Ғабит Мүсірепов

1. Өмірі мен өнернамалық жолы
2. Шағын жанрдағы шалқар шындық
3. Эпик жазушы
        
        Ғабит Мүсірепов
Жоспар:
1. Өмірі мен өнернамалық жолы
2. Шағын жанрдағы шалқар шындық
3. Эпик жазушы
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Мақпырұлы С., Сыдықов Т. ... ... ІІ ...... ... Нұрғали Рымғали. Қазақ әдебиетінің алтын ғасыры. Астана, Күлтегін
баспасы, 2002.
3. Қабдолов З. Сөз өнері. – Алматы: Санат, 2003. -528б.
Өмірі мен ... ... ... 1902 жылы 22 ... Солтүстік Қазақстан облысы,
Жамбыл ауданы «Жаңа жол» ауылында кедей шаруа отбасында дүниеге ... ... ... ... өмір есігін ашқанын кейін ол
«Автобиографиялық ... ... ... «Ол күні жер ... күн ... ай да тұтылмаған, есте қаларлық боран да болмаған,
ең аяғы қалжа сүйегіне иттер де ... ... ... де ... қора үйде тағы бір бала туа ... да, басқа балалардың атына
ұйқастыра ат тберілген».
Ғабит 1908 жылы ескі мектепке барып, «үш жаз, екі қыс ... ... ... ... ... Көз ашқалы ауыз әдебиеті үлгілерін көнекөз
қариялардан тыңдап, құлақ құрышын қандырып ... ... ... ... араб алфавитімен басылған кітаптарды құныға оқып, әдебиетке құмарлығы
арта бастайды. Оның содан кейін талпыныс ... ... ... ... жылы қара ... іліккен нағашысы Серғали жұмыскердің пайдасы тиеді.
Ол Ғабитті көрші ... 2 ... ... ... ... ... оған сәті түсіп, өз заманындағы белгілі ағартушы, ХХ ... ... ... ... ақын Бекет Өтетілеуов сабақ береді.
Бекет шәкіртінің алысқа ... ... ... ... баулып, бағыттай
бастайды. Ол оны сабақ біткеннен кейін алып қалып, оқуға, білімге шақыратын
әңгімелер айтып, ... ... деп ... ... ... ... ... сұрап, пысықтап отырған, сөйлеу ... Өзі ... ... Пушкин, Лермонтов өлеңдерін, Абай,
Ыбырай шығармаларын жаттатқан. Алғыр, елгезек, талапты шәкіртінің ... ... үшін оның ... жоғары бастауыш училищеге түсуіне
шапағаты тиеді. Мұнда оқып жүргенде ... А. ... М. ... ... В. ... М. ... ... орыс тілінде еркін меңгеріп,
көркем сөздің сырына үңіле бастайды. Оны 1921 жылы бітіреді. ... ... С. ... ... ... ... ... оқуға түседі.
Мұнда оқып жүргенде ол Л. Толстой, Чехов, Гоголь, Горький шығармаларына
үңіле, зерттей қарастырады. 1926 жылы ... ... ... Омск
қаласындағы ауылшаруашылық академиясына түседі, бірақ ... ... ... оны ... ... алаңдата берген соң,
агрономдық мамандығымен ертерек қоштасады. Ғабит 1927-1928 ... ... ... ... ... ... атқарады, бастан кешкен,
көзбен көрген, құлақпен естіген оқиғаларды екшеп, ақ ... ... ... бастайды. Оның жазушылық өнеріндегі ...... ... ... 1925 жылы «Еңбекші қазақ» газетінде жарияланған
«Едіге» деген әңгімесі. Ал қалам ... ... ... ... де ... туындысы – 1928 жылы «Тулаған толқында» деген атпен
басылған әңгімесі.
1928 жылдан бастап Ғ. ... ... ... баспасөз орындарында
қызмет істеп, қоғамдық өмірге белсене араласады, үнемі ... ... ... ... ... ... ... зіл салмақты алып иығымен
көтеріп өтті.
Шағын жанрдағы шалқар шындық
Ғабит Мүсірепов – ... ... ... сонан кейінгі
жылдардағы өмір шындығын қаз-қалпында бейнелеп беруге көп күш ... Өзі ... ... ... ... жайлар еріксіз столға отырғызып,
жазбай қоюға мұршасын келтірмеген. Тұңғыш туындысы «Тулаған толқындар»
әңгімесінде /повесть деп те ... 1916 ... ... қозғалысын,
Азамат соғысы көрінісін, ауыл тіршілігі мен әйелдер ... ... ... ... ... ірі шонжарлардың бағы басынан тайғанымен,
өткенін аңсаған Итемген, Оспан «болыстар» елге әмірін ... әлі ... жоқ. ... ... ... ... езуіндегісін жырып әкетіп,
бұқараның саяси ... ... ... пайдаланып, бір оқпен екі
қоян атып жүр. Сөйтіп, болашақ ... ... «бір ... ... ... Тілі бай, портрет бояуы қанық, әсерлді, композициясы
шымыр. Жанды ... ... ... ... ... ... ... жағымпаз, біреуден аларманға келгенде бет-
пердесін дереу киіп алып, түлкідей жайнаңдап шыға келетін ... ... жақ ... бір ... ... алып, былшылдатып түкіреді де
отырады ... қасына жақындап кетуің мұң, аузы ... ... ... ... жоқ па? » - деп бір ... қоймайды. Беруге жоқ, алуға -
өлермен. Сол Күдербектің ... ... ... ... ... ғажап шыққан:
«... тығыршықтай тығыз, шертіп қалсаң, шырт ете түскендей ... ... ... ... қанаушы тап ретінде елден аласталған
байлардың зымиян әрекеттерін, ... ... бас ... ... ... жаңа ... орнатуға батыл араласуы, кедейлердің басы
құралып, ұйымдасқан ... ... құра ... ауылдағы алғашқы
өзгерістер «Қос ... «Көк ... ... ... «Алғашқы адамдар»,
«Талпақ танау» әңгімелерінде баяндалады. Жаңалықты ... ... ... ... ... ... жайқап күн көрген заманның көзден бұлбұл ұшуы,
жерден, ... ... ... ... ... ... тақыр таза
айырылу байларға оңай түспеді. Сахарада кескілескен күрес қантөгіспен
жүзеге асып жатты. ... ... ... ... қойғандай етіп көркемдік
бізімен кестелеген.
Еңбек ерді көгертеді, ер елді ... ... ... ... ... бергі кездегі жазған әңгімелерінде де дамытып, ... ... ... ... ... бір ... ... отбасында
ана, еңбекте озат, талапкер, мазасыз жан, ... ... ...... КСР ... Кеңесінің депутаты, совхоз шопаны Айгүлдің
бір күнгі еңбегін, толғанысын, кісілігін көркем кестелеп ... ... ... ... ол Еділ ... ... қырылып жатқан жұртқа дер
шағында қол ұшын ... ... ... 14 ... ... ... қазақ еңбекшілірінің жомарт жанды, сөзге берік, іске мәтибі халық
екендігін мүсіндей ... Көк ... ... ... ... атырып, күнін
батырып жүрген қара ... ... ... ... достық
сезімін оятып, қажырлы да қастерлі іске жұмылуға мұрындық болған ... ... ... ... ұлына айналуы да әңгімеде сәтте ашылған.
М.Горькийдің «Адамның анасы» /«Адамның дүниеге ... ... ... ... ... ... аударуы өзіне де қалам қуатын
танытатын тың тақырып тауып ... Ұлы ... ... отты ... ... адам ... ... Данко, Сойко, Емельян, Артамоновтардың
типтік бейнесін жасап күллі әлемге паш етті. «Адамның анасы» «Өлімді жеңген
ана» әңгімелерінде күштінің де ... ... ... батыры әйел-ана
екеніне ол шүбәсіз сендіреді. Лапылдаған отты сезімге бай, ... ... бай ... ... махаббатын, өршіл бейнесін мүсіндеуде
М.Горькийдің ықпалы өлшеусіз тигенін Ғ.Мүсірепов өзі де мойындаған. әрине,
М.Горькийдің стилін, ... ... ... ... ... бойына сіңіріп, үйренгенімен, табиғи ... ... ... ... ... ... ... анасы», «Ашынған ана»,
«Ананың арашасы», «Ер ана», «Ақлима», «Ана жыры», «Атақты әнші ... ... ... оның қол ... табыттары – шағын жанрды
игерудің классикалық үлгісі. Осының қай-қайсысында да баласы үшін ... ... су ... ... ... ... қорқау мен жыртқышқа
тоқтау салып, қан жылаған ананың қасіретті ... ... ... ... шалған басын дұшпанына июге мәжбүр болған ана махаббатының жалыны ... ... ... ... осы әңгімелерді оқи отырып:
«Құрметтейік те, қадірлейік те ғазиз ... ... ол ... ... - өмір сыйлайды», - дейсің. Өмір сыйлайды деу аз, сол ... сүру ... ... ... ... өлшеусіз ғой. Мүсіреповтің әйелдері –
келбет-кескіні, жүріс-тұрысы, іс-әрекеті, ... ... ... әйелдері. Оларды кескіндеуде жазушы ... ... кең арна ... ... ... ... батыл қимыл,
тәуекел, қайсар, әрекет басым жатады. Бұлар ежелден ... ... ... ... ана сүтімен дарыған қасиеттері. Олар керекті ... те, ... ... білетін ер жүректіктен де кенде емес. Қапия,
Нағитма, Ақлима, Жібек, Баян, Ақтоты, Айгүл, Ұлпан – кесек ... ... ... іске ... ... ... Сондықтан да таңдайына бұлбұл қонған
шешен, мыңды жыққан ақкөңіл батыр, ... аң да, ... алса қан ... де ... алып ... ... басын иеді. Өйткені, олардың
бәрі - Ананың «тар құсағын кеңітіп, тас емшігін иіткен» ... ... ... ... ... ... ... шамалы. Айталық, жаралы
жауынгерді аман алып қалуға жалғыз баласын орманға жұмсап, олардың қайда
кеткенін ... ... ... ... ... кәрлі Антонов офицердің отыз
өрім қамшысы жалаңаш ... ... ... ... ... ... де ... дір еткізбеген», «тіл қақпасын тарс бекітіп алған»
Нағима ананы қорқытамын, бағындырамын деп «ақтопалаң» өз ... өзі ... ... ... ... ... ажал таңбасын маңдайына басып
алған», ауру немересі Лидасы екеуін қыстың көзі қыруда далаға қуып ... ... ... ... ... неміс-фашистері кемпірден
«сыбағасын» алып, Ананың әдейі жаққан отынан жарылған минадан мектеп ... ... ... жоқ, ... ... ... ... жылдары көп жұртты
жазықсыздан жазықсыз халық жауы етіп шығарғандардың бірі, бұралаң жолды,
шала ... кен ... ... ... ... ... қозып,
оқымысты, талантты инженер досы Жантасты «халық жауы» деп қаратылып, ... ұйып ... ... ... ... сосын оның әйеліне
үйленіп, «арманына» жеткені ... ... есті ... ... деп
жүргені – жапалақ, құзғын екенін кеш ... ... ... ... ... бастаған шақта күні кеше «айдарынан жел ... ... те ... ... ... көрінгенге көз түрткіге айналады, азып-тозып күні
батуға тақаған. ... ... есті ... ... енді ... ... алған көп қасіретке» Нәзікен шыдап келгенімен, маскүнем
Айдарбек бетіне басатындай, «біткен енді бұ да ... ... ... ... ... ... «бұлтсыз биік аспанға күлімдей қарайтын» шағы
әлі алда. Арам, жауыз, шала сауатты, зұлым ... ... ... ... сыйы ... асыл ... Жантастарға деген құрмет оның
күнәсіз, адал жары Нәзікен, одан туған Сәулешті де қорқау ... ... ... рухы өлмейді, желеп-жебейді. Өмір сонысымен қымбат.
Ғабит Мүсіреповтың ана циклді әңгімелерінде аналар ... ... ... ... ... өте ауыр, олардың әрі қасіретті, әрі қасиетті тағдыры
жан-жүйкеңді босатып, толқытады. Өмір ... ... ... ... сол
«сілкудің нәтижесінде» олар орасан күшке айналып, өмірдің сөзін ... ... ... ... ахуалды назарынан тыс
қалдырмған. Халықтың қамын жеген, ізгілікті ... ... ... жұлын-жүйкесін жұқартып, жанын азаптаған жайларды дабыл
қаға отырып, әкімшілдік-бұйрықшыл басқару жүйесінде отырған «көсемдерге»,
«халықтар әкесіне» ... ... ... халқының тең жарымынан астамын
1932-1933 жылдардағы «асыра саілтеу болмасын, аша тұяқ ... ... ... кеткенін білеміз. Партия, кеңес, баспасөз қызметтерінде ұзақ жылдар
істеген ... ... ... ... қалай соғып жатқанын басқалардан
артық білгенінде сөз жоқ. Қазақстанда ... ... ірі ... ... ... зардабын тигізгенін, оның арты нәубетке әкеп
соққанын, сондықтан ... ... ... үшін ... шара ... Ғабит әйгілі «Бесеудің хаты» деп аталатын тарихи ... / ... ... ... ... ... ... Емберген
Алтынбеков, экономист-ғалымдар Қадыр Қуанышбаев, Мүтәш Дәулетқалиев және
Ғабит Мүсірепов / жан-жақтыталдап көрсеткен. Кейін ... ... ... осы ... ... ... ала ... «Бесеудің хаты» пьесасын
жазып, сахнаға шығарады. Ашаршылық трагедиясын көзімен ... ... ... ... ... оны 1933 жылы ... деген әңгімесіне арқау етті.
Онда шаруақор Сатығұлдың қоңыр тұрмысы, мемлекетті, халықты да тиспей сорып
отырған колхоз төрағасы Егізек, ... жең ... ... сұмдықты судай
сапырған піркәншік Дәулетбек, жоғарының бұйрығымен жұмыс істеп, ... ақ қар, көк ... ... ... жүз ... орындау үшін
ұйқыдан қалған Ыбырай райкомның да ... ... ... ... ... – «Қазақ солдаты» /1950/, «Оянған өлке» /1953/, Ұлпан
/1980/, Жат қолынды /1984/ ... ... ... Оның ... ... ... – заманның эпикалық сипатын бойына ... ... ... ... жұтып, жұмыр жерді теңселтіп өткен Ұлы Отан
соғысы әңгіме жанры ... ... ... ... ... ... ... Мүсіреповті бей-жай қалдырмады. Ол адамзат
баласының басына ... ... ... ... ... ... философиясын әшкерелеп, көпке қол көтеріп, ... ... ... ... ... ... ... Соғысты басынан
өткермеген қаламгерге өзіне бейтаныс тақырыпты игеру ... ... ... ізін суытпай жазып жатқан газет-журнал материалдарын, құжаттарды
көп ... ... зер сала ... ... ... құрамында болып, жауынгерлермен, әскери мамандармен сырласты.
Кеңес Одағының Батыры аға сержант Қайырғали Смағұлов ... ... ... айтқызып, бәрін қорытып санада саралап барып повесть
дүниеге келді. 1945 жылы ... боп ... ... ... ... ... 1950 жылы «Қазақ солдаты» романына айналды. Ол кезде Кеңес
әдебиетінде ... ... ... ... ... бетіне
перде тұтып, дәуірлеп тұрған шағы еді. «Қазақ солдаты» романында да сол
«дерттің» ізі айқын. Жау жағы ... қара ... ... ... ... ... қашқын, есер, т.б.
1952 жылы «Әдебиет және искуство» /Жұлдыз/ журналының №1-5, 10-12
сандарында Ғ. Мүсіреповтің «Оянған ... ... ... ХІХ ғасырдың
екінші жартысында Ресейде капитализмнің дамуына сәйкес өндіріс ... ... ... жұтатын құрдымдар қайда пайда ... ... ... ... ... ... ... тақиясына тар келген Ушаков,
Рязанов тәрізді алпауыттар қойны-қонышы кенге тұнып жатқан Сарыарқанының
сауырына ... ... ... ... ... ... Ақбұйрат мыс
зауыттары салынып, бұйығы жатқан меңіреу сахарада дабыл ... ... ... ... ... ХХ ... тіреліп, бергі жағы бұлдыр сағым
тәрізденіп тұратын, 1984 жылы Ғ. ... «Жат ... атты ... ... бітіргеннен кейін Іле Атлатауы Жоңғар Алатауымен
жалғасқандай, қазақ ... ... ... түскен аласапыран тарихын тұтас
қозғап, тоғыстырып жібереді.
«Оянған өлке», «Жат қолында» да байқалатын ең басты қасиет жазушы өзі
суреттеп ... ... ең ... ең ... ... сан құбылған
бояу нақыштарымен тірілткен, диалогияның өн бойындағы әдет-ғұрып, салт-сана
суреттері дәуір ... ... ... ... жан ... жылы ... ... әйелдерінің қатарын «Ұлпан» ... ... ... Бас ... ... ... ға ... Бас
болыс Керей мен Уақ патша өкіметін арқа тұтып, қалың қазақтың бірлігіне
іріткі салған шақта ... аяғы ... ру ... ... батырғаны
тарихтан аян. Сонда аға ... ... бас биі, ірі ... ... ... көрсетеді. Есенейді Артықбай батыр қолға түсірмей,
ажалдан арашалап қалған. Тағдыры енді оған ... ... сол ... ... ... ерке де ... ... сұлу, он сегіздегі қызына
қосылу бақытын жазған.
«Оянған өлке» романындағы оры отаршыларынан етекбастылықты көп ... ... ... ... ... ... ... сүйегі жатқан
туған жерін тастап босып көшкенде, есі шыққан елден мал олжалап, ... ... ... осы Есеней тәрізденеді де ... ... ... аға сұлтаны басы ... төре боп, ... ... көсемі Кеңесарыға екі оқты мінез ұстап, ашық ... ... ... өз қандастарынан опасыздықты күтпеген оған
азғындық дасаудан жерінбеген.
Сюжеттік ... ... ... типтік бейнесін қалыптастыруда жанама
кейіпкерлердің тигізген әсері орасан зор. ... аман алып ... ... ... ... ... ... ауру әкенің даладағы қауырт ісін
атқарып, жүзіктің көзінен өткен епті де ... ... ... ... ... өзін бар, азды ... етіп ... қолы берекелі, он
саусағынан өнері тамған Несібелі анасының ... ... боп, ... тәннің бәрін меңгерген Ұлпанға, тұрмыс қамытын кигеннен кейін өмір
сүру қиынға түспейді.
Романда дауылға ... ... тоса ... бой ... ... ... ... сонау елең-алаң, қиын шақта отбасы, ошақ қасында қалмай, артында
ісі, өлмес өнегесі, тарихта ізі сайрап жатқан ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы6 бет
Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы өмірі4 бет
Ғабит Мүсірепов (1902-1985)7 бет
Ғабит Мүсірепов – очерк шебері45 бет
Ғабит Мүсірепов – сыншы30 бет
Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романының көркемдік ерекшелігі50 бет
Ғабит Мүсіреповтің образ сомдау шеберлігі26 бет
Ғабит Мүсіреповтың «қазақ салдаты» романының қөркемдік ерекшелігі26 бет
Ғабит Мүсіреповтың өмірі мен шығармашылығы7 бет
«Қазақ прозасындағы ислам әуендері»33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь