Радиоактивтіліктің ашылу тарихынан

Жоспар

I. Кіріспе 3.4
Радиоактивтіліктің ашылу тарихынан

II. Негізгі бөлім
1. Радиация және радиоактивтілікке жалпы сипаттамасы 5.8
2. Радиоактивтілік түрлері және радиоактивті ластану туралы
қазіргі жағдай 9.10
3. Радицияның ағзаға түсу жолдары және әсері мен жолдары 11.16
5. Қазақстандағы радиоактивті ластану проблемасы. 17.19

III. Қорытынды. 20.21

Пайдаланған әдебиеттер. 24
I. Кіріспе

Немістің атақты оқымыстысы Вильям Конрад Рентген физика институтының және Вюрцбург Университетінің физика кафедрасын басқарып жүрген кезінде өте тамаша жаңалықтың иесі болды. Ол бұл кезде елу жаста болатын. Оның тәжірибе жүргізетін зертханасы өзі тұрған бөлменің төменгі қабатына орналасқан болатын. 1895 жылдың 8-қарашасында тәжірибе ұзаққа созылып, әдеттегіден кеш аяқталды. Бөлменің шамын сөндіргенде қараңғы үйдің ішінде плптина-синеродистый барий кристалынан бөлініп шыққан жасыл түсті сәулені көрді. Оның сәулелену себебін білу үшін жан-жағына қараса, криталға жақын тұрған қара қағазбен оралған жоғары кернеу тогымен жұмыс істейтін Круксова трупкасын сөндіруді ұмытып кеткен екен. Трупканы сөндірісімен, сәулелену жоқ болып кетті, ал жаққанда сәулелену қайта шыға бастаған. Ол осы күні үйіне бармастан, тәжірбиемен шұғылдану үстінде болды.
Рентгенге кенет «трупкадан ток өткенде мұнда бұдан бұрын белгісіз сәулелену пайда болды» деген ой келді. Ол бұл сәулелену «X сәулелері» деп атады. Кейінен оны ашқан оқымыстының құрметіне оның атымен «Рентген сәулелері» делінді.
Рентген өз еңбегін 1895 ж. 28-желтоқсанда өзқолының сәулелену арқылы түсірген суретін қосып Вюрцбургтің физика-медициналық қоғамының басшысына табыс етті.
Барлық заттардан өте алатын «Рентген сәулелері» ашылғандығы туралы Лондон телеграфымен дүние жүзіне хабарланды. Адамзаттың бүкіл зиялы қауымы бұл жаңалықты ең маңызды хабар деп қабылдады.
Ғылымда физика саласынан көрнекті табысы үшін 1901 жылы 10-желтоқсанда Рентгенге Нобель сыйлығы табыс етілді.
Париждегі жаратылыс тарихы музейінің профессоры Анри Беккерель рентген сәулелерінің табиғи құбылысын зерттегісі келген талапкер оқымысты әр түрлі минералды заттардың күн жарығынан сәуле шығаруын зерттеді. Ол бұл бақылауын қайталамақ болды. Фотография пластинкасын жарық өтпейтін қара қағазбен жақсылап орап, үстіне крест тәрізді уранның тұзын салып, столдың суырмасына салып қойды. Екі күн өткеннен күн ашылған соң ол тәжірибесін қайталамақ болып, фотопластинканы столдың суырмасынан алады. Пластинканы шығарғанда уран тұзының крест тәрізді ізі тура түскенін көрді. Бұл байқаудың Беккерель уранның тұзы жарық түскенде және жарық жоқ қараңғы жерде, күннің сәулесіне байланыссыз көзге көрінбейтін « уран сәулелерін» өздігінен үздіксіз шығарып тұрады деп қорытынды жасады.
Сонымен, рентген және уран сәулелерін ашу кездейсоқ болған жаңалықтар еді. Мұндай жағдайда кездейсоқтық «жаңалықты ашуға дайындығы мол ой иесіне көмектеседі» деп Луи Пастер айтқан болатын.
Атақты поляк оқымыстысы Мария Склодовская – Кюри уранның өздігінен үздіксіз сәуле шығаруын зерттеді. Солардың бірі – 1898 ж. шілде айында полоний элементін ашты. Дәл осы желтоқсан айында радий элементі ашылды. Осыған байланысты құбылысты Мария Склодовская – Кюри радиоактивтілік деп атады.
Радиоактивтілік – кейбір минералды элементтердің атом ядросының өздігінен ыдырап, гамма-квантын және ядролық бөлшектерін бөліп отыру қабілетті.
1903 жылы физикадан Нобель сыйлығы Пьер мен Мария Кюри – 10 сыйлық ғылыми мекемелер, академия ғылыми қоғамдардың мүшесіне сыйлаған оқымысты.
1935 жылы Марияның қызы Ирен Кюри екеуі жасанды изотоптарды ашқан үшін Нобель атындағы сыйлыққа ие болды.
Радий элементінің үздіксіз жылу швғарып тұратынын байқап, оқымыстылар ең алғаш рет 1903 жылы атом энергиясының бар екенін тапты. Сөтіп, атом – энегия бұлағы екені дәмденіп, зерттеулер арта түсті.
        
        Жоспар
I. ... ... ... ... ... ... және радиоактивтілікке жалпы сипаттамасы ... ... ... және радиоактивті ластану туралы
қазіргі ... ... ... түсу ... және әсері мен жолдары ... ... ... ластану ... ... ... ... ... ... ... Конрад Рентген физика ... ... ... ... ... ... жүрген кезінде өте
тамаша жаңалықтың иесі болды. Ол бұл ... елу ... ... Оның тәжірибе
жүргізетін зертханасы өзі тұрған бөлменің төменгі қабатына орналасқан
болатын. 1895 ... ... ... ... ... ... ... Бөлменің шамын сөндіргенде қараңғы үйдің ішінде плптина-
синеродистый ... ... ... ... ... ... сәулені көрді.
Оның сәулелену себебін білу үшін жан-жағына қараса, ... ... ... ... ... жоғары кернеу тогымен жұмыс істейтін Круксова
трупкасын сөндіруді ұмытып кеткен ... ... ... ... ... ... ал жаққанда сәулелену қайта шыға ... Ол осы ... ... ... ... ... ... кенет «трупкадан ток өткенде мұнда бұдан бұрын ... ... ... ... ой ... Ол бұл сәулелену «X сәулелері» ... ... оны ... ... ... оның ... ... делінді.
Рентген өз еңбегін 1895 ж. 28-желтоқсанда өзқолының сәулелену арқылы
түсірген суретін қосып Вюрцбургтің физика-медициналық қоғамының ... ... ... өте ... «Рентген сәулелері» ашылғандығы туралы
Лондон телеграфымен дүние жүзіне хабарланды. Адамзаттың бүкіл зиялы қауымы
бұл ... ең ... ... деп ... ... ... ... табысы үшін 1901 жылы 10-желтоқсанда
Рентгенге Нобель сыйлығы табыс етілді.
Париждегі жаратылыс тарихы музейінің ... Анри ... ... ... ... зерттегісі келген талапкер оқымысты әр ... ... күн ... ... шығаруын зерттеді. Ол бұл бақылауын
қайталамақ болды. Фотография ... ... ... қара ... ... ... крест тәрізді уранның тұзын салып, столдың суырмасына
салып қойды. Екі күн ... күн ... соң ол ... ... фотопластинканы столдың суырмасынан алады. Пластинканы шығарғанда
уран тұзының ... ... ізі тура ... ... Бұл ... Беккерель
уранның тұзы жарық түскенде және жарық жоқ қараңғы жерде, күннің ... ... ... « уран сәулелерін» өздігінен үздіксіз шығарып
тұрады деп қорытынды жасады.
Сонымен, рентген және уран сәулелерін ашу кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... дайындығы мол ой иесіне
көмектеседі» деп Луи Пастер айтқан болатын.
Атақты поляк оқымыстысы Мария ... – Кюри ... ... ... ... ... Солардың бірі – 1898 ж. шілде ... ... ... Дәл осы желтоқсан айында радий элементі ашылды.
Осыған байланысты құбылысты Мария Склодовская – Кюри ... ...... минералды элементтердің атом ядросының
өздігінен ... ... және ... ... бөліп отыру
қабілетті.
1903 жылы физикадан Нобель сыйлығы Пьер мен Мария Кюри – 10 ... ... ... ғылыми қоғамдардың мүшесіне сыйлаған оқымысты.
1935 жылы Марияның қызы Ирен Кюри екеуі жасанды изотоптарды ... ... ... ... ие ... ... үздіксіз жылу швғарып тұратынын байқап,
оқымыстылар ең алғаш рет 1903 жылы атом ... бар ... ... атом – ... бұлағы екені дәмденіп, зерттеулер арта түсті.
II. Негізгі ... ... және ... ... ... ... ашылғаннан кейін бұл ... ... ... өнеркәсіпте кеңіне қолданыла бастады.
Табиғи жолмен пайда болған радиоактивті ... ... ... жерінде кездестіруге болады. Жасанды радинуклидтер ... мен атом ... ... өнім ... көп ... пайда
болады. Радинуклидтер табиғаттада кездеседі. ( Кейбір ... ... ... ауадағы және топырақтағы
мөлшері қосымшаның ... ... ... түсе ... радинуклидтер тірі ағзаларға әсерін
тигізеді. Олардың ... ... де ... Бұл ... ... бағалау
үшін табиғи ортаның ластану масштабы ... ... ... ... ... ... пайдасы, бұл кәсіпорындардардан бас
тартқандағы келетін шығындар, радиацияның әсер ету ... ... ... шаралары туралы айқын түсінік болуы шарт.
Радиация немесе иондаушы сәуле шығару – бұл ... мен ... ... ... әсер ету ... әртүрлі таңбалы иондарды
туғызу үшін жеткілікті. Радиация құбылысын химиялық реакциялар көмегімен
алу мүмкін ... ... түрі ... ...... түрде ауыр, оң зарятталған бөлшектер, гелий
атомының ядролары.
Бетта бөлшектер – жай ......... ... ... табиғатына жақын
электромагниттік толқындар. Алайда, олардың өтімділік ... өте ... ... ... ... атом ... маңында пайда болады.
Радиоактивтілік пен радиацияны ажырата білу қажет. ... ... ... ... ... ядролық – техникалық құрылғылар.(реакторлар,
рентген сәулелері, құрылғылар т.б.) біршама ұзақ уақыт өмір сүруі ... ... тек өзі бір ... ... ... өмір сүреді. Радиация
Беккерельмен өлшенеді, ал 1 секунт ішіндегі бір ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Активтіліктің заттағы құрамын көбінесе заттың салмақ Бк/кг бірлігіне
немесе көлем бірлігіне ... ... ... ... ... ... бірлігі де қолданылады. Активтілігі 1Кюри ... ... 37 ... ... ... ... Радиоактивтілік
көздің активтілігі оның қуат мөлшерін сипаттайды. Жоғарыда айтылғандай, бұл
ыдырау прцесінде радиоактивті зат иондаушы әсер ... доза ... Ол ... ... өлшенеді.
1 Рентген өте үлкен өлшем болғандықтан, практикада милиондық Мкр
немесе мыңдық МР ... ... ... ... ... дозиметр деп аталады. Көп таралған дозиметрлердің қызметі ... ... ... доза деп ... ... ... ... ... ... өлшеуге
бағытталады. Экспозициялық дозаның қуатының өлшем ...... ... Доза қуатымен доза бір-бірімен автомобиль жүріп өткен ара
қашықтық, яғни жол сияқты байланысты.
Адам организміне әсерін ... үшін ... доза ... доза қуаты ұғымдары қолданылады.
Сәйкесінше, Зивертпен (Зв) және Зиверт/сағатпен өлшенеді. Тұрмыста
1Зиверт – 100 ... тең ... Бұл ... ... ... бөлігіне
немесе тұтас денеге берілгенін көрсету қажет.
Жоғарыда көрсетілген активтілігі 1Кюри нүктелік көз ... 1 ... жуық ... 0,3 ... ... ... ал 10м ара
қашықтықта 0,003 Р/сағат ... доза ... ... әрқашан
орындалады және сәулелену таралуының заңдары мен түсіндіріледі.
Изотоптар.
Менделеев таблицасында 100-ден аса химиялық элементтер бар. ... ... ... ... және ... атомдардың қоспасы ретінде
келтірілген. Оны берілген элементтердің изотоптары деп ... ... ... белгілі, оның ішінде 300-ге жуығы тұрақты.
Ядролық бомбалардың жарылысы ... ... ... екі тобы ... ... Оның біріншісінде, ыдырау мерзімі қысқа
изотоптар ( йод – 131, барий – 140 және ... ... Олар ... ... ең ... ... және ядролық сынау жүргізілген
жердегі ең жақын төңіректк өте қауіпті, ... ... ... ... мен
құруы аралығында қысқа мерзімде алысқа тарап ... ... ... ыдырауы бірнеше ондаған жылдардан бастап бірнеше мыңдаған жылдарға
дейін созылатын, ұзақ сақталатын ... ... ... ... ...... 14-ті ... Оның жартылай ыдырайтын
уақыты 5 мың жылға созылады.
Стронциялық изотопы – стронций 90 (St-90) ядролық жарылыстардың ұзақ
сезілмейтін неғұрлым ... ... ... Оны жартылай ыдырауы
27 жылға созылады.
Цезийдің изотопы – ... – 137 ... ... ... жағынан
стронций – 90-ға жақын. Оның организмде жинақталуы ауыр зардаптарға, тұқым
қуалайтын кемістіктердің пайда болуына ... ... ... өзі ... ... ... изотоптарды радинуклиттер деп атайды.
Жартылай ыдырау периоды бір типті радиоактивті ядролар саны ... ... ... ... ыдырау периодымен сипатталады. Жартылай
ыдырау приоды белгілі бір типті радиоактивті ядролар саны 2 есе азаю ... ... ... табылады.
Жартылай ыдырау периоды ұғымын келесі түрде түсіндіру өте қате болып
табылады. Мысалы, «Егер радиоактивте заттың жартылай ... ... ... тең ... тағы бір ... ... екінші бөлігі ыдырап, бұл зат
толығымен жойылады, яғни ... деп ... ... емес. Жартылай
ыдырау периоды бірсағатқа тең радинуклейд үшін бұл бір сағаттан кейін оның
сан мөлшері бастапқыдан екі есе аз, тағы екі ... ... – 4, ... ... – есе ... ... алайда ол толығымен ешқешан
жойылмайды.
Әрбір радинуклидтің ... ... ... ... ... ... ... млрд. жылға дейін жетуі мүмкін. Берілген
радинуклидтердің жартылай ... ... ... және оны ... ... ... радиоактивінің ыдырауы кезінде радиоактивті болуы ... ... ... және ... ... туралы
қазіргі жағдай
Радиоактивтіліктің екі түрі бар:
1) табиғи; 2) техногенді;
Табиғи радиоактивтілік миллиардтаған ... бойы өмір ... ... ... ... ... ... Иондаушы сәулелер жер бетінде тіршілік пайда
болғанға дейігі кезеңде және тіпті жердің өзі пайда ... ... ... ... ... жер пайда болған кезден бастап, оның
құрамында ... Кез ... ... белгілі бір мөлшерде адиоактивті
болады. Адам денесі тканьдерінде табиғи ... көзі ... ... ... – 40 ... ... ... адам өз уақытының 80%-ін ... яғни үйде не ... ... ... негігі дозасын сол
жерде қабылдайды. Құрылыстар мен ғимараттар сыртқы ... олар ... ... ... ... ... ... ионды сәулеленуіне радон және оның ыдырау өнімдері әсер
етеді.
Радон-бұл радиоактивті инертті газдың негізгі көзі – жер ... ... ... мен сызаттар арқылы радон бөлмелерге
енеді және ұзақ мерзімге дейін сақталады. Радонның ... ... тағы ... құрылыс материалдарының өзі болып табылады. Бұл құрылыс
материалдарының ... ... ... ... Сондай – ақ радон
үйлерге су арқылы да ... ... ... су ... ... ... Радон табиғи газдың жану прцесінде ... ... ... ... ... мүмкін. Радон ауадан 7,5 есе ауыр.
Осының нәтижесінде радонның концентрациясы биік үйлердің ... ... ... ... әлде ... аз ... ... сәулеленудің
негізгі дозасын адам жабық, желдетілмейтін орында отырып ... ... ... ... ... ... бірнеше есеге
азайтуға болады
Техногенді радиоактивтілік – адамның іс-әрекетінің нәтижесінде пайда
болады. ... ... ... ... ... пайда
болвтын саналы шаруашылық іс-әрекет процесінде табиғи радиациялық фонның
өзгеруіне әкеліп соғады. Бұған тас ... ... ... және ... ... ... ... тыңайтқыштарының, кен өндірілуі мен
өңделуінің де кең ... бар. ... ... ... ... түрі өз
жолаушыларын ғарыштық сәулелердің жоғары әсеріне ұшыратады.
Әрине, сонымен бірге ядролық қаруды сынау, атом ... мен ... ... ... өте ... үлес қосуда.
Радиоактивті көздердің таралуы мүмкін екендігі сөзсіз; ... ... ... ... және тағы ... Қуанышқа орай
бұндай оқиғалар жиі болмайды.
XX ғасырдың ... ... бері ... ... ... ... Онда радиоактивтік заттардың таралуы жыл сайын артып отыр.
Географиялық қабықтың сан ... ... ... ... ... ... ... фон деңгейі көтеріле бастады. Бұл процестің келешектегі
барлық зардаптарын болжап білу қиын.
Радиоактивтілік ластайтын ... ... ... ... ... ... ... отыр. Осы жарылыстардың салдарынан ... ... ... ... изотоптар, оның ішінде ұзақ уақыт
сақталатын радиоактивті заттар тарала бастады. Олар атмосферадан топыраққа,
беткі және ... ... ... мен ... тірі ... ... ... түсу жолдары және әсері мен жолдары
Адам организмі радиация көзіне емес, ... ... ... ... болып табылатын радиация көздері ішек жолдары арқылы
сумен және тамақпен бірге, өкпе арқылы ... алу ... аз ... ... сонымен қатар мадициналық радиоизотопты диагностика кезінде адам
организміне түсе ... ... ішкі ... ... ... ... ... мен
өсімдіктерде де үлкен өзгерістер туғызады. әр организмнің радиосезімталдығы
әр түрлі. Табиғатта радиосезімталдық бактериаларда ... ... ... ... ... «Франция» атом бомбасы жарылғанда бүкіл жәндіктер,
жануарлар арасында ... ... ... ... ... жүз мың ... күші бар ... аман-сау тіршілігін сақтап, өмір
сүре берген. Ал адамға оның 700 ... ... ... неліктен
сарышаяндардың радиосезімталдығының жоқ ... ... ол ... бірі ... оқымыстылар көңіл бөлуде. Бұл мәселені зерттеп,
шешу адамға радиацияның ... ... ... үшін ... ... ... көмектесер еді. Ал, радиоактивтіліктіңадам ағзасына ... сөз ... ... ... ... ... деп атайды. Бұл
жердің негізін радиация энергиясының ағза жасушаларына берілуі ... зат ... ... ... ... ... әр түрлі
ісік аурулары, сәулелік күю сәуле ауруына ... ... ... ... үстіндегі жасушаларға қатты әсер
етеді. Сондықтан ол үлкен адамдардан гөрі жас балалар үшін ... ... ... және ... ... ... үлкен
нұқсан келтіретінін есте ұстау қажет.
Радиацияны радиоактивті заттар немесе арнайы құрастырылған құрылғылыр
тұрғызады. Ал, радиацияның өзі, ... әсер ете ... онда ... ... және оны ... жаңа ... айналдырмайды.
Осылайша, адам рентгендік флюрографиялық тексерілуден кейін радиоактивті
болмайды.
Айта кететін жайт, рентгендік пленка ... ... те ... ... Бұл ... ... ... препораттар (мысалы,
қалқанша безін (изитовидная железа) радиоизотопыты тексеру ) әдейлеп
енгізген ... ғана ... ... бұл ... ... ... ... есебінен тез жоғалтатындай етіп таңдап алынады.
Радиациялық ... ... ... ... ... және
зиянды әсерін тигізеді.
Пайдалы әсері.
- Рентген және күлгін ... ... ... әсері арқылы
антибиотиктер түзетін саңырауқұлақтар табиғи қасиетін ... ... ... ... ету ... ... сонымен қатар В12 дәруменін
түзетін микроорганизмдердің жоғары активті штампаларын ... ... ... ... ... ... болған тұқвм қуалау қасиетін жібек
құрттарының өнімін, сапасын ... үшін ... ... ... ... мен ... тұқымын жақсартуда және өнімін өсіруде
сәулелену қолданылады (мыс, радиациялық селекция тәсілі).
- Адам өміріне қажет, маңызды ферменттер, ... ... ... және ... ... үшін алады.
Зиянды әсері.
- Табиғи сәулелену, кейбір химиялық құрылымдар және сыртқы ортаның
температурасы ... ... ... ... әсер ету нәтижесінде
ұрпақтарға таралатын табиғи мутацияға келтіреді.
- Табиғи сәулелену, кейбір химиялық құрылымдар және ... ... және ... ... ... өмір сүру ... қарай
ұрпақтарда 500-ден астам түрлі аурулар пайда болғандығы анықталады.
Солардың ... ... ... ... ... заттардың
алмасуынан болатын ауру түрлері, ұрпақтардың дене және ой ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... және т.б.
- Иондық сәулелену немесе химиялық заттар әсерінен болған ... ... ... ... доминантты мутация кездеседі және
ол тым жақын уақытта ұрпақта байқалады.
Иондаушы радиацияның тірі ағзаға әсері әлемдік ғылымды радиоактивтіліктің
ашылып, қолданыла ... ... ... ... Бұл ... емес, себебі басынан бастап зерттушілер радиоактивтіліктің зиянды
әсерімен кезікті.
Сонымен, 1895 жылы ... ... В. ... ... ... істеу үстінде қолын күйдірді, ал радиоактивтілікті ашқан
Француз ғалымы А. Беккерель радийдің сәулеленуінен қатты тері күйігін алды.
Радиацияның ... ... ... ... 40 жыл ... бірақ радиацияның адам мен қршаған ортаға әсері жайында шынайы
ақпарат тұрғындарға жетпейді. Радиация шынымен де өте ... Ол ... рак ... ... ... ... ... мүмкін.
Зерттеушілер бойынша Хиросима мен Нагасакиде лейкоздың жоғары қаупі 5 жыл
өткеннен кейін барып ... ... Бұл ... ... тек 25 – ... ... ... өлім жағдайлары тек сәулеленудің өте үлкен
дозаларынан кейін ғана байқалды. Хиросима мен Нагасакида II ... ... ... ... қарудың жарылуы нәтижесінде сол жердегі
тұрғындардың денсаулығына үлкен нұқсан келді.
Сондай-ақ 1995 ж. ... ... ... ... ... ... ... суреттер жер бетіндегі цезий – 137
активтілігі 65-100 мкм/сағ. болғанын көрсетті.
Бұрын жүргізілген ядролық жарылыстар табиғи ... тек ... ... ғана ... оған ... жатқан териториялардың да
қалыптасуына ... әсер ... ... ... ядролық қаруды Қазақстанда сынау адамдар өміріне
өлкен зияндар тигізді. Көптеген адамдардың өмірі ... ... ... ... келді.
Саясаттың құрбанына айналған жер-анаға тиген зардап әлі күнге дейін
сыр беруде. Сондықтанда радиоактивті ... ... ... де ... қарап, оларды тек бейбіт мақсатта пайдалану қажет.
Радиация көзінен ... ... ... ... ... ... ... – радиация маңында неғұрлым аз уақыт өткізсе,
қабылданатын сәуленің дозасы соғұрлым аз болады.
Ара қашықтықпен қорғану – ... ... ... ... ... ... Егер 1 метр ... дозиметр 1000 мкР/сағ болса,
5 метр қашықтықта 40мкР/сағ ... ... ... – адам мен ... ... ... неғұрлым көп және тығыз
заттың болуы. Бұл зат радиацияның белгілі бір бөлігін жұтады.
Ал жабық ... ... ... көзі ... ... бөлмені
күнделікті желдетіп отыру олардың дозасының азаюына септігін тигізеді. Одан
басқа, үйдегі жөндеу жұмыстары мен құрылысқа келсек, радиацияның ... ... ... Адам ағзасы сәулелену өрісіне қорғансыз
болып табылады. ... ... ... яғни ... ... қорғанысын арттырып, сәуле ауруының ауырлық ... ... ... Бұл ... адам ... ... енгізіліп, сәулелену кезінде ағзада болса, олардың емдік қасиеті
артатүседі. ... йод ... ... ... ... ... егер радиоактивті йод-131 ағзаға түсу қаіпі бар болса, ... ... йод ... ... иодидін енгізеді.қалқанша безінде жинала
отырып, йодтың радиоактивті емес түрөзгерістері онда йод 131 ... ... ... ... – 137 ... ... үшін ... кальций бар азық -
түлік өнімдерін ... ... Олар ... сүт, ... және ... – 1 ... тез әсер ... радиопртектор болып табылады. Қорғау
эфектісі 40-60 минуттан кейін байқалады да 4-6 ... ... ... Б
-190 препараты өте тез әсер ететін препарат. Оның әсері 5-15 минуттан ... 1 ... ... созылады.РДД – 77-ұзақ уақыт әсер ететін
продиопротектор. Оның ... ... екі ... ... ... 10-12
тәулікке дейін сақталады.
Сондай-ақ ағзаны радиациядан қорғайтын жеміс жидектер де бар. Бұл ... ... ... ... алма және т.б. ... ... ... өнімдерге рафинадталған өсімдік майы, крахмал, қант, ... ... ... радиация деңгейін және оларды радинуклейдтерді
жинақтау қабілетін білу қажет. Тіпті, ішкі өнімдерді қарапайым механикалық
өңдеу ... ... ... ... ... 60%-ке ... ... радиоактивті ластануының мөлшері 4 ... ... 8*10^-7 ... ... ... Азық ... радиоактивті
ластануы байқалса дереу қалалық санитарлық – эпидемиологиялық қызмет
орындарына хабарлау ... ... ... ... ғасырдың 20-жылдарының аяғында радиациядан қорғау жөніндегі
халықаралық комиссия (МКРЗ) құрылған ... ... ... ... ... ... сәулелердің адам ағзасына, қоршаған ортаға
әсері мәселесіне көңіл бөле ... Бұл ... мен ... ... ... ... ... сынаудың радиоактивті материалдардың
бүкіл жер шарына таралуына ... ... ... ... ... ... объектілерге әсері бойынша
жеткіліксіз болғандықтан, 1995 ж. БҰҰ – ның бас ... ... ... ... ... ... ... Оның негізгі қызметі
әлемдік масштабта сәулелену дозасын, әсері мен салдарын бағалау еді. ... – нің ... ... ... бірі – атом ... ... ... табылады.
Өз елімізге келсек, Қазақстан Республикасында ядролық және радиациялық
қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... Атом ... ... комитет,
Денсаулық сақтау министірлігі, төтенше жағдайлар агенттігі сияқты құзырлы
органдар ... ... ... ... проблемасы.
Өнеркәсіптік, тұрмыстық қалдықтарды залалсыздандыру, көму және
утилизация – қазіргі ... өте ... ... ... ... ... ортаны қорғау жөніндегі материалдарында ( Рио-де-Жанейроның
1992 жылғы және Йосенбург 2002ж) ... ... ... ... бақылау мәселелерінің қарастырылуы-осының дәлелі.
Өнеркәсіп кешені минералды шикізатты өндіру мен ... ... ... ... ... ... Республикамызда оның мөлшері 19 млрд. тоннадан ... ... қоса ... ... ... ... ... дейін
экологиялық нормалар мен ... ... ... ... еліміздің ашық және жер асты су көздеріне қатты ... ... ... ... – алты ... ... Жамбыл обл. – фтор
және фосфор, Шығыс ... ... – ауыр ... ... Шығыс қазақстан, Қостанай, Павлодар
облыстарындағы ... ... ... ... қатер туғызып
отыр.
Еліміздің территориясындағы уранды өндіру мен ... ... ... ... ... қалдықтардың төндіретін қауіпі де аз емес:
олардың 100-ден астам көмілген жерлерінде 50 млн. тоннаға жуық ... ... ... үшін өте ... ... ... ... орай, бұндай
қаржыны мемлекет қазынасынан алу мүмкін емес.
Республикамызда 13 млн. ... ... ... ... қалдықтары
өңделмей және жағымсыз санитарлық эпидемологиялық жағдайдың қалыптасуына
себеп болып тұр.
Үстіміздегі жылдың ақпан ... ... ... ... ... ... көшу ... заң лқыға түсті.
Мәліметтер бойынша ... ... ... ... шығу үшін ... ... доллар аржы қажет екен, ал жерімізге шет мемлекеттердің
радиоактивті қалдықтарын көму 20-30 ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңдағы экономикалық жағдайда 10-15 жылға ... бұл ... ... және ... ... қалай есептеуге
болады? Бұл заңды қабылдай отырып біз ұзақ ... ... ... ... ... Ал бұл ... тек
біздің замандастарымыз ғана емес, келер ұрпақ, тіпті олардан ... ... ... ... ... бұл ... ... отырып, бүгінгі
буынды ғана емес, келешек ұрпақты да қауіпті бизнестің тұтқынына ... Бұл ... ... ... еліміз өз территориясын « радиоактивті
қалдықтар моласына » айналдырған ең бірінші мемлекет ... ... ... ... ... көшу табиғи су
көздерін ластап, ауыз су проблемасын туғызып, жер ... ... ... еді. ... ... нәтижесін көзбен көре отырып, ядролық
қарудың зардаптарын біле тұра және ... ... ... ... ... мәліметтен хабардар бола отырып, радиоактивті
қалдықтардыкөшуге келісім беру – ... ... ... қылмыс болар еді.
Аталған заңның қабылданбауы белгісіздікке басылған қате қадамнан аман алып
қалды.
Қазіргі кезде ... ... ... ... қаруларды сынауға қарсы
«Невада – Семей ...... – Жаңа жер» ... ... ... ... ... жағдайды жақсарту
мақсатында қоғамдық негізде «Елім – ай» халықаралық экологиялық қоры ...... ... ... ... ... ... көптеген өңірі экологиялық апатты аймақ деп
аталады. Соның бірі Семей полигоны болып ... Бұл 18 мың км ... ... Бұл өңірде 1949 жылдан 1989 жыл аралығында бұл жерде 510 ... ... ... сынақтар өткізілген. Осындай жойқын ... ... ... мен халқы өте ауыр зардап шегуде. Мұндай сынақ
аймақтары Қазақстанның 34 нүктесінде болғандығы да ... ... ... атом энергиясын халық игілігі үшін пайдалану мақсатында
игілікті істер жүргізілуде. 1963 ж. Ақтау қаласында теңіз суын ... ... атом ... ... ... ... Ол
қондырғы «54 – 350» деп аталады (жылдам ... Онда ... ... мың текше метр теңіз суын тұщыландырады.
III. Қорытынды.
Радиоактивтілік – адам өміріндегі маңызды орын ... ... ... ... табылады. Ал бұл құбылыстың ғылымдағы маңызды қаншалықты ... оның ... ... пен ... ... жер бетіндегі барлық
тіршілік иелеріне келтіретін зиянының да бар екенін ұмытпау крек.
Радиоактивті ластану бүкіл адамзатты ... ... ... өте ... ... бірі. Ол – жеке аймақтың ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... ластану дәрежесін есепке ала отырып, бүкіл аумақтарды қамти отырып
жүргізілуі қажет.
Әрине, ... ... ұлы ... ... ... ... ... ете алмас па. Бірақ, халықтың радиациялық проблемаларды
шешуге белсенділік таныту ... ... ... – шегі жоқ, ... жас ... ... ... зиян келтіретін құбылыс әрқашан білінбей ... және ... бойы ... жиналып ең соңғы сәтте көрінеді. Ал бұл
сәтте шаралар қолдануға өте кеш болуы ... ... ... экономикалық қажеттіліктердің ықпалына
түспеуі адам иен табиғат арасындағы гармониялық, жер шарындағы ... ... ... ... ... ... тән бірқатар ерекшеліктері бар және ... ... ... ... ... ... өзгеше.
Біріншіден, ол тұңғышрет осыдан тек 30 жбұрын туды. Ал ... ... ... ... (суды, ауаны, жерді, орманды, жануарлар әлемін,
т.б. қорғау) қайсібір дәредеде б.ғ. әлде ... ... алып ... ... ... ... барлық сфераларына
және оның барлық компоненттеріне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... ерекше қиындатады және
күрделендіре түседі. Үшіншіден, ... ... ... ... шұғыл қарқынмен өсіп келеді. Осының бәрі ... ... ... ... ... ... қолдануға мәжбүр
етеді.
1 – кесте
Қазақстан териториясындағы
эквивалеттік доза ... ... ... ... ... ... ... |Граниттік |
|сәуле ... ... ... мен ... |
| ... ... |бос ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | | | ... ... |0,18 ... 0,22|0,5 ... 0,6 |
2 – ... реакцияны, қоршаған ортаны радинуклиттермен ластау көзі ретінде
бағалаудың бірліктері.
| ... | ... | ... |анықтама |Si ... ... |
| | ... ... | |
|Активтілік ... ... (БК) ... (Ки) ... |
|(көздегі) |радиоактивті | | ... ... ... | | ... |
| ... | | ... ... ... | | |=1 ... |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... зат|БК/кг ... ... 1 гр ... ... | | ... ... |активтілік | | ... |
| ... | | ... келеді.|
|Көлемді |Радиоактивті зат|БК/м^3 |Ки/л |Су мен ... ... ... | | ... ... |активтілік | | ... |
| ... | | ... ... |Територия ... ... ... ... ... | | ... ... ... | | ... үшін |
| ... | | ... |
1 Ки = ... ... ... БК/кг
1 Ки/л = 3.7*10^13 БК/м^3
1 Ки/км^2 = 307*10^4БК/м^2
3 - кесте
|Адамдар сәулеленуінің ... ... ... ...... ... ... ... ... ... ... ... гендік |
| ... ... ... ... ... ... (қан түзуші |Рецессивті гендік |
| ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... мен ... ... |клеткалардың ісігі. ... ... ... ... З.« ... және өмір » ... 1993 ... Батырбаев Н. «Радиациялық ластанудың құқықтық жауапкеошілігі»
«Алматы» газеті – 2003-№ ... ... ... ... и ... ... и высшая
школа Казакстана» - 2003 г. 1- ... ... Ж. ... адам ... әсері» «Ақиқат» - 2002 - ... ... Н. ... ... ... 1999ж.
6. Сагимбаев Г.К. «Экология и экономика» «Радиационная обстановка в
Казакстане» ... 1997ж ...... ... ... ... и устойчивое развитие» Алматы 2002
ж. LEM.
8. «Алматы ақшамы» - 2003 ж. ... ... ... денсаулық арзан
болғаны ма?»
9. Глонкопий М.С. «Экономика и природопользования» Алматы 2003 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Радиацияның әсері, пайдалы және зиян жақтары16 бет
Атом құрылысы9 бет
Ауаның радиактивті ластануы6 бет
Би-Би-Сидің телевидениедегі қызметі13 бет
Галактикалардың белсенді ядролары7 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Мазер туралы түсінік. Су мазерлерінің қасиеттері35 бет
Радиоактивтілік бірлігі15 бет
Радиоастрономия тақырыбы5 бет
Резерфорд тәжiрибесi. Атомның ядролық моделi25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь