Биологиялық ырғақ. Фотопериодизм


1.Кіріспе

2.Негізгі бөлім.
2.1.Биологиялық ырғақтар.
2.2.Фотопериодизм

3.Қорытынды.
4.Пайдаланылған әдебиеттер
Бір организмдер – температураға, ылғалдыққа, жарыққа төзімділігі немесе қажетсінуі, өзге бір организмдердікіне қарағанда басқаша ьболып келеді. Мысалы, қайың ылғалды ауа райында жақсы өседі, ал шыршаларға- ылғалдығы төмендеу ауа райы қолайлы. Ылғалдылықтың немесе әртүрлі температураның тіршілікке қолайлы және қолайсыз жақтары болады. Тіршілікке қолайсыз жағдайлар- пессималды жағдай немесе пессмум деп аталады.
Егерде организмнің дамуы жылдың маусымдық ырғағымен сәйкес келмесе онда түр жойылады. Мәселен, күзге қарай ағаштардың жапырақтарының түсуі, жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі өзгерістер (жүннің қалындауы, тері асты май қабаттарының қалындауы, ұйқыға кету, т.б.) мұның айқын мысалы бола алады. Аталған өзгерістер организмдердің тіршілігінде жыл сайын бұлжымай қайталанып отырады.
Фотопериодизм дегеніміз- организмдердің тәуліктік жарық пен қараңғы мерзімдерінің ұзақтығына байланысты оған жауап беру реакциясы
1. А.Ж.Ақбасова. Г.Ә.Экология. жоғары оқу орындарына арналған оқу құралы.
2. А.Баешов. Экология негіздері. Түркістан, Яссауи университеті, 2000.
3. А.К.Бродский. Жалпы экологиялық қысқаша курсы.
4. Г.С.Оспанова. Г.Т.Бозшатаева. Экология.
5. Ғ.Сағымбаев. Экология негіздері. Алматы, 1995

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тақырыбы: Биологиялық ырғақ.
Фотопериодизм

ЖОСПАР

1.Кіріспе

2.Негізгі бөлім.
2.1.Биологиялық ырғақтар.
2.2.Фотопериодизм

3.Қорытынды.
4.Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Бір организмдер – температураға, ылғалдыққа, жарыққа төзімділігі
немесе қажетсінуі, өзге бір организмдердікіне қарағанда басқаша ьболып
келеді. Мысалы, қайың ылғалды ауа райында жақсы өседі, ал шыршаларға-
ылғалдығы төмендеу ауа райы қолайлы. Ылғалдылықтың немесе әртүрлі
температураның тіршілікке қолайлы және қолайсыз жақтары болады. Тіршілікке
қолайсыз жағдайлар- пессималды жағдай немесе пессмум деп аталады.
Егерде организмнің дамуы жылдың маусымдық ырғағымен сәйкес келмесе
онда түр жойылады. Мәселен, күзге қарай ағаштардың жапырақтарының түсуі,
жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі өзгерістер (жүннің қалындауы, тері асты
май қабаттарының қалындауы, ұйқыға кету, т.б.) мұның айқын мысалы бола
алады. Аталған өзгерістер организмдердің тіршілігінде жыл сайын бұлжымай
қайталанып отырады.
Фотопериодизм дегеніміз- организмдердің тәуліктік жарық пен қараңғы
мерзімдерінің ұзақтығына байланысты оған жауап беру реакциясы

Биологиялық ырғақтар.
Өсімдіктер мен жануарлар тіршілігі үшін біз жоғары температура,
ылғал, жарық, қысым, атмосфераның электромагниттік өрісі, мұхиттар мен
теңіздердің толысуы мен қайтуы, күннің ұзақтығы, т.б.климаттық факторлардың
маңызы туралы көптеген мағлұматтар алдық. Сол сияқты жердің өз өсін айналуы
және күн жүйесіндегі әлемдік тартылыстар заңдылықтары, жылдық және тәуелдік
алмасулар, жер шарындағы жылулық және географиялық белдеулер бойынша
организмдер тіршілігіндегі болатын өзгерістер жайлы түсініктер қалыптасты.
Жер шарындағы табиғат белдемдері мен климаттық және географиялық
белдеулердің жіктелуі негізінен күн сәулесінің түсуіне және мүхиттардан
алыс немесе жақын орналасуына да байланысты. Табиғаттағы осындай жүйелі
түрде ауысып келіп отыратын факторларға байланысты қ\өсімдіктер мен жануар
тіршілігінде де құбылыстарға үйлесе дамитын бейімделушілік қалыптасады.
Осыған орай, әрбір өсімдік пен жануарлардың түрлерінің өзіндік
ерекшеліктері мен қасиеттері туындайды. Ол- анатомиялық- морфологиялық
физиологиялық, биохимиялық, т.б.түрдің жеке өзіне тән қасиеттерімен
сипатталады. Әрбір түрдің өзіне ғана тән жыл маусымдарына, айнала қоршаған
табиғаттың өзгерістеріне қарай даму, көбею, таралу ырғағы қалыптасады.
Жылдың, тәуліктің ырғақты ауысу мерзіміне байланысты әрбір организмнің де
тіршілігінде тәуелді түрде қайталанып отыратын даму ырғағы пайда болады.
Бұл құбылыс тіршілік үшін күресте ұзақ жылдар бойы қалыптасқан даму
эволюциясының жемісі. Егерде организмнің дамуы жылдың маусымдық ырғағымен
сәйкес келмесе онда түр жойылады. Мәселен, күзге қарай ағаштардың
жапырақтарының түсуі, жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі өзгерістер
(жүннің қалындауы, тері асты май қабаттарының қалындауы, ұйқыға кету, т.б.)
мұның айқын мысалы бола алады. Аталған өзгерістер организмдердің
тіршілігінде жыл сайын бұлжымай қайталанып отырады. Міне, осы құбылыстарды
биологиялық ырғақтар дейді. Барлық организмдер жылдың маусымдарын дәл
сезінеді және соған байланысты тіршілік процесіндегі тәуліктік, маусымдық,
жылдық физиологиялық өзгерістер ырғақты түрде қайталанып отырады.
Жануралар дүниесінде бұл құдылыстарды шартты рефлекс арқылы реттеп
отырады.
Биологиялық ырғақтың ішкі (эндогенді) және сыртқы (экзогенді)
қайталану құбылыстарын байқауға болады.

Ішкі немесе физиологиялық ырғақтар тарихи жағдайда қалыптасқан.
Өйткені, әрбір физиологиялық процесс үнемі үздіксіз қозғалыста болмайды.
Яғни, әрбір клетка, ұлпа немесе мүшелердің жұмыс ырғағы мезгіл- мезгіл
қайталанып келіп отыратын ырғақты процестерден тұрады. Екінші сөзбен
айтқанда, кез келген организмнің қалыпты тіршілігі үшін жоғарғы
физиологиялық активті деңгейден пассивті немесе тыныштық деңгей арқылы
алмасып отыруы тиіс. Сонда ғана организмдер тіршілігін жалғастырып отырады.

Тірі организмдер сыртқы ортаны өзгерістерніе немесе- ауытқуларға жауап
бере отырып, өзінің ішкі физиологиялық процестерін реттеп, бейімдеп
отырады. Бұл жағдайлар 3 негізгі фаткор арқылы жүзеге асады: Жердің өз өсін
және Күнді айналуы, Жерге қатысты Айдың және кеңістіктегі жұлдыздардың
ауысуы. Бірнеше фактор күн тәулігімен (24 сағат), екінші- айдың тәулігімен
(24,8 сағат), үшіншісі- жұлдыздармен немесе тәулікпен (23,9 сағат)
анықталады.
Көптеген жануарлардың тәуліктік қайталанулары ішкі физиологиялық
реттеледі. Осы құбылыстар көбінесе күндізгі, алақараңғы және түнде тіршілік
ететін жануарларға тән.
Маусымдық қайталанулар көбінесе тірі табиғатқа жалпылама тән
қасиеттер. Бұл құбылыс, әсіресе, қоңыржай және солтүстік жарты шар
ендіктеріне қатысты. Себебі, бұл өңірлерде жыл маусымдарының ауысуы айқын
байқалады немесе көрінеді. Мәселен, Қазақстан жағдайында организмдер үшін
қолайлы маусым 6-7 айға созылады. Осы уақыт ішінде организмдер өзінің
тіршілік процесін толық аяқтай алады. Көктемнің белгісі: қардың кетуі, тал,
терек, жеміс ағаштарының гүлдеуімен және жыл құстарының келе бастауымен
басталады. Бірақ, Қазақстанның оңтүстік нүктесі мен солтүстік нүктесі 1600
км, ал батысы мен шығысы 3000 км екі сағаттық белдеуді алып жатыр.
Қазақстан қоңыржай белдеудің орта және оңтүстікте тау ендіктеріне
орналасқан. Сондықтан Қазақстан табиғатының бір шетінің екінші шетінен
айырмашылығы үлкен. Мәселен, оңтүстікте тау етектерінде шие мен өрік гүл
ашқан кезде, республиканың солтүстігінде әлі суық, боран соғып тұрады.
Географиялық орнына қарай республика аймағындаорманды дала, дала,
шөлейт және шөл белдемдері қалыптасқан. Қазақстаның оңтүстік- шығыс және
шығыс таулы өңірлерінде ландшафтдың одан да алуан түрлі биіктік белдемдері
байқалады.Сондықтан, жыл маусымдарының жақындап қалғанын немесе екіншісіне
ауысқа бастауын біз өсімдіктер мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ағзаға тән физиялогиялық құбылыстар
Биологиялық процестер ми құбылыстардың сипаты
Тәуліктік ырғақтар
Мерзімдік процестер биофизикасы. Биоритмология. Жарық және биоырғақ. Көпклеткалы организмдегі ырғақ иерархиясы. Биологиялық сағат
Биоритмология
Ортаның техногенді және табиғи факторлары. Биологиялық жүйелердің уақыттық ұйымдасуы
Өсімдіктің экологиялық топтары
Өсімдіктердің тұзға төзімділігі
Аутэкология. Организм және қоршаған орта
Тіршілік ортасы және экологиялық факторлар жайында
Пәндер