісі жүргізілген шаралардың ... ... Ең ... ... 1972 ж. ... ... соң 1,5-2 жылдан кейін
болды, ары қарай азғана құлдырау ... 90 ж. ... ... ... ... жоқ болса да бұл үлгі инвестициялық процесте
ерекше орын алып келеді. Жабдықтарға бағытталған ... ... ... операцияларға тиесілі болды.
Англияның лизингі амортизациялық есептер және салық заңдары
өзгергеннен кейін ... ... ... Бұл қатынастардың дамуының
бәсендеуі ынталандырушы шараларды алып тастағанда немесе ... ... ... ... ... ... ал лизингтік қызмет көрсету арнайы ерекшеленген жоқ. Өз
кезегінде ... ... ... ... нәтижесінде олар келісімнің
пайдалы жағдайын ұсыну арқылы қолданушымен «бөлісті».
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... әуелі көпмиллиондық (big ticket) және ... ... ... өзгерістері олардың көлеміне тез әсер етті. Бұл жерде
қолданушылар ең біріншіден қаржылық көрсеткіштерді ескерді. Бір ... ... ... салықтық артықшылықтарды жою есеп жағдайларын
қиындатты. ... ... ... жатты. Коньюктуралық өсімдер
бұндай кезенде көлемдердің тез ... ... ... ... ... ... Лизинг берушілер өздерінің корпорацияларын
сақтап қалу үшін есеп ... ... ... қызметтерді ұсынды.
Нарықтық және оперативтік лизинг (small-ticket) келісім көлемдері
мемлекеттік ықпал шараларына басқаша түрде әсерленді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... беретін анықтаушы фактор болған жоқ. Соңғысы операцияларда
лизингтің ... ... ... Оған есеп ... тез ... ... жөндеуден және қызмет көрсетумен
байланысты шаралар (бұл фирманың қызмет жүйесін іске асыруға ... ... ... есеп ... ... ... нарықтық
оперативтік лизинг көлемі азаймады. Ол кезенде ... ... осы ... ... ғана ... қалды. Нарықтық құлдырау
кезенінде ... ... ... берді. Бір жағынан ұлттық
экономиканың ... ... ... ... ... әкелді,
екінші жағынан құлдырау кезендерінде оперативтік лизинг келісімдері маңызды
тұрақтандырғыш роль ... ... ... 90 ж. ... ... ... ... тез танымалдық алды. Бұған 1996 ж. енгізілген арнайы лизинг қаулысы
себеп ... ... ... құрылымы 90 ж. ортасында мына түрде
көрінді: 65% банкке тәуелді фирмалар, 16% – жабдықтарды шығарушы ... оның ... 13% – ... ... 4%– ... ... Англиямен салыстырғанда жаңа нарық қатысушылар пайда
болды – ... ... Бұл ... ... ... ... ... іздеу ең негізгі мәселе. Тәуелсіз фирмалар маңызды
роль атқарған жоқ, қарастырылып отырған қызмет аясы көп жағдайда банктермен
бақыланды.
Лизингті қолданушылар арасында 89% ... ... ... және 11% – жеке пайдалануға ... ... ... лизинг
бизнесінің ерекшелігі жатыр: өзіндік пайдалану ... ... ... ... ... және қарастырылады.
Лизингтік келісім объектілері келесі түрде: өнеркәсіптік жабдық –
39%, көлік құралдары (жартысынан ... ... – 43%, ... 17%, ... ...... ерекше лизингтік заңдары бар аз мемлекеттердің бірі. Оның
негізгі мазмұны ... көп ... ... ... ... және сипаттау. Оған жатады:
- «кредиттік жалға беру» (шартты түрде бұл ... ... ... түріне
жатқызуға болады);
- «жай әкелім» (басқаша сөзбен сатып алуға оперативтік лизинг опционсыз
келісімі);
- «сатып алуға ... ... Ең ... өзіндік пайдалану
ауқымындағы операцияларға қатысты; ... ... ... ... ... лизингі
Бірінші үлгіге қатысты барлық ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қолданушылар
өздерінің қаржылық сипаттамаларын әдейі бұрмалай алмайды. Францияның лизинг
тәжірибесінің ерекшелігі – ... ... ... ... егер ... ... ... жаңа энергия түрлерін игеру, қазып
алынатын пайдалы қорларды «қалпына келтіру» ... ... ... ... әріптестермен іскерлік контрактілер кіреді. ... ... ... мен ... салуға қатысты жеңілдіктері болады. Бұл
жүйе мемлекеттің басты салаларында лизингтің дамуын ынталандыру.
Италияда көп уақыт бойы лизингтік ... ролі аз ... ... 70ж. ортасында басталды: ол инфляцияның өсуімен, кредиттерді алудағы
қиыншылықтармен лизинг берушіге ұсынылған ... ... ... ... ... ... 25 жыл ... үздіксіз артып отырды.
80 ж. соңында олар 14 млрд ... ... 1988 ж. жаңа ... ... азайтты. Коньюктуралық сұраныс толқынында пайда ... ... ... ... ... ... Лизингте жалпы
инвестициялардың азаю себебінен құлдырау орын алды. Одан біршама аз дәреже
нарықтық лизингтік операциялар ... ... ... ... ... ... ... істеп жатты, олардың қосылу және жұтып алу ... ... ... ... ... болып банк филиалдары, өндірушілер (олар
компьютерлер мен ... ... ... және ... ... ... мен ... нарықта ерекше орын алды., бірақ та
қызмттерді олар емес оларға тәуелді бірліктер іске асырды.
Көбінесе лизингке өнеркәсіптік жабдықтар (51%), ... ... мен ... жабдық (9%), көлік құралдары (5%), ұшақтар,
кемелер, ... ... (2%), ал ... 6% ... ойымызша Қазақстанның өнеркәсібінде лизингті қолдану негізгі
құралдарды ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкін, ол өз кезегінде ... ... ... ... инвестициялауды қамтамасыз етеді. Қазақстан жағдайында
лизингті басты ... ... ... және лизингтік заңдарды ... ... ... ... ... негізгі құралдарды қолдануды жақсарту
жолдары
Өнеркәсіптің дамуының ең бір маңызды ... ... ... ету ... ... Ең ... оның тиімділігін арттыру және
ішкі шаруашылық резервтерді толығырақ ... ... ... ... Ол үшін
негізгі құралдарды рационалды пайдалану қажет. ... ... ... ... ... бойынша:
1. негізгі құралдарды іске енгізу
2. істеп тұрған негізгі құралдарды пайдалануды жақсарту
Өнеркәсіптің оның салаларының және кәсіпорынның негізгі ... жаңа ... ... және ... тұрған кәсіпорындарды
ұлғайту арқылы жеткізуге болады.
Жұмыс істеп тұрған фабрикалар мен зауыттарды ... мен ... ... ... арттыру көзі бола отырып өнеркәсіптегі
өндірістік ақпаратты жақсырақ қолдануға мүмкіндік береді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... бөлігін істеп
тұрған негізгі құралдардан алады, олар жыл ... ... ... ... есе ... құралдарды қолдану деңгейін анықтау үшін өндірілетін өнім
бірліктерінің натуралды және ақшалай ... ... ... ... ... анықтау үшін өнім өндірісінің тек натуралды
түріндегі көрсеткіштер ... ... ... ... ... ең ... ... өнім шығаратын өнеркәсіп
салаларының кәсіпорындарында қолданылады.
Өндірістік қуаттарды жоспарлауда және оның ... ... ... ... ... және т.б., негізгі құралдарды
қолданудағы ... ... ... ... ... барлық негізгі құралдарды қолданудың тиімділігін
ашыпкөрсетпейді. ... ... және ... ... ... ... ең бір ... мәселесі болып эксплуатацияға уақытылы
жаңа негізгі құралдарды, өндірістік қуаттарды енгізу және оларды тездетіп
игеру болып табылады. Жаңа ... мен ... ... ... ... халық шаруашылығы үшін техникалық ... ... ... ... алу, ... ... тездету сол арқылы
кәсіпорынның негізгі құралдарының моральдық тозуын ... және ... ... көтеруге мүмкіндік береді.
«Меркур Строй Сервис» ЖШС-нің жұмыс істеп тұрған негізгі құралдарын
және өндірістік ... ... ... ... ішінде жаңадан
эксплуатацияға енгізілгенін қосқанда келесі шаралар арқылы жүзеге асады:
1. Негізгі құралдарды және ... ... ... интенсивтілігін
арттыру.
2. Олардың жүктелу экстенсивтігін арттыру. Негізгі құралдар мен өндірістік
қуаттарды интенсивті қолдану ... ... ... ... бола
алады.
Өнеркәсіп кәсіпорындарының практикасы көрсетіп тұрғандай мына жерлерде
жабдық бірлігінің қуатының арту процесі жүріп жатыр:
• Станоктарда, машиналар мен ... ең бір ... мен ... ... ... процестің негізгі параметрлері артады (жылдамдық, қысым,
температура).
• Тек қана өндірістік процестер мен ... ... ... қоймайды сонымен қатар жабдықты қолдануды
және өндірістің түзу жүрісін ... ... және ... ... машиналар модернизацияланады және жаңаларымен ауыстырылады.
Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... жолымен, біртекті өнім өндірісіндегі токтаусыз-
тасқынды өндірісті ... ... ... ... ... ... ... сәйкес шикізатты таңдау және
өндіріске дайындау, кәсіпорынның, ... және ... ... ... ... ... ету. Сонымен қатар енбек құралдарын
өндеу жылдамдығын өсіруді және уақыт ... ... ... өндірістік алаңның 1 шармы м. өнім өндірісін ... ... ... да ... ... кіреді.
«Меркур Строй Сервис» ЖШС негізгі құралдарын ... ... ... ... техникалық қайта қарулануы және негізгі құралдардың
жаңару қарқынын арттыру. Өнеркәсіп салаларының ... ... ... ... ... фабрикалар мен зауыттардың тездетілген ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар үшін маңызды
болып келеді.
Негізгі құралдарды экстенсивті қолдануды жақсарту бір ... ... (бір ... ... айда, кварталда, жылда) істеп
тұрған жабдықтың жұмыс уақытын арттыру ал екінші жағынан кәсіпорын мен оның
өндірістік тізбегіндегі ... бар ... ... ... ... ... ... уақытын арттыру іске асады:
1. Кәсіпорынның цехтары арасында,өнеркәсіптің әр ... ... мен ... ... дамуының қарқындары мен
пропорциялары арасында, әрбір өндірістік участкедегі бөлек жабдықтар
топтарының өндірістік ... ... ... ... түрде
ұстап тұру.
2. Негізгі құралдарды күтуді жақсарту, белгіленген өндіріс ... ... пен ... ... жетілдіру осының бәрі
жабдықтардың дұрыс ... ... ... уақытылы
және сапал жөндеу жұмыстарын жасауға ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
3. Жұмыс уақытының шығындарындағы негізгі өндірістік ... ... ... ... салаларындағы кәсіпорындардың
маусымдық жұмыстарды ... ... ... ауысымдығын
жоғарылататын шаралара жиынын жүргізу.
Белгілі жайт ... ... ... ... ... ... басқа жабдықтардың бір бөлігі жөндеу мен резервте болады, ал
басқа бөлігі складта болады. Орнатылмаған жабдықтарды уақытылы ... де ... ... жабдықтарды іске енгізу (жоспарлы резерв пен
жөндеудегі жабдықтардан басқа) ... ... ... ... ... салаларында негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... үлкен мүмкіндіктер
бар. Металл кесуші станоктардың 50% астамы машина салушы және ... ... емес ... ... ... сол ... ... Машина салушы салада жабдықтарды қолдануды жақсартатын
маңызды бағыты жабдықтардың қолдану ауысымдығын жоғарылату болып ... ... ... ... кезде ауысым коэффиценті екі ... 1,4 ғана ... 70% ... ... ... ... ... бір бірлік жабдықтан алатын өнімді 25% үлкейтуге
болады. Жұмыстың ауысымдық коэффицентін ... ... ... ... ... ... ... негізгі жабдықтары толығымен
пайдаланылмайды себебі жұмыс күші жетіспейді.
Ірі өндірістік қауымдастықтарды құру ... ... ... ... және негізгі құралдарды пайдалануды жақсарту
мәселелерін шешуге үлкен ... ... ... ... ... ... техникалық қайта жарақтануына, осы кәсіпорындардан
олардың мамандығына ... ... ... ... ... ... орталықтарға және жұмыс күші резервтері бар кіші және орташа
қалаларда ... ... ... ... ... назар аудару керек.
Ауысымдықты жоғарылатудың маңызды мәселесі болып өндірістік процестерді
механизациялау мен ... және де ... ... қосымша
өндірістерде, бұл адамдарды ауыр механизацияланбаған жұмыстардан екінші
ауысымдағы квалификацияланған жұмыстарға ауыстыруға ... ... ... және складтық жұмыстарды тездетіп
механизациялау: өнеркәсіптік кәсіпорындардың негізгі және ... ... ... ... ... ... адамдарды босатуға; негізгі цехтарды жұмыс күшімен толтыруды
қамтамасыз етуге; ... ... ... ... ... ... ... алмай кәсіпорын өндірісін ұлғайту негізі
болып табылады. Жұмыс ... ... бар ірі ... ... ... жақсарту проблемасын оларды ... ... ... мен ... ... пен ... жетілдіру арқылы шешуге болады.
«Меркур Строй Сервис» ЖШС негізгі құралдарды пайдалану ... ... ... ... ... ішкі ... ... қысқарту табылады, өйткені кейбір өнеркәсіптік кәсіпорындарда олар
барлық жұмыс уақытының 15-20% алады.
Негізгі ... ... ... үшін маңызды болып мамандардың
квалификация дәрежесі, әсіресе машиналар, механизмдер мен агрегаттар және
басқа да ... ... ... ... жұмысшылардың
квалификациясына байланысты болады.
Жұмысшылардың енбекке адал және ... ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Белгілі жайт моральды және материалды ынталандыру жүйесін жетілдіруден
негізгі құралдарды ... ... ... ... ... Жаңаша
экономикалық ынталандыру және ... ... ... ... ... талдау жасау
көрсететіні жаңа экономикалық механизм оның ішінде өндірістік ... ... ... ... қарау, рентабельділік деңгейін анықтау үшін
жаңа көрсеткішті қолдану, кәсіпорындарда ынталандырушы құралдарды ... ... ... пайдалануды жақсартуға ықпал етеді.
Өнеркәсіптің барлық басқарушылық ... ... ... ... ... кез ... шаралар жиыны өнім өндірісі
көлемін жоғарылатуды қамтамасыз ету керек ең ... ішкі ... ... және ... ... ... машиналар мен жабдықтарды
толығырақ қолдану арқылы, ауысымдық коэффиценті жоғарылату есебінен,
тоқтауларды жою ... жаңа іске ... ... игеру мерзмідерін
қысқарту есебінен, өндірістік ... ... ... ... ... ... ... жақсартуда жұмысшыларды материалды
ынталандыру маңызды болып табылады.
Негізгі құралдарды тиімді ... ... ... мағынасын қайта
бағалау қиын болып табылады. Бұл мәселенің шешілуі: қоғамға керекті өнім
өндірісін жоғарылату, құрылған ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру, мемлекеттегі
жабдықтардың балансын жақсарту, өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... жинастыруларын ұлғайтуды білдіреді.
Негізгі құралдарды толығырақ пайдалану өндіріс көлемі өзгергенде жаңа
өндірістік қуаттарды енгізу қажеттіліктерін азайтады, кәсіпорынның ... ... ... үлес бөлігін тұтыну қорына салымдарының
көбеюі, құралдардың көп бөлігін технологиялық ... ... ... ... алып ... құралдарды пайдалануды жақсарту өз кезегінде олардың
айналымдылығын тездетеді, ол ... ... және ... ... ... ... ... және де негізгі құралдардың
жаңару қарқынын тездетеді.
Сонымен негізгі құралдарды тиімді пайдалану экономикалық реформаның
қазірігі ... ... ... - ... ... ... жақсартумен
тығыз байланысты, өйткені нарықтық бәсекелестік жағдайында сапасы жоғары
өнім үлкен сұранысқа ие ... да тез ... ... ... ... істеуі олардың қолдануын
жақсартудың интенсивті және экстенсивті ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды экстенсивті
пайдалануды жақсарту бір жағынан календарлық периодтағы ... ... ... ... ... ... ал екінші жағынан кәсіпорындағы
барлық жабдықтардың ішінде істеп тұрған жабдықтардың ... ... ... ... ... маңызды бағыты болып:
- жабдықты жөндеу қызметінің сапасын жоғарылату ... және ... ... ... шикізатпен, отынмен, жартылай фабрикаттармен
уақытылы қамтамасыз ету арқылы жабдықтың ауысым аралық тоқтауларын
қысқартуға және жоюға ... ... ... ... ... ... оның ... ауысым
коэффицентін жоғарылату.
Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін жақсартудың маңызды жолы болып
артық жабдықтардың санын азайту және де ... ... ... ... ... ... көп ... жойылуы өндіріс өсімін
қабілеттерін азайтады, физикалық тозу жағдайынан енбектің тура шығындарын
алып ... ... ... көп уақыт сақталуынан ол жиі жарамсыз ... Ал ... ... ... жағдайдағы жабдық моральды тозған ... ... ... ... экстенсивті жолы толығымен
қолданылмаса да оның шегі бар. Керісінше интенсивті жолдың қабілеттері өте
ауқымды болып келеді. Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... жүктелу дәрежесін жоғарылатуды
білдіреді. Жабдықтың интенсивті жүктелуін жоғарылату істеп тұрған машиналар
мен механизмдерді ... және ... ... ... ... ... ... мүмкін. Технологиялық процестің оптималды режимі
кезіндегі жұмыс жұмысшылыр санының өсімінсіз ақ, өнім бірлігіне материалдық
шикізат ... ... ... ... құрамын өзгертпей ақ
өнімнің өндірісін көтеруді қамтамасыз етеді.
Негізгі ... ... ... ... енбек
құралдарын техникалық жетілдіру жолымен және ... ... ... ... ... «тар ... жою ... жоспарланған өнімділік мерзіміне жетуін қысқарту, енбектің
ғылыми ұйымдастырылуын жетілдіру, жұмыстардың ... ... ... ... және ... ... арқылы.
Техниканың жетілуімен және онымен байланысты ... ... ... да ... ... ... жоғарылату мүмкіндіктері де шектелмеген.
Негізгі құралдарды тиімді пайдалунды жоғарылатудың маңызды бір бағыты
болып олардың құрылымын жетілдіру болып табылады. Өйткені өнім ... ... ... ... ғана іске асады, сондықтан да негізгі
құралдардың жалпы құнында олардың үлесін көтеру ... ... ... ... ... ... қор ... әкеледі, өйткені бұл
жағдайда өнімді тікелей өндіру жоғарылауы ... ... жоқ. ... ... ... пропорционалды дамуынсыз негізгі цехтар толық серпінмен
жұмыс істей алмайды. ... да ... ... ... ... ... ... оларды пайдалануды жақсартудың маңызды бағыты
болып табылады.
Қазіргі жағдайда негізгі құралдарды тиімді пайдалануды ... да бір ... ... ... Ол ... ... ... және кәсіпорындардың жекешелендірілуі. Екі жағдайда да негізгі
құралдар енбек ұжымының меншігі болады да ... ... өз ... ... ... оған негізгі құралдардың өндірістік құрылымын
өз еркімен белгілеу және де ... ... ... ... бұл ... ... ... мүмкіндік береді.
Қорытынды.
Қазақстан Республикасында экономикалық қатынастардың дамуы соңғы
жылдарда ... ... ... өсуіне әкелді. Қазіргі
кезде негізгі капитал рентабельді және бәсекеқабілетті өндірістің маңызды
көрсеткіші болып табылады.
Негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... көтеру алғышарттары мен өндірістің
бәсеке қабілеттілік деңгейін ... ... ... ... пайдаланудағы қиыншылықты нүктелерді анықтаға мүмкіндік беретін
талдау қажет.
ЖШС «Меркур Строй Сервис» 18.06.00 ж құрылды, оның ... ету ... ... ... ... ... ... технико-экономикалық көрсеткіштерге талдау
жасай отырып кәсіпорынның қаржылық жағдайының ... ... өнім ... ... оның сатылымы өседі, бір өнімге шаққандағы
шығындар ... ... ... жаңа ... ... ... туындады,
ол өз кезегінде еңбек өнімділігінің артуына алып келді.
Негізгі құралдардың құрамын талдау жасағанда оның құрамы және қозғалысы
тұрғылықты динамикада болып ... жылы ... ... құралдар құнының өсуі оның ішінде негізгі
құралдардың басқа салаларында да байқалуда. Бұның ... ... ... ... прогрессивті динамикасын көрсетеді, өйткені негізгі
қорлар өсімі едәуір артқан, жабдықтардың паркі жаңаруда, ... ... ... ... ... технологияларды енгізуге
мүмкіндіктер туындауда.
2003 жылы негізгі құралдар құнының өсуі байқалуда. Кәсіпорынның негізгі
құралдар қозғалысын ... ... оның өте ... ... істегені туралы
айта аламыз.
Ен бастысы кәсіпорын негізгі құралдардың өсімін қамтамасыз ету үшін
қаржылық көздерді таба ... ол ... ... ... ... ... қамтамасыз етілді.
2002 жылы негізгі құралдардың өсімі 2003 жылмен ... ... да ... ... де жоқ. Кәсіпорындағы негізгі құралдар
тозуы біршама өсіп жатыр, себебі жабдықтар өнімділігі өсу әсерінен ... да ... мен ... ... ... ... ... периодта өсті. Бұның себебі 2002 жылы ... ... жоқ ... ... ... ... үшін ... өндірістік құрылымын жақсарту керек.
Қор қайтарымдылығы 2003 жылы өсті бұл ... оң ... Бұл ... ... ... орта ... өсу ... негізгі
қорларды пайдалану тиімділігі артқанынан болды. Негізгі қорларды пайдалану
тиімділігі өсуде, ол жабдықтың экстенсивті және ... ... ... ... ол дегеніміз негізгі құралдарды уақыт бойынша
пайдалану ұлғайды. 2003 ... ... ... ... ... ... ... Осы кезекте кәсіпорындағы жабдықтар
толықтай орнатылып және ... ... жоқ. ... ... ... санынан жоғары тәуелділігі жағдайында кәсіпорындағы бар жабдықтарды
максималды пайдалану жолдарын қарастыру керек.
Қор қайтарымдылығы көрсеткіші ... ... ... ... тиімділігінің өсуін , сол себепті қор сиымдылығының өсуін, бұл өз
кезегінде өндіріске қатысатын капиталдың ұлғаюын білдіреді.
Қор қайтарымдылығының өсуіне ... ... мен ... ... ... Бұл ... одан ары ... үшін сатып алушылардың
сұранысы көп тауарларды шығару және сату ... ... ... ... (сиақылар, премиялар, және де жабдықтарды
модернизациялау мен жаңа ... ... сол ... ... ... да қор қайтарымдылығының өсуіне жағдай ... ... ... ... ... ... ... жүргізу. Өнімнің
өзіндік құнын аз құнды материалдарды қолдану арқылы ... ... ... емес ... ... ... болады. Сонымен қатар кәсіпорынға ... ... және жаңа ... ... ... керек.
Бұл ұсыныстарды орындау арқылы «Меркур Строй Сервис» ЖШС-і қалыптасқан
жағымды жағдайды ұстап тұруға және одан ары жақсартуына ... ... ... Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімдік (2030 ... даму ... ... А.П. ... производства в новых условиях хозяйствования.
– М. Недра, 1990.-222с.
3. ... А. М. ... ... ... – М: Советская
Россия, 1990г.
4. ... ... ... арналған индустриалды-инновациялық
стратегиясы.
5. Силин А.Н. Живой и ... труд в ... ... – М. ... 1990. – 207с.
6. Механизм эффективности производства – М: Мысль 1990 г.
7. Тальмина П.В. Финансовые рычаги повышения фондоотдачи. – М. ... ... 1990. – ... ... Т.А. ... ... и ... его использования.
– Алма-ата. Наука, 1990. – 360с.
9. Каренов Р.С. Цикл ... ... ... ...... ...... Гылым, 1993. – 248с.
10. Спицын А.Т. Накопление и инвестиции: новые ... ... ... ... 1990, - ... Шокаманов Ю.К. Движение основных средств // ...... – 2000. - №1 -2. – С. 75 – ... ... ... ... ... Астана, 2004 жыл, 19 наурыз.
– Егеменді Қазақстан 20 наурыз, 2004 жыл.
13. Салық кодексі – Официальная ... ... ... М. ... ... эффективности капиталовложений: Пер. с
англ. – М.: Инфра-М, 1996. – 432с.
15. ... В.В. ... ... Пер. с ... – М.: ... «Экономика», 1997. – 479с.
16. Тодаро М.П. Экономическое развитие: Учебник / Пер.с ...... ... МГУ, ... 1997. – ... ... Пол. ... образ мышления: Пер. с англ. – М: Издательство
«Дело», 1992. – 704с.
18. Шарп У., Александер Г., Бейли Дж. ... Пер. с ... – М.: ... 1998. – 1028с.
19. Аникин Б.А. Высший менеджмент для руководителей: Учебное пособие. – М.:
ИНФРА-М, 2000. – 136с.
20. Брэддик У. ... в ... Пер. с ... – М.: ... 1993.- ... Вейл Питер. Искусство менеджмента: Пер. с англ. – М: ИНФРА-М, 1997. –
344с.
22. Виссема Х. ... в ... ... ... ... в ... ... Пер.с англ. – М. ИНФРА-М,
1996. – 228с.
23. Гроув Эндрю С. Высокоэффективный ... ... ... – М.:
Информационно-издательский дом «Филинь», 1996. – 280с.
24. Друкер П. Эффективное управлениен. Экономические ... и ... ... ... – М. ... 1998. – ... Лэнд ... Э. Менеджмен – искусство управлять: Пер.с англ. – М. : ... 1995. – ... ... Н.А. ... и ... ...... 1994. – 495с.
27. Сабден О. Что делать для восстановления экономики Казахстана? – Алматы:
Общественно-политическое издательство «Санат», 1999. – 600с.
28. Мамыров Н.К. ... и ... ... ...... ... 1998. – ... Амосов А. Повышение производительности общественного трдуа ... – 2000. – 1. – С.35 – ... ... В,. ... А. ... производительности:
европейский подход // Экономист. – 2000. – 11.- С.35 – 40
31. Гордановская В. Нормативные ... ... ... ... хозяйство. – 1991. – 6. – С.44 – 52
32. Трусов А. ... ... на ... ... ... – 1992. – 5 –С.92 – 94.
33. Умирзаков С. Ы., Абилов Е.К. ... ... ... ... ... в ... – Алматы: ЧП «ЮАТ», 2001. – 135с.
34. Бабо А. Прибыль: Пер.с франц. – М: АО ... ... ... 1993. – ... ... Ф.И. ... – основной показатель результатов деятельности
организации // ... – 2000. – 6. – ... ... Л.М. Три ... ... (введение в общую теорию прибылие,
рынка и денег). – М: Финансы и статистика, 1995. – ... ... Ж. ... и ... внутренней нормы рентабельности
инвестиций // Экономист. – 2002. – 7. – С.76 – 80
38. Морозова Т.Г., Пикулькин А.В., ... В.Ф. и др. ... ... в ... ... Учебное пособие, -. – М. ЮНИТИ-ДАНА, 1999.
– 318с.
39. ... Н. ... ... ... на ... ... реформ //
Экономист. – 201. – 6. – с.27-34.
40. «Меркур Строй Сервис» ... ... ... ... және ... ... енбегін машина енбегімен ауыстыру
Жаңадан енгізілетін реконструкцияланатын қайта қаруланатын кәсіпорынның
қуат бірлігінің құнын азайту
Жаңадан енгізілген ... ... ... және ... ... жақсарту
Жабдық жұмысының ауысым коэффицентін
жоғарылату
Істеп тұрған кәсіпорындарды техникалық қайта қаруландыру реконструкциялау
және жаңа кәсіпорындарды салу арқылы жабдықтың өнімділігін ... ... өсу ... ... ... бухгалтер
ПВХ цех бастығы
Мастер
Сауда бөлімі
Есеп бөлімі
Коммерциялық бөлім
Алюм. цех бастығы
Өндіріс
Цех
Ағашты өңдеу мастері
Құрылыс мат. сауда салоны
I орынбасар
Мебель цех мастері

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның негізгі құралдары есебі121 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын жаңарту нысаны ретінде лизингті дамыту27 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын пайдалану тиімділігінің теориялық негіздері33 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын пайдаланудың теориялық негіздері60 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарының есебі9 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарының экономикалық маңызы42 бет
"Кәсіпорынның өндірістік қорлары."5 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдай94 бет
Кәсіпорынның ұзақ мерзімді активтерін талдау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь