Танымдық процестердең физиологиялық механизмдері

1. Танымдық процестер
2. Түйсіктің физиологиялық негіздері
3. Қабылдау және оның физиологиялық негізі
4. Ес туралы теориялар
5. Пайдаланған әдебиеттер
        
        ЖОСПАР
1. Танымдық процестер
2. Түйсіктің физиологиялық негіздері
3. Қабылдау және оның физиологиялық негізі
4. Ес ... ... ... әдебиеттер
1. Танымдық процестер
Танымдық процестерге түйсік, қабылдау ойлау, сөйлеу және қатынас,
қиыл, ес ... ... ... мен құбылыстарының жеке қасиеттерiнiң сезiм
мүшелерiне тiкелей әсер ... ... ... ... ... түйсiк деп
атайды.
Түйсiк арқылы заттардың түсiн, иiсiн, дәмiн, қатты жұмсақтығын, кедiр-
бұдырлығын т. б. осы ... ... ... Сондай-ақ түйсiк
денеде болып жататын түрлi өзгерiстер жөнiнде де, яғни дененiң қозғалысы
мен оның кеңiстiкке орналасуын, жеке ... ... ... ... ... танып-бiлу түйсiктен басталады. Ол бiлiм атаулының алғашқы
көзi. Мәселен, жолдасыңнан көзiн жұмуын өтiнiп, оньщ алақанына белгiсiз ... ... ... одан оның не ... ... ол: “қатты, жылтыр,
мұздай, жүмсақ, жылы, кедiр-бұдыр бiр нәрсе” деп жауап ... ... ... емес, тек түрлi қасиеттерiн бiлдiретiн осы сөз ... ... ... ... мен ... тек жеке қасиеттерiн ғана мида
бейнелейдi. Мәселен, адам секундтың 1/10 ... жалт ... ... деп айта алады, бiрақ оның қалай деп аталатынын бiлмейдi.
И. П. Павловтың жүйке қызметi туралы iлiмi түйсiктердiң пайда ... ... деп ... анатомиялық-физиологиялық жүйке
аппаратының жұмысына байланысты түсiндiредi. Адамдар мен жануарларда
көптеген ... бар. ... ... болмасын (көру, есту,
қозғалыс т. б.) үш бөлiктен құралады. ... ... ... ... ... ... ... келген тiтiркендiргiштердi жүйкелiк қозуға
айналдырып отыратын жер. Анализатордың екiншi бөлiгi — миға ... ... Олар ... 120 метр ... ... ... ... түрлi бөлiктерiне жеткiзiп отырады. Анализатордың үшiншi
компонентi ...... ... ... ... ... ... алуға қабiлеттi нейрондардан тұрады.
Егер түйсiк сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының жеке қасиеттерi
мен сапаларының ... ... ... ... заттар мен
құбылыстардың мида тұтастай бейнеленуi болып ... ... ... ... түсi, ... дәмi, иiсi, ... т. б. қасиеттерi тұтас
күйiнде бейнеленедi. Мысалы, алманы қабылдауды ... ... ... оның ... түсi, хош иiсi, ... дәмi т. б. осындай
қасиеттерi бiр мезгiлде әсер етедi де, ... ... зат ... ... ... ... адамның өткендегi тәжiрибесi ерекше ... ... ... адамға дамылсыз ақпарат келiп отырады. Кiсi бұлардың
бәрiн бiрдей дұрыс қабылдай алмайды, немесе үлгермейдi. Егер бала өмiр бойы
поезды ... ... оны ... ... тани ... Адамның сыртқы дүниенiң
заттары мен құбылыстарын ... ... ... емес, белсендi қабылдау.
Белсендi қабылдау ғана ... ... ... ... ... — ми ... ... анализдiк және синтездiк қызметiнiң
нәтижесi. Қабылдаудың ... ... ... ... мен ... ... пайда болатын уақытша жүйке
байланыстары жатады. Мұны И. П. ... ... ... деп ... көру анализаторында оеындай қатынас рефлексiнiң жасалуы (яғни
тiтiркендiргiштердiн бiр-бiрiмен ... ... түрi түсi, ... оның ... ... ... бередi.
Сөйтiп, қабылдау — түйсiктегiдей бiр анализатордың ғана қызметi емес,
бiрнеше ... ... ... ... нәтижесi. Мәселен,
киноны көру екi анализатордың (көру, ... ... ... ... iстеуiнен
болады.
Ес дегенiмiз сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының адам миында
сақталып, ... ... ... ұмытылуын бейнелейтiн процесс.
2. Түйсіктің физиологиялық негіздері
Түйсіктің табиғи- физиологиялық негізі организмнің арнаулы жүйкелік
механизмі- ... ... іске ... Кибернетика ғылымның анықтауынша,
адам өзін- өзі басқаратын аса күрделі жүйе болып саналады. Ал ... ... ... ... қызметін атқаратын мүшелері ... ... ... сол ... келіп жатқан сигналдардың ыңғайына сәйкес
орталық жүйке жүйесіндегі фукцияларын реттеп, ... жаңа әсер ... ... өтір ... ... барысына өзгеріс кіргізіп, ... ... ... ... ми ... үздіксіз өтіп жататын күрделі
қызмет талдағыштар арқылы жүзеге асып отыратын кері байланысқа ... үш ... ... ... ... бұл ... мүшелері, рецепторлар деп аталады;
б) өткізгіш бөлім- рецепторларды тиісті ... ... ... және ... ... ... орталықтар
Бірінші бөлік-рецепторлар- түрліше құрылған жүйкелік аппараттар.
Олардың ... ... ... ... ... ... күшін жүйкелік қозуға айналдыру.
Екінші бөлік- өткізгіш – бөлім- ... ... ... ... ... ... екі жолмен жоғарғы және төменгі бағытқа жайып
отырады. Орталыққа баратын талшықтар ... ... ... ... ... ... ... және ми қабығындағы алқаптарға жеткізеді. ... ... ... ... қозу ... ... жолмен әр түрлі-
органдарға өткізеді. Жүйке талшықтарының бойымен қозу бір ... ... ... өтіп ... :шіеші бөлік- мидағы орталықтар. ... ... ... жүйесіндегі басқа бөлімдер ... ... осы ... клеткалар құрылысы әлдеқайда ерекше ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп, нәзік талдау жасай алатын мүше- ... ... ... және оның ... ... ... ... заттар мен нәрселердің жеке қасиеттерін, мысалы
«алдымнан бір нәрсе жалт етті», «маған білетін ... ал ... ... ... ... тұтас бейнесін көреді. Мысалы: жарық, ойнап жүрген
сәби, кең бөлме, өсіп тұрған жеміс ағашы. Қабылдау – затты ... ... ... ... ... қабылдау- шындықты бейнелеудің
неғұрлым жоғары формасы.
Сонымен, қабылда дегеніміз- заттар мен ... ... ... жиынтығыме қосылып, сезім мүшелеріне тікелей әсер етуі
кезіндегі тұтас түрде бейнеленуі.
Қабылдаудың ... ... ... ми ... ... ... ... байланыстар, олар сыртқы тітіркендіргіштерден келетін
қозулардың бірігуі арқылы жүзеге асады. ... ... ... іс- ... ... тітіркендіргіштердің тұтас жиынтығына
жауап беру реакциясы нәтижесінде бейнеленеді. Мысалы, біз ... ... ... ең ... оның әдемі түрін, тамаша түсін көреміз.
Гүлдің жұпар исін ... ... ... ... оның ... нәзік те
жұмсақ екенін сезінеміз.
4.Ес туралы теориялар
Ес — күрделi психикалық процестердiң бiрi. Ес есте ... ... ... ... секiлдi процестерден тұрады. Естiң физиологиялық
негiздерiн бiр кезде И. П. Павловтың жүйке жүйесiнiң ... ... ... түсiндiретiн. Жүйке жүйесiнiң пластикалылығы ... ... ... ... ... ... ... түсе алу
қабiлетi. Уақытша байланыстардың тiкелей тiтiркендiргiштер әсер етпеген
жағдайда да мида ... ойда ... ...... ... ... бұл жалпы долбар. Өйткенi адам есiнiң мимен
қалайша байланысты екендiгi жөнiнде ... әлi ... ... ... ес құбылысының табиғатын зерттеушi ғалымдардың бiр тобы оны мидағы
электр құбылыстарымен байланыстырса (естi зерттеудегi ... ... ендi бiр ... естi ... ... қарай түсiндiргiсi
келедi. Соңғы багыттың өкiлдерi мидың кейбiр клеткаларын (нейрондарын) бiр
сыдырғы зерттегенмен (мидан нуклеиндi қышқылдар комплексiнiң табылуы) ... ми ... ... орнын әлi анықтай алмай келедi. Бiр нәрсенi еске
сақтау — оны байланыстыру деген сөз. Ес процесiнiң негiзi ... ... ... ... деп ... Егер ... ... бiр мезгiлде немесе бiрiнен соң бiрiн елестетсек, не ... ... ... ... ... ... ... бiреуiн ғана
елестетсек миымызда оның ... ... ... ... ... ... ... рет ойлап тапқан ежелгi грек ... (б. э. д. ... ... Аристотель ассоциацияларды тек тiкелей
елестетумен байланыстырып, психикалық әрекеттiн, қалған ... ... ерiк т. б.) ... бұл ... қолданбады. Ғылымда тұңғыш рет
ассоциация ... ... ... ... ... осы ... психикалық процестердiң табиғатын түсiнуге болатындырын көрсеткен
ұлы орыс ғалымы И.П. Павлов болды. И.П. Павлов ... ... ... ... ми ... екi қозу процесiнiң қабаттасып келуi не
байланысты пайда болып, сан рет ... ... ... отыратын
уақытша байланыстар екенiн түсiндiрдi. ұлы ғалым бұл туралы ... деп ... ... ... ... ... де, бiздiң өзiмiзде де
байқалатын жан-жақты физиологиялық құбылыс. Сонымен ... ол ... ... ... да ... әрiп, сөз, әлде ... құрылса
да, психикалық құбылыс болып табылады, оны психологтар ... ... ... ... ... белгiлi үш түрi бар. Олар:
iргелестiк, ұқсастық және қарама-қарсылық ассоциациялар. Бұл ... И. П. ... ... ... “Шартты байланыс... бұл, сiрә, бiздiң бiр
мезгiлдiк ассоциация дейтiнiмiз ... ... ... ... ұқсастық ассоциациясы дегенге сәйкес келедi. Шартты
рефлекстiң ... ... мен ... ... келгенде, ой
әрекетiнiң негiзгi процестерiмен мәнi бiрдей нәрсе”.Кезiнде ... ... ... ... ... ... болады: 1)
Iргелестiк ассоциациясы бойынша бiр зат жөнiндегi елес ... ... ... бар ... ... қоса туғызады. Мәселен, Кремль ұғымы ... ... ... ... ұғым шөп ... ұғымды туғызуы мүмкiн. 2) Ұқсастық
ассоциациясынан нәрсенiң, көрiнiстiң бейнелерi өздерiне ұқсас образдарды
еске ... яғни бiр зат ... елес сол ... ... ... ... бар екiншi затты елестетедi. (Мәселен, толқынның шуы адамдардың
самбырлаған сөзiн, жапырақтың ... ... ... ... т. б.) 3)
Қарамақарсылық ассоциациясында бiр зат туралы елес оған қарама-қарсы екiншi
затты не ... еске ... (Ақ пен ... биiк пен ... ... ... т. б.). Ес ... адам баласы мәдениеттiң қандай
саласы болмасын, қалағанынша меңгере де, жан-жақты жетiле де алмас едi.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Алдамұратов Ә. ... ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық ырғақтар4 бет
Ес туралы туралы мәлімет20 бет
Антисептика7 бет
Ағызынды суларды тазалау әдістері4 бет
Организмнің арнйы және арнайы емес қорғаныс реакциялары. Қан топтарына сипаттама7 бет
Орта мектепте физика курсында энергияның сақталу заңдарын оқыту71 бет
Стресс және адаптация6 бет
Табиғи газдың құрамындағы бейорганикалық қосылыстарды анықтау45 бет
Топырақ түрлері6 бет
Физиканы оқыту57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь