Полимерлену және оның типтер


Жоспар:
I. Кіріспе.
a) Катиондық полимерлену.
b) Катиондық полимерленудің энергетикасы.
II. Негізгі бөлім.
a) Аниондық полимерлену
b) Аниондық полимерлену катализаторы.
c) Аниондық полимерлену кезіндегі тізбектің иницирленуі және өсуі.
III. Қорытынды.
a) Полимерлеу тәсілдері.
Иондық полимерлену мономерлердегі байланыстардың гетеролиттік жолмен үзілуі арқылы жүреді. Мономердегі қос байланыстың үзілуі иондық полимерлену катализаторларының әсерінен болады. Нәтижесінде активті иондар түзіледі. Иондық полимерлену тізбекті реакция механизмімен жүреді. Өсіп келе жатқан тізбектің соңындағы атомының зарядына байланысты катиондық және аниондық полимерлену деп бөлінеді. Иондық механизммен С=С, С=0, С=N және гетероциклді қосылыстар полимерленеді.
Катиондық полимерлену
Катиондық полимерленуге электрон донорлық орынбасарлары қос байланыстың α-қалпына орналасқан, винил және дивинил мономерлер қолданылады. Мысалы, изобутилен, пропилен, α-метилстирол, винилалкил эфирлері, изопрен және т.б. мұндай мономерлерде электрон бұлтының ығысуына байланысты молекулада полюстік пайда болады. Мысалы,

δ- δ+ δ- δ+
CH2=CH←CH3 CH2=C←CH3
Пропилен ↑
CH3
Изобутан

Орынбасарлардың электрондонорлық қасиеті артқан сайын винил мономерлерінің катиондық полимерленуге бейімділігі өсе түседі. Сонымен қатар, катиондық полимерленуге кейбір гетероциклді мономерлер қатысуы мүмкін, мысалы, олефин оксидтері, кейбір карбонил тобы бар қосылыстар.
Катиондық полимерленудің катализаторлары ретінде электрон акцепторлы қосылыстар қолданылады. Катализаторларды екі топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа, катионды қышқылдар: H2SO4, HCl, H3PO4, HClO4.
Екінші топқа, апротонды қышқылдар: AlCl3, SnCl4, TiCl3, BF3.
Екінші топтағы катализаторларға протон бере алатын сокатализаторлар қажет. Сокатализатор ретінде су, спирттер
1. А.Е.Битемирова. «Жоғары молекулалы қосылыстар химиясы» Шымкент – 2011ж.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар:
I. Кіріспе.
a) Катиондық полимерлену.
b) Катиондық полимерленудің энергетикасы.
I. Негізгі бөлім.
a) Аниондық полимерлену
b) Аниондық полимерлену катализаторы.
c) Аниондық полимерлену кезіндегі тізбектің иницирленуі және өсуі.
I. Қорытынды.
a) Полимерлеу тәсілдері.

Иондық полимерлену мономерлердегі байланыстардың гетеролиттік жолмен үзілуі арқылы жүреді. Мономердегі қос байланыстың үзілуі иондық полимерлену катализаторларының әсерінен болады. Нәтижесінде активті иондар түзіледі. Иондық полимерлену тізбекті реакция механизмімен жүреді. Өсіп келе жатқан тізбектің соңындағы атомының зарядына байланысты катиондық және аниондық полимерлену деп бөлінеді. Иондық механизммен С=С, С=0, С=N және гетероциклді қосылыстар полимерленеді.
Катиондық полимерлену
Катиондық полимерленуге электрон донорлық орынбасарлары қос байланыстың α-қалпына орналасқан, винил және дивинил мономерлер қолданылады. Мысалы, изобутилен, пропилен, α-метилстирол, винилалкил эфирлері, изопрен және т.б. мұндай мономерлерде электрон бұлтының ығысуына байланысты молекулада полюстік пайда болады. Мысалы,

δ[-] δ+ δ[-] δ[+]
CH2=CH--CH3 CH2=C--CH3
Пропилен ↑
CH3
Изобутан

Орынбасарлардың электрондонорлық қасиеті артқан сайын винил мономерлерінің катиондық полимерленуге бейімділігі өсе түседі. Сонымен қатар, катиондық полимерленуге кейбір гетероциклді мономерлер қатысуы мүмкін, мысалы, олефин оксидтері, кейбір карбонил тобы бар қосылыстар.
Катиондық полимерленудің катализаторлары ретінде электрон акцепторлы қосылыстар қолданылады. Катализаторларды екі топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа, катионды қышқылдар: H2SO4, HCl, H3PO4, HClO4.
Екінші топқа, апротонды қышқылдар: AlCl3, SnCl4, TiCl3, BF3.
Екінші топтағы катализаторларға протон бере алатын сокатализаторлар қажет. Сокатализатор ретінде су, спирттер, органикалық қышқылдар, галогеналкилдер қолданылады. Жоғарыда келтірілген катализаторлардан басқа да көптеген қосылыстар осы мақсатқа жұмсалады. Мысалы, I2, Cu2+, оксоний ионы және жоғарғы энергияның сәулеленуі.
Инирцирлеу.
Протонды қышқылдар диссоцияланғанда протон түзеді
HClO4 -- H+ + ClO4
Немесе жалпы түрде НА -- H+ + А-
Мұндағы: А - анион катиондық полимерлену түзілген катионның мономермен әрекеттесуінен иницирленеді.

CH3 CH3

НА + CH2 = C -- CH3 - C А

CH3 CH3

Айта кететін жай, қышқыл анионының нуклеофилдігі өте жоғары болмау керек, өйткені ол протондалған олефинмен коваленттік байланыс түзіп, тізбекті үзуі мүмкін.

CH3 CH3

CH3 - C + А- -- H3С - C+ А

CH3 CH3

Теріс зарядталған қарсы ионның, оң зарядталған бөлшектің қасына жақын орналасқанын көрсету үшін көбіне оны жақшаға алып жазады.
Екінші топшаға жататын катализаторларды Льюис қышқылдары немесе Фридель - Картс катализаторлары деп атайды. Бұл катализаторға сокатализатор қосқанда алғашында комплексті қосылыс түзеді, кейін ол лезде диссоциацияланады:

BF3 + H2O -- H+ BF3OH- -- H+ + BF3OH[-]

Протондар мономермен әрекеттесіп PI - байланыстағы электрон тығыздығын өзіне ығыстырады да, мономердің β - көміртегі атомымен δ - байланыс түзеді.

CH3
BF3OH[-] H[+] CH2 = C - CH3 CH2 - C - CH3 BF3OH[-]
CH3 CH3

Осы реакция натижесінде тізбекті бастап кетуге қажетті активті катион пайда болады. Түзілген активтік орталықтың құрылымы, яғни оның активтігі, катализатор сокатализатор табиғатына және олардың мөлшерлік арақатынасына, еріткіштің қасиетіне және температураға байланысты. Мысалы, изобутиленді полимелеуге SnCl4 қолданылады. Осы реакцияның жылдамдығы сокатализатордың табиғатына қарай реакция жылдамдығы мына ретпен төмендейді: сірке қышқыл нитроэтан фенол су. Ал этил және трет - бутил спирттері сокаталитикалық әсер етпейді. Көп жағдайларда полимерлену реакциясының максимал жылдамдығы катализатор мен сокатализатор мөлшерінің белгілі бір қатынасында байқалады. Осы үйлесімді қатынастан ауытқыған жағдайда реакция жылдамдығы төменлейді.
Тізбектің өсуі.
Катиондық полимерленуде тізбектің өсуі мономердің түзілген макрокатионға біртіндеп өосылуынан жүреді. Мономер карбон ионы мен оған қарсы ионның арасына енеді деп есептеледі.
Тізбектің үзілуі.
Катиондық полимерленуде тізбектің үзілуі мономолекулалық механизммен жүреді, яғни макроиондар өзара әрекеттеспейді, тізбек активтік орталықтың өзінің қарсы ионымен әрекеттесуінен үзіле алады. Мұнда екі жағдай болуы мүмкін.
Біріншіден макроионның кинетикалық қозғалғыштығы төмендегенде каталитикалық комплекс бөлініп шығып, иондық жұп жоғалуы мүмкін.

CH3 CH2
CH2 - C[+] BF3OH[-] CH2 - С + BF3 * H2O
CH3 CH3
Екіншіден, қарсы ионның фрагменті өсіп келе жатқан тізбекпен ковалентті байланыс түзеді. Мұнда катализатордың өзі бөлініп шығады.
CH3 CH2
CH2 - C+ BF3OH- CH2 - С - ОН + BF3
CH3
Келтірілген мысалдардағы тізбектің үзілуін өздігіненмүзілу немесе тізбектің қарсы ионға берілуі дейді.
Тізбектің үзілуінің басқа жолдары да бар. Олар тізбектің мономерге, еріткішке және полимерге берілуінен болады. Тізбектің мономерге берілуі катиондық полимерленуде жиі кездесетін жағдай.
Қарапайым реакциялар жылдамдықтарының мәнін теңдеуге қойып, полимерлену дәрежесінің кері мәнін алуға болады:

1 Р- kTk0 + kxk0M
Теңдеу бойынша орташа полимерлену дәрежесі катализатор концентрациясына байланысты емес. Егер тізбек беру реакциясының жылдамдығы үзілуреакциясының жылдамдықтарынан бірнеше есе жоғары болса (KT Kr), онда полимердің молекулалық массасы мономерконцентрациясына тәуелсіз, ал (Kx KT) болса, онда полимердің молекулалық массасы мономер концентрациясына тура проорционал.
Катиондық полимерленуге әр түрлі факторлардың әсері.
Катиондық полимерленуде тізбек қосу реакциясының жылдамдық константасы мономердің табиғаты мен температураға ғана тәуелді емес, оған ортаның полюстігі және инициатордың типі де әсер етеді. Сондықтан осы факторларды жекелеп қарамай, комплексті түрде бағалау керек. Температураны төмендеткенде процестің жылдамдығы азаяды, ал ортаның диэлектрлік өтімділігі артады. Осыдан қарсы ионның процеске әсері нашарлап, тізбектің өсу жылдамдық константасының артуына себепші болады. Төменде изобутиленнің СН2Cl4 ерітіндісінде TiCl4 * H2O катализаторының қатысуымен тізбек өсу реакциясының жылдамдық константасының К өзгеруі көрсетілген.
Температура, К Кө, м3(к моль*с)
243 14,3
213 11,3
283 12,3
Катиондық полимерленуге әсер ететін шешуші фактордың бірі ортаның польюстігі. Мұнда негізінен екі эффектіні байқауға болады,ол активті ортаның реакциялық қабілетінің өзгеруі және пайда болған зарядталған бөлшектердің тұрақталынуы.
Активті орталық еріткішпен әрекеттескенде оның тұрақтылығы артады, ол полимердің молекулалық массасының өсуіне себепші болады.
Еріткіштің сольваттау қабілеттілігі де катиондық полимерлену кинетикасына ықпал етеді. Комплекс түзгіш еріткіш өсу орталығының активтігін өзгертуі мүмкін. Мысалы, стиролдың катиондық полимерленуі нитротолуолда едәуір жылдамдықпен жүреді де, ал этил спиртінде жүрмейді. Бұл екі еріткіштің, диэлектрлік өтімділігінің мәні шамалас.
Катиондық полимерленуге реакциялық ортадағы қоспалар да әсер етеді. Егер қоспалардың мөлшері аз болса, ол сокатализдік ықпал жасап, реакция жылдамдығын арттырады. Ал қоспалардың концентрциясы көп болса олардың артық мөлшері тізбектің өсуіне кедергі жасайды, яғни кері эффект көрсетеді.
Катиондық полимерленудің энергетикасы.
Катиондық полимерлену экзотермиялық реакцияға жатады, себебі мұнда да реакция барысында PI - байланыс ( σ - байланысқа ) ауысады. Катиондық полимерленудің жылдамдығын көрсететін теңдеуге сүйеніп, процестің жиынтық активтену энергиясын табуға болады:
Еж = Еи+ Eө - Еү
Мұндағы Еи, Eө және Еү - иницирлеу, тізбектің өсу және тізбектің үзілу сатыларының активтену энергиялары. Әдетте Еи өте аз шама, сондықтан Еж ≈ Ео - Еү . көп жағдайда тізбектің үзілу реакциясының активтену энергиясынан жоғары болып келеді, сонда Еж 0 . Бұдан мынадай қорытынды шығады: реакция жылдамдығы және полимердің молекулалық массасытемпература төмендеген сайын артады. Бұл тұжырым көбіне тәжирібе жүзінде дәлел табады.
Катиондық полимерлену жылдамдығы радикалдық полимерлену сияқты температураға байланысты тез өзгермейді.
Аниондық полимерлнеуде өсіп келе жатқан активті тізбектің соңында теріс заряд болады. Аниондық полимерленуге винилді және дивинилді қатардағы, қос байланыс жанында электронакцепторлы орынбасарлары бар мономерлер оңай түседі, мысалы цианды винилден, нитроэтилен, акрилонитрил, метакрилонитрил, акрил және метакрил эфирлері және т.б. Электронакцепторлы орынбасарлар қос байланыстың электрофильдігін арттырып, түзілген аниондарды тұрақтандырады:
CH2 = CH CN; CH2 = CH NO2 ; CH2 = CH C6H5
Мұндай мономерлердің аниондық полимерлену қабілеттігі орынбасарлардың электр терістігіне байланысты өседі. Сонымен қатар карбонилді қосылыстар, мысалы, альдегидтер (C = 0 байланысы бойынша) және басқалар түсе алады. Аниондық полимерленудің катализаторлары ретінде электрондонорлы қосылыстар қолданылады. Негізінен сілтілік металдардың амидтері, сілтілік металдар мен олардың сұйық аммиактағы ерітінділері, сілтілік металдардың металлорганикалық қосылыстары, металалкилдер және басқалар пайдаланылады.
Мысалы, инициатор ретінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Полимерлену реакциялары, маңызы және медицинада қолданылуы.
Динамикалық жады. Құрылымдық типтер
Құрыдымдық типтер.жиындар
Жолдық типтер. Жолдар
Құрылымдық типтер.жазбалар
Құрылымдық типтер және жолдық процедуралармен функциялар
Қазақстан жеріндегі дәстүрлі шаруашылық-мәдени типтер
Ацетилен және оның гомологтары
Файлдар және оның түрлері
Қабылдау және оның физиологиялық негізі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь