ҚР ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық мәні

Кіріспе
I . тарау. Қазақстанның ауылшаруашылығы кешенінің даму бағыттары
1.1 Қазақстандағы ауыл шаруашылық құрылымдарының даму бағыттары
1.2 Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігін арттырудың негіздері
1.3 Агроөнеркәсіп кешенінің экономикасы . реттеу объектісі ретінде
II . тарау Батыс Қазақстан аумағындағы ЖШС қызметін ұйымдастыру және жетілдіру
2.1 «Батыр» ЖШС.нің қызметін ұйымдастыру жолдары
2.2 ЖШС «Батырдың» экономикалық қызметін жетілдіру жолдары
2.3 Облыстың агроөнеркәсіп кешені экономикасының қазіргі жағдайы
III.Тарау. Қазақстандағы ауылшаруашылығы кешендерінің қызметін жетілдірудегі стратегиялық бағыттар
3.1 АӨК салаларын ғылыми қамтамасыз ету және инновциялық өңдеулерді енгізу
3.2 АӨК.ін кадрлық қамтамасыз ету
3.3 Облыстың агроөнеркәсіптік кешенін қажетті ресурстар мен оларды қаржыландыру көздері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар
Кіріспе
I – тарау. Қазақстанның ауылшаруашылығы кешенінің даму бағыттары
1.1 ... ауыл ... ... даму ... Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық ... ... ... ... ...... объектісі ретінде
II – тарау Батыс Қазақстан аумағындағы ЖШС қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ЖШС ... экономикалық қызметін жетілдіру жолдары
2.3 Облыстың агроөнеркәсіп кешені ... ... ... ... ауылшаруашылығы ... ... ... ... АӨК ... ... қамтамасыз ету және инновциялық өңдеулерді
енгізу
3.2 АӨК-ін кадрлық қамтамасыз ету
3.3 Облыстың агроөнеркәсіптік кешенін ... ... мен ... ... ... ... ... қуаттылығы оның қазба байлықтары мен минералдық
ресурстар базасының көлеміне емес, алысты аңғаратын ... ... ... ... ... ... тауар мен
сапалы қызмет жасауға жағдай туғызуға негізделген жөн.
Елбасы Н.Ә. Назарбаев еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағдайлары мен
реформаның іске ... ... келе ... ... ... жүргізіліп отырған
саясат пен мемлекеттің нарықтық экономикаға көшу тәжірибесіндегі нақтылы
қызметте тиімділігінің төмен ... ... ... ... ... ... жағдайларда ойланбай қабылданған шаралар мен шешімдердің әсер
етуінен, тактикалық қателерден болды". Сондықтан аграрлық ... ... ... ... ... талдауды қажет етеді.
Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясына ... одан ... ... ... ... тауар шығарып, қызмет
көрсетуге бағытталған теориялық ... ... ... ... ... және ол бүгінгі күннің көкейтесті
талаптарының бірі. Ол үшін, ... ... әр ел ... өз ... және қызметімен өз орнын табуы тиіс. Десе де,
белгілі бір ел ішкі ... және ... ... ... өзі
қамтамассыз еткен жағдайда ғана ұлттық экономика бәсекелестікке ... және ол ... ... даму ... дипломдық жұмысымда бәсекелестікке қабілетті экономиканың маңызды
бір ... – ауыл ... ... ... ... негіздемеге сүйене отырып, кәсіпорын мысалында ... ... ... ... ... ... ... Г.Ә., Мәдиев Г., Сейтбеков Л.С., Баймұхамедова Г., Айтуганова Б.,
Тілеубергенова М.А. және тағы ... ... ... еңбектеріне
негізделінді.
Даярланған талдау материалдарының ерекшелігі бәсекелестікке қабілетті
тауар шығару үшін болашақтағы ең бір ... ... бірі - ... жасау болып табылады, яғни мал шаруашылығын қалпына келтіріп
және оны одан әрі ... ол ... ... ету ... және ауыл ... ... ... мал шаруашылығының өз
ролін қамтамасыз ету, сонымен ... етті мал ... қой ... ... ... ...... Қазақстанның ауылшаруашылығы кешенінің даму ... ... ауыл ... ... даму бағыттары
Аграрлық секторда ғылымға жеткілікті дәрежеде негізделмей жүргізілген
реформалар ауыл шаруашылығы өнімдері өндірісінің құлдырауына алып ... мал ... ... жапа ... Ауыл ... ... ... ондағы өсімдік пен мал шаруашылығы қатынастары ... ... 2002 жылы ауыл ... ... өнімінде (1994 ж.
бағамен) өсімдік шаруашылығы ... 80% және мал ... ... 20% ғана ... (1990 жылы 39% жэне 61% болған) болды. Мысалы, 1
шартты мал басына есептелген шартты саны ... ... 1990 жылы 16,6 ... ... 2003 жылы 7,5 млн. ... дейін немесе 55%-ға кеміген), ал ... ... ... өндірісі 77%-ға азайған. Бұл ... ... ... мал ... ... қайта бөлістіру
өзгерді: ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының үлесі біраз азайып кеткен ондағы
мал басы саны және мал ... ... ... де ... Қазіргі
кезеңде Батыс Қазақстан облысында республикадағы барлық мал ... ... ... ... есептегенде). Одан да өзге ауыл шаруашылығы
кәсіпорындарында жер көлемі аумағы да қысқарды. 1 кәсіпорынға ... ... ... ... және 5500 ... және ... келіп отыр.
Ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... егістік алқаптарының құрылымы да ықпал
етеді, ... ... азық ... ... ... мал ... дамуына сәйкес емес, олар бар болғаны ... ... ... ... ... ете ... ... фактор, шағын көлемдегі жер
аумағы ... ауыл ... ... ... өте ... екендігін анықтап отыр: 1 кәсіпорынға орташа МІҚ 300
басқа дейін және қой мен ешкі 1500 ... ... Осы ... ... ... 30-35 бас МІҚ және 100-250 қой мен ешкі келеді.(1)
Жалпы өнімдер көлемдері бойынша ауыл шаруашылығы ... ... ... ... өндіріспен сипатталады: орташа ... бұл ... 1 ... 34 млн. ... ... ... өңірде ғана аздап өзгешелеу - 1 шаруашылыққа жалпы өнім
көлемі 64 млн. теңге ... ... ... ... ... ... есебінен қалыптасып отырғандығын айтуға болады. Оңтүстік және
батыс өлкелерде көбінесе жалпы өнім көлемдері бойынша, барынша ұсақ ... ... ... ... сондай-ақ жер көлемі, мал басы
саны, жұмыскерлер саны да өте ... ... ... ... жер аумағы негізгі массада орташа
10 га келеді, сонымен қатар мал шаруашылығы да өте ұсақ ... ... МІҚ 20 ... ... және 110-ға дейін қой мен ешкі. Бұл жағдайда мал
шаруашылығымен 10% ғана ... ... ... ауыл шаруашылық
кәсіпорындарының ұсақ көлемді болып келуі жер көлемі бойынша да және ... ... да ... ... ... қалыпты жағдайда қамтамасыз
ете алмайды, ол ақырында өңдіріс ... ... ... ... ... және ... ... пайдалы шаруашылықты құру ауыл
шаруашылығы кәсіпорындарының көлеміне ... ... ... оның өзі сол
жергілікті аграрлық сектордың дамуына ... ... ... ... ... ... көлемдерінде, жер аумағы бойынша үлкен
айырмашылықтар ... бір ... ... өлкелерде ұтымды өндіріс
ұйымдастыру барлық уақытта да ... ... ... Көп ... ірі ... ... онша көп болмаса да, өте ... де жиі ... ... ... қарағанда ірі
шаруашылықтардың басымдығы байқалады онда барлық өндіріс факторлары тиімді
сәйкестік тапқан және көп ... және ... ... ... ... ... ... және ірі тауарлы өндірістік қуаттары мен инфрақұрылымдары
дамыған кәсіпорында қызмет етіп ... ауыл ... ... жер көлемдері орташа және ірі және материалдық техникалық
базалары ұтымды пайдалануға ... бар мал ... ... Атап өтетін нәрсе, жақын болашақта орташа және ірі ... бар ... ... ... ... дами ... болады.
Орташа және ірі шаруашылықтардың басымдылықтары, жоғары деңгейлі
мамандандыру, ... ... ... ... ... сияқты факторлармен анықталды. Ірі және орташа кәсіпорын,
әсіресе өсімдік шаруашылығы ... ... ... ... ... күрделі қаржыны тиімді пайдалануға мүмкіндік бар, олар
ғылыми- ... ... ... ... ... ... ... жыртылған жері 15-18 мың га шамасында иеленген жағдайда өте ... ... ... ... алынатын таза табыстың негізгі массасын ... тобы ... ... ... ... ... ... 15,4%
құрайды, барлық ауыл шаруашылық кәсіпорындарынан алынған таза кірістің 72%-
не келеді.
Интенсификациялау деңгейінің көтерілу жағдайында ауыл ... ... ... ... өсуі ... болып
қалмайды. Олар өздерінің өндіріс күштерінің әрбір ... ... ... деңгейі және оны мамандандыру жағдайы ... ... ... ... ауыл ... салалары үшін, өндірістің түрлі экономикалық
жағдайларының қызмет етуі жағдайында оңтайлы ... ... ... ... ауыл ... кәсіпорындарының көлемдері жалпылама емес,
белгілі бір мамандандырылған өндіріске ... ... ... тығыз байланысты, оның өзі бір тектес
өнімдер өндірісінің оңтайлы шоғырлануын ... ... ... ... ... бір ... мамандандырылуы және
интенсифтілік жағдайында еңбек ресурстары саны бар ... ... ... ... ... жэне ең бір ... ... қамтамасыз
етеді. Ауыл шаруашылық кәсіпорындарының оңтайлы көлемдерінің ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі
және өндірістің рентабельдігін қамтамасыз етеді.
Болашақтағы ең бір маңызды мәселелердің бірі құрылымдық өзгерістер
жасау болып ... яғни мал ... ... ... және оны ... ... ол азық-түлікпен қамтамасыздық талаптарымен анықталады, жэне
ауыл ... ... ... мал шаруашылығының өз ролін
қамтамасыз ету, сонымен қатар етті мал ... қой ... ... ... дамытуды қарастырады.
1. 2 Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігін арттырудың
негіздері.
Өндіріс тиімділігі - ... ... Ол - ... ... мен
өндірістік қарым - қатынастың кең көлемді кешенді шарттарының ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Тиімділіктің басты мәселесі - нарықтық ... ... ... ... үшін тұтыну кұнын өндіру кезінде ресурстарды
мейлінше ... Осы ... ... ... ... тәуекелділігіне
мүліктік жауапкершілігі шегінде ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... есебінде жүргізіледі.
Тиімділік - ұлғаймалы ұдайы өндірісті ұтымды ... алғы ... ... кезінде баламалы нұсқаларды анықтау үшін пайдаланылатын
сапалы бағалау көрсеткіші болумен бірге, ол өндіріс резервтерін анықтау,
өндіріс ... ... ... да ... ... ... Тауар - ақша қатынасы жағдайында өндіріс тиімділігі ұтымды
экономикалық ... ... ... ... ... ... қол жеткен нәтиже шамасы абсолюттік ... ... ... ғана орын ... ... ... ... кез келген ұйымдық -
құқықтық шаруашылықтың оңтайлы жұмыс істеуінің, ... ... ең бір ... шарты болып есептеледі. Сондай - ақ ол
материалдық ... ... ... ... - ... ... ... зор экономикалық қозғаушы күшке айналып, тұтыну құнының сапасын
жақсартады. Бәсекенің ... ... іс - ... ... ... ... ... басты міндеттерін бір уақытта шешуге жол ашатын
нарықтық тетік « механизм », біріншіден, тауар өндірудің дәл сол ... ... ... ... «сандық және сапалық жағынан»,
екіншіден, қойылған міндеттерді тиімді ... шешу үшін ... ... ... ... бірге, бағаның өзгеруі мен ауытқуы,
пайда, тағы ... ... ... ... ... ... ... мен тауарларды ағымды нарықтың сұранымына сәйкес
бөлуге, экономиканың оңтайлы ... оң ... ете ... ... ... ... ... жағдайында әртүрлі тауарлар нарығының дамуына,
солар арқылы жалпы қоғам көлемінде өндірістік ресурстар мен тауарларды ... ... ... ... рөлін атқарады. Мұндай жағдайда әрбір
өндірістік ресурстың өзіне тән ... ... және ол ... сияқты белгіленген ресурстың сұранымы мен ұсынымының ... ... ... Осы ... ... ... ... аз шығын жұмсай отырып, көп өнім өндіру үшін, соған ... ... ... ... ... күшіне жоғары ақы төленген жағдайда өндіріс үдерісін техникалық
жарақтандыру шаруашылықты оңтайлы жүргізуге ынталандырып, ... ... ... ... ... ... ... тоқтатып қоюға
ықпал ететіндіктен, өндірістік ресурстар бағасы тауар өндірушілерді арзан
ресурстарды өндірістік ... ... ... ал ... ... ... Бұл жағдайда тауардың бағасы қоғамда өндірістік
ресурстарды бөлуге ... әсер ... еске ... Яғни ... нарықтық тетігі келешекте өндіріс тиімділігін арттырудың
негізі болып табылмақ. Нарықтық бағаның қалыптасуы тетік көмегі ... ... ... ... ... ... кең жол ашпақ .
Кейбір кәсіпорындар шегінде мұндай ыңғайлы тандауға иек арту ... ... ... ... мен ... өнімділігін арттырудың
шешуші факторы болмақ. Екінші сөзбен айтар ... ... ... ... пайдаланып, оған толық көлемде қол жеткізген жағдайда
ғана экономика қалыптаспақ.. Осындай жағдайда экономика ... ... ... ... жеткіліксіз мөлшерде болуы
өндірістің толық көлемде ... ... ... шектейді. Мұндағы ең
басты мәселе - ең ... ... ... ... ... ал ... ... еместігін шешіп алған жөн. Осыған байланысты өндірістің
экономикалық өсуі, барлық табиғи ресурстардың толық ... ... ... ... ... өндірушінің экономикалық еркіндігі,
тауарды әділеттілікпен бөлісу сиякты негізгі экономикалық ... ... ... ... ... оның ... материалдық жағдайының ... және ... ... ... ескеру керек. Нарықтық экономика жағдайында
ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігінің ... - ... ... ауыл ... ... ... мәселесі. Бұл орайда
өндірістің экономикалық тиімділігін ... ... ... экономика
жағдайында маңызды әлеуметтік-экономикалық факторларды ескермей, қарастыру
мүмкін емес. Бұған өндіріс құралдарына меншік түрлерінің өзгеруі де жатады.
Аграрлық саясаттың ... ... ... ірі ... иек
арту негізінде дұрыс болатын. Мұндай өндіріс ... ... ... ... ... ... кәсіпорын еңбек
өнімділігін арттыру мен табиғи, материалдық - техникалық еңбек ресурстарын
тиімді ... ... ... ие ... Бірақта ірі өндірісті
абсолюттеу, шағын және орта өндірісті, оның ішінде шаруа қожалықтары ... ... ... елемеу республиканың ауыл шаруашылығына нұқсан
келтірері хақ .
Қазіргі кезде экономикалық қатынастар мен өндіріс жағдайының ... ... ... көшу кезіндегі ауыл ... ... ... ... ... ... дей алмаймыз.
Бұл жағдай ең алдымен бағалаудың теориялық және әдістемелік аспектілерін
нақтылауды кажет етеді.
Республикамыздың ... ... ... ... жағдайлары мен реформаның іске асуын бағалай келе былай
дегенді. « ... ... ... ... пен ... ... көшу тәжірибесіндегі нақтылы қызметті тиімділігінің төмен болуы
объективті түрдегі кедергі факторлардан басқа кейбір жағдайларда ... ... мен ... әсер ... тактикалық қателерден
болды». Сондықтан ауыл шруашылығындағы экономикалық ахуалды жан-жақты
талдау қажет. ... ... ... ауыл ... ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенінің экономикасы – реттеу ... ... ... ... ... аса маңызды саласы
және ол экономикалык, дағдарысты жою, тамақ және ... ... ... және ... ... ... ету ... рөль атқарады. Көптеген жылдар бойы өнімді ... ... жете ... ... ... ... дағдарыс
қалыптасты. Одан шығудың бірден-бір жолы, сөзсіз, осы салада кешенді және
жүйелі ... ... ... ... еді. Ал оның қалай ... ... ... ... ... ең ... ... көіпу тактикасындағы орын алған қателіктерді атап өту керек.
Бұл ауыл және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда қолдан жасалынған ... ... ... ... бойы ... басқару жағдайында қалыптасқан
шаруашылықпен айналысу мен еңбек ету психологиясын ... ... ... ... емес, эволюциялық процесс ... ... мал ... дамытуда жергілікті халықтың еңбек
ету "философиясы" назарға алынбады. Эволюциялық өзгерістер нарыққа өтуге
дайын емес ортаға ... ... ... 1-ші және 3-ші сала ... ... бағаны біржақтылы босату, жекешелендірудегі ұйымдық-экономикалық
және хүқықтық ретсіздік, жергілікті жерлердегі өз бетімен кетушілік ұдайы
өндіріс ... ... ... ... ... мен әлеуметтік
шиеленісудің күшеюіне алып келді. Мүның өзі ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей түжырымдар
жасауға мүмкіндік береді:
- аграрлық сектордың ... ... онда ... ... ... шектеусіз және
түзету енгізусіз "таза" күйінде пайдалану өндірістік потенциалды
қолдану тиімділігінің төмендеуін және ... ... ... меншік пен шаруашылық жүргізудің түрлері мен әдістерін өзгерту процесі
бәсекелес нарықтық орта қүрудың алғы шарты ... ... ... ... нәтижесінде біртіндеп дамуы тиіс; сондықтан көпукладтылық, ұсақ
тауарлы жеке және ірі ... ... ... ... ... ... сақталады;
- аграрлық сектор нарықтық өзін-өзі реттеудің "бастапқы
алаңы" ретінде нарықтың дамуы үшін ... мен ... ... ... енгізілетін эковомиканың бірінші саласы болуы қажет; оның мәні -
әкімшілік емес, экономикалык, құралдарды (баға, салық, несие, т.б.) ... жүйе ... ... ... ... Ең алдымен экономикалық
реттеуде жер реформасы - мемлекет деңгейіндегі үлттық мәселелерді қамтитын
аса ... ... ... тәжірибеде жерге шексіз жеке меншіктік құқығын
бермей, мемлекет және қоғамдык, мүдделердің артықшылығын қамтамассыз ... ... бар. ... ... ... ... емес, тек жерді
пайдалану тиімділігін арттыру үшін пайдаланатын құрал. Ауыл тұрғындарын
көбірек толғандыратын мәселе - ... жеке ... ... ... ... өз ... тускен нәтижеге иелік ету хұқығы. Атап ... етек ... ... ... яғни ... ... бар ... алып қойып, соңынан дотация, қарыздарын өтеу түрінде біртіндеп
қайтарудан арылу ... беру ... ... ... ... ... пайдалану үшін республи-камыздың Ата
заңымызға сәйкес жерді үзақ мерзімге жалга, ... ... ... өте ... екенін баса айту керек. Сондықтан жер туралы заңда бұл
процессті аяғына дейін жеткізу мәселесін ... өте ... іс ... ... ... ... ... а) ауыл шаруашылығында
өндірістің негізгі ... ... ... ... ... ә) жердің
сапасына қарай жер салығының мөлшерін белгілеу; б) ауыл ... ... ... мен ... пайдалану жөніндегі іс-шараларды жузеге
асыру, оның ішінде жердің құнарлылығының сақталуы мен жақсаруын ... ... мен ... ... айырбасындағы біздер әуел баста
жіберіп алған баға қайшылығы қүн заңын ... ал, ... ... баға ... ... ... пайдаланбаудың салдарынан болғанын
өмір көрсетіп отыр. Ауылшаруашылық өнімінің бағасын ... ... да, ... де ... ... ... Нарықты тез
арада азық-түлікпен толықтыру үшін агроөнеркәсіп кешенінің 2-ші ... ... ... барынша ерікті болғаны тиімді. Бүл жағдайда аграрлық
сектор үпіін өндіріс қүралдарын ... ... ... ... ... кешенінің І-ші саласы) келісім ... ... ... деңгейінде белгілеу керек те, ал 3-ші салада
ауылшаруашылық ... ... баға ... ... жөн болар еді.
Ауыл шаруашылығында экономикалық қарым – қатынастарды ... ... ... ... алу операциясы бойынша есеп айырысуды енгізу
жөніндегі ұсыныстардың ... мәні бар. Бүл ... ... ... дайын
өнімді алғаннан соң тауар өндірушілерге шикізат құны мен нақтылы төленген
аванс сомасы арасындағы айырмашылықты залогтық баға ... ... ... алу операциясын жүзеге асыру үшін дайындаушы және өңдеуші
кәсіпорындарды кепілдікті ... алу ... етіп ... ... ... баға ... және ауылшаруашылық тауарын өндірушілердің алатын
пайдасын реттеуге жағдай жасалынады. Бүл операциялар, біріншіден, нарықтағы
ұсынысты азайтады, екіншіден - ... ... ... мумкіндік жасайды.
Өйткені оның көлемі ... ... ... өнімінің
мөлшерімен анықталады. Кепілдікті баға өндіруші қолданып отырған бағаның
төменгі ... ... ... ең ... ... ... ... жәрдемақы деңгейін анықтау мақсатында мемлекет ... ... ... ... ол ... ... арқылы ауылшаруашылық тауар
өндірушілері табысының ... ... де ... ... ... ... мем-лекеттіқ реттеу механизмі қалыптасар еді.
Аграрлық секторда тауар өндірушілердің тұрақты жұмыс істеуі үшін
түрақты қаржы-несие ... әлі ... Банк ... ... мөлшері
ақша айналымын және өндірісті тұрақтандыруға мүмкіндік бермейді. Негізгі
мәселелердің бірі -бүл қаржы ... ... ... және ... ... беру механизмінің жасалынбағандығы.
Республика халқын азық-түлікпен және өнеркәсіпті шикізатпен
қамтамасыз ету үшін жыл ... ... ... ... ... және
жеңіл өнеркәсіп орындарының тауар өндірушілерімен форвардты, фьючерстік
контрактілер жасап, кепілдікті сатып алу операцияларын ... ... ... ... ... ... ... несие алу мүмкіндігіне ие
болады. Өйткені, форвардтық операциялар - бұл болашақтағы өнімді ... ... ... ... де, ... ... - белгілі бір
көлемдегі, саладағы бола-шақтағы өнімнің контрактісін ... баға ... ... ... ... өнімін сату - бұл процентсіз
несие алумен қатар ауылшаруашылық бағалы қағаздар нарқын ... ... пен ... ... ... сатып алушылардың қаржы қорларын
тиімді жұмсауына және ... ... ... ... ... ... ... субъектілеріне
мемлекеттік және аймақтық бағдарламаларда қарастырылған іс-шараларды ... үшін 5 ... ... дейін узақ мерзімдік несие беру тиімді болар
еді. Ол үшін мемлекеттің қаржы-несие саясатында мынадай талаптарды ... ... ... ... ... сай
қаржы босату;
- республикалық және ... ... ... ... ... ... қорларының, банктердің, дайындаушы және
қызмет көрсетуші ұйымдардың ауылшаруашылығына жұмсалатын қаржыға үлестік
қатысуы;
- жеңілдікті ... ... ... ... ... ... ... өнімге
уақтылы есеп 'айырысудың сақталмауы қатты әсер ... ... ... ... бақылау мерзімін бекіту керек.
Мемлекеттік салық саясатында ауыл ... ... ... салу ... олардың ынталанды-рухы функциясын күшейту керек, Салық
салудың негізгі объектісі ретінде жалпы табысты ғана алу ... ... ... ... оның ... ... негізделуі аса төмен
болғандықтан, жердің сапасы мен өнім бағасының ... ... ... ... негізгі салыққа жанама толықтырушы ретінде қолданылуы
мүмкін,
Қазіргі жағдайда тұтастай ... ... ... ... мен ... ... ... болып отыр. Әртурлі
зерттеулер мен шетел тәжірибелері көрсеткеніндей салықтар мен ... ... ... аспауы керек. 25-50%-тің салық. мөлшері тек жай
ұдайы ... ... ... ал одан ... ... ... ... соғады.Аграрлық салада салық салу жүйесінен жол қорына,
т.б. ... даму ... ... ... мен ... ... жөн ... еді.
Мемлекеттің инвестициялық саясатына келетін ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Ауыл
шаруашылығындағы инвестициялық саясат, барлық меншік ... ... ... сапалық жақсаруын, өнімді
өңдеу, сақтау және өткізу базаларының дамуын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... қатар, шетел инвестициялары да
келесі бағыттарды қаржыландыру үшін аса қажет:
- мемлекеттік маңызы бар табиғатты қорғау шаралары мен
мелиоративтік жұмыстар;
- ... ... ... беру ... ... және су ... ... коммуникациясының, ка-
нализация жүйелерінің құрылысы;
- ауылдың денсаулык, сақтау, білім беру, мәдениет, бала-
бақша ... ... үйі) ... ... мен оларды
қамтамасыз ету;
- жоғары білімді мамандар дайындау, күрделі ғылыми зертте-
улер жүргізу және т.б.
Мемлекеттің ауыл шаруашылығына қатысты экспорт – ... ... ... мақсат тұтыну нарығын то-лықтыру және әлеуметтік
шиеленісушілікті жою. Бұл ... ... шет ... ... өндірістік
және сауда байланы-старын қалпына келтіру ... ... алыс ... ... ... ... да мәні зор. Оның ... сыртқа
шығаратын внімдер құрайды: мал шаруашылығы бойынша – жөн, қай ... ... - ... ... ... көкөніс түрлері. Ал ... ... ... ... ... ... ... жата-ды. Мүндай сыртқы экономикалық іс-әрекеттерді жүзеге
асыру-да мемлекеттің белсенді рөлі ... ... ... ... ... зор ... байлығы пайдасыз болып, талан-таражға
түсетіні белгілі. Екіншіден, ... ... ... ... ... өндірушілердің мүддесіне зиян келтіріледі. Бүл ... ... ... ... мақсатында мемлекеттік реттеу шаралары батыл
жүргізілуі тиіс.
Аграрлық салада экономикалық реформаны ... ... ең ... ... ... ... ... етеді. Мемлекеттік реттеу
шараларын жүзеге асыру ісінде ... және ... ... ... ажыратудың мәні зор Мемлекеттік ... ... ... етіп ... болар еді:
- агроөнеркәсіп кешенінің, дамуын бюджеттік қаржыландыру, баға, несие,
салық, инвестицидлық және әлеуметтік саясат арқылы ... ... ... ... мен ... ... нормативтік заң актілерін жасап дайындау;
- мемлекеттік азық-түлік қорын қалыптастыру;
- түбегейлі ғылыми-ізденіс жұмыстарын ұйымдастыру;
- ... ... ... халықаралык, экономикалық байланыстарды" реттеу;
- инсиекциялық бақылау;
- жер ... ... ... ... ... ... бақылау.
Жалпы аграрлық қатынастарды басқару жуйесіндегі міндет - ... ... ... тәртіпсіздік жайлаған, басқаруға келмейтін жағдайға
жетуіне жол бермеу болып табылады.
II – тарау ... ... ... ЖШС ... ... ... «Батыр» ЖШС-нің қызметін ұйымдастыру жолдары.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік «Батыр» ... ... ... ... тұлға болып табылады. Серіктестік
құрылтайшысы болып ЖШС «Мирас» табылады.
Серіктестік атауы: ... ... ЖШС ... ... ТОО «Батыр»
Серіктестіктің орналасу мекен жайы: Атырау ... ... ... ... Мұнайшы көшесі. Серіктестіктің іс- ... ... ... ... ... іс- ... негізгі түрлері
болып: құрылыстық – монтаждық ... ...... ... сауда және коммерциялық іс- әрекет, ізденіс – жобалау және эксперттік
жұмыстар, құрылыстық материал, ... және ... ... ... ЖШС ... лицензия негізінде жұмыс жасайды. Мемлекеттік
лицензия № 001427, мемлекеттік тіркелуге тұру ... ...... ... капиталы 7730 мың теңге . ... ... ... болып ақша, бағалы қағаздар, заттар, мүліктік
құқық т.б табылады. Серіктестіктің ... ... ... жарғылық
капиталдың 100 пайызын құрайды. Серіктестіктің жоғарғы органы болып ЖШС
«Мирас» табылады. ЖШС ... тың ... осы ЖШС ... ... байланысты кез–келген сұрақтарды қабылдауға құқылы. Атқарушы
органы болып – ... ... ... іс- ... нәтижесін,
бухгалтерлік есебін, қаржылық және статистикалық есебін жүргізеді. Осы іс-
әрекетінің ... ... ... таза ... серіктестік қатысушысының
шешімімен бөлінеді. Серіктестіктің мүмкін болған зияндары резервтік қор
есебінен жабылады.
«Батыр» ЖШС-нің іс- әрекетінен ... ... ... үшжылдық мәлімет
бойынша жылдан-жылға төмендеген. Бұл іс- әрекеттерден ... ... ... ... – кесте
Өнімді (жұмыс, қызмет) өндіруден түскен табыс көлемі мен ... ... ... 2005 жыл | 2006 жыл | 2007 жыл |
| | | мың ... | мың ... | мың ... |
| | | ... |теңге |салмағы |теңге |салмағы |
| | ... |% | |% | |% |
|1 ... | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| | ... |30,4 ... |32,2 |143488,8 |33,6 |
|2 ... | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... ету | | | | | | |
| | ... |22,6 ... |23,4 |104200,2 |24,4 |
|3 |Ізденіс- | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| | |49480 |10 |38681,2 |8,5 |32028,7 |7,5 |
|4 ... және | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... |102918,4 |20,8 |87374,02 |19,2 |83274,7 |19,5 |
|5 ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| | |73725,2 |14,9 |68260,9 |15 ... |14,5 |
|6 ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| | |6432,4 |1,3 |7736,2 |1,7 |2135,25 |0,5 ... ... | 494800| 100 | 455073| 100 | 427050 | 100 ... ... ... ... - ... өнім (орындалған жұмыс,
көрсетілген қызмет) бойынша табыс көлемі мен құрылымы табылады. ... ... ... ... ... ... құны төмендеу
тенденциясы көрсетіп тұр. ЖШС «Батырдың» құрылыстық-монтаждық жұмыстан
табыс басқа іс-әрекеттерге ... 33,6 ... ... үлес ... тұр. ... оның ... құны 2005 жылы 494800 мың теңгені ... жылы 427050 мың ... ... тұр. ... ... ... ... табыс көп түссе, кейбіреумен аз түскен. Мысалы, ... ... ... ... ... Бірақ, басқа қызметтерге
қарағанда ең үлкен үлесті осы іс-әрекет алып отыр. Басқа қызметтерде жылдан-
жылға түскен ... ... Бұл, ... өндірісте басты рөлді алатын негізгі
құралдарға тығыз ... ... ... негізгі құралдарсыз
қалыптасуы мүмкін емес «Батыр» ... ... ... көлемі мен
құрылымын 2 – кестеден көруге болады.
2 – кесте
«Батыр» ... ... ... көлемі мен құрылымы.
|№ |Негізгі | 2005 жыл | 2006 жыл | 2007 жыл |
| ... | | | |
| ... | | | |
| | | мың ... | мың |үлес | мың ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | | |% | | | | |
| | | | | |% | |% |
|1 ... | | | | | | |
| | |33322 |29,6 |49704 |37,9 |53055 |36,7 |
|2 ... | | | | | | |
| | |3218 |2,9 |4314 |3,3 |4193 |2,9 |
|3 ... | | | | | | |
| ... |2441 |2,2 |3007 |2,3 |3325 |2,3 |
|4 ... құрал -| | | | | | |
| ... | | | | | | |
| | |31136 |27,7 |48933 |37,3 |56525 |39,1 |
|5 ... | | | | | | |
| ... |12538 |11,1 |18018 |13,7 |19661 |13,6 |
|6 ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... |485 |0,4 |525 |0,4 |578 |0,4 |
|7 ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... ... |29339 |26,1 |6683 |5,1 |7228 |5 ... ... ... | | | | | 144565| |
| | |112479 |100 |131184 |100 | |100 ... ... ... мынадай тұжырым жасауға болады:
негізгі құралдардың барлық құны 2005 жыл – 112479 мың теңгені құраса, ... – 144565 мың ... ... Бұл, әрине, жаңа линиялы өнім өндірісі
бойынша игеру және тұтынуға байланысты жылдан-жылға өсіп ... ... ... негізгі құралдардың ішінен машина құрал-жабдықтардан табыс
39,1 пайыз жоғарғы көрсеткішті ... тұр. Үш ... ... ... мен ... ... жасасақ , көп жағдайда, өндірістік ... құны 2006 ... ... ... басқа жылдарға қарағанда жоғары болып
келеді де, 2005 жылы ... емес ... ... ... ... ... жоғары. Анықталған кезең бойынша өндірістік емес ... ... құны ... тез төмендеуін көруге болады. Оның
себебі: кәсіпорынның алатын табысы көбіне ... ... ... ... ... алу ... міндетті түрде қатарласып
шығындар жүреді. Сондықтан да, қаржылық ... ... ... ... ... ... мен ... қажет. Оны 3-кестеден көруге ...... ... ... кеткен шығындар құрамы мен көлемі.
|№ |Көрсеткіштер | 2005 жыл | 2006 жыл | 2007 жыл |
| | | мың ... | мың ... | мың ... |
| | | ... | ... | ... |
| | ... |% ... |% |теңге |% |
| | | | | | | | |
|1 ... | | | | | | |
| ... |396726 |83,3 |342056 |82,4 |335267 |82,1 |
| |а) ... | | | | | | |
| ... |282983 | |267247 | |248137 | |
| |б) отын | 29400| | 13107| | 10200| |
| |в) ... | | | 32674| | | |
| ... |56698 | | | |40110 | |
| |г) ... және | | | | | | |
| ... |11057 | |13204 | |12600 | |
| |д) ... | | | | | | |
| ... |16588 | |15824 | |14020 | |
|2 ... | | | | | | |
| ... |65720 |13,8 |63725 |15,8 |64236 |15,7 |
| |а) ... | 52325| | 50185| | 49603| |
| ... | | | | | | |
| ... |13396 | |13540 | |14633 | |
|3 ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... |3395 |0,7 |1975 |0,5 |2012 |0,5 |
|4 ... | | | | | | |
| ... |10272 |2,2 |7322 |1,8 |6808 |1,7 |
| ... ... | | | | | | |
| | |476113 |100 |415078 |100 |408333 |100 |
3 – ... көрініп тұрғандай, өндіріске кеткен шығындар құрылымы мен
көлемі жылдан-жылға төмендеген. Бұл өндірістің құлдырауына байланысты болып
келеді. Егер, шығынның барлық сомасы 2005 жылы 476113 мың ... ... 2007 жылы ол 408333 мың ... ... ... оның номенклатурасы
бойынша шығын құрамы да өзгерген. Нәтижесі бойынша, материалдық ... ... ... ... 2006 ... 2007 жылға барғанда аздап
жоғарылап, 2005 жылы қайтадан көлемі ... ... ... ... өзгермелі болуы еңбекақы қоры мөлшеріне байланысты.
4 – кесте
ЖШС «Батырдың» өндірісінің көлемі. (мың ... | ... | 2005 жыл | 2006 жыл | 2007 жыл |
|1 ... ... ... | | | |
| | |494800 |455073 |427050 |
|2 ... ... құны | | | |
| | |92479 |131184 |144565 |
| |а) ... | | | |
| | |83140 |124501 |187200 |
| |б) ... емес | | | |
| | |29339 |6683 |7365 |
|3 ... саны ... | | | |
| | |1033 |1005 |1200 |
| ... ... | | | |
| ... ... саны |523 |525 | |
|4 ... қоры | | | |
| | |35668 |42313 |43401 |
|5 ... ... жарғылық | | | |
| ... ... | |7730 |7730 |
| | |7730 | | |
4 – ... ... ЖШС ... ... алған табысы жылдан-
жылға төмендегенін көреміз. Бұл ауылшаруашылық ... ... ... келіп түсетін өнім өндірісі қызметтер үшін негізгі шикізаттың аз
болуынан. Бұл табыс жеке кәсіпкерлерден туындайтын конкуренция ... ... ... ... ... орынды жұмыстың сапасы алады. Ал,
негізгі құралдардың құны жылдан-жылға өскенін ... Бұл ... ... ... ... Жұмысшылар саны үш жылда көп өзгере
қоймаған. Орташа айлық еңбекақы 2006 жылы 3014 теңгені құраса, 2007 ... ... ... ... кәсіпорынның орташа еңбекақысы мемлекетпен
кепілденген кіші еңбекақыға қарағанда 13 пайызға ... ... ... ... сай еңбекақы қоры 2005 жылы 35668 мың теңгені құраса, ... 43401 мың ... ... ... ... ... негізгі құқықтары:
1) Серіктестік іс-әрекетінен табыс алу;
2) Серіктестік ... ... және ... туралы ақпарат алу;
3) Жарғымен анықталған ретте серіктестік ісін ... ... ... есеп ... ... ... ... бөлігінің құнын
серіктестік ликвидация жағдайында алуға құқылы.
Серіктестік қатысушысы міндеттері:
1) Құрылтайшы құжаттарын талап ... ... ... ... тәсілдер мөлшерінде құрылтайшы құжатымен
қаралған ретте енгізуге;
3) Серіктестіктің коммерциялық құпиясы бар ... ... ... ЖШС «Батырдың» экономикалық қызметін жетілдіру жолдары.
Кәсіпорынның қаржы жұмысы –экономикалық ... ... ... болып
табылады.
Кәсіпорынның қаржы жұмысының негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ету және бөлінген қаражаттың дұрыс
пайдалануына бақылау жасау.
Кәсіпорынның қаржы жұмысының негізгі бөлімдері мынадай:
1. Қаржы жоспарлау. Бұл ... ... ... баланстық жоспары,
кіріс пен шығыс жоспары, ақша ... ... ... есеп ... Бұл ... ... келісім-
шарт жасақталып, олармен есеп айырсуды жүргізу барысындағы қажетті құжаттар
толтырылады.
3. Қаржы ... ... Бұл ... ... есеп ... бойынша,
бюджеттен тыс қорлармен есеп айырысу операциялары бойынша ... ... ... ... ... Бұл жерде айналым қаражатын пайдалану тиімділігімен
айналымдылығын үдету көтеру бойынша шаралар ... ... ... ... ... алу және қайтаруға ... ... ... ... ... операциялар. Мұнда кәсіпорындағы ... ... ... ... қаржы жағдайына байланысты болады
Кәсіпорынның есеп саясатын қалыптастыру - бұл ... ... ... бір ... ... бір ... жағдайында пайдаланудың
тәртібін белгілеу.
ЖШС “Батырдың“ қаржылық және өндірістік есебін, салық есебі мен ішкі
аудитін ... ... ... ... ... ... жататындар: Қазақстан Республикасының “бухгалтерлік есеп туралы”,
“салық кодексі”, “аудиторлық ... ... ... есеп
стандарты” , тағы да ... ... ... ... ... “Батырда” бухгалтерлік есеп ... енді ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді
өлшеумен байланысты олардың элементтері: табыс пен ... ... ... ... ... ... өндірістік өзіндік құнынан
кезең шығындарын шегерген соң, қалған айырмасы ... ... ... ... ... құралға өндірістік емес негізгі құралға
қарағанда алатын үлесі бірнеше есе жоғары. Ең ... ... ... ... – көлік құралдары мен ... және ...... ал ең аз үлесін басқалай негізгі құралдары алып отыр
Кәсіпорында қаржылық жұмыс ... ... ... ... Осы қаралған жұмыстың барлығы ... ... ... ... ... негізгі тапсырмасы болып табыстың жоғарлау жолдарын
іздестіру және ... ... ... және ... ... ... қаржылық органдардың алдындағы міндеттерді уақытында
және толық орындау , ... ... ... органдарының банктің
жабдықтаушылардың, жұмысшылардың еңбекақы бойынша міндетті түрде ... ... ... ... ... есебінен рационалдық басқару, басқару
мен және тұлғалармен, қолданылған, алынған ... ... ... ... ... белгілеу, айналым қорларын сақтандыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... және қаржылық және қаржылық
операцияларды ереже бойынша қалыптастыру.
ЖШС ... ... ... ... ... ... пайда табылады. Салық және өзге де төлемдерді ... ... таза ... қалыптасады. Осылардың үш жылдағы мөлшерін білу
үшін қаржылық нәтижесінен 5-кестеден көре аламыз. ... ең ... – ЖШС ... ... ... ...... «Батырдың» қаржылық нәтижесі. (мың теңге)
|№ | ... | 2005 жыл | 2006 жыл | 2007 жыл |
|1 ... ... ... ... | | | |
| ... |438613 |437613 |328502 |
|2 ... ... ... | | | |
| ... |417823 |356830 |247849 |
|3 ... ... түскен таза | | | |
| ... ... ... ... |
|4 |Жалпы табыс | | | |
| | |20790 |80783 |80653 |
|5 ... ... | | | |
| | |49388 |10764,9 |28092,7 |
|6 ... ... | | | |
| | |37756 |80616 |79755 |
| ... ішінде: жалпы және | | | |
| ... ... |8370 |25556 |31904 |
|7 ... ... | | | |
| | |22276 |54031 |47196 |
|8 ... ... | | | |
| | |- |1029 |655 |
|9 ... ... ... | | | |
| ... (зиян) |-16966 |167 |898 ... ... емес ... | | | |
| ... ... ... |41560 |- |-866 ... |Салық салуға дейінгі кәдімгі | | | |
| ... ... ... |31704 |167 |32 ... ... ... ... | | | |
| | |9511 |50,1 |9,6 ... ... ... ... ... | | | |
| ... кіріс (зиян) |22192,8 |116,9 |22,4 ... ... ... алынған | | | |
| ... |- |- |- ... ... ... ... | | | |
| | |22192,8 |116,9 |22,4 ... ... ... табыс жылдан-жылға өсетінін көреміз. Жалпы
табысын табу үшін: Жалпы табыс = өнімді өндіруден түскен ... - ... ... құны. Ал, өнімді сатудан түскен таза табысты анықтау үшін
әуелі ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... =
70178 мың теңге, содан соң өнімді сатудан түскен таза ... = 438613 ... = 368434,9 ... тең. ... ... анықтау үшін = өнімді сатудан
түскен таза табыс - өнімнің ... құны = 368434,9 – 417823 = - 49388 ... тең. ... ... ... ... немесе зиянды жабу үшін =
жалпы табыс – кезең шығындары = 20790 – 37756 = - 16966 мың ... ... ... ... ... іс-әрекеттен алынған табысты анықтау үшін ... ... ... ... + ... емес ... ... = - 16966 + 41560 = 31704 мың теңге. Корпоративтік табысқа салықты
анықтаймыз 31704*30% = 9511 мың ... ... ... ... ... іс-
әрекеттен алынған кіріс (зиянды) табу үшін 31704 – 9511 = 22192,8 ... ... Таза ... немесе пайданы табу үшін салық салудан кейінгі
кәдімгі ... ...... жағдайлардан алынатын кіріс = 22192,8-
0 = 22192,8 мың теңге.
Таза кірістің бір ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ , таза пайда немесе кіріс өткен ... ... ... ... ... ... кешені экономикасының қазіргі жағдайы
Батыс Қазақстан облысының агроөнеркәсіп ... ... ... ірі және ... ... бірі болып табылады. Оның негізін
жалпы аймақтық өнім ... ... 6,2 % ... ауыл ... құрайды.
Облыстың ауыл шаруашылығы бидай, арпа, қара бидай, тары, сиыр еті, ... және ... етін ... ... ... өнім ... дәнді
дақылдар – 28,5%-ды, ет – 32,4%, сүт – 17,4%, ... - 2,7%, ... ... ... -1,2%, жүн - 0,7%, ... дақылдар - 0,4%, бақша дақылдары -
0,4%, жеміс-жидек - 0,5%, басқа өнімдер – 13,7%-дан келеді.
Соңғы жылдары ауыл ... ... өсу ... ... ... біршама жоғары қарқын 2002 жылы - 19,8%, 2003 жылы ... ... 2004 жылы ауыл ... даму қарқыны 11,8% -ға
төмендеді, ал 2005 жылы 3,3% ... (1 ...... ... ... ... 2000 ... салыстырмалы бағамен % -бен
физикалық көлем индексі
Ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің ... мен ... ... ең ... ... ... ... бағдарламасы
шараларын орындау есебінен жүзеге асқандығын ескере кету керек. 2003 ... ... ... ... ... ... 7,4 ... теңгеден
астам, соның ішінде республикалық бюджет қаржысы есебінен – 5,1 ... ... ... – 0,7 ... ... ... ... – 1,6 млрд.
теңге бағытталды.
Ауыл ... ... ... ... және егін ... несиелендіру бойынша мемлекеттік қолдау, жану-жағу материалдар,
минералды тыңайтқыштар, жоғары репродукциялы ... ... ... ауыл
шаруашылығы техникаларын жаңарту ауыл ... ... ... алқаптарын жылдан жылға өсірулеріне мүмкіндік берді.
2005 жылы дәнді дақылдар алқабы 2000 жылмен салыстырғанда 81,9% ... 701,7 мың ... ... Астықтың жалпы түсімінің 2001-2004 жылдарда
орташа алғанда көлемі 492,5 мың тонна немесе 2000 жылмен салыстырғанда 62,6
% -ға ... ... ... ... тұрақсыз қалпында қалуда, дәнді
дақылдардың өнімділігі ... ... ... жыл ... күрт
құбылып, 2002 жылы – 9,2 ц/гектарды, 2003 жылы – 10,1 ц/гектарды, 2004 жылы
– 5,7 ... 2005 жылы – 4,0 ... ... ... шошқаны қоспағанда, мал басы мен құстардың тұрақты
өсу тенденциясы байқалады. 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда ірі қара ... - 6,3 %-ға, қой мен ешкі - 5,5% -ға, ... – 2,7% -ға, құс - 49,4% ... ... астықтың қымбаттауына байланысты шошқа басы – 21,5% ... қара ... ... ... ... мал басы санындағы үлес
салмағы - 7,9 % -ды, шошқа - 2,1% -ды, қой мен ешкі - 5% -ды, ...... түйе - 2,8 % -ды, құс - 3,4% -ды ... ... қой ... ... ... жүн өнімін азаюын
қоспағанда, соңғы үш жылда мал шаруашылығының ... өсіп ... 2004 ... ... ... 66,0 мың ... ет немесе 2003 жылдың
деңгейінен - 103,6%, сиыр сүті – 208,8 мың ... ... ... - ... дана ... қой жүні - 1434 ... (82%) ... он жылдықта ауыл шаруашылығы өндірісінде мал шаруашылығы үлесінің
1994 жылы 35 %-дан 2004 жылы 57% -ға ... ... ... болды (2 диаграмма).
2 – диаграмма
Өндіріс салалары бойынша ауыл шаруашылығының
жалпы өнім құрылымы, %-бен.
Өсімдік шаруашылығының үлес салмағы 1994 жылы ... және 1999 ... -ға ... ... ... жетті. Бұндай құрылымдық жылжу 1995 –
1999 жылдары (1995, 1996, 1998, 1999 жж.) жиі ... ... ... ... ... ... шаруашылығының құлдырауы айтарлықтай
жылдам жүрді. Астық өндірісін ... ... ... ... мен ... ... 2003 жылы 48%-ға дейін өсіруге мүмкіндік берді, 2004
жылы ол 43%-ға дейін қысқарды, 2005 жылы ... ... ... одан
әрі 30%-ға дейін төмендеу күтілуде.
2007 жылғы жағдай бойынша ауыл шаруашылығы өндірісінде 4,2 мың шаруа
(фермерлік) қожалықтарын, 352 ауыл ... ... мен 100 ... жеке ... шаруашылықтарын қосқанда 4,6 мыңдай ауыл
шаруашылығы құрылымдары есепте бар.
Соңғы 10 жылда ауыл шаруашылығы өндірушілерінің құрылымын талдау, АӨК-
дегі қоғамдық өндіріс ... ауыл ... ... ... ... мен ... жеке ... шаруашылықтарының үлес салмағының
өсуіне алып келгендігін көрсетіп отыр (3 диаграмма).
3 – диаграмма
Шаруашылықтар санаттары бойынша ауыл шаруашылығы ... ... ... ... өнім ... ... шаруашылықтарының үлесі - 1995 жылы
32%-дан 2005 жылы 65%-ға дейін, шаруа ... ... - ... ... ... Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының үлес салмағы 66%-дан ... ... ... ұсақ ... ... жеке ... ... Олар ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемінен 87% ет, 93% сүт, ... ... жүн, 86% ... 82% ... 71% ... ... ... ауыл шаруашылығы экономикасы жағдайы ... ... ... ... ... ... даму мен төмен тиімділік жағдайының негізгі факторлары:
- аграрлық бизнестің экономикалық активті субъектілерін қалыптастыру
үдерісінің аяқталмауы. Ауыл ... ... ... ... ... ірі ... үлесі үлкен емес және 10%-дан артық құрамайды.
Ұсақ тауарлы және табиғи өндірістің (тұрғындар шаруашылықтары) ... ... ... ... ... ... көрініс табады: өндіріске ғылыми-
техникалық ілгерілеу ... ... ... ... мен ... ... шектеледі, ауыл
шаруашылығы өнімдерінің сапасына бақылау төмендейді.
- аграрлық салада рыноктік ... ... және ... күрт ... шаруашылығы өнімдері өндірісінің рентабельділігі экономиканың
басқа салаларымен салыстырғанда үлкен емес және ... ... ... ... ... ... болады (6 кесте).
6 – кесте
2004-2007 жылдардағы ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының рентабельдік
деңгейі (%-бен)
| |2004ж. |2005 ж. |2006ж. |2007ж. ... |2,4 |0,3 |16,8 |-0,7 ... ... | | | | |
| о.і. ... ... |5,5 |- 0,2 |26,7 |4,7 |
| мал ... |- 12,7 |2,8 |-1,0 |- 4,5 ... ... және ... өнімдердің баға диспаритетінің өсуі
жалғасуда, бұл ауыл шаруашылығы өндірушілерінің инвестициялық мүмкіндіктері
мен рентабельдік деңгейін одан әрі ... қор ... ... және ауыл ... ... ... ... Білікті басқарушы және жұмысшы кадрлармен
қамтамасыздығының ... ... ... ... 8 млн. га жер, ... ... 50 мың ... жер шығарылды. Топырақтың табиғи құнарлығының төмендеуі байқалуда,
үнемі қайталанып отырған ... егін ... ... ... Ауыл шаруашылығы машиналарының негізгі түрлерінің ескіруі 75-
80%-ға жетті, мишина-трактор паркін жаңартпайтын болсақ, 2010 ... егіс ... ... бірі ... мүмкін.
2007 жылы жалпы қайта өңдеу салалары бойынша азықтық өнімдер өндірісі
көлемінің өсуі тенденциясы сақталуда. ... ... ... ... ... 2006 ... ... 3,7 %-ды құрады (4 диаграмма).
4 – диаграмма
Тағам өнеркәсібінің өткен жылдардағы
физикалық көлем индексі (%-бен)
2007 жылы 9,1 ... ... ... ... өндірілді, бұл өңделінетін
өнеркәсіп құрылымының 33,0%-ын және жалпы аймақтық өнімнің 3,5 ... ... ... 81,9 мың ... ұн ... бұл 2006 ... ... көп, нан пісіру 7184 тоннаны немесе 0,8%-ға, кондитерлік бұйымдар шығару
33,0%-ға өсті, макарон ... ... 1,2 мың ... ... немесе 33,5%-
ға азайды.
Ет саласында ет және ет өнімдері өндірісі 1805 тоннаны құрады немесе
2006 ... 4%-ға көп, 692 ... ... бұйымдары (10,9%-ға көп)
шығарылды, ет консервілерін жасау 11,9%-ға өсті.
Сүт саласында ... және ... ... 559 ... өсті ... ... қарағанда 19,1%-ға көп, сонымен бірге сары май өндірісі 2 ... ... сүт ... 13,8 %-ға, балмұздақ 15%-ға азайды (5
диаграмма).
5 – диаграмма
2002-2004 жылдарда азық-түлік тауарларын ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін
өңдеу үлесі жоғары емес: ... - 24%, ет - 14,5%, сүт - 5,8%, ... ... ... да аз. ... ... көкініс пен жемістің негізгі көлемі
азық-түлік ... шикі және ... ... ... ... облыстың азық-түлік рыноктарында шетелдік өндірушілер
тарапынан бәсекелестік ... өсіп ... 2005 ... ... ... аралығында облысқа 3,2 мың тоннадан астам импортты ет өнімдері,
сүт өнімдері 2,3 мың тонна, майлар мен ... майы – 3,1 ... ... ... ... ұн – 3,1 мың ... майонез – 0,4 мың тонна,
балмұздақ – 0,5 мың ... ... ... (7 ...... жылы ... ... өнімдерімен қамтамасыз етілу
(мың тонна)
Аграрлық сектор тұрғындарды өз өндірісі есебінен нан ... ... ... ... - 65%, көкөніспен - 86%, жұмыртқамен - 90%-ға
қамтамасыз етеді.
III-Тарау. Қазақстандағы ауылшаруашылығы кешендерінің қызметін
жетілдірудегі стратегиялық бағыттар.
3.1 АӨК ... ... ... ету және ... ... ... ... тұрақты өсуіне қол жеткізу, облыстың
аграрлық ... ... ... және инвестициялық
тартымдылығын арттыру тек өндіріске ғылым мен ... ... ... ... ... ... ғана ... ғылыми зерттеулер мен инновациялық дамуларды мақсатты қолдау,
сондай-ақ, облыстың ғылыми мекемелерін Бағдарламаны жүзеге ... ... және АӨК ... тең ... ... ... ... ғылыми техникалық ілгерілеу (ҒТІ)
жетістіктерін үзіліссіз үдерісте енгізуге қол жеткізу мүмкін.
Облыстың аграрлық ғылымы Жәңгір хан атындағы ... ... ... ... және ... енгізген жағдайда облыстың
аграрлық сектор экономикасын ... жаңа ... ... ... ... ... бар Орал ауыл шаруашылығы тәжірибе
станциясымен ұсынылды.
Осылай, Орал ауыл шаруашылығы тәжірибе ... ... ... ... ... ... – 653 және ... -29 жұмсақ
бидайларын будандастырудан дара таңдау әдісімен ... ... ... жаңа ... сорты шығарды. Өнімділігі жағынан сорт
Саратовская-42 стандартынан асады, ... ... ... ... бидайдың қоңыр татына, құрғақшылыққа төзімді, жалпы нан пісіру бағасы
- 4,8 балл. Сорт 2004 жылдан бастап ... және ... ... 10 мың га ... ... Келесі аудандастырулар үшін Жайық – ... ... 150 СВ және ... 170 СВ ... ... еркекшөбі
мемлекеттік сорт сынауынан өтеді. Станцияларда еркекшөптің ... ... ... ... ... жалғасуда, дәнді дақылдар
сорттарын сынау жүргізіледі, ... ... ... ... және көп
жылдық шөптерді өсіру технологиялары жасалынды.
Өндіріске енгізу мақсатында: ... ... ... ... ... ... ... құрғақ дала аймағы жағдайында тұрақты ауыл
шаруашылығы өндірісін қамтамасыз ететін далалық ауыспалы ... ... ... ... жеке ... тұқым шаруашылығы, көшетсіз
дақылдар негізінде интеркалярлы қоспалармен алма ... ... ... ... ... ... және жетілдіру, қала шетіндегі
аймақтарда сүт өндірісі технологиясын жасау және ... ... асыл ... және ... ... ... хан атындағы БҚАТУ-нің инновациялық-консалтингілік орталығы
емдеу-сауықтыру шараларының диагностикасына, ұйымдастыруға және өткізуге,
ауыл шаруашылығы малдарының селекциялық-асыл ... ... ... ... көрсетеді, орталықта селекция және тұқым
шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және ... ... ... және
қайта дайындау бойынша біліктілігін арттыру курстары жүргізіледі.
Проблемалар:
Сонымен қатар, ауыл шаруашылығын ғылыми қамтамасыз етуде проблемалар
бар, оларға жататындар: ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру деңгейінің жеткіліксіз болуы,
ғылыми-зерттеу ұйымдарының ... ... ... ғылыми
мекемелердің төмен инновациялық қызметі.
Бұндай өзара әрекетті ұйымдастыру және қаржыландыру үшін ... ... ... жоқ.
Шаралар:
Бағдарлама 2006-2010 жылдар аралығындағы кезеңде төмендегідей негізгі
бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ... отыр:
дамыған елдер деңгейіне жетуге аграрлық ғылымды ... ... ... ... және ... зерттеулерді
өнеркәсіптік жүзеге асырумен, соның ішінде, өндіріске ғылыми зерттеулерді
енгізу механизмін жасаумен аяқталатын ғылыми-инновациялық ... ... ... ... ... ... ... шешуші бағыттарына зерттеулерді
шоғырландыру, еліміздің әлеуметтік –экономикалық дамуына және әлемдік ... ... ... ... ... ... ... және қолданбалы зерттеу
бағдарламаларын қалыптастыру және жүзеге асыру;
3.2 АӨК-ін кадрлық қамтамасыз ету
Қазіргі ... ... ауыл ... кәсіпорындарын барлық
деңгейдегі білікті мамандармен қамтамасыз ету жағдайы өте қиын ... ... ... ... отырған, дайындау деңгейі қазіргі заманғы талаптарға
сәйкес келетін, ... ... ... және ... ... ... ... 4046 ауыл ... ... ... тек 440-ы ... кадрлармен қамтамасыз етілген, оларда 1006 маман жұмыс жасайды,
соның ішінде 342 ... 328 мал ... 36 ... ... АӨК үшін ... мен ... дайындаумен 12 кәсіптік
мектеп, 2 колледж және 1 жоғары оқу орны (Жәңгір хан ... ... ... 3210, оның ... ... ...... - 731 адам оқытылады. Оқыту ауыл шаруашылығы профилінің 30
мамандығы мен 21 кәсібі бойынша жүргізіледі.
Проблемалар:
Ауылдық кәсіптік ... ... ... ... ... ... (оқулықтар мен методикалық құралдар), жаңа
технологияларды пайдалану және практикалық ... өту үшін ... жоқ деп ... ... орындарына 12700 га ауыл шаруашылығы жерлері бекітілген, оның 4900
га егістік және 7800 га пішендіктер мен ... әр ... ... 59
тракторлар, 36 автокөліктер мен 12 комбайндар бар.
Қазіргі ауыл шаруашылығы машиналары мен техникаларының ... ... ... ... ... заманғы ауыл шаруашылығы
техникаларымен нашар жабдықталуы жастарды аграрлық профилдің ... ... ... ... ... тежеуші факторы болып табылады.
Шаралар:
Қазақстан Республикасының 2006-2010 жылдарға арналған агроөнеркәсіптік
кешенін тұрақты дамытудың Тұжырымдамасына сәйкес АӨК ... ... ... ... ... ... мамандықтар бойынша білікті
мамандармен қамтамасыз ету жоспарлануда:
жоғары білімді: ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... (ет, сүт, ... өңдеу бойынша, тері, макорон, кондитер
бұйымдарын өңдеу бойынша), ... ... ... және ... ... ... ауыл ... техникасының қызмет көрсету
және жөндеу бойынша техник-механигі, ауыл ... ... ... техник-механигі, техник-электрик, техник-
гидромелиоратор, азық-түлік өнімдерінің технологы (ет, сүт ... ... ... өңдеу бойынша, тері, макорон, кондитер
бұйымдарын өңдеу бойынша, ... майы ... ... және т.б. ... арнайы орта білімді мамандарды ... ... ... ... ... ... кірер алдында өнімді стандарттау
және сертификациялау бойынша мамандарды дайындау ... ... ... ... 2006 жылы – 214, 2007 жылы – 151, ... жылдары - 146
мамандарды дайындау жоспарлануда.
Жұмысшы кадрларды дайындау мақсатында Бағдарламада 2006-2007 ... және ... ... 2 жаңа ... ... ашу, ауыл
шаруашылығы профиліндегі жұмысшы кадрларды дайындайтын кәсіптік мектептерге
жаңа ауыл шаруашылығы ... ... мен ... ... ... бөлу ... шараларында барлық деңгейдегі аграрлық білім беретін
мекемелерде оқытудың мерзімділігі мен агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... мамандар мен жұмысшы кадрларды кәсіби
қайта дайындау көлемін ұлғайту және ... ... ... ... ... аз емес ... ... арттыру жоспарлануда.
3.3 Облыстың агроөнеркәсіптік кешенін қажетті ресурстар мен оларды
қаржыландыру көздері
Облыстың агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты дамыту және осы ... ... жету тек ... ... ... ... ... ғана мүмкін. Барлық мүмкін көздерден қаржы
тартып алмай, ауыл шаруашылығы мекемелерін ұзақ ... және ... ... үшін ... ... алмай, аграрлық өндіріске ғылыми-
негізделген технологиялар мен инновацияларды енгізу мүмкін емес (45 ... ... ... ... көлемі
|№ |Іс – шара ... ... (млн. ... | ... ... |
| | |2006 |2007 ... |2010 | |
|1 |АӨК ... үшін ауыл |530 |540 |550 |560 |570 ... ... ... ... | | | | | |қ ... |
| |өндеу жөнінде ауыл шаруашылығы | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... арнайы техника, жабдық | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| | |57,2 ... |
| | | | |3 | | ... |
|2 |Кең ... ... және жинау |330 | | | | ... |
| ... ... үшін | | | | | ... |
| ... ... | | | | | | |
|3 ... ... ... мен | | | |40 |40 ... |
| ... үшін ... ... | | | | | ... |
| ... және ... ... | | | | | | |
| |алу | | | | | | |
|4 ... ... және егін ... |жинау жұмыстарын жүргізу үшін | | |9 | | |қ ... |
| ... ... ... | | | | | ... |құндылықтардың (ЖЖМ) құнын | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 ... ... ... |15,4 |15,4 ... |15,4 ... ... шаруашылығын дамыту | | | | | |қ ... |
| ... және ... ... | | | | ... ... ауыл ... тауар |- |- |- |40,8 |43 |Облыстық |
| ... ... | | | | | ... |
| ... 1 ... | | | | | |
| ... ішінара арзандату | | | | | | |
|7 ... ауыл ... |9,0 |9,2 |9,4 |9,8 |10 ... ... ... мен | | | | | |қ ... |
| ... көтеруді қолдау | | | | | ... ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|8 ... ... мал ... |39,9 |40,3 |40,7|41,1 |41,5 |Республикалы|
| |дамытуды қолдау | | | | | |қ ... |
| | | | | | | ... ... ... ... |23,6 |25,2 |25,2|30 |30 ... ... су ... | | | | | |қ ... |
| ... қызметтер құнын | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... зерттеу |9,0 |9,0 |9,0 |9,0 |9,0 |Республикалы|
| |жүргізу | | | | | |қ ... ... ... ... ... |3,8 |3,8 |3,8 |3,8 |3,8 ... ... сынау | | | | | |қ ... ... ... тұқымды мал шаруашылығын |28,1 |29,8 |31,6|33,5 |35,5 |Облыстық |
| ... ... ... асыл | | | | | ... |
| ... ... ... ... | | | | | | |
| ... ұйымдастыру және | | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... ... ... |48,5 |98 |97 |150 |200 ... |
| ... бөлу | | | | | ... |
|14 |Мемлекеттік қолдан ... |- |- |- |26,4 |31,7 ... |
| ... ... | | | | | ... |
| ... | | | | | | ... |Жануарлар мен құстардың |21,2 |22,2 ... |25,7 ... ... ... | | | | | |қ ... |
| ... ... іс- | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... шаруашылығы жануарлары мен|71 |74,6 |78,2|82,2 |86,3 |Республикалы|
| ... аса ... | | | | | |қ ... |
| ... ... күрес | | | | | | |
| ... ... ... іс| | | | | | |
| |– ... ... | | | | | | ... ... мал сою ... |39 |39 |39 |39 |39 ... |(алаңдарын) ашу | | | | | |қ ... ... ... мал ... |45 |45 |45 |45 |45 ... |
| ... | | | | | ... ... |Іс – шара ... шығыстар (млн. |Қаржыландыру|
| | ... ... |
| | |2006 |2007 ... |2010 | ... ... тауар өндірушілеріне |2,4 |2,4 |2,4 |2,4 |2,4 ... ... ... ... | | | | | |қ ... |
| |мен ... ... ... | | | | | | |
| ... қолдау көрсету | | | | | | ... |Аса ... ... ... |215,|215,8|215,8|Республикалы|
| |организмдерге қарсы күрес | | |8 | | |қ ... |
| ... | | | | | | ... |Зиянды және аса қауіпті |52,6 |62,5 ... |57,5 ... ... ... мен | | | | | |қ ... |
| ... бақылау жүргізу | | | | | | ... ... ... |23,5 |24,3 |24,3|24,3 |24,3 |Республикалы|
| |өсімдіктер ауруларының және | | | | | |қ ... |
| ... ... ... ... | | | | | |
| ... оқшауландыру және жою | | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | ... ... ... ... салу|- |- |- |6,0 |6,0 | ... |
| ... ... ... әрі ... | | | | ... |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | ... ... және ... |5,2 |5,2 |5,2 |5,2 |5,2 |Республикалы|
| |материалдың сорттық және | | | | | |қ ... |
| ... ... сараптамасын | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... |- |- |4,2 |4,2 ... |
| ... қабылдау кезінде бақылау | | | | | ... |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |Халықаралық стандарттар |3,2 |16,0 ... |24,0 ... ... ... ... | | | | | |қ ... |
| |өндірісті ... | | | | | | |
| ... ауыл ... | | | | | | |
| ... ... өңдеу жөніндегі | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... ауыл шаруашылық |- |- |- |10 |10 | Орал ... ... ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... өнімдері корпорациясы» |100 |100 |100 |100 |100 ... ... ... ... | | | | | |қ ... |
| ... жолымен мал шаруашылығы | | | | | | |
| ... ... ... ... | | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | ... ...... ... |1,5 |2,0 |3,0 |3,0 |3,0 ... |
| ... ... | | | | | ... ... ... ... |800 |900 |950 |1000 |1050 ... ... АҚ-ның жарғылық | | | | | |қ ... |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... және ... ... ... | | | | | ... |Ауыл кәсіпкерлігін қолдау және |60 |70 |80 |90 |100 ... ... ... беру ... ауыл | | | | | |қ ... |
| |халқының табысын арттыру | | | | | | ... ... ... кәсіпорындарының |250 |300 |350 |400 |450 |Басқа |
| ... ... | | | | | ... |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... кредит ресурстарын тарту | | | | | | ... ... ... ... |300 |350 |400 | | ... |өндірушілерін көктемгі - | | | | | |қ ... |
| ... және егін ... | | | | | | |
| ... ... кезінде | | | | | | |
| ... және ... | | | | | | |
| ... сатып алуға | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... |- |- |- |61 |61 | ... |
| |несиелендіру кезінде сыйақы | | | | | ... |
| ... өтеу | | | | | | ... ... іс- шараларын |- |- |- |2,0 |2,0 ... |
| ... ... | | | | | ... ... |Ет ... ... құру | | | |370 | ... |
| | | | | | | ... ... |Сүт өндеу зауытын құру | | |450 | | ... |
| | | | | | | ... |
| ... | | |450 |370 | | |
| ... ... |
| | |9 |0 |,1 |9 |4 | |
| |с.і ... ... ... |
| | |6 |0 |,2 |9 |8 | |
| | ... ... |78,1 ... |
| | | | |6 | | | |
| | ... және Орал ... |45 |45 |55 |55 | |
| ... | | | | | | |
| | ... ... ... |
| | | | |3 | | | ... ... ... ... үшін ... ... қаржы
17853,3 млн. теңгені құрайды. Бағдарламаны қаржыландыру құрылымында ең
үлкен үлес салмақты ... ... ... – 12980,5 ... жергілікті бюджет – 1377,8 млн.теңге (7,7 %), ... ... ... млн. ... (19,6 %) ... ... қаржыландыру құрылымы төмендегідей (6диаграмма).
6 – диаграмма
Республикалық бюджет есебінен қаржыландыру
2006-2010 жылдары облыстың АӨК ... ... ... ... млн. ... ... ... ресурстары:
агроөнеркәсіптік кешенді техникалық қайта жабдықтауға - 2750,0 млн. теңге,
өсімдік ... ... ... - 322,4 млн. ... мал шаруашылығын
дамытуға - 203,5 млн. теңге, ветеринарлық қауіпсіздікке - 704,3 млн, ... ... - 1478,6 млн. ... өнім ... ... ... млн. теңге, ауыл шаруашылығы өнімін өткізу инфрақұрылымын дамытуға -
500 млн. ... АӨК ... ... - 6904,5 млн. теңге
бағытталынатын болады.
Жергілікті бюджет ... ... ... ... жүзеге асыруға облыстық бюджет
қаржысынан 1377,8 млн. теңге бөлінетін ... оның ... ... ... бағасының бір бөлігін арзандатуға – 83,8 млн. ... ... мал ... ... – 158,8 млн. ... ... ұйымдастыруға – 593,5 млн. теңге, қолдан ұрықтандыруға – 58,1
млн. теңге, кәсіптік мектептердің ... ... ... -
80 млн. ... АҚК астық қабылдау кезінде бақылау сынамаларын ... – 8,4 млн. ... ... ... қайта жаңартуға - 12,5
млн. теңге несие, көктемгі- далалық және егін жинау ... ... ... ... ... - 122 млн. ... көрме-жәрмеңке шараларын
өткізуге -4,0 млн. теңге, арнайы қоймаларды (қорымдарды) ... және ... және ... ... және ... босаған құтыларды
ұйымдастыруға-12,0 млн. теңге бө лу жоспарлануда.
225 млн. теңге ... ... ... ... мал ... бұдан басқа Орал қаласы бюджетінен - 20 млн. ... ауыл ... ... ... қорын ұлғайтуға
бағытталынатын болады.
Басқа көздерден қаржыландыру
2006-2010 жылдары Бағдарлама шеңберінде басқа көздерден 3495,0 ... ... ... ... ... отыр.
Бұл қаржылардың ішінде техника және технологиялық жабдықтар сатып алу
лизингісі 595 млн.теңгені, қайта ... ... ... ... ... ... несиелері - 1750 млн.теңгені,
ауыл шаруашылығы техникаларын шығару бойынша инновациалық жобаларды жүзеге
асыруға ... - 330 ... ет ... ... және сүт ... ... ... жобаларды жүзеге асыруға несие - 820 млн.
теңгені ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық
кәсіпорыңдары шағын ... ... ... ... қатынастарға
көшу кезіндегі ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігі ... ... ... бұл ... ... ... ... жан-жақты
талдауды қажет етеді.
«Батыр» ЖШС-нің айналысатын іс- әрекетінің негізгі түрлері болып:
құрылыстық – монтаждық ... ...... ... ету,
сауда және коммерциялық іс- әрекет, ізденіс – жобалау және ... ... ... ... және құрастыру өндірісі, т.б.
табылады.
Серіктестіктің ... ... 7730 мың ... Серіктестіктің
жарғылық капиталына салым болып ақша, бағалы қағаздар, заттар, мүліктік
құқық т.б ... ... ... ... үлесі жарғылық
капиталдың 100 пайызын құрайды.
3 – кестеден көрініп тұрғандай, өндіріске ... ... ... ... ... ... Бұл өндірістің құлдырауына байланысты болып
келеді. Егер, шығынның барлық сомасы 2003 жылы 476113 мың теңгені ... 2005 жылы ол 408333 мың ... ... ... оның ... ... құрамы да өзгерген. Нәтижесі бойынша, материалдық шығын ... ... ... 2004 ... 2005 ... барғанда аздап
жоғарылап, 2003 жылы қайтадан көлемі төмендеп кеткен. Еңбекақы шығынының
былай ... ... ... қоры ... байланысты.
Мемлекеттік аграрлық азық-түлік ... ... ... ... ... іске ... ... жасалды. Қазіргі
кезде АӨК өрісінде 2000 астам стандарттар және техникалық ... ... ... 80% ... 2005 ... ... ... нормативтік актілер қазіргі талаптарға сай ... олар ... ... ... ... ... әрі сапалы ұйымдастыру үшін мыналар қажет:
техникалық құралдар рыногы, қызмет көрсету рыногы, ... мен ... ... ... қызмет көрсету сапасына ұйымдық - экономикалық
және ... ... ... ауыл ... кәсіпорындарының өздері немесе
арнаулы жөндеу кәсіпорындары және даярлаушы-зауыттарда атқаратын болады.
Өсімдік шаруашылығының үлес салмағы 1994 жылы 65%-дан және 1999 ... -ға ... ... ... жетті. Бұндай құрылымдық жылжу 1995 ... ... (1995, 1996, 1998, 1999 жж.) жиі ... ... ... шаруашылығына қарағанда өсімдік шаруашылығының құлдырауы айтарлықтай
жылдам жүрді. Астық өндірісін мемлекеттік қолдау өндіріс көлемі мен ... ... 2003 жылы 48%-ға ... ... ... берді, 2004
жылы ол 43%-ға дейін қысқарды, 2005 жылы төмен өнімділікке байланысты одан
әрі 30%-ға ... ... ... ... ... ... егер тамақ өнеркәсібі ірі отандық
және шетелдік ... ... ... пен ... ... ... жаңа және ... кәсіпорындар
тарапынан өңделуге түсуі артатыны анық.
АӨК жүйесінде мәліметте жинаудың арнаулы сапасы ретінде ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Назарбаев Н.А. Стратегия-2030.- М.,1997 г.
2. Программа развития ... ... на ... ... ... ... агропромышленного комплекса (8
февраля 2000 г., ... // ... № 6.- 11 ... 2000 г.
3. Айтуганов Б. Развитие агропромышленного ... ... ... 1998 г.
4. Баймухамедова Г. Сущность, содержание и функции ... ... и ... в ... ... ... Вестник с-х науки
Казахстана № 8.- 2003 г.
5. Баймуратов У.Б. Национальное экономическая ... ... ... ... А.И. Дифференцияция регионов ... по ... ... ... НИИЭСХ, 2002 г.
7. Калиев Г.А. ... ... ... АПК в Казахстане. //
Вестник с/х науки Казахстана № 5.- 2003 ... ... Л.С. ... ... политики АПК Казахстана.
// Вестник с-х науки Казахстана №10.-2003 г.
9. Мадиев Г. Тенденции развития ... ... // ... с-х ... №3.- 2004 ... .Тлеубергенова А. Қазақстан республикасы ауыл шаруашылығы экономикасында
қазіргі ... ... ... ... ... экономики
Западного Казахстана. АПК и ... ... в ... рынка: Тезисы
международной научно-практической конференций. - Орал: ЗКГУ,2001г.
11.Шомкекова Б. ... ... ... // ... № 8-9.-
1999 ж.
12.Регионы Казахстана, 2002. Статистический сборник/Под ред. А.А.Смайлова.-
Алматы, 2002 г.
1З.Казахстан и его регионы. // Ежеквартальный журнал ... А.Б. ... ... ауыл шаруашылығын механикаландыру және электендіру
ғылыми-зерттеу институтының еліміздің агроинженерлік ғылымын ... ... 2003 ж ... ... ... ... ... техникалық
қамтамассыздандырудың басты бағыттары.// Жаршы 2003 ж №9.
16.А.К.Күрішбаев. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... 2003 ж ... А.А. ... М.М. Мүсекенов. Ауыл шаруашылықтың қазіргі жағдайда
егін суару ресурстарын үнемдеу. // Жаршы 2004 ж. № 8
18. А. ... Ауыл ... ... ... ... ... ... ж. №5.
19. Н. Я. Коваленко. Экономика сельского хозяйства. Курс лекций ... ... ... и его ... ... ... № 1-2003 г
21. М. Н. Малыш. // Аграрная экономика. Учебник. Санк-Петербург 2002 ... Н. А. ... ... ... хозяйства. Учебник. Москва 1999 г.
23. Қ. Е. Құбаев, Ж. О. Ихданов, А. Ш. ... ... ... ... ... ... (Оқу құралы) Алматы «Экономика» 1997 ж.
24. Ескараев. О. К. « Агропромышленная интеграция: проблемы, перестройка».
Алматы, « Кайнар», 1998 г.
25. ... С. С. ... ... ... проблемы, пути и механизм
реализаций», КазГосИНТИ ... 1995 ... Қ. Р. ... Жарлығы, заң күші бар «Жер ... // ... 11 ... 1996 ж.
27. Медеубеков Қ. Ұ. «Қазақстан агроөнеркәсібі: экономикасын ұйымдастыру
және басқару». Қайнар, ... 1990 ... ... ... ... ... ... |Қалдық (+), |
| | ... ... ... ... |276,9 |170 |106,9 ... |32,7 |50,2 | - 17,5 ... |31,6 |36,5 |- 4,9 ... |14,0 |14,8 | - 0,8 ... | | | ... ... |32,3 |31,3 | 1,0 ... | | | ... |208,8 |208,0 | 0,4 ... ... |57,7 | - 5,8 ... | | | |

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рента қатынастары және ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігі15 бет
Қазақстан ауыл шаруашылығы өндірісінің дамуы15 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ауыл шаруашылығы өндірісінде жерді пайдалануды құқықтық реттеу69 бет
Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркісібі мысалында)23 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь