Биологиялық ырғақ. Фотопериодизм

1.Кіріспе

2.Негізгі бөлім.
2.1.Биологиялық ырғақтар.
2.2.Фотопериодизм

3.Қорытынды.
4.Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Тақырыбы: Биологиялық ырғақ.
Фотопериодизм
ЖОСПАР
1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім.
2.1.Биологиялық ырғақтар.
2.2.Фотопериодизм
3.Қорытынды.
4.Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Бір организмдер – ... ... ... ... ... өзге бір ... ... басқаша ьболып
келеді. Мысалы, қайың ылғалды ауа ... ... ... ал ... төмендеу ауа райы қолайлы. Ылғалдылықтың ... ... ... ... және ... жақтары болады. Тіршілікке
қолайсыз жағдайлар- пессималды жағдай немесе пессмум деп аталады.
Егерде организмнің дамуы ... ... ... ... келмесе
онда түр жойылады. Мәселен, күзге қарай ағаштардың жапырақтарының түсуі,
жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі өзгерістер (жүннің қалындауы, тері ... ... ... ұйқыға кету, т.б.) мұның айқын ... ... ... ... ... ... жыл ... бұлжымай
қайталанып отырады.
Фотопериодизм дегеніміз- организмдердің тәуліктік жарық пен ... ... ... оған ... беру ... ... мен ... тіршілігі үшін біз жоғары температура,
ылғал, жарық, қысым, атмосфераның электромагниттік өрісі, ... ... ... мен ... ... ұзақтығы, т.б.климаттық факторлардың
маңызы туралы көптеген мағлұматтар ... Сол ... ... өз өсін айналуы
және күн жүйесіндегі әлемдік тартылыстар заңдылықтары, жылдық және тәуелдік
алмасулар, жер ... ... және ... белдеулер бойынша
организмдер тіршілігіндегі болатын өзгерістер жайлы түсініктер қалыптасты.
Жер шарындағы ... ... мен ... және географиялық
белдеулердің жіктелуі негізінен күн сәулесінің түсуіне және ... ... ... ... да ... ... осындай жүйелі
түрде ауысып келіп отыратын факторларға ... ... мен ... де ... ... дамитын бейімделушілік қалыптасады.
Осыған орай, ... ... пен ... ... ... мен ... туындайды. Ол- анатомиялық- морфологиялық
физиологиялық, ... ... жеке ... тән ... ... түрдің өзіне ғана тән жыл маусымдарына, айнала ... ... ... ... ... таралу ырғағы қалыптасады.
Жылдың, тәуліктің ырғақты ауысу мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... ... ... даму ырғағы пайда болады.
Бұл құбылыс тіршілік үшін күресте ұзақ ... бойы ... ... ... Егерде организмнің дамуы жылдың маусымдық ырғағымен
сәйкес келмесе онда түр жойылады. ... ... ... ... түсуі, жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі өзгерістер
(жүннің қалындауы, тері асты май ... ... ... ... ... айқын мысалы бола алады. ... ... ... жыл ... бұлжымай қайталанып отырады. Міне, осы құбылыстарды
биологиялық ырғақтар дейді. Барлық организмдер жылдың маусымдарын ... және ... ... ... процесіндегі тәуліктік, маусымдық,
жылдық физиологиялық өзгерістер ырғақты түрде қайталанып отырады.
Жануралар дүниесінде бұл құдылыстарды шартты рефлекс ... ... ... ішкі ... және сыртқы (экзогенді)
қайталану құбылыстарын байқауға болады.
Ішкі немесе ... ... ... ... ... әрбір физиологиялық процесс үнемі үздіксіз қозғалыста болмайды.
Яғни, әрбір клетка, ұлпа немесе мүшелердің ... ... ... ... ... ... ырғақты процестерден тұрады. Екінші сөзбен
айтқанда, кез ... ... ... ... үшін ... ... деңгейден пассивті немесе тыныштық деңгей арқылы
алмасып отыруы тиіс. Сонда ғана организмдер тіршілігін жалғастырып ... ... ... ... ... немесе- ауытқуларға жауап
бере отырып, өзінің ішкі физиологиялық процестерін реттеп, ... Бұл ... 3 ... фаткор арқылы жүзеге асады: Жердің өз өсін
және Күнді айналуы, Жерге қатысты Айдың және ... ... ... ... күн тәулігімен (24 сағат), екінші- айдың тәулігімен
(24,8 ... ... ... ... ... (23,9 сағат)
анықталады.
Көптеген жануарлардың тәуліктік ... ішкі ... Осы ... ... ... ... және түнде тіршілік
ететін жануарларға тән.
Маусымдық қайталанулар көбінесе тірі табиғатқа ... ... Бұл ... ... қоңыржай және солтүстік жарты шар
ендіктеріне қатысты. Себебі, бұл өңірлерде жыл ... ... ... ... ... ... ... жағдайында организмдер үшін
қолайлы маусым 6-7 айға ... Осы ... ... ... ... ... ... аяқтай алады. Көктемнің белгісі: қардың кетуі, тал,
терек, жеміс ағаштарының гүлдеуімен және жыл ... келе ... ... Қазақстанның оңтүстік нүктесі мен солтүстік нүктесі 1600
км, ал батысы мен ... 3000 км екі ... ... алып ... ... ... орта және ... тау ендіктеріне
орналасқан. Сондықтан Қазақстан табиғатының бір шетінің екінші ... ... ... оңтүстікте тау етектерінде шие мен өрік ... ... ... солтүстігінде әлі суық, боран соғып тұрады.
Географиялық орнына ... ... ... ... дала,
шөлейт және шөл белдемдері қалыптасқан. ... ... ... ... ... ... ... одан да алуан түрлі биіктік белдемдері
байқалады.Сондықтан, жыл маусымдарының жақындап қалғанын немесе ... ... біз ... мен ... ... ... білеміз. Ал, өз кезегінде организмдер табиғат құбылыстарын, ... ... ... ... ... ... биоиндикаторлар.
Мәселен, маусымға қарай өсімдіктердің тішлігіндегі өзгерістерді байқасақ:
вегетациялық кезеңнің ... ... ... ... мен ... келіп отыратын кезендерді ажыратуға болады. Осы құбылыстар өте
дәлдікпен қайталанып отырады.
Ал, жануарлар дүниесінде де жыл ... ... ... ... ... ... ... бәрі де өсімдіктер мен
жануарлар дүниесінің тіршілігіндегі жылдың метрологиялық ... ... ... ... ... ... ... тіршілігіндегі биологиялық процестерді фенология ғылыми
зерттейді.
Кейбір организмдер тіршілігіндегі арғықты қайталану ... ... ... ... Бұл процестер, әсіресі, судағы организмдер тіршілігінде
жақсы байқалды. Балықтар, шаяндар, ... ірі ... ... ... ... байланысты немесе мұхиттардың толысуы мен қайтуына
қарай ... ... ... отыратын анықталған. Мәселен,
мұхиттардың ырғақты толысулары 12,8 ... ал ... ... 28 ... болса,
айдың жартылау толуы 14-15 тәулекті қайталанып отырады.
Маусымдық немесе тәуліктік ырғақтардае басқа организмдер тіршілігінде
көп жылдық ырғақты ... да бар. Бұл ... ... ... және ауа- ... көпжылдыө өзгерістерге тәуелді болады. Оның
көрінісі – 5-6 ... ... 10-11 ... ... ... ... түсімі, жануарлардағы шектен тыс көюейіп немесе жойылып кетуі
сияқты т.б.құбылыстар жатады.
Сол ... жер ... ... ... ... немесе
геологиялық жылдарды қамтып отыратын түрлері тарихта белгілі. Мәселен, ... мүз ... ... ... 150-200 млн ... ... ... организмдер тіршілігіндегі ырғақты қайталанып отыру
заңдылықтарын білуі өте маңызды. Нәтижесінде өсімдіктер мен ... сан ... ... ... ... тиімді пайдалану мен қорғау
мәселелерін ғылыми тұрғыда шешіп отыруға көмектесері сөзсіз.
Фотопериодизм.
Организмедр тіршілігінде ырғақты қайталанулар процестерінде ... ... ... ... ... бар. ... ішінде жетекші рольді жарық
атқарады. Жарыққа қатысты ... ... ... ... ... ... түлеу, т.б) реттер отыратыны анықталған. Мәселен,
жануарлар қысқа дайындыққа күзден ... ... ... ... ... азық ... ... жүндерінің қалындары мен қоңдануы болып
табылады. Осындағы негізгіқозғаушы күш- күннің ... ... ауа- ... суый ... Жыл бойы күннің ұзақтығы өте
дәлдікпен ұзарып немес қысқарып ... ... ... ... экологиялық факторлардың косплексі түрде әсері оған
организмнің жауабы үйлесімді ... ... ... ... ... ... ... пен қараңғы
мерзімдерінің ұзақтығына байланысты оған жауап беру ... ... жер ... ... ... ... фотопериодизм құбылысына қарай 3 тобын ажыратуға болады.
Олар: қысқа күнді өсімдіктер (гүлдеуі мен тұқымның жетілуі 8-12 ... ... ... ұзақ ... өсімдіктер (16-20 сағаттық жарыққа
тәуелді) және жарық мерзіміне тәуелсіз өсімдіктер.
Бірінші топтағы ... ... ... ... тән ... т.б.) Ал, қоңыржай белдеудің өсімдіктері негізінен ұзақ күнді талар
етеді (арпа, ... ... ... ... т.б.) . Бұл ... ... ... қалыпты өскенімен тұқым бермейді. Жануарлар ... ... ... ... өте ... ... береді.
Мәселен, Қазақстанда кездесетін капуста ақ көбелегі, қалақай кқбелегі, ақ
қайын көбелегі, түт жібек көбелігі, көптеген ... ... ... ... ... организмдер. Күннің ұзақтығы, әсіресе, организмдер
тіршілігінде көбею, даму, ... ... ... ... үйқыға кету, таралу
сияқты маңызды процестерді реттеп отырады. Жарықтың тәуліктік ауытқулары
немесе күн ... ... ... және ... тіршілік етуге тәуелді
еткен. Бұл құбылыстар әрбір организмге тән түрліше көрініс береді. Мәсілен,
бәрімізге белгілі ақшам өсімдігінің гүлі күн ... ... ал ... ... ... ... тіршілігіндегі мұндай процестер тек қана жарық мөлшеріне
ғана ... ... сол ... тәулектің күн мен түннің кезектесіп
келуіне және ұзақтығына да байланысты болады.
Қорытынды
Қазіргі кезде адамның ... ... ... ... ... маңызға
ие болып отыр. Жер шарындағы халық ... ... өсуі және ... ... ... ... ресурстарды пайдалануды еселеп арттырып,
адамның табиғатқа әсерінің көлемін өсіре түсуде.
Экологиялық факторлардың уақыт және ... ... ... гелиоклиматтық )күн көзіне байланысты ауа райының қалыптасуы)
және астрономиялық құбылыстарға байланысты және олар ... ... ... өз ... ... ... ... атқарады.
Биологиялық ырғақтар мен фотопериодизм – организмдер тіршілігіндегі
ырғақты қайталанулар процестерінде ... әсер ... ... ... ... ... Г.Ә.Экология. жоғары оқу орындарына арналған оқу
құралы.
2. А.Баешов. Экология негіздері. Түркістан, Яссауи ... ... ... ... ... ... курсы.
4. Г.С.Оспанова. Г.Т.Бозшатаева. Экология.
5. Ғ.Сағымбаев. Экология негіздері. Алматы, 1995

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық ырғақ21 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Биологиялық ырғақтылық және денсаулық9 бет
Жануар қанындағы нысанды элементтердің циркадианды динамикасының ырғақтылығын зерттеу56 бет
Іскерлік қарым-қатынас этикасы3 бет
Айша Ғарифқызы Ғалымбаева5 бет
Ахмет Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегі ХХ ғасыр басындағы әдебиеттану ғылымының контексінде39 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар4 бет
Бейнелеу өнері16 бет
Береке» ЖШС негізінде «Дайын өнімді және оның өткізілуін есепке алу және талдау»83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь