Шашубай Қошқарбайұлы

1. Эпиграф
2. Өмірі мен ақындық қызметі
3. Өлеңдері мен шығармалары
        
        Шашубай Қошқарбайұлы
(1865-1952)
Жез таңдай мен қазақтың Шашубайы.
Кіреді сөйлеп кетсем, сөз шырайы.
Жамбылмен үзеңгілес сұңғыламын
Саңылақ деп үкілеген ел шынайы,-
деп, дүбірлетіп өткен Шашубай ... - ән мен ... ... Біржан
сал, Ақан сері, Шөже, Кемпірбай, Жаяу Мұса, ... ... ... Мәди ... ... ... яки ... өнердің иесі. Тіпті, орайы
келгенде, айта кетейін, қазақ ... ... ... дала ... ... ... болған өнерпаз деуге де әбден болады.
Ол 1865 жылы ... ... ... ... ... ... деген жерде туған. Анасы Күнбала: « Атаң Жандабай сынды, аузынан
жыры ақтарылған бұлбұл көмей ақын болар ма екенсің?» - деп ... ... ... ... ... ... он екі ... сол маңдағы
байлардың шашбауын көтеріп жүрген әлді бір ақын – сымақ шалмен, он үшінде
Жақай, ... ... осы ... ақын ... ... ел ... ерте
түседі.
Шашубай өз заманының өнер ... ... ... ... Ол ... ... ... Жамбыл, Қуандық, Сарыбас тәрізді
арынды ақындармен сөз бәйгесіне түскен, Шөжеге жолығып, ... ... ... елін аралады. Осы бір өнер сапарында, Шөженің айтуынан, оның
Кемпірбай ақынмен ... ... ... Қояндыда Біржан салмен кездесіп,
одан мынандай бата алған:
«Арқада кім ... өнер ... ... ... ... ... ... бер өрістетіп әннен өрнек»
Шашубай Шөже, Кемпірбай, Біржан салдарды ... ... ... ... Жамбыл, Әсет, Нұрпейіс, Ажар, Қақпан, Естай, Доскейдің де ықпалы аз
болмаған. ... ... ... ... ... ... ... Шыңғыс тауының етегінде Абайға жолығып, онымен бірге аң ... ... Үш жыл бойы ... ... ... ... ... елге өнер
шашады. Құнанбайдың «түйе палуаны» атанған, ... ... ... ... Байқұдамен біраз бірге болғаны тағы белгілі.
Иессі қазақ жұрты от ауызды, орақ тілді, сан ... ... ... ... ... ... «Жүйрік Шашубай», «жыр думанын дию перісі»
деп те атапты.
Еті тірі, санасы ерте оянған Шашубай ... мен ... ... да ... ... ... ... аңғарылады.
Би – қасқыр, бай – арам ас болды ... ... ... ... деп мені ... жемекші едің,
Шықты ғой арыстан боп алысқаның.
Немесе:
Жасым бар ... ... ... барыс,
Азуым, бай дегенде, алты қарыс.
Жасымнан қас қылғанға қас болдым да,
Бермедім ... ... ... ... ... творчествосын жаңа бір белеске көтеріп,
ақындық өнеріне кең өріс ашады. Ендігі жырлары асқақ ... кен ... ... ... жігіт көңілім шат, өмірім бақ,
Сөзім бал, тілім майда, жырым бұлақ.
Осының барлығы үшін октябрьге,
Көп алғыс ... ... ... жақ ... ... ... шын ризашылық сезімін білдіреді. Ақын Ленинді,
Коммунистік партияны, ... ... ... ... ... ... асқақ жыр да берді,
Мәңгі өшпес жүрегіме нұр да берді.
Жасаған бақытының қазынасынан
Құшақтасам құшақ жетпес сый да ... ... ... ... – ақ ... ... халық твочествосына жаңашырлақпен шұғыл көңіл бөлінді. ... ... ... ... ... ... ... айналды. 1940 жылы, май айында, жасының ... ... ... бес ... ... халық ақыны Доскей Әлімбаевтің юбилейі
өтті. Сонда Шашубай тұлпар шабытқа мініп, жыр дүлдүліне бостандық ... жаңа ... ... деп сыр ... октябрьдің таңы қылаң,
Саңқылдап егіз туған екі қыран.
Ежелгі езген жауды талқан етіп,
Күн берген өшпес мәңгі саған, маған.
Сол күннің шуағымен сен де мен ... ... ... ... ... ... ... құрметтелдік туған елде -
деп, ризалығын білдіреді.
1936 жылы Шашубай Алматыға шақыртылады. Халық ішінен ... ... бас ... ... «Үш шыбық», «Тақия тайтаңы» ойындарын
көрсетеді. Жамбыл, Орынбай, Доскейлермен кездеседі.
Қазақ халқының ғасырлар бойы жасаған ...... ... ... ... халық жырының мұхитында өскен жел ... ... ... мен ... ... және ... жатқа білген. «Тоты», «Қамбар
батыр», «Ақтамберді», «Сұраншы Бөкей» дастандарын ел ішінде айтып жүрген.
Сондай-ақ, Ақтанберді Сарыұлының «Күмбір – ... ... ... ... ... Қошқарбайұлының айтуынан Сәбит Мұқанов жазып алған екен.
Шашубайдың «Майда қоңыр», ...... ... қызға», «Ақ қайың»,
«Сырлы қайың», «Жамалға», «Кербез кер» және тағы ... ... ... Бұл ... ... өнер, табиғат туралы ой шертеді. Қай ... адам ... ... мөлдір сезімге бөлеп айтады. Мәселен:
«Құс атып, аң аулаймын Саршығаннан,
Ақтұйғын жігіт едім қаршыға алған.
Күніне отыз үйрек, он қаз алсам,
Емес ем төсін ... қан ... ұя ... ... ... ... ... талшық алған».
Немесе, «Мамық қызға»:
«Қарағым, көңілім ашық раушаннан,
Бетің аппақ жарқырап атқан таңнан.
Дидарыңды бір көрсем көңілім өсіп,
Еккен жеміс ... ... ... ... жырта қарыс,
Қолаң шаш аш беліне алты оралған.
Дарияның ортасында сен бәйтетек
Мен бұлбұл бұтағына сайрап қонған».
«... Көк ала түтінімен лапылдаған,
Жалыны жүрегімнің ... ... ... ... алуа – ... ... қасықтай балға малған».
«... Жолым жіңішке жігітпін жолбарыстай,
Аттасам ... жол бір ... ... ... ... Шашубайдың ақындық, әншілік болмысы, өрнек –
мәнері «Сырлы қайың» өлеңінде-ақ ... ... пұт, ... ... бұл ... ... ақынның қиынырақ». –
дегенінен дарынның өзіне деген үлкен ... ... ... ... Шашубайдың өмірбаяны, бастан кешкені айтылады. Кейбір ... ... ... ... ... ... тамақ,
Кедейлік ұстап алды жүндей сабап.
Өнер, шіркін, өрлетіп жатқызбайды,
Домбыра ап өлең айттым, қылып талап».
«...Талабым таудай туған өнерлі ... ... ... ... мал жоқ ... көңілім бай,
Байлығым жомарттығым Атымтайдай».
Бұл кезде ақын сөздері салмақты ой, сылқым сезім, сырлы күй, ірі мағына
арқалап түрі мен ... ... ... жігі ... поэзиялық,
сұлулыққа, нәрлілікке, көркемдік ою – нақыш пен байын, артистік, әншілік
өнерін биік бағалай ... оның ... ... ... ... бе, ... ба жаралғандай, жеп-жеңіл, мөп-мөлдір» деп жазады.
(Тәжібаев Ә. ... ... ... 1976. 221 ... даласындағы жәрменкелер ... ... ... ... ... ... ... баршаға мәлім.
Сол жиындар Шашубай творчествосына да кен өріс болғаны ақиқат.
Ол айтыс ақыны, ... ... ... ... де ... ... ақындарын асқан ептілікпен орындайтын ... ... ... басындағы тақиясын көз ілестірмей маңдайына секіртіп не
желкесіне әкеліп ойнатады екен. Төбесімен жүргенде ... кем ... ... ... ... таяқтың ұшына таяқ қойып,
дөңгелеткенде: аттың үстінде ... ... ... шапқанда, құрықты бес
саусағына кезек қондырып, қарынына дейін жеткізгенде алдына ... ... ... еш біріне қол-аяғын тигізбей дастархан бетінде қоянша
жорғалағанда, «Мынау дию ма, пері ме», - деп жұрт ... ... ... ... ... ... С. Бегалиннің, С. Мұқановтың,
Ә.Тәжібаевтің, Е.Ысмайыловтың, Д.Әбілівтің, К.Дәукеновтың, ... ... ... ... ... бұл ойын ... ... ақыннан, бертін кезде, Балуан ... ... ... тамаша ойыншы еді. Оның бір ауылға келген ізінде,
кеткен ізін де көре алмайтын едік. ... ... ... жортқанда бір түнде
бірнеше көш жер жорытатын. ... ... ... ... ... ... ... жердегі ауылдан, ертеңінде, шай ішіп отырғанын көретін ... ... ... ... қазақтың ауыз әдебиеті және
халық ойындарындағы теарт – ... ... ... ССР Ғылым
академиясының хабаршысы, 1948, №4, 74 -бет) Иә, сан ... ... ... Шашубай ұлан – байтақ қазақ даласында жалқы ... ... ... ... ... аса мол.
Шашубай творчествосының тағы бір елеулі жағы – оның ... ... ... (1943) және ... Қожабаевпен (1944) айтысты. Онда ақын
туған жер тереңінде тұнып жатқан қазына – ... ... ... ... Елеуовпен айтысында мынандай жолдар бар:
Жерім бар көз жеткісіз кен шалқыған,
Дүние таңырқаған зор даңқынан.
Көпіртіп, көк теңіздің көбігіндей
Сол жерден мың-мың тонна мыс ... ... алса да, ... шығыстағы қазанымын».
Немесе:
«Дүниеде екі алыптың біреуі – мен,
Басқасы астар түгіл ... ... 1909 жылы ... 1923 жылы ... ... ақынымен
айтысқан. Қуандықпен айтысының түзу, жүйелі нұсқасы қалмаған. Сондықтан оны
жинаққа кіргізе алмаған.
«Шашубай мен Қасқырдың айтысында» Шашубай өзін қасқырмен сөз ... Бұл – ... ... аса бір тамаша, шебер, көркем үлгісі. «Бұл
айтыста Шашубай ел малына ескілікті обырлық мінезбен қасқырдай ... ... да ... ... ... жасырынып жүріп зиян етушілерді
күлкі етіп, ... ... ... ... ... ақын өзі де тыңдаушыға
әзіл етіп, ... ... ... ... ... айтыстың түр жағындағы
орны – ерекше мысалы осы Шашубай айтысы деуге болады»,- дейді ... ... ... ... ... 2-ші ... Алматы 1964, 197-бет).
Халық ақындары ұлы отан соғысы жылдарында өзінің отты жырларымен ... ерін ... ... ... ... ай ... алып ... тау жыққан,
Батырлардың еліміз.
Тұяғы бүтін тұлпармыз,
Қанаты бүтін сұңқармыз.
Шын асылдан тегіміз
Ерегіскен дұшпанның,
Құдіреті - өзіміз –
деп, шиыршық атты.
Ол Балхаш мыс ... ... ... жас ... ... ... алдында жыр толғады, ән шырқады, айтысқа түсті.
Сол кездегі ... ... ... ... ... ... ... сегізінші март күні Сәбит Мұқановқа ... ... ... ... ... ... егіс ... көзбен көрмекші»,-деп
хабарлаған.
Ақын өлеңдері кезінде мерзімді ... сөз ... ... ... ... 1942 жылы ... ... құрастыруымен «Сөйле,
Шашеке!» атты жинағы шықты.
Тек қана, «Қазақ әдебиеті тарихының» ақын, жырау, жыршыларға ... ... ... ... ... өкінішті-ақ.
Сол өкініштің орнын толтырмақ болғандай, бүгінгі біздің ақын
жазушыларымыз Шашубай ... ... ... ... ... ... мен ... Өмірбековтың «Шашубай» поэмасы әйгілі ақын жайлы ... ... пен ... ... ... ... дер ... оған «Қазақ ССР-ның өнеріне еңбегі сінген қайраткері» (1941) ... ... ... «Құрмет белгісі» орденімен (1945) ... ... ... ... ... ... өріп, сөз таратқан
Шашубай шығармасы толқын-толқын буындардың рухани-эстетикалық нәр алар асыл
мұрасы болып қала береді.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет
Автоотмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез9 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы.фотосинтез9 бет
Ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасы47 бет
Ақындар шығармалары52 бет
Бақша шаруашылығында қолданылатын машиналар6 бет
Жердегі күн радиациясы8 бет
Кейбiр омыртқалы жануарлардың және адамның дамуы3 бет
Кейбiр омыртқалы жануарлардың және адамның дамуы туралы4 бет
Менің Қазақстаным!9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь