Оқыту мен тәрбие үрдісінде ойын элементтерін қолдану әдістемесі


Жоспар
Кіріспе . . . 3-4
І Тарау. Ойынның ғылыми теориялық негізі . . . 5-11
1. 1. Ғалым педагогтардың ойын элементтері жайлы ой пікірлері . . . 5-9
1. 2. Оқыту мен тәрбие үрдісіндегі ойынның алатын орны мен маңызы . . . 9-11
ІІ Тарау. Оқыту мен тәрбие үрдісінде ойын элементтерін қолдану әдістемесі . . . 12-22
2. 1. Мектепке және бастауыш сынып оқушыларына арналған ойын түрлері . . . 12-15
2. 2. Ойын түрлерін қолдаудың қоданудың педагогикалық шарттары . . . 15-22
Қорытынды . . . 23
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі . . . 24-25
К І Р І С П Е
Егемендікке қол жеткен қазақ елі өміріндегі әлеуметтік, экономикалық өзгерістер уақыт талабына сай қабілетті, жан-жақты жетілгея парасаты адамдар тәрбиелеп өсіруді көздеп отыр.
Тәлім-тәрбие берудің бастауы - бастауыш мектептегі тәрбиенің мазмұнын түбегейлі жаңарту еліміздің ертеңін баянды ету бағытында болуы керек. Бүгінгі жаңа қоғам мүддесіне лайықты жетілген, бойында ұлттық сана, ұлттық психология қалыптасқан қоғамның ертеңгі иегерлерін тәрбиелеп өсіру - отбасының, бала-бақшаның, мектептің, барша халықтың міндеті. Ойын бала әрекетнің бір түрі, мәні оның нәтижесінде емес үрдістің өзінде. Ойынның функциялары:ерекшеліктері, мазмұны,
тәртібі, білімділік, тәрбиелік, дамытушылық, өзіндік мәні.
Ойынның түпкі ниеті бұл-балалардың нені және қалай орындайтын жалпы анықтамасы. Ойынның құрылымдық ерекшелігі мен түйіні бала атқаратын рөл. Ойын баланың талдау, таңдау қабілеттерін шыңдайды, ортамен тіл табысуға, қарым -қатнасты жетілдіруге, жұмысын мазмұды істеуге, жеңіске жетудің ең тиімді түрлерін қарастыруға, адамның бойындағы қасиеттерді әлеуметтік күшке және қозғалысқа айналдыруға итермелейді. Ойын ақыл мен жігердің тартысы, қозғалыстағының таласуы мен жарысуы, мықтылар мен ептілердің жеңісі.
-жарысқандардың әңгімелеп желпінуі, әндетіп серпілуі, әсемдене есеюі;
-әзіл-әңгімесі мен әдебі жарасқандардың сәнділігі мен сенімділігі;
-тапқырлықтың алданышы, қуанышы, жұбанышы, ептілікті үйрену,
батылдықпен үйлесу, қайсарлықты үйрену;
-нақты мақсатқа ұмтылу, жүйелі әрекетті ұйымдастыру, тиімді әдістерді ұтымды пайдалану. Ойын бәсекелесу, бауырласу немесе айтысу, аңдысуы.
"Балалар ойында қандай болса, өскенде сондай болады" - деп ұлы педагог А. С. Макаренко айткандай, ойын арқылы бастауыш мектепте математикадан оқушылардың сабаққа деген кызығушылығын, ынта-жігерін
арттыру мүмкіндігі зор.
Ғалым ұстаз - педагогтардың ойын жайлы жазған ой-пікірлеріне, ойынньң маңызына тоқталып және осы ойын арқылы оқушылардың қызығушылығын оқу барсында калай арттыруға болады? Осы мәселелерге талдау жасап тоқталып кетейік.
Ұлы педагог Ян Амос Каменский "Ойынды баланың ең кажетті іс-әрекеттің табиғатына және түріне . . . " - деп санайды. Ол рас.
Ойын баланың барлық маңызды ақыл - ой-әрекеті, онда баланың барлық қабілеттерінің дамуына, ойындар айналасындағы дүние жайлы түсініктері кеңеюіне, тілінің дамуына, құрбыларымен жақындасуына кемектеседі.
Осыған орай А. С. Макаренко "Ойында баланьң физикалық, психологиялық қасиеттерінің сапалары да өзгеріп отырады" - деген.
Ойын баланың сабаққа ынтасын аудартуға, көңіл көтеруге, сондай - ақ қабылдауын жеңілдетуге, білімді толық игеруіне көмектеседі. Сонымен оқу-тәрбие процесінде ойынды пайдаланудың тиімді екенін айта келе біз осы мәселе төңірегінде ой қозғау үшін курстық /жұмыс тақырыбын «Оқу-тәрбие үрдісінде ойын түрлерін қолданудың педагогикалық шарттары» деген тақырыпта алып отырмыз.
- Мақсаты:Оқу-тәрбие үрдісінде ойын түрлерін қолданудың педагогикалық шарттары анықтау, ойын түрлері мен типтері, ойынның маңыздылығы туралы, сонымен қоса ойын элементтерін қолданудың әдістемесінқарастыру.
Курстық жұмыстағы басты жетекші идеямыз: егер оқу-тәрбие процесінде ойынды пайдаланудың басты педагогикалық шарттары анықталып, соның негізінде пайдалану жолдары көрсетілсе, онда оқу-тәрбие процесіндегі оның маңызы артары және тиімді болатыны сөзсіз.
І Т а р а у. Ойынның ғылыми теориялық негізі.
- Ғалым педагогтардың ойын элементтері жайлы ой- пікірлері.
"Балалар ойында қандай болса,
өскенде сондай болады . . . "
А. С. Макаренко [12]
Тәлім-тәрбие беруді дұрыс шешу - болашақ ұрпақтың ұлттық санасын тәрбиелеп, рухани мәдениетті жетілдірумен бірге қаралады. Ал, рухани мәдени байлықтың байырғы саласының бірі - ойын. Халықтың әдет-ғұрыпын, салт-дәстүрін, әдет-дағдыларын жас ұрпақтың бойына ойын арқылы дарытып, көңіліне қондыра білу өмір қажетінен туындап отыр. Өйткені баланы нәресте шағынан бастап адалдыққа, батылдыққа, елін, жерін, тілін сүйетін отаншылдыққа, адамгершілікке, мейірімділікке тәрбиелеудің құралы - ойын. Оның тәлім-тәрбие берудегі сиқырлы сырын терең меңгеру үшін ежелден бері өркен жайып, үздіксіз дамып келе жатқан ойынды тәрбие мақсатына пайдаланудың тиімді жолдарын қарастыра түсу бүгінгі күннің кезек күттірмейтін міндетіне айналғандығын мойындауға тиістіміз.
Нәресте, сәби шақтағы тәрбие ойыннан басталады, Сондықтан, ойын тәрбиенін бастауы, ол мәңгі жас, әрбір сәби бастан кешіретін кезең деп саналады. Ойынның атадан балаға мирас болып, үнемі қайталанып, әрбір ұрпақпен бірге жасап, тоқтаусыз, толассыз жүріп отыратын себебі осында. Ойынды зерттеуде, мәнін ашуды тарихшылар, әдебиетшілер, этнографтар, археологтар, психологтар, педагогтар және басқа да ғылым саласында еңбек етушілер қашаннан бері назардан тыс қалдырмай келе жатыр. Ойын туралы көптеген теориялар бар. Солардың бірін алғашқы рет жасаған Ф. Врубель. Ол ойын арқылы бала өзін-өзі көрсеткісі келеді дейді. М. Лазарус жұмыстан кейін демалу теориясын С. Л. Рубинштейн еңбекке дайындайтын ойындардың теориясын, Г. Спенсер ойын арқылы денедегі артық энергияны шығару,
К. Крус тіршілік үшін күреске әзірлеу ойындарының теорияларын жасап шығарды. Ойын туралы қазіргі көзқарастар оның көптеген қызметін анықтап отыр. Ойын арқылы бала білім алады, тәрбиеленеді, қоғамды құрметтеуге үйренеді, ұтылуға емес, ұтуға тырысады. Ян Амос Коменский ойынды баланың ең қажетті іс-әрекетітабиғаты және түрі деп санайды.
Қазақ халқының ұлттық тәлім-тәрбие мұраларын жариялау, зерттеу тек соңғы жылдары ғана қолға алына бастап, бұл салада Қ. Б. Жарықбаев, С. А. Ұзақбаева, Б. Х. Балтабаев, Қ. Табылдиев, С. Қалиев тындырымды істер атқарып, этнопедагогикаға байланысты еңбектер жариялануда.
Қазақ халқының ұлттық тарихына байланысты жеткен жазбашадеректердегі Абай Құнанбаев, Ыбырай Алтынсарин, Шоқан Уәлиханов еңбектеріндегі оқу, білім, адамгершілік, тәлімдік ой-пікірлер және жазықсыз жапа шеккен зиялылар А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Х. Досмұхамедов, М. Жұмабаев. Ж. Аймауытов халықтық тәрбиенің ұлттық негіздері туралы пікірлері, олардың мектеп жасындағы балалар өмірінде ойынның атқаратын мәні жөніндегі Н. Құлжанованың еңбегі өз құнын жоймайтын еңбектер.
Республикамызда мектептегі тәрбие жұмысының тақырыптық мән-мазмұны соңғы жылдарда зерттеу нысанасына алына бастады. Атап айтсақ, бастауыш сыныптағы тәрбие жөнінде Б. Баймұратова, М. Сәтімбекова, Қ. Сейсенбаева, М. Тұрыскелдина, Ә. Әмірова, А. Меңжанова, Т. Иманбеков, Қ. Меңдаяқова сияқты ғалымдар аталған тақырыпқа бірнеше еңбектер жазған.
Егемендікке қолы жеткен қазақ қоғамының бүгінгі әлеуметтік
объективтік сұранысы мектеп балаларын адамгершілікке, шығар-машылық белсенділікке тәрбиелеу арқылы елдің келешегін әзірлеу -ең негізгі мәселенің біріне айналды. Мектеп тәрбиесі жөніндегі еңбектер мен ғылыми зерттеу жұмыстарының бәрінде де оқу-тәрбие процесінде ойындарды қолдану үнемі педагогика ғылымының басты мәселесі.Психология және педагогика саласындағы ғалымдардың, мамандардың назарын аударып отырған мәселелердің бірі - оқушының жеке тұлғасының дамуы. Өзіндік жұмыс, өз бетімен білім алу, білік дағдыларды калыптастырудың тиімді жолдарын С. Т. Сабыров, Н. Д. Хмель, М. А. Құдайқұлов, Т. С. Садықов, Р. К. Төлеубекова, М. С. Молдабекова т. б. ғылыми еңбектеріңде қарастырған. Оқу үрдісінде оқу белсенділігін арттырудың жолдары мен тәсілдерін, танымдық, ізденімпаздық белсенділігін қалыптастыру мәселелері тұрады. Ж азылған еңбектерді атап өтсек: Я. А. Коменский, Ы. Алтынсарин, П. И. Педкасистый, Н. А. Половникоьа, Т. И. Шамова, А. Е. Әбілқасымова, Т. С. Сабыров, Б. П. Есіпов, Ж. А. Қараев, Р. С. Омарова. Т. И. Қоқымбаева т. б. еңбектері. Еңбектерде оқу-танымдық, шығармашылық белсенділікті арттыруға әсер ететін оқу үрдісінің жеке факторлары мен құралдары, әдістері туралы құнды ой-пікірлер айтылады.
Қазіргі кезеңде орта мектептегі бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық белсенділігін қалыптастыратын педагогикалық шарттарды негіздеу және оны оку-тәрбие үрдісінде қамтамасыз етудің маңызы ерекше.
Ойын деген не және оған балалар неге құмар? Кейде бір психологиялық теориялар ойынның мәнің баланың басы артық күш-қуатты жұмсап, шығындау кажеттілігімен түсіндіреді. Алайда мұндай көзқарас: бұл басы артық күш-қуат баланың бойында қайдан жүр? Неліктен бала ол күш-қуатты бір ойында жұмсай алмайды, сөйтіп жаңа ойындардың бірінен кейін бірін бастап кызығып ойнай береді?
Ойындардың мұндай алуан түрлілігі оған неге қажет? Баланың бір ойында, мәселен, "мысық-тышқан" ойынында, жумсаған күш-куаты, мысалы, оның стол хоккейінде ойнағанда шығындаған күш-қуатқа қарағанда мүлде басқа қайнаркөз бен бағытқа ие дегендік болып шықпай ма? - деген сұрақтарға айқын жауап бола алмайды. Сірә, ойынның психологиялық табиғатын түсіндіруді осы сұрақтардың жауабынан бастаған жөн болар, әйтпесе баланьң неліктен соншалық тұракты табандылықпен бір ойыннан екінші ойынға кірісетіні, бір ойыншқты тастай салып, табанда екіншісіне жармасатыны, ересек адам ойынды тоқтатып немесе күштеп үзіп тастағанда неліктен жанжалдасатыны шынында да түсінксіз болады. Бұл арада бізге әйгілі психолог Д. Н. Узнадзе негізін салған міндеттік тенденция концепциясы көмектеседі. Бұл концепцияның мәні неде? Оның мәнін қысқаша төмендегіше.
Бала туысынан белгілі бір, генетикалық жақтан бекітілген міндеттерге, күштерге, мүмкіндіктерге ие. Олардың кейбіреулері бірден немесе туғаннан кейнгі алғашкы күнде-ақ (анасының емшегін ему, қолдарын немесе аяқтарын ербеңдету, дүдәмал дыбыстар шығару және т. б. ) әрекетке келеді.
Баланың жекелеген міндеттерінің оның күнделікті іс-әрекетіне Қосылуының осы бірізділігі, біріншіден, табиғи түрде күні бұрын белгіленіп қойылғандығына, екіншіденден, міндеттердің белгілі бір топтарының комплекстерінің дер кезінде пайда болуына дем беруге, олардын, дамуы мен калыптасуына жәрдемдесуге тиісті айналадағы ортаға байланысты. Мәселен, нәресте туа салысымен жүріп кете алмайды, ол үшін бұл күштін, генетикалық жақтан күні бұрын белгіленіп койылған жұмыс істеу уакыты келуі керек, алайда ол үшін дамып, екі аякпен жүру формасын алу үшін адамдық қамкорлық баланы іс-қимылға шақыратын оның жығылмай түрегеп туруына, тәлтіректемей жүруіне кемектесіп, үйрететін қолайлы орта кажет.
Арнайы ұйымдастырылған педагогикалық процесс аркылы міндеттік күштерді дамыту жайындағы мәселеге біз әлі ораламыз, ал бұл жерде олардың ойын кызметіне тәуелді, байланысты екенін ғана айта кетпекпіз. Ішкі күштерде, міндетті іс-әрекеттін түрткісі, даму тенденциясы болады. Ал белгілі бір кызмет, кызметтер тобы белсенділікке айналарда бұл сәтті бала бәрінен де гөрі ойынды қажетсіну ретінде бастан көшіреді. «Ойнағым келеді» шын мәнінде міндеттік күштердік баланы еркін іс-әрекетке бағыттайтынын білдіреді, сөйтіп баланың кандай ойынды таңдап алғанына карай, ол осы сәтте қандай қызметтерді қозғалысқа келтіретінің аныктауға болады. " Енді ойнағым келмейді" мәні жөнінен міндеттердің бұл тобы осы сәтте өзінің "күш-қуатын " сарқып болып, уақытша демалысты талап етеді дегенді білдіреді, бірақ бұл сәтте мідеттердің баска бір тобы козғалыска келуі мүмкін, ондай болғанда бала бірден әлгі міндеттердің дамуына бәрінен де гөрі көбірек кемектесетін ойынға кіріседі.
Сөйтіп, міндетік тенденцияньщ мәні баланың ішкі, туа біткен күштернде қимыл-қозғалыс түрткісінің болатынында, олардың өзі дамуға тырысады, қозғалыс пен даму олардың табиғи күйі болып табылады. "Ойнағым келеді " мен "Ойнағым келмейді ішкі (интер функционалдық) күштер күйш эмоционалдық сезінуде басқа ештеңе де емес. Ойын, демек, артык; ауыз қуатты жұмсау емес, қайта дамудын негізін, ең басты формасы, міндеттік тенденцияньң еркін, сезіммдік (спонтанды) пайда болу формасы: сөйтіп, міндеттер мен олардың комплекстері бір бірінен өзінің кызмет жағынан ерекшеленетін болғандықтан, олар баланы мазмұны жөнінен әр түрлі ойындар ойнауға мәжбүр етеді. Толық түрде сәйкеспейтін ойын мен ойыншық дамуға бейімделген күштердің кұрделі - қиын қызметіне жәрдемдеспейді, баланы тез мезі кылады. Сонымен бірге ойындар мен ойыншықтар арқылы бала адам қызмет кептеген элементтері мен түрлерін ойдағыдай меңгере алатын дағды әрекеті айқындала түседі.
Егер спонтанды қозғалыс пен интерфункционалдық күштердің дамуы ойын кызметіне түрткі болатын болса, онда осынау күштердің жарыққа шығуына, дамуы мен қалыптасуына карай ойынды кажетсіну іс-кызметтің баскқа түрлеріне (сауық оқу, еңбек) ерекше мән бере отырып, оның әлсірей түсуіне жол бермеуі хақ. Шынында да мұның солай екені солай. Көптеген қызметтердік ой қарқынды дамуы баланың 7-9 жастарында болады, сондықтан да бұл жаста ойынды кажетсіну ерекше күшті болып, ойын дамуды баскаратын іс-әрекет түріне айналады. Ойын аркылы баланың жеке бастық касиеттері, оның нақты болмысқа, адамдарға деген карым-катынасы калыптасады.
Балаға тапсырманың нөмірін айтып немесе карточка жасап тапсырма берген жөн. Оқушы әр түрлі себеппен сабақты жіберіп алған жағдайда, каникул кездерінде олардың өз бетінше жұмыс істеуіне, пайдалануға болады. Бұл жұмыс негізінен бастауыш мектептік мұгалімдері мен тәрбиешілеріне арналған.
Балалардың танымдық кабілетін дамытып, пәнге кызығушылығын арттырудың негізгі бір жолы - дидактикалық окыту материалдарын шебер колдана білу.
Ойынды мұғалім баланың ойлау іс-әрекетін жандандыруға бағытталған әдістемелік тест ретінде колданады. Жаңа тақырыпты тусіндіру, оны пысықтау үшін жаттығулар орындау, еткен такырыпты еске түсіру, кайталау үшін пайдаланылады.
Дидактикалық материалдар арқылы ойындардың түп тамыры қазактың ұлттык ойындарымен мазмұндас. Мысалы: "Орамал тастау", "Сакина салу", "Жамбы ату", "Ханталапай", "Аксүйек" т. б. ойындар.
Ойынды жүргізу барысында балаларды ұлттык ойындардьң нәтижесі арқылы тақырыпқа сәйкес ойын есептер ұйымдастыру, сол арқылы олардың бойына байсалдылық, тапкырлық, шыншылдық және тағы басқа қасиеттерді сіңіру, калыптастыру - басты нысана.
Әдістемелік колжазбада әрбір ойыннынң мазмұны, шарты, дидактикалық мақсаты, керекті кұралдары берілген. Ойнау ережелері карапайым тапсырмаларды окушылар өздері орындауға шамасы жететіндей етіп сұрыпталган жүйеге келтіртген.
Сабақта және сабактан тыс уақытта дидактикалық оиындармен катар, математикалық ребустарды, сөзжұмбактарды шешу, қызықты есептерді шығару, логикалық жаттығуларды орындау баланың акыл -ойын, қиалын, ой ұшкырлығын дамытудың бірден - бір ұтымды тәсілі екенін жекелеген сынып окушыларымен жургізген іс-тәжірибемізде бакыладық.
Дидактикалық ойындар "Алтын дала", Тажайып алаңы" ұйымдастыру ең алдымен, оқушының қызығушылығын арттыру мақсатында беілген. Тақырып мазмұнына байланысты кейбір ойын түрлері қайталанып отырады.
Оқушылар сабақта, ойын немесе жұмыс үстінде ойнау, өлшеу, есептеу, табу, зерттеу сияқты процестермен кездеседі. Оларды ұштау, жетілдіру - мұғалім шеберлі, әрі міндеті. Осы мағынада түрлі жаттығулардың - математикалық есептердің, математикалық сөзжұмбактардың, тіл үзарту ойындардың ролі зор. Белгілі педагог В. А. Сухамлинскийдің басқаруындағы мектеп тәжіриби көрсеткендей, оқушыларды жігерлендірмейінше, тәрбиенің нағыз өз мәнінде болуы мүмкін емес.
Міне, сондықтан да сабақ үстінде іздену мәселен міндет еті қойып, оны шешуде түрлі ойындар пайдалансақ, сабақтан тыс шұғылданыстар бұларды толықтыра түсуге арналады.
- Оқыту мен тәрбие үрдісіндегі ойынның алатын орны мен
маңыздылығы.
Балаларды оқытуда және тәрбиелеуде ойынның мәні педагогикалық жүйеде бұрын да, казір де қарастырылып отыр. Озық ойлы ұстаз - катарлы педагогтардың бәрі де ойынды нағыз керекті және маңызды іс-әрекет деп түсінеді. Шетел және біздің ұлттық педагогикамыздың өзінде ойын тарихында бала тәрбиелеуде темендегідей бағыттар да қолданылады.
Баланы жан-жақты үндестікте үйлесімді дамыту. Ян Амос Коменский (1592-1670) ойынды баланьң ең кажетті іс - әрекеттің табиғаты және түрі деп санайды.
Ойын баланьң барлық маңызды ақыл-ой әрекеті, онда баланьң барлық қабілеттерінің дамуына, ойында айналасындағы дүние жайлы тусініктері кеңеюіне, тілінің дамуына, құрбыларымен жақындасуына көмектеседі.
А. С. Макаренконын, айтуынша, ойында баланьң физиологиялық, психологиялық қасиеттерінің сапалары да өзгертіп отырады. Ойың баланың сабаққа ынтасын аудартуға, көңіл қойғызуға, сондай-ақ, қабылдауын жеңілдетуге, білімді толық игеруіне көмектеседі. Ойынньң турлері өте көп. Ойын-сабақ, ойын-жаттығулар, сергіту ойындары. Бұл дидактикалық мақсаттағы ойындар-оқушылардьң жан-жақты дамуына қызмет етеді. Олар сөздік ойындар, столда ойналатын ойындар, "жұп картинкалар", "лото", "домино" балалардың ойлау қабілеттерін дамытады (анализ, синтез) .
Тіл сабақтарда зейінің, ойлауын, байланыстыра сөйлеуін дамытуда сөздік ойындардьң маңызы зор. Мысалы, "ұйқасын тап", "Жалғасын тап", "Жоғалган сөз".
Ал математика сабақтарындағы ойындардың негізгі міндетті-есептеу дағдыларын қалыптастырып, жетілдіру. Осы мақсатта қазіргі уақытта өзім қолданып жүрген ойындар бар. Мысалы, "Қара белгі", "Сиқырлы карта", "16-дан бастаймыз", "Цифрлар жарысы", "Бизнесмен", "Көбейту тауы", "Асқарпаздар".
Көп таңбалы сандардың құрамын өткенде оқуға, жазуға төселдіру үшін "Сиқырлы карта", "Аздан көпке қарай" ойындарын да бала сыныпта разрядтарды жақсы еске сақтайды.
Математика сабақтарында тағы бір тиімді пайдалынатын ойын сергітулер логикалық ойын есептер. Бұл логикалық есептерді ұсыну балалардьң ойыньң ұшқырлығына, тез есептеуге төселдіруге өте үлкен әсер етеді. Қазір 4-сыныптағы математика сабақтарында "Қазақстанның байырғы кара есептері" деген кітаптан көптеген логикалық құрылымды ойындарды пайдалануға болады. Біздің ұлттык педагогикамызға өтене жақын. Мысалы, ұзындык өлшем бірліктері тақырыбына байланысты "елу мен сырғауыл", "Қырсық жолаушы" туралы есептер берілсе, оқушы өз тіліміздегі өлшем бірліктерін де меңгеріп отыратынын іс тәжірибемізде бақыладық. Ал салмак өлшемін өткенде "Жеңіл сақина", уақыт өлшеміне байланысты "Дыбысты сағат ", есептерін ұсынуға болады. Есептеуге байланысты "Асық саны", "Шыпта", "Тауық нешеу саналған!" т. б. ойын -есептерді бере отырып, балаларға "Қиял қыр асырады", "Туяқты туяқ жібермейді" сияқты нақыл даналықты меңгертуге өте нәтижелі болады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz