АДАМ ӨЛТІРУДІҢ ТҮРЛЕРІ


МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . . 3
1. АДАМ ӨЛТІРУДІҢ ТҮСІНІГІ . . . 5
1. 1 Өмірге қарсы қылмыстардың тарихы мен жалпы сипаттамасы . . . 5
1. 2 Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодекс бойынша адам
өлтірудің ұғымы . . . 6
1. 3 Адам өлтіруді ауырлататын мән-жайлары . . . 8
2. АДАМ ӨЛТІРУДІҢ ТҮРЛЕРІ . . . 18
2. 1 Жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі . . . 18
2. 2 Жан күйзелісі жағдайында адам өлтіру . . . 18
2. 3 Қажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру . . . 19
2. 4 Қылмыс жасаған адамды ұстау үшін қажетті шаралардың
шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру . . . 19
2. 5 Абайсызда кісі өлтіру . . . 20
2. 6 Өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу . . . 20
2. 7 Адам өлтірудің неғұрлым жиі кездесетін түрлері . . . 21
ҚОРЫТЫНДЫ . . . 22
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ . . . 24
КІРІСПЕ
Адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтары мемлекет арқылы қорғалады. Қазақстан Республикасының Конституциясының 1-бабында "ең қымбат қазына - адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары", - деп жарияланған. Өмір сүру құқығы - ол ешкімнің қандай жағдайда болсын айыруына болмайтын адамның басқа барлық қүқығының ең негізгісі. Қазақстан Республикасының барлық заңдары жеке адамды қорғауға, адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауға әр уақытта артылықшылықтар береді.
Соңғы жылдары ерекше өткірлікпен маңыздылықа адам өмірі мен деңсаулығына ауыр қол сұғушылықтармен күресу ие болуда. Осы қоғамдық қиындық бүгінде қоғам үшін ақиқатты қауіптілік тудырып отыр. Адамға қарсы жасалатын қылмыстардың ішінде ең қауіптісі кісі өлтіру қылмысы болып табылады. "Кісі өлтіру, яғни басқа адамға құқыққа қарсы қасақана қаза келтіру" деп Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодекстің 96-бабында көрсетілген. Қазақстан Республикасының Конституциясының 15-бабында әркімнің өмір сүруге құқығы бар және ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ екендігі айқыдалған. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде адам өмірін қорғайтын бірқатар нормалар бар: адамды өлтірген үшін (96 - 101 баптар), өзін-өзі өлтіруге жеткізгені (102 бап), қауіп үстінде қалдырғаны (119- бап), ауру адамға көмек көрсетпегені (118-бап) және басқа да қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылық белгіленген. Қазақстанның қылмыстық заңнамадағы едәуір өзгерістер тіркелген қылмыстар санының азаюына себеп болды (№1 Қосымша) . Алайда, қылмыстық заңнын "қатаңдылыгына" қарамастан, статистикалық деректер бойынша адам өлтіру қылмысының көрсеткіштері жоғары.
Курстық жоба тақырыбының маңыздылығы Адам мен азамат құқығының жалпыға бірдей Декларациясында жеке адамның адами құндылығы мен әр адамның өмір сүру құқығы, Қазақстан Республикасы Конституцияның 15 бабында жарияланғанынан көрінуде. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы Қазақстан - 2030 стратегиясында ұзақ мерзімді басым ретінде: «барлық қазақстандықтардың өмір сүру жағдайларын, денсаулығын, білімі мен мүмкіндіктерін ұдайы жақсарту» айқындалған.
Курстық жоба мақсаты - түрлі ақпарат көздеріне сүйене отырып, адам өлтіру туралы білімдерді жүйелеп терендету, бұл қылмыстың заңдылық жауаптылығын және оны ауырлататын мән-жайларды қарастыру, адам өлтірудің түрлерін саралау, сондай-ақ кәзіргі кездегі қылмыстықтың ішінде адам өлтірудің үлесі мен динамикасын анықтау.
Курстық жоба жазу барысында Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодекстің ресми
1 Алауханов Е. О. Криминология: Алматы: Жеті жарғы, 2005 ж. 74 бет
мәтіндері, оларға берілген түсініктемелер, басқа да нормативтік құқықтық актілер, адам өлтіру мәселесіне арналған ғылыми еңбектер, қазақтардың көне құқығының әдет-ғұрып ережелері, қылмыстық құқық, криминология, криминалистика пәндерінен оқу-әдістемелік әдебиеттер, құқықтық статистика
деректемелер қолданылды.
1. АДАМ ӨЛТІРУДІҢ ТҮСІНІГІ.
1. 1. Өмірге қарсы қылмыстардың тарихы мен жалпы сипаттамасы
Қазақ хандығында «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Тәуке ханның «Жеті жарғысы» деп аталатын заңдар болды. Бұл көне заңдарда адам өлтіру мәселесіне елеулі орын берілген. Мысалы, «Қасым ханның қасқа жолы» ережесінде адам өлтіру қылмыс деп танылып, қылмыс заңы бойынша қудаланатын 1 . «Қасым ханның қасқа жолы» бір ғасырдай атқарылған соң тиісті толықтырулар мен өзгерістер енгізіліп «Есім ханның ескі жолы» деп аталып, адам өлтірудің мәселесі маңыздылығын жоғалтпай қарастырылған. Қазақ хандығы заңдарының түп-төркіні қазақ халқында ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келген әдет-ғұрыптық ережелерден шықты. Тәуке ханның «Жеті жарғы» жекелеген баптарында хан жоғары судья болған, ол қылмысты және теріс қылықтары үшін, жазаға тартқан. Қазақ хандығы заңдарының қылмыс заңынагі оның таптық мәні айқын көрінеді: Тәуке ханның «Жеті жағысында» қысаспен әдейілеп кісі өлтірушілерге бұрынғыдай «қанға қан, жанға жан алу» ережесі сақталды. Өтірілген адамдардың туыстары кісі өлтірушіні өлтіруге құқылы немесе тапапкерлердің келісімі бойынша қылмысы үшін белгіленген құн төлемен жазаланаты. Кісі өлтіруші құл төлеп, яғни әрбір өлтірілген ер кісі үшін 1000 қой, ал әйел үшін 500 қой төлеп өмірін сақтапқалады.
Қазақ хандығы заңдарының негізі - феодалдық базис пен патриархалдық-феодалдық өндірістік қатынас болды (№2 Қосымша) :
- сұлтанды немесе қожаны өлтірген адам өлтірілген адамның туыстарна
жеті адамның құнын төлейді;. - егер әйелі күйеуін өлтірсе ол міндетті түрде өлтіріледі, егер туыстар оған кешірім жасамаса, одан құн төлеп құтыла алмайды;
- егер күйеуі әйелін өлтірсе, ол жазасына құл төлеп құлыла алады;
- күйеуі өз әйелін зинақорлық үстінде ұстаса оны өлтіре алады;
- ата-аналарына өз балаларын өлтірген үшін ешқандай жаза қолданылмайды;
- некесіз тапқан нәрестесін ұяалғанынан өлтірген әйел өлім жазасына кесіледі;
- өзін-өзі өлтіруші зираттан оқшау жерге жерленеді.
Қазақ ССР-нің 1959-жылғы Қылмыстық кодексінде адам өлтірудің заңдылық анықтамасы берілмеген еді. Қазақстан Республикасының 1997-жылғы жаңа Қылмыстық кодексінде тұңғыш рет адам өлтірудің заңдылық түсінігі берілген. «Кісі өлтіру, яғни басқа адамға құқыққа қарсы қаза келтіру» дегі Қылмыстық кодекстің 96-бабында тура көрсетіген.
Адам өлтіру - жеке адамға қарсы қылмыстардың ең ауыры. Бұл қылмыстарды ашу ерекше қиын және жүмыс көлемі үлкен болғанды ұтан, кісі өлтіру бойынша істерді күрделігіен қарап, жоғары категорияға жатқызуға болады.
Кісі өлтіру туралы қылмыстық іс қозғай негіздері мыналар болып табылады:
1) кісі өлтіру белгілері бар мәйіттін табылуы;
2) өлтірілуі мүмкін екендігі нұсқалған жағдайда адамның жоғалуы.
Қылмысты жасалу тәсіліне қарай кісі өлтіруді екі негізгі түрге бөліп қарауға болады:
- ашық түрде кісі өлтіру, яғни кісі өлтірушінің жанында оны білетін адамдардың болуы. Егер көрген болмаған жағадйдын өзінде де, кісі өлтірушіөзінің істеген ісін және кінәсін жасырмаған жағдайда;
- жасырын түрде кісі өлтіру, яғни қылмысиық ешкім көрмеген жағдайдажасалуы, қылмыскердің өз кінәсін белсенді түрде жасыруға тырысуы, куәгерлер қатысқан жағадйдың өзінде бейтаныс адамның қылмыс жасап, жауапкершіліктен құтылып мақсатын іске асыруы.
Кісі өлтіру туралы істер бойынша жүргізілетін тергеу істерінің ішінде ең маңызды орынды сот-медицина сараптамасы алады, оны тағайындау дене жарақаттары сипаты мен өлімнің болу себептерін анықтау үшін міндетті болып табылады.
Сот-медициналық сараптамасы жасалған қылмыстың жағдайлары, өлтіру алдындағы жағдайла, өлтірудің құралдары, жәбірленуші тұлғасы, сезіктінің тұлғасы, қылмыстың сылтауы мен мақсаты, мүмкін қылмыс болмай, инценировка жасалған шығар мәселелерін шешу үшін тағайындалады.
1. 2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодескі бойынша адам өлтірудің ұғымы.
Қазақстан Республикасының қазіргі қолданылып жүрген Қылмыстық кодексі бойынша өмірге қарсы қылмыстарға мыналар жатады: адам өлтіру (ҚК-тің 96' бабы) ; жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі (ҚК-тің 97 бабы) ; жан күйзеліс жағдайында болған адам өлтіру (ҚК-тің 98 бабы) ; қажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру (ҚК-тің 99 бабы) ; қылмыс жасаған адамды ұстау үшін қажетті шаралардың шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру (ҚК-тің 100 бабы) ; абайсызда кісі өлтіру (ҚК-тің 101 бабы) ; өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу (ҚК-тің 102 бабы) . Өмірге қарсы бағытталған осы қылмыстар, адам өлтірумен байланысты. Адам өлтіру-жеке адамға қарсы қылмыстардың, ең ауыры. ҚК-тің 96-бабының бірінші бөлігі, адам өлтіру дегеніміз-басқа адамға құқыққа қарсы қасақана қаза келтіру деп анықтама береді. Адамның өмірі табиғат берген, маңызды әлеуметтік құндылық, ол оны туғаннан иемденеді. Адам өлтіру объектісі-адамның өмірі, ол адамнын азаматтығына, ұлтына және нәсіліне, шыққан тегіне және жасына, әлеуметтік жағдайына, немен айналысатына, денсаулық ахуалына, біліміне, т. б. байланысты емес. Қылмыстық заң жәбірленушінің еркіне қарсы адамға қаза келтіруді де, оның келісімімен қаза келтіруді де бірдей дәрежеде адам өлтіруге жатқызады. Жәбірленушінің кім екендігін білмей қалу қасақана адам өлтіргендік үшін жауаптылыққа әсер етпейді.
Өмірге қастандық жасау объектісінің бар-жоғы туралы мәселені шешу үшін оның бастапқы және ақырғы кезеңдерін анықтау қажет. Қылмыстық-құқықтың тұрғыдан алғанда, адамның туғанынан өлгеніне дейінгі аралықта өмір бар деп саналады. Әлі тумаған немесе өліп қалған адамның өміріне қастандық жасау мүмкін емес. Медицина ана құрсағында адам пайда болған кезден бастап өмір басталды деп есептейді. Бірақ қылмыстық заң ғылымында көптеген ғалымдар өмір адам туылғаннан кейін басталады деп пікір айтады. Физиологиялық тууға дейін баланы өлтіріп түсіру, егер оған медициналық негіз болмаса, криминалдық абортқа жатады.
Қылмыстық заңда адамның өлген кезі деп биологиялық өлімді, яғни ми қабы клеткаларының бір жола ыдырауы нәтижесінде ми қызметінің толық тоқтаған кезін алады. Биологиялық өлімнен басқа «клиникалық өлім» деген түсінік бар, бүл жағдайда адамның жүрегі тоқтап қалады. Қазіргі медицина тоқтап қалған жүректі бірнеше сағаттан кейін қайта жүргізе алатындай немесе оны басқа жүрекпен ауыстыратындай дәрежеге жетті. Мұндай жағдайда өмірі қайта қалпына келтіру мүмкіндігі бар. Жүрек тоқтағаннан кейін бас миының қабы 4-7 минут өткен соң өледі, бұл жағдайда адамды тірілту мүмкін емес.
Адам клиникалық өлім келтірсе, бірақ ол адамның жүрегі кейін соғып қалпына келсе, мұндай іс-әрекет өлтіруге оқталғандық болып сараланады. Сонымен қатар, клиникалық өлім жағдайындағы адамға қастандық жасауды өлтіру деп санауға болады.
Өлтіру, ол-басқа адамның өмірін жою. Өзін-өзі өлтіру немесе өзін-өзі өлтіруге оқталу қылмыс болып табылмайды.
Тірі екен деп қателесіп өлі адамға қастандық жасау өлтіруге оқталғандық болып саналады.
Жәбірленуші өлген кезден бастап адам өлтіру аяқталған қылмыс деп танылады, ал өлімнің бірден болғандығы немесе бірқатар уақыт өткен соң болғандығы маңызды емес.
Қылмыстың объективтік жағы Адам өлтіру әрекетпен де, әрекетсіздікпен де жасалуы мүмкін. Адамды өмірінен күш қолданып та (жарақаттау, тұншықтыру, уландыру, т. б. ), психикалық ықпал жасап та (қорқытып, үрейлендіріп, жалған лақап таратып, т. б. ), айыруға болады.
Әрекетсіздік жолымен адам өлтіру дегеніміз өлімге араша тұратын адамның өз міндетін орындамауы нәтижесінде жәбірленушінің қайтыс болуы. Бұл жағдайда қандай да бір объективтік және субъективтік алғышарттар болуы тиіс: заң бойынша-туыстық жақындығы, кәсіби борышы, жасасқан шарт бойынша міндет артылуы және ол міндетті орындай алатын мүмкіндік болуы тиіс. Мысалы, баласын өлтіру үшін анасы оны тамақтандырмайды, дәрігер өлім халінде жатқан адамға тиісті көмек көрсетпейді.
Өлтіру тәсілдері әрқилы. Кейбір жағдайларда тәсіл адам өлтірудің сараланған түрін қарайды (ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «д» және «е» тармақтары) . Ол, көбіне, жаза тағайындағанда ескеріледі.
Қоғамға қауіпті зардаптың - адам өлімінің болуы-бұл қылмыстың объективтік жағының міндетті нышаны. Адам өлтірудің барлық түрлері жәбірленушінің өмірін жоюға келіп тіреледі. Адам қаза таппаса бұл қылмыс аяқталды деп саналмайды. Адам өлтірудің басқа бір нышаны-айыптының іс-әрекеті мен жәбірленушінің өлімі арасындағы себептік байланыс. Қылмыс нәтижесінің кездейсоқ емес, айыпты әрекетінің зардабы болуы міндетті шарт. Адам өлтіру-заңсыз жолмен басқа адамға өлім келтіру. Егер адам заңды жолмен өлтдрсе, ондай әрекет адам өлтіру ретінде қарастырылмайды. Ондай әрекеттерге -өлім жазасына кесілген адамды өлтіру, қажетті қорғану шегінен асып кетпей қол сұғушыны өлтіру(ҚК-тің 32 бабы), қауіпті қылмыскерді ұстаған кезде оны лажсыздан өлтіру (ҚК-тің 33 бабы) .
Қылмыстың субъективтік жағы кінәнің қасақана жасалуымен сипатталады. Айыпты өзінің басқа адамның өліміне алып келетін іс-әрекет жасап отырғанын, ондай зардаптың болуы мүмкін екенін немесе қалайда болмаң қалмайтынын біледі, соны тілейді-яғни тікелей ниет танытады, егер ол өлімнің болуына немқұрайды қараса-жанама ниет танытады. Республиканың жаңа ҚК-і. бойынша абайсызда адам өліміне алып келген іс-әрекет адам өлтіруге жатпайды, адам өміріне қарсы жасалған басқа қылмыстарға жатады:
Адам өлтірудің субъективтік жағын сипаттау үшін себептің де, мақсаттың да үлкен маңызы бар. Адамды өлтіргенде айыпкер әрекеттеріндегі себеп пен мақсат әртүрлі болуы мүмкін, олар қылмысты саралауға ықпал жасайдынемесе жаза тағайындағанда ескеріледі. Адам өлтірудің субъектісі - жасы 14-ке толған, есі дұрыс адам. Адам өміріне қарсы бағытталған басқа қылмыстар үшін жауаптылық 16 жастан басталады.
ҚК-тің 96 бабының 1 бөлігінде көзделген адам өлтірдің қарапайым деп аталатын түріне жатады. Бұл түрде жазаның жеңілдететін мән-жайлары да жоқ, сондай-ақ саралаушы нышандары да жоқ, адам өлтіру жатады. Сот практикасы адам өлтірудің бұл түріне төбелестің, жанжалдың, өш алу, қызғану сезімдерінің нәтижесінде, сондай-ақ жәбірленушінің өтініші бойынша оған жаны ашып жасаған іс-әрекетті жатқызады.
1. 3 Адам өлтірудің ауырлататын мән-жайлар.
Екі немесе одан көп адамдарды өлтіру. 1996 жылғы 20 желтоқсандағы № . 11 қаулымен өзгертулер енгізілген Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Пленумының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы «Азаматтардың өмірі мен денсаулығына қастандық жасағандық үшін жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» №7 қаулысында былай көрсетілген: «ҚК-тің 96 бабы 1 бөлігінің «а» тармағы бойынша екі немесе одан көп адамды қасақана өлтірген жағдай саралануға тиіс, егер қылмыс бір немесе бірнеше әрекет арқылы қысқа уақыт аралығында орындалса және де айыптының бірнеше адам өлтіруге тікелей немесе жанама ниетінің болғандығы анықталса. Айыптының ниеті бірнеше адамды өлтіруге бағытталып, бірақ ол бір адамды өлтіріп, екінші адамға қастандық жасаса, бүл аяқталған қылмыс ретінде - екі немесе одан да көп адамды өлтіргендік деп қарастырылмайды, себебі - қылмыс субъектісінің еркіне байланысты емес мән- жайлар бойынша оның бірнеше адамды өлтіру ойы жүзеге аспай қалды». Бұл жағдайда айыптының әрекетін ҚК-тің 24 бабы және 96 бабы 2 бөлігінің «а» тармағы бойынша және басқа сараланатын нышандардың болуына қарай ҚК-тің 96 бабының 2 бөлігінің тиісті тармақтары бойынша саралау керек. Ал қылмыскерлердің бір адамды өлтіру және екінші адамға қастандық жасау әрекеттерінің қандай кезекпен орындалғандығы қылмысты саралауға әсер етпейді.
Егер қылмысты бірнеше адам орындайтын болып, олар бірнеше адам өлтіруді алдын ала жобалап және өзара атқаратын міндетін бөлісіп, әрқайсысы басқа адамды қатыстырмай бір адамнан ғана өлтірсе, олардың әрқайсысының әрекеті ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «а» тармағы бойынша саралануға жатады.
Егер екі немесе одан да көп адамды өлтіру әр уақытта болып, бүл әрекеттер айыпкердің бір жолғы ойымен жүзеге асырылмаса, онда бүл қылмыстар ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «н» тармағы бойынша бірнеше адам өлтіру ретінде сараланады.
Бір уақытта бір адамды өлтірген және екінші адамды абайламай өлтірген айыптының әрекетінде бүл қарастырылып отырған қылмыстың қүрамы жоқ, ол екі қылмыстың жиынтығы: адам өлтіру және абайсызда кісі өлтіру қылмыстары ретінде сараланады.
Егер екі немесе одан көп адамды өлтіру көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалса, бүл іс-әрекетті ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «а» және «е» тармақтары бойынша саралау керек. ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «а» тармағы қолданыла алмайды, егер екі адам өлтірудің біреуі жеңілдететін мән-жайларда жасалса (ҚК-тің 97-100 баптары) .
2. Қызметтік іс-әрекетін жүзеге асыруына не кәсіби немесе коғамдык борышын орындауына байланысты адамды немесе оның жақындарын өлтіру. Қылмыстың бтүрінің жәбірленушілері қызметтік міндетін атқарушы, сондай-ақ кәсіби және қоғамдық борышты орындаушы азаматтар, не олардың жақындары болуы мүмкін. Бүл қылмысты жасағанда айыпты жәбірленушінің өз қызметтік міндетін немесе қоғамдық не кәсіби борышын занды түрде атқаруына қарсы тұрады немесе сол үшін өш алады. Мысалы, браконьердің өзін ұстаған адамды өлтіруі, тергеуде немесе сотта куәгер ретінде жауап берген адамды өлтіру.
ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің осы тармағы бойынша жауаптылыққа тартқанда адам өліміне себеп болған әрекеттің қашан жасалғандығына мән берілмейді. Жәбірленушінің өз қызметтік міндетін немесе кәсіби не қоғамдық борышын атқару кезінде ғана өлтірілуі міндетті емес.
Айыптының әрекетін осы көрсетілген тармақ бойынша саралау үшін, адам өлтіру сол жәбірленушінің қызметтік міндетті немесе қоғамдық не кәсіби борышты өзінің туыстарының немесе жақындарының емес атқаруымен байланысты жүзеге асырылуға тиіс.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы «Азаматтардың өмірі мен денсаулығына қастандық жасағандық үшін жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» қаулысында көрсетілгендей, жәбірленушінің қызметтік міндетті немесе қоғамдық не кәсіби борышты атқаруына байланысты жасалған қылмысты саралағанда айыпталушы өзінің қызметтік міндетін немесе қоғамдық борышын атқарушы адамға қарсы әрекет жасап отыранын және соған байланысты қылмысқа баратындығын өзінің түйсінетіндігін және жәбірленушінің қызметтік немесе қоғамдық борышты атқарудағы қандай заңды әректтері айыптыны қылмыс жасауға итермелегенін анықтау қажет.
Қызметтік борышын жүзеге асыру дегеніміз - адамның мемлекеттік немесе басқа кәсіпорында, мекемеде жұмыс істейтіндігіне қарамастан өз міндетіне жататын әрекеттерді жасауы.
Қоғамдық борышты атқару дегеніміз - кез-келген азаматтың өзіне
жүктелген әлеуметтік міндетті, сондай-ақ қоғам немесе жеке адамдар мүддесін көздейтін кез-келген басқа әрекеттерді орындау.Қылмыстық, азаматтық істердің, сондай-ақ материалдардың сотта қаралуына, алдын-ала тергеудің жүргізілуіне не үкімнің, сот шешімінің немесе өзгедей сот актісінің орындалуына байланысты судьяның, прокурордың, тергеушінің, анықтама жүргізуші адамның, қорғаушының, сарапшының, сот приставының, сондай-ақ олардың жақындарының өміріне қастандық жасау (не өлтіру) арнаулы норма - ҚК-тің 340 бабы бойынша жауаптылыққа апарады. Құқық қорғау органының адамы болып табылмайтын, бірақ өзін айыпталушыға сондаймын деп таныстырған және қоғамдық тәртіпті қорғауға бағытталған әрекеттер жасаған адамның өміріне қастандық жасау ҚК-тің 96 бабы 2 бөлігінің «б» тармағы бойынша саралануы тиіс.
Жаңа қылмыстық заң бү_л құрамға қоғамдық борышпен қатар жаңа нышан - кәсіби борышты енгізген. Кәсіби борышқа адамның кәсіби мәртебесі жүктейтін міндеттер жатады.
Қылмыстық заң тек қызметтік міндетті не кәсіби немесе қоғамдық борышын атқарушы адамдарға ғана емес, олардың жақындарын да қорғайды. «Жақындар» деген түсінікке тек арғы бергі туыстар ғана жатпайды, сонықатар достық, сүйіспеншілік қатынастағы (қалыңдық, күйеу бала, достар, т. б. ) адамдар да жатады. Жақын адамды өлтіру жәбірленушінің қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық борышты атқарумен бас тартқызу мақсатында немесе сол қызметі үшін өш алу мақсатында жасалынады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz