Ғабит Мүсіреповтің образ сомдау шеберлігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. Ғ. Мүсірепов . қазақ әдебиетінің аса көрнекті қайраткері ... ... ... ... ... ... ... ..5
2. Ғ. Мүсіреповтің образ сомдаудағы ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
3. Ана мәселесі . Ғ. Мүсірепов әңгімелеріндегі басты тақырыптарының бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Пайдалынған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
        
        КІРІСПЕ
Курстық жұмысының өзектілігі. Ғ. Мүсірепов әдебиетіміздің ... ... ... ... прозаның жұрт таныған қазақ әңгімесінің
бүгінгі жеткен биігін сөз ... Ғ. ... айту ... емес. Қазақ
кеңес әдебиетінің аса шебер стилист суреткері ... ... ... ... үлес ... ... Оның ... қазақтың көптеген
көнерген сөздері қайта жаңғырып, құлпырып шықты.
Ғ. ... ... ... жазудағы өзіндік ерекшелігі
кейіпкерлер образын асқан шеберлікпен ... ... ... ... кейіпкерлердің образдарын ашу үшін әр түрлі әдіс-тәсілдерді
қолданған, бас ... ... ... ... ашып ... ... әдебиетінің қалыптасу дәуірінде орыс әдебиетінің айрықша
ұстаздық роль атқарғандығы белгілі. Жазушыларымыз орыс ... ... ... ... ... ... күрескер адамның бейнесін
жасауды үйреніп қана қоймай, кей жағдайда олармен тікелей тақырыптас, үндес
шығармалар да ... ... бір ... Ғ. ... «Ана туралы
әңгімелер» циклі. Мұның пролетариат ... ... А. М. ... ... ... ... Ғ. Мүсіреповтің образ сомдаудағы шеберлігі.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті. Жұмыстың негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... Осы мақсаттарға жету жолында төмендегідей міндеттер қойылды:
– Адамның ішкі жан ... ... ... ... көрсету;
– Ана цикліне сипаттама беру;
– Ғ. Мүсірепов шығармаларындағы ... ... ... ... ... ... Ғ. Мүсірепов шығармаларындағы
кейіпкерлердің образ жасау ерекшеліктерін, яғни шығармашылығының ... ... ... ... ... зерделеп
жинастырған ғалымдар: М. Бақбергенов «Ғабит Мүсіреповтің прозасы», Ж.
Ысмағұлов «Ғабит Мүсірепров туралы тоғыз толғам», Н. Ғабдуллин ...... ... жұмысқа теориялық және методологиялық
негіз ретінде қолданылды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Жұмыста жазушының ... ... ... ... және ... образдарын жасағанда Ғ. Мүсіреповке
ғана тән стильдік ерекшеліктері айқындалды.
Зерттеу жұмысының ... ... Ғ. ... ... ... жасау ерекшеліктерін көрсететін зерттеу нәтижелерін
орта мектептердегі, жоғарғы оқу орындарындағы қазақ әдебиеті дәрістерінде,
семинарлар мен арнаулы курс сабақтарында қолдануға болады.
Қорғауға ұсынылған ... ... ішкі жан ... ... ... арқылы
көрсеттік;
– Ана цикліне сипаттама берілді;
–Ғ. Мүсірепов шығармаларындағы кейіпкерлердің бейнесіне толық
тоқталдық.
Зерттеу ... ... ... ... салыстыру, зерттеу
әдісін қолдана отырып, жүйелі құрылымдық негізде орыңдалды.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы кіріспеден, үш ... және ... ... ... ... Ғ. Мүсірепов – қазақ әдебиетінің аса көрнекті қайраткері
Ә. Нарымбетовтың ... ... ...... ... ... әдебиет сыншысы-ғалым ретінде туған әдебиетінің ... ... ... сүбелі шығармалар берген, халық өмірінің көркем
шежіресі іспетті. Ол ... ... ... ... адал ... ұлы, шын мәніндегі халық жазушысы.
Әдебиет пен өнер туралы Ғабит Мүсірепов қаламынан шыққан ... тән ... ... ... ... ең ... оның ... өнердің жиырмасыншы ғасырдағы даму процесіне және олардың ... ... биік ... ... ғылыми дұрыс топшылаулар
жасағанын айрықша атап өткен дұрыс.
Ол қазақ әдебиеті мен ... ... ... табысын халықтың рухани
қымбат қазынасы ретінде қатты қастерледі. Әдебиет пен өнер ... ... зор ... баса ... ... қатар, әрбір көркем шығармаға оның барлық уақытта қойып
отырған идеялық-эстетикалық талабы да ... ... ... ... мен ... – міне, әдебиет пен өнердің әрбір туындысын ... ... ... ... ... ... өлшемі осы ғана [1, 68-69 б.].
Ғабиттің жазушылығын тұтас алғанда, өзіне тән бірнеше ... ...... ... ... ... ... – бойына
сіңірген тақырыбын тез жазып ... ... ...... күй ... күйі ... игерген тақырыбын да жаза қоймайды;
төртінші – ... өте ... ... ... ... ... ... бесінші – тілге үнемшіл, сипаттап отырған ... жоқ ... ... алтыншы – жарқылдақ сөздерді көбірек
қолданып, шешен сөйлеуге тырысады; жетінші – адам ... ... ... ең ... бірі [1, 62-63 ... Мүсірепов – шеберлігі шығарма сайын ширығып, шыңдала берген,
бірден-бірге өрлеп, ең шырқау ... ... ... ... Оның ... – көркемдік жаңалық, тың сөз, өнеге ... Оның ... ... ... қояр талабы өзгеше. Олай болатын жөні де бар. Ол - өз
шығармашылығының елең-алаңында ... ... ... ... ... ... әлем ... басқа да ұлыларынан үйренген. Солардың
дәстүрін қазақ әдебиетіне ... бірі ... ... – жазушылық өнерді өз әдебиетіміздің айтулы шебері Бейімбет
Майлиннен үйренген, жаңа ... ... ... ... ... солардың эстафетасын алып қалған жазушы. Ол – қазақ ... ... ... ... ұлы суреткер Мұхтар Әуезовпен қаламдас,
замандас болған жазушы. Оның ... үлгі ... өнер ... қалың
қатпарлы қаламгер ұрпағы бар. Сондықтан ол осы ... өзі ... сәл де ... ... ... ... жоқ ... айқын түсінген жазушы
[2, 16 б.].
Ғ.Мүсірепов – қазақ ... ... ... ... ... да терең теоретик, сыншы ретінде де үлкен үлес қосып
келеді [3, 5 б.].
Көркем әдебиеттегі ... ... ... – өз алдына жеке бір ... өн ... ... ... ... ... ... адамдар,
қақтығысқан характерлер, түйін-түйін тартыстар, шарпысқан өткір сезімдер,
солардың арасында жым-жымымен жылғаланып ортақ бір ... ... ... ... оның ... адам ... берген бағалары,
шығарған үкімдері, міне ... ...... ... ... өз ... өзінде жатқан тұтас бір дүние [2, 14 б.].
Ғ.Мүсірепов өмірі – өнегелі өмір. Өнегелі болатыны – күрескер өмір.
Биік ... ... ... ... өзек өткен өмір.
Мүсірепов өнері – өміршең ... ... ...... ... ... ... өмір де, өнер де – ең алдымен, ел игілігі, ел мерейі
[3, 5 б.].
1920-жылдардың аяқ кезі мен ... ... ... бүкіл
Кеңес еліндегі секілді Қазақстанда экономикалық және мәдени өзгерістер,
жаңарулар болды. Бұл ... ... ... ... ... шығармаларынан көрініс тапты.
Ғ.Мүсіреповтің шығармалары қазақ халқының өмірін, тарихта елеулі орны
болған оқиғаларын мол қамтыды. Осы ... ... ... кеңестік үкімет
тарапынан жүргізілген барлық өзгерістерді қуана қарсы алды ма, деген заңды
сұрақ туады. Ол ... ... ... жерінде орнағанын қуаттағанымен,
кейін қызылдардың эксперименттерінің нәтижелерінен сескене бастағанын
шығармаларынан ... ... ... ... ... ... 1932 жылы ашық ... жариялады. Оның «Шұғыла», «Талпақ танау»,
«Сөз жоқ соның іздері» ... ... елге алып ... жеке ... ... ... ... суреттелген. Дегенмен
Мүсірепов шығармаларының көпшілігінде кеңес үкіметінде ... ... ... да ... ... ... ... тобы – социалистік заманда
жаңарған ауыл, ... ел ... ... ... ... өндіріс
тақырыбына барсын, мейлі колхоз өмірін суреттесін, бәріне де социалистік
құрылысты нығайту үшін күресіп жатқан адамдардың іс - ... ... «Қос ... «Көк ... ... «Күсен», «Алғашқы
адымдар», «Шұғыла», «Талпақ танау», «Туннель» секілді шығармаларында ... ... ... жатқан кеңес адамдарының тұлғаларын жасау мақсаты
көзделген.
Ғ. Мүсіреповтің колхоз тақырыбына ... ... басы ... ... «Қос ... ... ... Әңгімеде қазақ ауылындағы егіндік,
шабындық жерлерді бөлу жайы, колхоздастыру оқиғасы баяндалады. Жаңа өмірге
араласқан адамдардың жасампаздық ... ... ... ... Ал, ... ... ... күштеп ұжымдастыруға қарсы болды
және оны іспен де дәлелдеп отырды. Т.Омарбеков: «Халық күштеу ... ... ... көтеріліс түрінде ғана білдіріп қоймай, өкімет
және кеңес белсенділеріне қарсы қастандық (террор) жасауға да, ... және ... ... ... ... ... де ... - деп
көрсетеді.[4, 123-124 б.]. Мүсірепов шығарманы кеңестік идеология ... ... ... да, ... ... ... ... алмай «Қос
шалқар!», «Қос шалқар!» болды... ... ... арты не ... ... 45 б.] деп аяқтайды. Бұл шығармада қаламгер ұжымдастырудың
зобалаңын тұспалдап білдіріп отыр. ... ... ... ... ... ... ... шаруалар бір жерге
қоныстанып, ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... – жылға жаңа қарқынмен дами бастады деген ұстанымын
ең алдымен жазушылар көркемдеу керек ... Ал, ... ... ... шаруалардың ұжымдастыруды түсінбеуі кеңестік белсенділерді
ойландырмады. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... қаншама қазақтың өмірін қиғанын дәлелдеп отыр. 1930-шы
жылдардағы ұжымдастыру, индустрияландыру салдарынан қаншама қандастарымыз
қырылды, шетелге ауып ... ... ... ... ... ... жетім қалды. «1932 жылдың 1 тамызына қарай панасыз балалардың ... ... ... ... ... ... ... жылдары
Қазақстанда 372 рет шаруалардың бұқаралық бас көтерулері болды» [4,126 ... ... ... ол ... ... тыйым салынды. Керісінше
«жартылай феодалдарды құрту, дүние-мүлкін тәркілеу, ... ... ... ... ... өрістеді. Анығында ... ... ... байы да, ... де ... ... ... адымдар», «Шұғыла», «Көк үйдегі көршілер»
сияқты шығармаларында Қазақстандағы колхоз қозғалысының көптеген ... ... ...... ... ақауларына қарамастан, өз
кезеңінің ақиқатын мейлінше әділ көрсетуге бағытталған шығармалар.
«Көк үйдегі көршілер» - ... ... ... ... кезеңін
әңгімелейтін туынды. Мұнда ауылдағы тап қайшылығының нанымды суреттері мол.
Қазақ шаруаларының өз алдына ерікті ... ... жаңа ... ... ... ... мен байшылдар қалай да колхоз құрылысын ... ... да ... ... ... Ғ.Мүсірепов «Көк үйдегі
көршілерді» де аяқтамаған. Мұның жеке тараулары ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен, бұл шығарманың өмір
танытарлық, характер ... ... мол. ... ... ... ... барлаушының қалам тартысын сеземіз. Колхоз өмірінің тағы
да бір қызықты көріністері «Күсен» атты әңгімеден ... ... ...... ... бірнеше шығармаларында кездесіп отыратын ортақ
кейіпкер. Ол еңбек адамының жиынтық ұнамды тұлғасы.
Ғ. Мүсіреповтің колхоз құрылысының ... ... ... ... ... ... шығармаларының бірі – «Алғашқы
адымдар». Тақырыптық жағынан бұған ұқсас ... сол ... ... ... ... Б. ... «Қырманда», «Он бес үй» сияқты
повестері ... ... ... ... де ... ісіндегі асыра сілтеу
суреттеледі.
«Алғашқы адымдар» (бұрынғы аты – «Бір адым кейін, екі адым ... жылы ... 1934 жылы ... «Шұғыла» атты жинаққа енген. «Алғашқы
адымдар» - колхоз өмірінің бұралаң бұлтарысын бүкпей, ашып ... ... ... ... бұл ... ... ... алғашқы
жылдарындағы қиыншылықтар, ... ... ... ... ... ... өзгерістері көрініс
тапқан.
«Қазақстандағы отырықшыландырудың бастаушысы болған Ф.И.Голощекин ... бұл ... ... сипат беруге күш салды. «Отырықшыландыру, -
деді ол өзінің осы ... ... І ... ... (1930 ж., ... сөйлеген сөзінде, - бәрінен бұрын ... ... Мұны ... қатты ұстауларыңыз керек...
Отырықшыландыру – бұл ұлттық мәселе. Отырықшыландыру арқылы біздің ... ... ... ауылының экономикасын көтеруді қалаймыз. ... ... ... ... ... ... ... жөндесек дейміз.
Бұл дегенің ұлттық экономикалық теңсіздікті жою болып шығады». Яғни
Қазақстан басшысы отырықшыландырудың таза ... ... ... мойындай тұра, оны үстем таптарды жою ұранымен жүргізуді
ұсынды.
Ал мұның өзі жаңа ... ... ... ... ... қазақ ауылына мазасыз дүрбелең әкелетін, өзара ... ... ... болатын [4, 221 б.]. Сондықтан ... - ... ... ... ... ... тек өз қамын ойлайтын қанаушылар
ретінде немесе жаңашылдыққа ілесе алмайтын аңқаулар ретінде келекелейді.
Мүсірепов бұл ... ... ... ... мен
қателіктердің аз болмағандығын тарихтан ауытқымай көркем бейнелеген. Ол
шығармасында: «...Жаңа асу» колхозының ақша ... ... ... ... деп ... ... бір ұзын ... Егер бұл алатын ақша болса «Жаңа асу»
колхозы жиырма трактор алуға шамасы ... егер бұл бұл ... ... ... асу» ... ... ... дейін сатсаң да, өтелетін нәрсе
емес. Егер бұл әрі алашақ, әрі берешек, әрі алынған, әрі берілген ... ... ... ... мұны шынында да айырып аларлық емес» [5, 68
б.] - деп колхоз ісіндегі жүйесіздікті көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... өлкелік комитет өзінің 1930 жылғы 1
тамызда жергілікті жерлерден алынған мәліметті ... ... ... ... ... байланысты жұмыстың жайы туралы есеп
жүргізу және мәліметтер алу мүлде қанағаттанғысыз қойылған: жұмыстар барысы
туралы ... ... ... ... беру байқалады»
[4, 229 б.]. Байқағанымыздай ... ... ... ... ... және үкіметінің Орталыққа аса белсенділікпен ... ... ... ... ... ... ... есеп дайындап жүрген Теміржанның мал мен астықтың нақты санын ... ... ... ... ... «...Нақ қай цифрмен тоқтайтынын
Теміржан әлі тапқан жоқ. ... ... ... ... берсең, колхозда бір
уақытта көп жылқы, көп ... көп ... ... Бірақ сол көп жылқы тебісіп-
тебісіп өлгені өліп, ... бір ... ауып ... ... Көп сиыр
сүзісіп, бірін-бірі мүйіздеп, жарып, ... ... ... ... Ал ... ... келсең, бұлардың ізі-түзін адам айыра алар емес. Бұлар, не бір
жауында ығып кеткен де, не болмаса ұялы ... ... ... ... Қой-ешкінің қардағы ізін айыру қандай қиын болса, «Жаңа ... ізі де ... ... ... жайы тіпті қызық. Октябрьдің оны
күнгі цифрда «жинағы 2 мың ... деп бір ... ... ... - ... ... бидай, 4 жүз центнер сұлы, төрт жүз арпа...» делінген. Ал, енді
октябрьдің 27-сіндегі цифрға қарасаң, «центнер» қалып, «пұт» кірген. ... ... ... он бір мың пұт» ... де, ... ... ... үшеуі қол қойған». Міне, Мүсірепов сол ... ... ... ... ... ... жұмысын әшкерелеп жазған.
Оның шығармалары қазақ халқының өмірін, тарихта ... орны ... мол ... Бұл салада оның назарын көбірек тартқан бірнеше
қадау-қадау ... ... жөн. ... ... Қазақстанның Ресейге
қосылуының прогрестік мәні болғанын, ... ... ... бастағанын, жұмысшылардың қалай қалыптасқанын көрсетуді мақсат етсе,
екінші бір шығармасында республикамызда Кеңес өкіметінің орнаған тұстарының
оқиғаларын көрсетеді. Жаңарған ... ... ... жаңа ... ... ... ... жайғанын суреттейді.
Енді бірде Қазақстан өміріндегі аса үлкен оқиға – бұрынғы ... ... ... ... ... осы ... ... мен кедергілердің сыр-сипатын баяндайды. Ұлы Отан соғысының
оқиғаларына ... та ... ... жазған. Осының бәрін тұтастай
шолып қарағанда, Қазақстан өмірінің аса ... ... ... сырларына
қанығамыз [6, 13 б.].
Әбіш Кекілбаев оның шығармалары туралы былай дейді:
«...Мүсірепов талантының барлаушыларға тән байқампаздығы ... ... жаңа ... ... ... ... ... назар аударады.
«Талпақ танау» - ғасырлар бойғы психология мен ... ... ... күмән келтіре бастаған қазақ ауылының ... ... ... - ауыл ... жаңа ... өткелдері ерте
айырған қазақ бозбаласының алғаш рет ата кегін қуып, ру ... ... ... Отан ... үшін ... ... ... өлке» - самарқау сахарадағы бұйығы тірлік ата-баба көрмек
түгілі, естімеген жаңа кәсіптер мен жаңа ... ... ... ... «Ұлпан» - ескі ауылда заман аңғарын алыстан болжап, соған
орай қаракеттенуге ... ... ... ... ... бе, ... «алғашқылар» мен «тұңғыштар» туралы» [1, 69 б.].
Ұлы Отан ... ... ... мен ... ... ... Кеңес елі сол жүйенің бар жағынан ... нық ... күші ... мол екенін іс жүзінде ... ... ... тәрбиеленген ер жүрек кеңес адамдары соғыс өнерінің озықтығымен,
алғырлығы, батырлығымен жер жүзін таңдандырады.
Осындай тамаша ... ... ... ... ... кеңес
әдебиеті, соның қатарында қазақ кеңес әдебиеті он жыл бойы жыр етіп келеді.
Қызу майдан кезінде, ... ... ... ... шығармалардың олпы-
солпысы жоқ. Әйткенмен, ұлы дүбір үстінде туған ол шығармалардың ... ... да ... олар ... ... Отан үшін жан ... қимыл жасаған
тарихи күндердің өңі кетпес жанды ескерткіші.
Отан соғысы жылдарында майдан мен тыл өмірінің ... ... ... кең ... өмір ... бар ... ... идеялық-көркемдік мәні терең кітаптар да сол соғыс күндерінде
туған шығармаларды сатылап өсетіні сөзсіз.
Отан соғысының алып жеңістерін суреттеуде біраз ... ... ... Ол – ... ... ... ... тікелей суреттеп беру. Екінші,
творчестволық әдіс майдан ерлігін көрсетумен бірге, сол ерліктің ... де ... ... біз сөз қылғалы отырған ... осы ... ... жазылған. Бұл әдістің біздің қазақ кеңес
әдебиеті үшін ... ... бар, ... ... ... жазушылар бір
кезде ерліктің көзін совет ... ... ... ... ... ... болды [7, 351-352 бб.].
Жазушының әдеби-шығармашылық еңбегі жиырмасыншы жылдардың аяқ шенінен
басталады. Оның жазушылық еңбегіне үлгі ... ... ... ... ... Толстой, Салтыков-Щедрин сияқты орыс классиктері болды.
Әсіресе оның шығармашылық еңбегіне ... әсер ... ... ... ... ... ... хикаят, роман жазушы сатириктер еді. «Мен, — деп еске
алады өзінің «Автобиографиялық әңгімесінде, — сол кездегі ... ... ... ... ... ... ... деп ойлаймын!... Орыс
әдебиетін оқығанда Гоголь, Чехов, Горький шығармалары ойыма қона ... ... ... ... рет ұзақ әңгіме жаздым (кейін ол «Тулаған
толқында» деген повеске ... ... ... ... ... әдеби еңбегім
болды»).
Сол кезден бергі ... ... ... ... ... әңгіме,
хикаяттар («Қос шалқар», «Талпақ танау», «Ана ... ... ... т.б.), ... ... ... Жібек», «Қозы Көрпеш-
Баян сұлу», «Ақан сері — Ақтоқты», «Аманкелді», «Қынаптан қылыш т.б.),
«Қазақ ... ... ... ... атты романдарын, қара сөзбен
жазылған «Кездеспей кеткен бір бейне» поэмасын жазды.
Орыс, батыс классиктерінің шығармаларын қазақ ... ... ... ... Оның ... тарта публицистикалық мақалалары жарық көрді.
Сөйтіп, Ғ. Мүсірепов қазақ әдебиетінің барлық жанрын ... ... ... ... жазушы болды. Оның осы еңбектері жоғары
бағаланып, ... ... ... ... Алты мәрте Қазақ ССР
Жоғарғы Кеңесіне, 1958 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутат болып ... жылы Ғ. ... ... әдебиетін өркендетуде сіңірген еңбегі үшін
Социалистік Еңбек Ері құрметті атағы берілді.
II Ғ. Мүсіреповтің образ ... ... ... ... ... болмысы Ғ.Мүсіреповтің қай шығармасында
болмасын ерекше шабытпен, ... ... ... ... ... ... ... суреткерлік шеберлікпен бейнелеген туындысының бірі – ... Ол ... ... жылдары жеткен белгілі белесі.
Ғ.Мүсірепов 1975 жылы «Жазушы» баспасынан ... осы ... ... деп ... ... төрт тараудан тұратын. Автор кейіннен
көп өңдеп, роман жасады. Оны үш бөлімге жіктеп, әр ... ... ... ... Жаңа тарау қосты.
Біздің алдымызда бұдан бір жарым ғасыр бұрынғы қазақ қауымының өмір
көріністері ... ... ... ...... өміріне
байланысты өрбіген сюжет желісі жиырма шақты жылдың ауқымындағы неше түрлі
қат-қабат қақтығыс оқиғаларды ... ... ... ... белесті
бетбұрыс кезеңді бейнелейді.
Оқиға өрісі тарихи шындыққа негізделіп құрылған. Романның ...... ... ... ... ... тарихи роман деп
кесіп айту да қиын. Мұнда тарихта болған ... мен елді ... ... ... олардың саяси-әлеуметтік мәні туралы айтуды
қаламгер басты нысана етіп ... ... бұл ... жеке ... қарым-қатынас, қуаныш пен қайғыға,ой мен сезімге ... ... Оның өзі сол ... сай ... бояумен нақышталып, реалистік
болмыс-бітіммен ерекшеленеді.
Шығарманы оқып болып, көз алдыңнан өң мен түстей өте ... ... ... ... ... көкірегіне өкініш пен ... ... ... ұзақ ... оқиғалар шиеленісінен басты нәрсені
іздестіргенде, ойды онға, сананы санға ... ... ... ... бір ... ... еді. Оның ... автордың өзі айтып отыр. «Өз
заманынан бұрын туып, арманда кеткен үлкен жанның бейнесі» деп отыр.
Өмірге өз ... ... ... ... ... ... тарих
толғағының заңсыз перзентіндей зар кешіп өткен ... аз ... ба ... ... қай халықтың тарихында болсын, ондайлар аз болмаған. Қасіреті
бар да қарекеті жоқ, күрсінуі мен ... бар да ... ... жоқ ... бейбақтарға өмір өз құрсағынан арамза туған
тексіздей ысқаяқтана қарап, оларды бойынан ысырып тастап ... ... ... ащы ... ... ... құсалық пен құсталықта
өтетін.
Ғабит Мүсіреповтің аталмыш шығармасындағы басты ...... ... ... өзінің кесек қимылымен мерт болған, бірақ соңынан
сонар жол салып үлгірген қайратты да саналы әйел – ... [2, 94-96 ... ... ... ... ... кейбіреулері өмірде бұлай
болған емес деп күңкілдесе, кейбіреулері ... ... бала ... ... алуы ... емес ... сыңай білдіреді. Бұлардың қай-
қайсысы да бір нәрсені ... ... ... Ол – ... ... эстетикалық көзқарасы.
Ғ.Мүсірепов «Сөз соңында» Ұлпан туралы ел аузынан естігенін ескерте
келіп: «Ұлпан» сол ... ... ... ... деуі жай емес.
Өйткені жазушының Ұлпан бейнесіне ... ... қоса ... ... ... ... ... дәлелі.
Ұлпан бейнесі типтік образ болмас еді, егер ол ертегілердегідей «мал
малданып, жан жанданып» бітсе, егер Ұлпанды ... ... ... ... егер аз уақыт өз ортасына Ұлпан істеген жақсылықты ... бір ... ... ... ... ... осылай бас геройының
трагедиялық апатқа ұшырауымен аяқталуы табиғи да ... ... ... ... ... де емес еді. ... ... типтік жағдайда дамып,
образдарының типтік характер алуы – романның ұтымды ... ... ... бб.].
«Бір елге ана болып отырған ана да ... ... ... деген
жазушының қасіретті Ұлпаны кітап беттерінен алғаш рет алып ... ... ... ... мен оның ... ... сәлем беріп, екпіндете
еркінсіп көрінгенінде сол бір дала ойсылқарасының жары ... ... ... ... ... ... қара күштің иесіндей көрінген
осынау кескінсіз кісінің қырағы көзі тіршілік қамымен жүріп жатқан Сыбаның
ғана шолып қоймай, ... ... ... елен деген Ұлпанда да ... еді. ... ... оның ... «қыландаған сезім орала берді, орала
берді. Ой көзінің алдына біресе ақ ботаның көзі ... ... ... ... көз ... өзі ... - дейді суреткер[8, 9 б.].
Қаршадайынан-ақ өмірге өзіндік қанатын қаға білген Ұлпан ... ... ... ... тағдырына өзі ие емес екендігін
түсінеді. Әдет-ғұрыпты сақтай отырып, Есенейдің өзіне деген таза ... ол ... Ал, ... ... ... оның ... ... ықыласы – атағы алысқа жайылған иісі қазақ ақ сүйегінің байлықтан
желігіп, төсек жаңартып, жас иіс иіскеу ... ... ... ... Кәрі ... қызға құлаған ынтызарлығы Ұлпан сияқты өзі де, жаны да
жанып тұрған ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілік сезімі
болатын.
Ұлпан отауынан кіріп-шыққан сайын оның ілкідегі икемсіздеу ... ... ... ... ... ... ... ескендей болады.
Оның жұрт алдында «Ұлпан өз еліме өзімді қайта табыстырып жүр», – ... да ... ... ... ... ... ... өмірді жаңартудың басты құралы еңбек деп түсінеді. «Әркім өз
үшін тіршіліктің бір пұшпағына жармасса» деп армандайды. Өзін де ... ... ... ... ... жетелейді, өзге халықтардың озық
үлгілерін қазақы ортасына бейімдегісі келеді.
«Ұлпан медресені осы елдің балаларын оқыту үшін салдырып еді. ... ... ... ... ... ... ... беруден басқасына араласа
алмайды. Қысты күні және жайлау кезінде қырық шақты бала ... ... ... ... ... Қазекең өз шаруасының ыңғайына қарай баласын
бірнеше ай жұмысқа салады да, шаруасы ... соң ... ... ... ... ... жалғастырып оқып кетеді. Медресе балаларды
қысы-жазы үзбей оқыта беретін болған соң оңдайдың ... ... ... ... ... Ұлпан айналасының ауасы тарлады. ... ... ... ... ... пасықтар панасыз қалған байлыққа,
салтанатқа, атаққа, арайлы ару Ұлпанға ... ... ... ... ... бәріне бой бермеген Ұлпан, сырттай ... ... ... іштей арпалыста еді. Жүзінен бұрынғыдай күлкі де,
нұр да ... ... жиі ... ... ... мен ... те
сирексиді, табиғат көріністері де бұрынғыдай ашық ... ... ... жалғасы – ізет пен ілімге ұрыншақ болып өсіп келе жатқан жалғызы
Біжікен тағдыры да маза ... Көзі ... ... ... ... ... келеді. Бұл тұста оны байлық пен мансап қызықтырмайды,
арлы адам, терең түсінетін дос, қамқор көңіл ... ... ... ... ... ... үйреншікті
шеберлігіне тағы да көз жетеді. Өзінің кең ... ... ... ... ... көп жағаға соғып, көп картинаны көз алдыңа жаятын ұлы ... ... көп ... көп ... ... оқиға даму динамикасы
тек эпикалық шығармаларға ғана тән құбылыс.
Сол секілді «Ұлпан» романы да өткен ғасырдың ... ... ... ... ... ... Кенесары оқиғасы сиқылды кейбір елеулі
оқиғаларға соға отыра, сол кездегі өмір мен ... ... ... ... ... ... ... бейнелердің ара-қатынасын ашып,
танытарлық жай-жағдай, құбылыстарды суреткерлік тәсілмен бірте-бірте ... ... ... осы ... ... ... шығарманың өн бойында
тұтас сақтала бермейді – кейде ол ... ... ... ... ... ... топшылауға ауысатыны аңғарылады.
«Барлық міндеті кісіде, күні-түні ... ... жыл ... ... ... ... Қол-аяғынан жан кетіп, Есеней де Артықбай батырға ... ... ... еді. ... ... бар ... теңселтті де
жатты. Қол ұстаудан, аяқ басудан біржола айырылды. Көп өмірі жорықта ... ... адам еді, әлде ... ... ... тамыры үзіліп кеткенін
кім білсін, өзі де тоғыз жыл азаптанды, Ұлпан да тоғыз жыл ... ... бб.] ... өмірінің трагедиямен аяқталуы да заңды. Беймезгіл заманның қым-
қуыт пәлеқор саясаты Ұлпан үйіне Торсан болып кіреді де, оның ... ... де ... пайдаланып, жалғыз әйелді шетқақпай жасайды. Біжікен өлімі
оны тездете түседі. Сөйтіп, қоғам мен адамның арасындағы ... ... ... бітеді. Әділетсіздік билеген феодалдық ортанынң шешімі
басқаша болуы да мүмкін емес еді.
Ғабит Мүсіреповтің «Ұлпан» атты романын оқығанда, осы ойға ... ... ... шын ... құра отырып, Ғабең қазақ әйелінің
қоғамдағы орнын, қызметін, оның ... ... ... ... ... ... ... Халық сүйіспеншілігіне
бөленіп, ел анасы атанған күрескер қазақ әйелінің бейнесін ... те, ... ... көтерді [6, 124-125 бб.].
Қазақ әйелінің тіршілігінде түсіне де қоймайтын, сене де ... ... бар. ... ... барлық еңбек тырбанысында әйел-еркегі
бірге жүреді. Қазақ әйелі еркектен жүзін ... ... ... емес.
Келіншек болып түскенде әуелі шымылдық ішінде ... рас. ... деп ... ... ырымнан кейін келіншек беті ашылады, бұдан
кейін жасырынбайды.
Ұлпан – сол кездегі соны ... ... ... ... болашағын
дұрыс аңғара білген қайраткер.
Ол алдымен әлеуметтік теңсіздікке қарсы. Ол өз тегі ... ... ... ... ... ... ... келгеннен
кейін, талай жыл бойы төбе бидің төлеңгітіндей ... ... ... ... еткен жарлы ауылдардың талай жылғы ақысын қайтартып
береді, иесіз жатқан шұрайлы жерлерді де соларға бөліп береді.
Елді отырықшылыққа бастайды. ... ... ... егін ... оған ... үлгі болады.
Ұлпан қайраткерлігі осындай ауыл өміріндегі күнкөріс мәселелерімен де
шектеліп қалмай, ірі-ірі әлеуметтік ... ... ... ... қазақ әйелінің қоғамдық жағдайын жақсарту бағытында, жесір
туралы, әйелдің мүліктік правосы туралы заңдар ... [2, 98-100 ... ... ... ... тапқырлығының жемісі, шын суреткерліктің
белгісі [2, 102-103 бб.].
Ұлпан бейнесі – тұтас бір дәуірдің, тарихи үлкен ... ... өзі ... ... ... ... тарихтың қалтарыс-тасаларында бір
Ұлпан емес, талай Ұлпандар, ... ... ... ... ... «сол
бейнеге, сондай бейнелерге арналады», – деп еді ғой автордың ... ... ... баяу ... ... стильден жазушының
біраз жаңылысы қалғаны да байқалмай қалмайды. Мұны біз шығарманың алғашқы
екпінмен жазылып ... ... ... ғой деп ... ... ... уақыт пен кеңістікті молынан қамтыған реалистік стиль бұл
тұста жеделдеп, уақыт та, ... да ... ... мал, ... сол ... ... жүйесі жайлы әңгімелеуге
көбірек орын беріледі. ... ... мен ... ... ... нанымды дамып, оны халық анасы боларлық күйге көтеруге жеткілікті
сияқты да еді. ... оны орыс ... ... ... ... ... ... жүргізуге қатыстыруы онша сендіре де қоймайды.
Ұлпанның осы келіссөзде тапқан жетістігін жазушы он сегізінші ... ... ... ... ... ... ... болады.
Бұл, әрине, реалистік суретке орын таппағандықтан жасалған иллюстрация.
Ұлпан – бейнесі бүкіл қазақ әйелінің жиынтық бейнесі. Осы ... ... ... ... ... ... көрген зорлық-зомбылығы да,
ел билеген, ел басқарған даналығы мен ... да, ... ... мейірімге бөлер аналық қадір-қасиет те жатыр.
Ғ.Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романы қазақ кеңес ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді
мақсат еткен тұңғыш көлемді шығарма болып табылады. ... Ұлы ... ... ... ... ... майдандағы ерлігін,
халқымыздың тылдағы жанқиярлық еңбегін суреттеуге бағышталған көркем
шығармалыр, соғыс ... да, ... ... уақытта да аз ... [6, 54 ... ... ... хатын салып жүріп, сағынышпен қайта-
қайта оқитындығы да өз орнында қажетті деталь болып табылады. Ол ... бір сәт те ... ... ... ... есінен шығармайды.
Қаһарманның даралық бейнесі, адамдық келбеті осы сияқты әр қырынан, ... ... ... ... ... ... басына тән ерекшеліктер белгілі ... ... ... тек қана ... мен ... Шеген мен
Қайырғалидың арасындағы қатынастар ғана ... ... ... да ... ... ... ... Бір мезгіл Семен Зонин мен ... ... сөз ... ... романының композициялық құрылысы өзгеше ... ... ... мәселе – кеңес заманында туып-өскен адамның өсу,
жетілу жолы ... ... ... ... Майдандағы ерліктері үстінде ол
жас адамның мінездік, азаматтық қалыптасуы арта ... ... ... ... ... ... ... туысқандық
достығы, бауырмалдығы майдан жолының ... ... ... ... ... ... бас кейіпкері Қайрош Сарталиев, оның жауынгер
серіктері Толстов, Абдуллаев, Зонин, ... ... ... Мирошник,
саяси жетекші Ревякин, осылар секілді өзге майдан ерлері де – бәрі де кеңес
мектебінде оқып, ... ... жас ... ... ... ... ... Отанға деген зор махаббат бар.
Бәрінің де мақсат-мүддесі, тілегі біреу – ... ... ... ... ... жауды талқандау, сөйтіп, елімізде бейбіт
күннің қайтадан нұр шашып тұруы үшін қасық қандары қалғанша ... Бұл ... ұлы ... дем ... жол ... ... күш бар, ол –
Коммунистік партия мен Отан. Олардың бәріне тірек ... ... ... Ол – біздің батыр совет халқы.
Шығарманың бас кейіпкері Қайрош Сарталиев, оның ... ... ... ... ... Гришин, командир Мирошник, саяси жетекші
Ревякин, осылар секілді өзге майдан ерлері де – бәрі де ... ... ... ... жас азаматтар, туысқан ұлттардың өкілдері. Оларда
Отанға деген зор махаббат бар.
Бәрінің де ... ... ...... тұт ... ... ... зұлым жауды талқандай, сөйтіп елімізде ... ... нұр ... ... үшін ... ... ... күресу.
Романды оқи бастаған шағымызда біздің көз алдымызға сонау бір
жылдардағы қазақ аулының ... ... бас ... Қайроштың туып-
өскен ортасының күн көріс, характері, дамудың жаңа жолына ... ... ... ... бастан кешкен қиыншылықтары реалистік ... ... ... жас баланы алдарқатып әкететіндей жаңалықтар
аз еді. Жаңалық кең өріске ... ... кете ... ... атаулы етектен
тартып ілгері басқан аяққа шырмауықша оралып жатқан кез болатын.
Осы кезде түскен қиыншылықтарды жас ... ... ... ... қиын. Сондықтан жас Қайрош бұл қиындықтан құтылу үшін ауылдан қашып,
қалаға тартады. Қайроштың ауылдан ... ішкі ... ... ... ... біз ... ұғуымыз керек.
Қалаға барған Қайрошты балалар үйі өз тәрбиесіне ... ... ... білім береді. Сөйтіп, жас Қайрош өнерлі, өнегелі, саналы
азамат боп жетіледі. ... ... ... ... сол ... ... ... көрген.
Романда кесек оқиғалармен қатар қорлы өрісті, шұрайлы ой көп.
Романның негізгі кейіпкері Қайырғали ... ... ... бөленген,
ой өрісі жоғары, өмір сырын қыядан көріп, тез шалып отыратын ... ...... ... ... ... аға ... болып жүріп те,
ол қарапайым қызметтің ауыртпалығын талмай ... ... ... ... ... Автор Қайырғалиды дәреже арқылы емес,
кеңес адамына тән асқақ қасиетімен ... жан етіп ... ... ... ... ... ... еңбекке,
іске құмарлық, батырлық, даңқ – бәрі бір ұяны ... ... ... ... өмір жолы – сол ... ... қазақтың бәріне
ортақ жол. Қазақ атаулы Қайроштей қалаға қашқан жоқ, ... ... ... ... ... Қайроштың өзіне тән даралық өзгешелігі бар. ... ... ... мәні ... ... ... өміріне ұқсас. Кеңес заманына
дейін еңбекші қазақ Қайрош сияқты зорлық-зомбылық ... ... ... өмірді кеңес әлемінен тапты, білім алды, өнер үйренді, адал ... ... ... ... ... ... ... тек майдандағы өмірін көрсетуге ғана
емес, оның әлеуметтік қалыптасу жолын да көрсетуге икемделіп жасалған. Төрт
жылдық майдан ... ... ... ... ... ... ... көрінер еді, ал 16 жыл ... ... соң ... ... ... ... ... елдегі өмірін көрсетуге кеткен:
«Әкемнен қалған шапанды киіп, ағамнан ... ... ... алып
өзенге қарай беттегенде мен де өзіме-өзім ... ... ... ... ... ... ұқсау деген о да бір кеудеңе паңдық беретін нәрсе.
Әттең, тап осындай дандайсып бара жатқан кезіме қаракөк ат пен ... ... де, ... да ... «он жылдың» жайын айтты...
Айтқанда анау-мынау емес, өмір бойы ... ... ... ... ... айтты. Сол-ақ мұң екен, бар паңдығым сағымдай
сейіліп, көзін жасы алқымға келіп ... ... ... ... ... ... жақсылық емес, жамандық жағын баса ескерту керек пе екен?
Ол жағынан мен білмеймін. Бірақ, өксіп жәбірленгенімді білем.
Содан бергі ... ай ... өтіп ... ... ... ... басты. Әлі-ақ қатарға қосылармыз! – деп,
апам да әр кезде қуанып, мақтанып қояды. Мен де мұрнымды бір ... ... ... ... ... ... [9, 9 б.].
«Мүмкін, менің алдымда сағым теңізіндей құлпырып, алыстан қол ... бір өмір ... ... ... шарасы шайқалмаған ескі ауылдың ескі
өміріне қанағат етпеген бала ойы осындай бір ... ... ... ... да ... бұ да ... [9, 10 б.]...
Екінші бөлімде Қайроштың шекарадағы және майдан тартысына бастап
түскен кезі ... ... ... ... тас көпір осы бір күндерде майданның бір
тар қылтаңына ... ... ... ... қарай ағылған әскерге
аралас көп жұрт көпір аузында қарбалас жасап, тығындап тастаған екен. ... ... деп ... ... ... алты ... алысып, әрең дегенде
тәртіпке қол жетіп, міне екі күн бойы шегінген әскер бөлімдерімен ... ... ... ... ... ... ... келіп:
– Бұл бес күннің ішінде майданның ең ауыр жерінің бірі сол елеусіз
көпір болады. ... ... деп ... сол ... - деп еді, ... қате ... жоқ...
Қазылған окоп, қопарылып, ойылып қалған апандарға құлай-сүрініп, мен
ағаш арасына апарып жатқызып қойған екі жаралы ... ... ... ... ... ... ... шалып, жүргізбей келеді. Ауыр
бомбалар қопарып кеткен терең шұңқырға екі ... өзім ... ... ... таба ... ... ... саны да көбейіп кеткен, белгілеген
ағаштарым да жоқ» [9,122-124 бб.].
Үшінші бөлімде ірі көріністер мен майдан ... ... мен ... болсам, біріне-бірі ұқсас оқиғаларды қайталамаған
болар ... ... ... кейін шегінуі сияқты ең бір ... ... ... ... не, ... ... де, ... де есептеспейді, қайталағысы
келсе – бөгелмейді де. Өзі ... алыс ... бері ... келе жатқанмен,
шындап келгенде, мінезге де бай емес.
«Солдат» аталған шығармада түгелімен майдан көрінуі керек еді ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, 16 жылдық
өмір белесінде көрсеткен себебін жоғарыда айттық. «Қазақ ... ... ... ... ... ... ... Оқиға
шашыранды емес. Жазушы Қайрош өміріндегі ... ... ... алады да, аяқты жаза баспай, бір желімен сарнайды да отырады [7, ... ... – жаңа ... ... ... ... ... ер жету, өсу
жолдары белгілі бір әлеуметтік ... ... өсу ... да ... ... бір ... – балалар үйінде ... ... да Отан ... ... ... Отанға қауіп-қатер
төнген шақта қасық қанын төгіп, жан қиярлықтай ерлік көрсетуіне автор ... ойды ... ... ... ... ... өмір ... шығармада өткен өмір жолын ұзақ сонар баяндап кетушіліктің бір
себебі осындай оймен сабақтасып жататындығын әр кез ... ... ... алғашқы бөлімінде Қайроштың оқу іздеп, өзінің туған жері
Қайрақтыдан Гурьевке келгені ... Орал ... ... балалар
үйінде тәрбиеленгені баяндалады. Осы кездегі жас ... ... ... бір қасиет бар. Ол – Қайроштың жақсы азамат болуға талпынуы,
осы жолда ... ... ... де бас ... ... ... таба ... алыса білуі.
Сүйікті Отанының аясында мәпелеу көріп өскен жас ... ... ... ... үшін ... ... бел ... Отанын сүю сезімі оның
жігерін ұштап, қайратын ... ... ... ... ... ... ... жеті жігіттің бірі болып, өздерінің командиріне рапорт береді. Осы
бір сәт романда ... ... ... ... жеті ... бірі ... командирлердің алдына
барып рапорт бердім.
Осы бір көрініс тек Қайроштың, тек оның жолдастарының ғана ... ... ... көрсетіп қоймайды, сонымен қатар бүкіл
жауынгерлердің, ... ... ... ... ... елін ... жаудан қорғауға әзір екендігін білдіреді.
«Қазақ солдаты» романында Қайроштың және оның майдандас ... ... жолы ... ... ... ... мінездері, саналы
жауынгерлер екендігі, бойларындағы батырлық пен гуманистік ... зор ... ... үстінде, ірі әрекеттер барысында көрінеді.
Қайрош және оның ... ... жау ... күші осал емес ... ... ... жасақты жауды жеңу үшін зор қайрат, қажыр, ... ... ... олар ... ұққан [6, 67-68 бб.].
Қайрош еліне пайдалы азамат болуды жастайынан армандаған. Кеңестік
тәрбие оны бұл мақсатқа ... ... ... да ... өз ... ... ... көрсеткен партияны жанындай жақсы көреді. Отан,
партия мүддесі үшін қасық қаны ... ... ... ... ... осы асыл ... ... ақтарады. Қайроштың партия
қатарына өтуге ... ... ... ... ... ал ... ... кейінгі зор қуанышын сипаттау арқылы
жазушы тек Қайроштың ғана емес, бүкіл оның ... ... ... ... ... шебер танытады.
Бірінші тарау түгелімен Қайроштың елдегі өмірін көрсетуге кеткен.
Екінші ... ... ... және ... ... ... ... суреттеледі; үшінші бөлімде ірі ... мен ... ... «Солдат» аталған шығармада түгелімен майдан көрінуі керек еді
деген ... ... ... ... мәні ... ... образымен
байланысты. Ол – біздің заманымыздың батыры, кеңес адамының ... ... ... ... ақыл-ойының бет алысы, арман-идеясы ... ... ... ... ... ... болып жүреді, жараланып қалып
жатады. Мұның бәрі ... дара ... тән ... ... ... ... ... туғызып отырған ой, сезім, талап, негізінде,
бүкіл заман ... ... ... кеңес адамының бойынан табылады. Қайрош
жамандықтан қашады, ... ... ... ... ... ... ... жирене, тітіркене қарап, жолынан серпіп тастап
отырады. Бұл кеңес адамының бәрінде бар мінез.Өзара сын, бойдағы кемшілікті
батыл ... ... ... ... ... ... ерекше қасиет.
Қайрош тек жиренуді ғана жамандықтан безінуді ғана білетін адам емес.
Ол аты безуге құмартпайды, онда зор ... зор ... мол ... бар.
Ескіден, күйкі өмірден, болымсыз істен безгенде, ол мол іске, зор қимылға,
алып сезімге берілу ... ... ... ... ... ... ... Қайрош безіп кетіп отырған жоқ, оны биік талап, ... ... ... ... Қаршадай баланы Қайрақтыға сыйғызбай әкетіп бара
жатқан қызу бар. Ол совет заманы дарытқан қайрат [7, 354-356 бб.].
ІІІ Ана ... – Ғ. ... ... ... тақырыптарының бірі
Ана туралы новеллалар шоғыры алғаш рет 1934 жылы «Ана» атты ... ... ... ... орта ... жазушыны М. Горькийдің
ана тақырыбына жазған романтикалық әңгімелері қызықтырады. Гуманист жазушы
М. Горькийдің адам ... ... атты ... ... ... рух ... иесі аналардың қоғамдағы рөлі Ғ. Мүсіреповке үлкен ой ... Ол ... ... ... және «Өлімді жеңген ана» атты екі новелласын
аударып, өзі де ... ... ... ... ... ... (1934), «Ер
ана» (1942), «Ақлима» (1944) атты ... ... ... Ғ. ... ана ... новеллаларына қайта оралып,
оған тың шығармалар ... ... ... соғыс кезінде «Ер ана», «Ақлима»
тәрізді новеллаларын жариялады. Ана бейнесі қазақ әдебиетінде көптен бар
үлгі. ... ... ... сипатын жүйелеп жазған, жан-жақты бейнелеген
суреткер Ғ. Мүсірепов ... ... ... ... ... М. ... ... болғандығын
автордың өзі былай деп мәлімдеген: «Горькийдің тақырыбын, жазу әдісін
ұғынам деп ... ... жоқ кең ... ... ең ... ...... адам екен деген қорытындыға келдім... Құлақта
ертеден бір ... ... еді. ... ... ... бір
оқығанда, сол әңгімелерім тіріле бастады. Көп ойланбастан-ақ Горькийдің
аналарында да, өзімде де бар ... де ... ... туралы новеллалар тақырыптық жағынан ұқсастығының үстіне идеялық
бағыты, пафосы жағынан да бірін-бірі толықтырып отырады. Олардағы ... ...... ... ... үшін ... не бр қиындығына да қарсы
тұрып, кедергілердің жеңе білетін, ... өмір ... сол өмір ... ... қауіптің алдында қорқып иілмейтін, өзінің ұлылығын
сезінетін, әрі мейірбан, әрі айбатты күрескер, ... өжет ... ... ... ... ... өзінің үлкен соңылығын, жаңасипатын, ... алып ... Ғ. ... ... ... ... ... секілді аналар өздерінің тәлім-тәрбиелік қуаты мен ерлігі жағынан
үлкен күрескер адамдармен бара-бар тұрады. Ғ. ... ... ... ... ... ... ... аналардың өшпес
тұлғалары байыта түседі [6, 23-24 бб.].
«Ашынған ана» новелласы 1916 ... ... ... ... ... ... 16 жыл ... қасірет Қапия ананың да иығына
батқан. Оның жан дегенде жалғыз ұлы қара жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... қалай да баласын аман алып
қалуды көздейді. Осы жолда көп азаптар ... ... ... ашу үстінде
болысқа және оның қасындағыларға қарсы пышақ та жұмсайды. Көп ... ... ... ... ешқандай күш оның жігерін жасыта ... ... ... ... ... ... өшпенділік қарапайым ананы
орасан ерліктерге алып барған.
Бұл әңгімеде үстем тап ... ... ... де ... Солардың бірі – Алтыбас. Ол әңгімеде азулы, қара күштің иесі
болып көрінеді. Есігінде көптен қызмет еткен, малын ... ... ... ... ... ... ... тапқан ақысын да түгел бермейді.
Қайта ақысын сұрағандығы үшін ашуланып, жас ... ... ... үшін ара ... ... ... мазақ етеді. Алтыбастың бойына үстем
тапқа тән қатал, қайырымсыз мінездер жинақталып берілген. ... ... мына ... ... ... мұратын белгілейді:
«Өмір өзін сіліккен қазір бұл сондай орасан күшті, енді ... өзі ... ... ана».
Жазушының суреттеуінше, қиыншылық пен зорлық-зомбылықты көп ... ... «... Өмір өзін ... ... ... бұл ... ... күшті.
Енді өмірді өзі сілкуге жарап  қалған қайратты ана...»
Ғ. Мүсірепов кейіпкерлерінің сөздеріне ... ... ... беру үшін ... ... айтатын әңгімелерінің үлгісін шебер
пайдалана білген. Ертегінің, аңыз әңгіменің жүйесіндей ... ... ... ... ... ... ... «сонымен сақадай сайланған қырық
жігіт маңдайды батысқа қойып, оқ бойы ... ... ... сары қасқа
аты бар, шекіп тастап, оқтаудай ойнап, киіктей ... ... ... «Ашынған анада», Нағима ананың айтқандарының өзінен-ақ оның
байларға деген өшпенділігін ... ... ... ... көзі ... ... тұр», «Байдың баласы бөрінің ... ... ... ... ... шеккен әйелдердің шерлі күйін ертеде қай
жазушы ... еді? ... ... ... ...... зарыққан,
қамыққандары емес, өмірдің әділетсіздігіне қарсы күресе ... ... ... мінезімен, ісімен, өршілдігімен септесе білетін әйелдер. Ана
туралы әңгімелердің дүниеге ...... ... байланысты.
Әдебиеттің өмір қажеттігінен туатындығын, оның ... ... ... ... ... да ... ... керек [2, 96 б.].
Тақырыптық ұқсастық пен ... ... ... ... ... тәсілдері мен мәнерлері түрлі-түрлі. «Ананың анасы»
деп аталған новеллада автор есте жоқ ескі ... ... ... ... ... ... жаңғыртып баяндаған. Бір елді бір елдің шауып
алуы, шекарасын бұзып, ... ... ... үздіксіз жүріп тұрған сол
бір қатал заманда да ... ... бас иген ... ... ... Жазықсыз елді шауып, жас қызды тұтқынға алып бара жатқан
озбыр жаулаушыларды қыздың анасы ... ... ... даналықпен
жеңеді.
Ертеде кімді-кім жауламаған, кімге-кім зәбір көрсетпеген. Оның ... ... ... ... ... келе ... Аңыздан біз талай-талай
дана қарияның да, тапқыр баланың да әңгімелерін естігенбіз. Соның бірі ... ... ... ... бара ... ... алып қалған ананың
әңгімесі. Ал осы ... ... ... ... ... көркемдік
мазмұнға қалайша не болды? Мұның себебі социалистік реализм әдебиетінің
табиғатынан, ... ... ... ... ... ... ... әдебиеті жаппай өрлеу, көркею жолын кешті.
Жазушылар ... ... де, өз ... да оқиғаларын бейнелеу үстінде
бәрінен бұрын бір мәселеге айрықша көңіл бөлді. ... ... ... ... көне ... кім ... ... қорлыққа кім көнбесе,
халықты, көпшілікті кім қадірлей білсе, өз ... ел ... кім ...... бәрі ... ... қаһарманына айналды. Аңыздағы
аналарды Ғ. Мүсіреповтің құрметтейтіні – сол аналардың өжеттігі, адамшылық
үшін ... ... ... ... ... үшін әйел теңдігіне әлі де
болса немқұрайды ... ... ... ... аса ... ... бар ... еді.
«Ананың анасы» (1934) атты әңгімесінің мазмұны ел арасына кең ... ... ... елді ... ... жас қызды зорлап алып бара
жатқан батырды қыз анасының сөзбен тоқтатып, жеңгені, ... оның ... ... азат етуі ... Шығарманың мазмұны, Әйтілес ақсақалдың
«етектей сақалын балуан саусақтарымен салалап ... ... ... ... ... басталады. Әңгімеде намысқа шабар білегі, әділетті
таныр жүрегі бар, бірақ ел ... ... ... ... батыр Жалпақ
балуанның Бала бидің ... ... ... ... ... ... ... арашашы бола білген абзал ананың өжеттігі айтылады. Оны
мына мысалдардан көре аламыз:
«Тең теңімен деп, он бес жыл ... ... еді, ... ... ... ... ... ұшын не күші теңдеске, не иығы теңдеске жұмсаған
жоқсыңдар. Жағаласқан жау ... ... ... емес пе еді, оның ... ... ... қосақтап қызымды әкетіп барасыңдар, бұларың не
ерлік, не ... ... Ең ... ... бір күң ... ... сендерге барса, не күң болады, өзіммен ... ... өз ... ... ... ... қызымды алып қайтамын»
(«Ананың анасы») [5, 42 б.].
Ал Ғ. Мүсіреповтің «Ананың ... (1934) атты ... ақ ... ... ... ат ойнатып, жазықсыз жандарды атып-
асуы, Нағиманы "большевик балаңды тауып бер" деп ... ... ... ... ... ... ақтар армиясының солдаттарының шымбайына батар сөз
айтып, солдаттарды өз ... ... ... ... олардың Антоновты
өлтіріп, Қызыл Армияға қосылуымен ... ... ... ... ... былайша суреттейді:
«... Ана арқасында қайыс қамшы жыландай ... ... ... ... ... ... ... тым-тырыс... Тек отыз өрім қамшы ғана
әйел арқасында жыландай ысылдайды. Анада үн жоқ. Асыл ... мен ... ... ... кездесе қалып, біріне-бірі тізе бүгер ... Қара ... ақ ... ... ... айналып, арқа жағы тілім- тілім ... ... ... ... ана ... ... ... иіскеп
табатындай жанға батар жеріне дәл-дәл тиеді. Қамшы сарт етіп қалғанда, ... от ... да жалт ете ... ... ... ... аудармай, кек
кернеген ана да тұр, мың сұрауына бір жауап ала алмай ызаға булығып Антонов
та тұр. Ана ... тіл ... тас ... ... ... әрі өжет ... адамгершіліктен жұрдай жауыздығын бетіне басып, өршелене түседі.
Ғабең қайбір шығармаларында болмасын детальды шебер ... ... ... мына бір ... ... ... «Салпы етек, жылауық
күз емес, гуілдеген желді күз еді. Түндік біткен шаңырақты сабалап, қараша
үйлер тоғызы ... ... зар ... ... ... ... ... күзгі сары ала жапырақ ауыл қотанында жындай ойнақтайды»
(«Ананың ... қара ... ана ... мойыта алмағанын суреттеу арқылы «Ана
алдында өлім де мойын ұсынады. Өлімді өмір жеңеді» дегенді бейнелеп ... Отан ... ... жазылған екі новелла ана туралы ... ... «Ер ... ... ... ... ... бір-бір
көріністерінен сыр ашады. Миұндағы аналар жазушының бұрынғы әңгімелеріндегі
Қапияға немесе Нағимаға әрі ... та, әрі ... ... те. ... нәрсе – тағы да ананың күрескер биік тұлғасы. Ал бөлек
болатын себебі – айтылып отырған ... да, ... та ... бірі – «Ер ана» (1942). Онда жау ... ... ... селода ауру
немересімен қалған Наталья ананың партизандар көмген минаны жарып, неміс
офицерлері ... ... үйін ... ... ... ... ана» ... майдан шебінің оқиғалары сөз болады. Миұнда
Наталья деген әйелдің басқыншы жауларға тізе ... ... ... ... ... айтылады. Натальяның бойындағы ... ... ... сезім бірден пайда болған емес. Отанды сүю – оның өмір
бойы ... ... ... қасиеті, жанының байлығы. Бірде ол:
«Е, мен бір түк ... ... ме едім ... Он ... ... ... өзім де қиратысқанмын. Ол сендер ғана ... өнер ... ... партизандарға. Фашистердің совет адамдарына қастерлі,
қасиетті саналатын ерекшеліктерді қирата бастағаны қарапайым ана ... әсер ... ... ... ... ... ... себептері толып
жатыр. Немістер күйеуінің бейітінің басына қойған ескерткішін де бүлдіріп
кетіпті. Ондай жаумен ешбір ... ... ... ... неғұрлым
көп қирату – әрбір патриоттың парызы екенін Наталья жақсы түсінеді. Оның
ашуы бүкіл халықтың ... ... ... күке ... [5, 70 ... туралы новеллалардың тілдік кестесі де әдібиетіміздің алтын
қорына қосыларлық кемел көркемдікті ... ... неше ... ... сөз ... кездестіруге болады. Әдебиеттің негізгі материалы ... сол ... ... еркін меңгерген.
М. Горький айтқандай, тілдің небір асылы мен ақығы халықта жатады.
Соны уақтылы іздеп, ерінбей ... таба ... ... ғана ... Халықтың тіл байлығын жете меңгеру жөнінде Ғ. ... ... ... өнеге бола алады. Бірнеше мысалдар
келтірейік.
«Мен мына ... ... ... ... он ... Дәл ... өзім де сергелдеңге ұшырап едім. Соның суық ызғары табанымнан, қара
таңбасы майданымнан әлі кеткен жоқ» [5, 52 ... ... (1944) ... ... ұлы ... ерлікпен өлген
ананың майданнан мүгедек болып оралған Сапар деген жігітті асырап ... оны өз ... ... кем ... ... атты ... ... кешегі Ұлы Отан ... ... ... ауыр ... ... бейнелей алған. Әскерден
балам келеді, ... ... ... деп ... ... ... күткен Ақлима
апайдың тағдырында жүрек терберлік ... бар. ... ... ... ... төзімділігі деген, балаға деген махаббаты
қандай зор болса, оның сол балаға деген ... ... қалу ... де
зор трагедия ғой. Жазушы қарапайым ана – ... ... ... ... өшпес
сүйіспеншілігін, өміршең, мұқалмас үмітін үлкен суреткерлікпен ... Отан ... ... ... ... ... жерлерінен
келген орыс, неміс, шешен, ингуш, татар балаларын ... ... ... болған. Ал қол-аяғы бірдей шөрке боп қалған ... ... ... ... күту ... ұлы ... ғана қолынан келетін қасиетті
іс-әрекет еді. Жазушы осы арқылы ана жүрегінің ... ... ... ... ... өмірдің алғы шебінде жүруді, әрқашан адам тағдырына, қоғам
тағдырына етене аралсуды ... ... та, ... те ... ... ... ер ана, ... жасампаз ана тұлғасын жасау,
сөйтіп, бүгінгі жаңа сипатты совет әйелдерінің, ... ... ... ... ... ... өзегінен түсірмей өтті. Мұның тағы
бір мысалы – «Айгүл ... бір ... мен ... әңгімелері. Біз бұларды
да жазушының ана туралы әңгімелерінің жалғасы, жаңа ана, бүгінгі еңбек
майданындағы жаңа ... ... әйел ... ... ... ... тұтарлық әйел туралы әңгімелер деп қараймыз. Бұларда да
бұрынғы «Адамның ... ... ... ... «Ананың анасы», «Ашынған
ана», «Ананың арашасы», «Ер ана», ... ... ... ұштасқан
берік арқау бар.
«Айгүл қойшының бір күні» әңгімесі «Жұлдыз» журналының 1964 жылғы ... ... ... озат ... ... Жоғарғы Советтің депутаты –
шопан әйел Айгүлдің бір күн ішінде көрген-білген оқиғалары ... ... ... ... күн ... ... істер болатындығын
түсінеміз. Айгүл – қатардағы қойшы ғана ... ол ... ... ... ... ... суы молайып, қуаң далаға ылғал тараса деп армандайды.
Малдың көп өсуі – елдің ... ... де ... ... осы
мәселе. Айгүлдің бойынан тамаша еңбеккер адамдарымыздың ... ... ... ... ... ... канал қазылғаны айтылады.
Шындығында, шөл далаға су шығару деген – мемлекеттік мәні бар аса ... Оны ... ... ойы бүкіл халықтың ойымен үндестік табады.
Жазушы бұл әңгімесінде өзінің өмірге деген қатысын, авторлық ... ... ... ... ... іске ... шөліркеп жатқан
құнарлы қоныстар әлі де аз емес. Олай ... күн ... ... ... де – ... ... ... табылады.
Әңгімеде мал шарушылығының, су шаруашылығының көптеген ... ... ... бейнесі – әдебиетімізге соңғы жылдары
қосылған ұнамды кейіпкерлердің бірі.
Ал «Әмина» атты ... ... ... ... ... Таудан құлаған тасқын-сел арындап, гүрілдеп төніп келеді. ... ... ... ... жанталасқа түскен. Біреуге біреу қара
емес. Машиналарын адам болса да, болмаса да, ... ... жоқ ... ... ... өтіп ... Міне, осындай ала сапыранда қасында
бір қол көтеріп, жан ұшырып жүр. Ол өз ... ғана ... ... кетіп
те қалар еді. Бірақ, балаларды тастай алмайды. Ақыр ... ана ... де бел ... ... келе ... бір ... жолына көлденең
тұра қалады. Оны басып кете ... ... ... тоқтайды, ана балаларды
машинаға отырғызып, тасқыннан аман алып шығады [5, 43 б.].
Автор осы бір қарбалас, ... ... ... көп ... ... ... ... болса да, өзінің ... ... ... ... ... ең ... жан – ана ... әдебиетіміздегі ана тақырыбын ең мол, ең ... ең ... бірі ... ... шығармаларымен тағы да тиянақтай түсті.
Бізге Ғабең творчествосының алғашқы беттерінен-ақ таныс ана, әйел ... ... сыйы ... ... өзгеше бір тосын, өзгеше биік
қырларымен қайтадан ыстық көрініп кетті. Мәселен, «Екі ... екі ... ... және 1981 жылы «Қазақ әдебиеті» газетінде жарияланған «Атақты
әнші Майра» деген әңгімелері – жазушы ... сол бір ... ... ... ... ... түскеніне, інжу-маржандай құлпырта түскеніне ... ... ана ... Ғабеңнің бұрынғы туындыларындағы әйелдер
бейнесімен үндесіп жатқанымен, мүлдем тың ... ... ... ... көрсетіледі. Табиғат күшімен арпалысып, халық игілігін қорғап
қалған қазақ әйелі және үлде мен ... ... ... ... ... табиғаттың алапат күші алдындағы дәрменсіз қалпы қатар суреттелгенде
біріне ... ... ... ... ... ... ... пен ыза
сезіміне тең беленіп отырасың. Характерлер ара-жігі ашық. Бұлардан автордың
Уақыт, Заман алдындағы азаматтық ... ... ... суреткерлік
позициясы берік екеніне тәнті боламыз.
Қорыта айтқанда, жазушы Ғ. ... ана ... ... ... тақырыптық жағынан байытқан, жазу мәнері жағынан өзгеше өрнек
әкелген бағалы шығармалар.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақ кеңес ... ... ... бірі ... ... шығармалары – әңгімелерін, новеллаларын, повестері
мен романдарын талдау қорытындысында ... ... ... ... ... өзгеше ұнамды қасиеттерін де, ... ... ... ... да ... ... ... Мүсірепов өзінің «Қазак солдаты», «Ұлпан» атты роман-повестері
арқылы бүгін одақтық ... ... ... ... шығармалар
берді. Үлкен қоғамдық оқиғаларды, қат-қабат сюжетті желілерді қатарластыра
тартып, әрі заман шындығын, әрі адам ... ... ... ... ... арғы-бергі тарихындағы аса елеулі кезеңдерінің ... ... Сол ... ... көркем әдебиетінің дамуына зор
үлес қосты.
Жазушының ... ... бірі – ... ... өсу
үстінде болғандығы, ұдайы шеберлік шыңдағандығы, талап, талғамын ... Мұны оның ... ... байқауға болады. 30-жылдарда
жазылған бірсыпыра әңгімелері мен ... ... ... өзі де
жазушының тек творчестволық қажеттілікпен ғана ... ... ... ... ... мейлінше анықтап алу, тақырыпты саралау,
оқиғаларды барынша екшеу, мыңның ішінен оп-оңай тауып алатын ... ... ... жымдасып келген көркем тіл – ... ... ... өмірін үлкен романтикаға бөлеп бейнелеуі де жазушының
қалыптасқан суреткерлік мәнері деуге болады.
Ана туралы новеллалары тақырыптық жағынан ұқсастығының үстіне ... ... ... да ... ... ... Олардағы ортақ
типтік герой – шындық үшін, әділет үшін өмірдің не бір қиындығына да қарсы
тұрып, ... жеңе ... ... өмір ... сол өмір ... ... қауіптің алдында қорқып иілмейтін, ... ... әрі ... әрі ... ... өршіл, өжет ананың образы.
Осы образ қазақ әдебиетіне өзінің үлкен ... ... ... алып ... Ғ. ... ... ... Нағима, Наталья,
Ақлима секілді аналар өздерінің тәлім-тәрбиелік қуаты мен ерлігі жағынан
үлкен күрескер адамдармен бара-бар ... Ғ. ... ... ... очерктерінде жасалған адамдар бейнесін аналардың өшпес
тұлғалары байыта түседі.
Ғ. Мүсіреповтің ... ... ... ... бай, ... ... ... ие болғандығын көрсетеді. Кеңес әдебиетінің әлем таныған
шеберлерінің бірі – Ғ. Мүсіреповтің творчестволық тәжірибесі социализм ... ... ... ұстанған жер жүзі жазушыларына да өнегелік
роль атқарады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ысқақұлы Д. Сырбаз ... ...... ... 2002. -80
б.
2. Ысмағұлов Ж. Ғабит ... ... ... ...... ... ... үйі, 2002. – 208 б.
3. Кекілбаев Ә. Өнегелі өмір - өміршең ... ... 1982 – ... 5 ... Омарбеков Т. 20-30 жылдардағы Қазақстан қасіреті: Көмекші оқу құралы. –
Алматы: Санат, 1997. – 320 б.
5. ... Ғ. ... ... І том.- Алматы: Жазушы, 1980 ж – 63 ... ... М. ... Мүсіреповтің прозасы. – Алматы: Рауан, 1990. – 151
б.
7. Шайқақов Ж. Сұлулық суреткері: (Мүсірепов Ғ. «Ұлпан» ... ... ... ... 2006 – 25 ... – 9 ... ... Ғ. Қазақ солдаты. – ... ... ... көркем
әдебиет баспасы. 1950. – 365 б.
9. ... Қ. ... ... ... ...... ... көркем әдебиет баспасы, 1957. – 384 б.
10. Аққуұлы Б. Ғабеңмен кездескен күндер... // Ана ... 2002.- ... – 8 ... Ақыш Н. "Қазақ солдатын" қайта оқығанда: ... ... ... ... орай / Ақыш Н// ... 2002.- N5.-16-24 б.
12. Әбдікәрімова Г. А.Ғ.Мүсірепов повестеріндегі тақырыптық-идеялық
ізденістер. ... 2006. ... – 28 ... ... Х. Ғасырмен бірге есейген, Ғ.Мүсірепов ... ... ... 2002. – 16 ... 5 ... ... А. Қазақ тарихи романындағы әйелдер ... ... ... – Астана, 2006. – 32 б.
15. Әнесова, Б. Ғ.Мүсіреповтің тіл ... / ... Б.; ... ... ... ... сериясы – 2002.- N6.-123-125 б.
16. Байболатқызы М. Ой маржанын өрнекте (Ғ.Мүсіреповтің «Қазақ ... ... ... ... / ... ... талас. Ұлағат. – 2005 – 2. –
99-102 б.
17. Бодаубай Б. Қайраң, Ғабаң! Ғ.Мүсірепов туралы. // ... ... ... – 15 желтоқсан. – 5 б.
18. Ғабдуллин Н. Ғабит Мүсірепов – ...... ... 1982. – 192
б.
19. Ғабитов Т. Ж. ... пен ... ... ... ... 1997 ж.
автореферат. – 27 б.
20. Жұмабеков С. Ғабит Мүсірепов. – Алматы: Мектеп, 1989. – 51-80 ... ... Е. ... ... жыл ... жазушы Ғ. Мүсірепов туралы естелік
// Солтүстік Қазақстан. – 2008. – 21 наурыз. – 23 ... ... М. Мен ... ер ... ... 2002 . – 160 б.
23. Снасарова Ғ.Ж. Ғ. Мүсіреповтің «Ұлпан» ... ...... 2003. – 21-25 б.
24. Сманов Б. Ғ. ... ... ... ... ... ... Білім, 2002. – 108 б.
25. Сманова Н. Ғ. Мүсіреповтің педагогикалық ой-пікірлері. Автореферат. –
Алматы, 2005. – 24 б.
26. ... Ж. ... ... туралы // Солтүстік Қазақстан. –
2007, 27 сәуір. – 15 б.
27. Таласпаева Ж. «Ұлпан» романының ... ... ... 100. ... ... ... ғылыми-практикалық конференцияның
материалдары. – 2002, 20-21 ... – 89-92 ... ... Ж. Сұлулық суреткер (Ғ.Мүсірепов «Ұлпан» романы туралы эссе)
// Әдебиет айдыны. – 2006, 25 ... – 9 ... ... Д. ... ... / ... Д.; Д.Ысқақұлы //
ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. – 2002. – ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романының көркемдік ерекшелігі50 бет
Балабақшадағы әдістемелік жұмыстардың формалары5 бет
Кәсіби қазақ тілінде сөйлеу дағдылары5 бет
Педагог-ұйымдастырушының құзырлығын дамытудағы шеберлігі3 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
А.С.Пушкиннің шығармаларын аударудағы Шәкәрім Құдайбердіұлының шеберлігі80 бет
Бастауыш сынып мұғалімінің педагогикалық шеберлігі және оны қалыптастыру мәселелері47 бет
Д. Досжанның романдарындағы тарихи образ жасау мәселесі53 бет
Ер Тарғын» жырындағы Тарғын батыр образы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь