Экономикалық теория пәні және оның зерттеу әдістері


Ғылым мен оқу пәні арасында айырмашылық бар. Оқу пәнінде ғылымға тікелей қатысы жоқ нақтылы өмірлік мысалдар, түрлі түсіндірулер қолданылады. Бірақ ғылымға да, оқу пәніне де методология бірдей қажет. Методология дегеніміз – ғылыми танудың нысаны (формасы), әдісі, ұйымдастыру принциптері туралы ілімі.
Экономикалық процестері танып – білу әдістерінің жаратылыстану ғылымдарындағы зерттеу әдісінен айырмасы бар. Бірақ барлық жағдайда да зерттеу мен білім беруде диалектикалық тәсілді қолданады. Бұл әдістің негізін ежелгі гректер қаласы, ал оны ғылыми жүйеге салуда неміс философы Гегельдің еңбегі зор. Шын мәнісіндегі ғалым адам барлық процестерді даму үстінде ойлап қарайды, яғни диалектикалық тұрғыдан ойлайды деген сөз. Олай болса ғылыми тану процестер мен құбылыстардың мәніне, олардың арасындағы өзара байланысты, дамудың себебін және қозғаушы күшін зерттеуге тиіс. Ғылыми танудың нысаналары мен әдістері көп. Олар объективті жағынан есептелген (статистикалық), жинақталған материалды анализ және синтез, индукция, жүйе (система) түрінде қарау, болжамдар жасау және тексеру, эксперименттер жүргізу, логикалық және математикалық үлгі (модель) жасау.
Экономикалық зерттеулердің маңызды әдісі – ғылыми абстракция. Ол басқа да гуманитарлық, жаратылыстану, техникалық ғылымдарда қолданылады. Ғылыми абстракция дегеніміз – зерттеу пәнін жеке, кездейсоқ, қысқа мерзімді, дара құбылыстардан біздің түсінігімізді оқшаулап, оның тұрақты, әрдайым қайталатын мәнін, маңызын ашу.
Осылай болған жағдайда ғана объектіні мүмкіндігінше жан – жақты қамтуға, оның заңдарын белгілеуге, оларға материалдық нысан беруге болады. Мысалы: баға қозғалысын алсақ, бір қарағанда ол түсініксіз, шегі жоқ, шым – шытырық процесс тәрізді, бірақта баға өрісінің (динамикасы)

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Экономикалық теория пәні және оның зерттеу әдістері
Ғылым мен оқу пәні арасында айырмашылық бар. Оқу пәнінде
ғылымға тікелей қатысы жоқ нақтылы өмірлік мысалдар, түрлі
түсіндірулер қолданылады. Бірақ ғылымға да, оқу пәніне де
методология бірдей қажет. Методология дегеніміз – ғылыми танудың
нысаны (формасы), әдісі, ұйымдастыру принциптері туралы ілімі.
Экономикалық процестері танып – білу әдістерінің жаратылыстану
ғылымдарындағы зерттеу әдісінен айырмасы бар. Бірақ барлық жағдайда
да зерттеу мен білім беруде диалектикалық тәсілді қолданады. Бұл
әдістің негізін ежелгі гректер қаласы, ал оны ғылыми жүйеге салуда
неміс философы Гегельдің еңбегі зор. Шын мәнісіндегі ғалым адам
барлық процестерді даму үстінде ойлап қарайды, яғни диалектикалық
тұрғыдан ойлайды деген сөз. Олай болса ғылыми тану процестер
мен құбылыстардың мәніне, олардың арасындағы өзара байланысты,
дамудың себебін және қозғаушы күшін зерттеуге тиіс. Ғылыми
танудың нысаналары мен әдістері көп. Олар объективті жағынан
есептелген (статистикалық), жинақталған материалды анализ және
синтез, индукция, жүйе (система) түрінде қарау, болжамдар жасау
және тексеру, эксперименттер жүргізу, логикалық және математикалық
үлгі (модель) жасау.
Экономикалық зерттеулердің маңызды әдісі – ғылыми абстракция.
Ол басқа да гуманитарлық, жаратылыстану, техникалық ғылымдарда
қолданылады. Ғылыми абстракция дегеніміз – зерттеу пәнін жеке,
кездейсоқ, қысқа мерзімді, дара құбылыстардан біздің түсінігімізді
оқшаулап, оның тұрақты, әрдайым қайталатын мәнін, маңызын
ашу.
Осылай болған жағдайда ғана объектіні мүмкіндігінше жан –
жақты қамтуға, оның заңдарын белгілеуге, оларға материалдық нысан
беруге болады. Мысалы: баға қозғалысын алсақ, бір қарағанда ол
түсініксіз, шегі жоқ, шым – шытырық процесс тәрізді, бірақта баға
өрісінің (динамикасы) нақтылы факторлар: сұраныс пен ұсыныс, сондай-
ақ өндіріс және тасымал шығындары т.б. белгілейді.
Абстракция әдісінің де шегі бар. Оны зерттеушінің дарындылығы
белгілейді. Абстракциялау процесінде категориялар, ұғымдар
тұжырымдалады, олар құбылыстар мен процестердің жеке – дара
жинақталған жағын білдіреді. Тану процесіндегі қозғалыс белгілі
заңдылықтар тұжырымдалғанда жалпыдан жекеге, абстракциядан нақтылыққа
қарай жүреді.
Индукция мен дедукция. Ғылымда, оның ішінде экономикалық
ілімде жеке процестерді білу ғана жеткіліксіз. Ол бастапқы қадам.
Нақтылы өмірде бір – бірінен алшақ заттар мен құбылыстар жоқ. Бәрі
де өзара байланысты, ғылымның іздегені шындық. Ғылыми жүйенің
қалыптасуы индукция және дедукция деген методологиялық әдістермен
жүзеге асады.
а) Индукция – жеке оқиға, құбылыстардан логика арқылы жалпы
қағидалар, принциптер шығарады.
б) Дедукцияда – керісінше, жалпы қағидалар негізінде экономикалық
объектілердің, процестердің кейбір жеке алынған ерекшеліктері
сипатталады. Тарихи және логикалық танудың бірлігі экономикалық
ғылымда орын алады. Әрбір экономикалық жүйенің логикалық байланысы
бар. Біріншіден, олар бір – бірімен динамикалық өзара әсер
ететін қатынаста болады. Бүгін аргументті (дәлел) болған зат,
ептеңінде қызмет рөлін атқаруы мүмкін. Екіншіден, жүйенің әрбір
элементі тарихи даму процесінде болады. Сондықтан тарихи және
логикалық бірлікті сақтау проблемасының маңызы зор. Мұның өзі
жүйенің және оның элементтерінің пайда болуын білу үшін ғана емес,
әсіресе оның үрдісін (тенденциясын), сатыларын анықтауға қажет.
2. Экономикалық жүйенің белгілі бір үлгіге түсіру өте
күрделі де қиын міндет. Экономикалық жүйенің жекелеген элементтерін
жан – жақты талдап, экономикалық заңдарды топшылап, оларға түрлі ат
қоюға болады. Бірақ қазіргі таңда бұл ғылымға жеткіліксіз,
экономикалық теорияны практикада пайдалану үшін
экономикалық математикалық модельдер қажет, оларды пайдалану арқылы
ғана экономиканың жағдайын түсінесің, оған “диагноз” қойып емдеу
әдістерін анықтай аласың, белгілі мерзімнен кейін экономикада не
болатыны, қабылдаған шешімдерінің әлеуметтік – экономикалық нәтижесі
қандай екенін дәлелдеп айтуға мүмкіндік туады. Экономиканың
математиканың модельдеу өте қиын іс. Онымен бірге экономика
дегеніміз – күрделі жүйе, оның қызмет ету шарттары, реттелмейтін
кездейсоқ байланыстармен ұштасады.
Ғылымда экономикалық процестер жүйелерді зерттеу үшін
математикалық әдістерді қолдануға ерекше көңіл бөлген бағыттың
негізін қалаушылар – М. Вальрас, В. Парето, У. Джевонс. Оның қазіргі
көрнекті өкілдері В. Леонтьев, Л. Конторович, С. Шаталин, В. Макаров,
А. Аганбегян, К. Вальтух, А. Анчишкин. Онымен бірге ерекше атап
айтылатын есім – математик, физик және кибернетик Дж. Нейман. Ол
пристон университетінің экономисі, О. Маргенштермен бірлесіп көпшілікке
белгілі “Жаттығу теориясы” және “Экономикалық мінез - құлық” деген
еңбек жазды. Бұл еңбекте экономикалық дамудың көптеген проблемалары
“жаттығу теориясы” тұрғысынан зерттелген.
а) Саяси экономика ғылымы. Бұл ұғымды тұңғыш рет ғылымға
енгізген меркантелист Антуан Монкретьен (1575–1631). Саяси
экономиканың ерекше назар аударғаны материалдық игіліктерді өндіру.
Оның себебі: өнеркәсіп төңкеріс дәуірі басталды, рыноктың кең
өркендеуіне жол ашылды. Қазіргі ғылыми-индустриалды өндіріске сәйкес
қоғам тұрғысынан қарағанда ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономикалық теория пәні және оның зерттеу әдістері
Экономикалық теория пәні және оның зерттеу әдістері. Саяси экономия ғылымы
Экономикалық теория негіздерінің пәні және әдістері
Экономикалық теорияның пәні және зерттеу әдістері
Экономикалык теорияның пәні және зерттеу әдістері жайлы
Экономикалық теория пәні
Жалпы экономикалық теория пәнін зерттеу және оның методологиясы
Экономикалық теория пәнi және әдiстерi. Экономикалық теорияның қоғам дамуындағы орны мен ролі
Экономикалық теорияны зерттеу әдістері
Экономикалық ілім пәні мен әдістері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь