Қазақстан Республикасының ұлттық банкінің пайыздық саясаты

Кіріспе
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ
ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
1.1 Қазақстандағы пайыздық саясаттың мәні
1.2 Ақша . несие саясатының түрлері
1.3 Пайыздық саясатты жүргізудің шетелдік тәжірибиесі
2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТЫ
2.1 Қазақстан Ұлттық Банкінің ақша . несие саясаты
2.2 Ақша . несие саясатының табыстау механизімі және оның салық.
бюджет, валюта саясаттарымен байланысы
2.3 2004 . 2006 жылдардағы Қазақстандағы пайыздық саясатты талдау
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ІС.
ШАРАЛАРЫ
3.1 Экономиканы ақша.несиелік реттеудің кейбір аспектілері
3.2 Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдіру жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар
Кіріспе
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ
ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
1.1 Қазақстандағы пайыздық саясаттың мәні
1.2 Ақша – ... ... ... ... саясатты жүргізудің шетелдік тәжірибиесі
2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТЫ
2.1 Қазақстан Ұлттық Банкінің ақша – несие саясаты
2.2 Ақша – несие саясатының ... ... және оның ... ... ... ... 2004 – 2006 ... Қазақстандағы пайыздық саясатты талдау
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТТЫ ... ... ... ... ... ... аспектілері
3.2 Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдіру жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі өзі ... ... ... ... ... ... сол ... басқа да
мүдделендіру мөлшерін белгілейді. Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін
ақша нарығының жалпы жағдайына несие бойынша сұраныс пен ... ... ... ... ҚҰБ мүдделеңдіру мөлшерлемесі саясатын
мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге ... ... ... мөлшерлемесіне әрекет ету үшін пайдаланады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... ... көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту,
соның нәтижесінде ақша жиыны және ... ... ... ... ... ... Жоғары пайыз мөлшерлемесі, шын мәнісінде пайыз үшін
төлемдер өз кезегінде шығынның көлемін құрайды. Демек, жаңа ... ... ... немесе белгілі бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол
жеткізуге тиіс.
Жалпы, курстық жұмыстың ... ... ... үш ... ... ... ... пайдаланған әдебиеттер қамтып отыр.
Бірінші бөлімде Ұлттық банктің экономикадағы ролі, мәні және мақсаты
мен ... ... ... ... Ұлттық банктің пайыздық
саясаты, ақша – несие ... ... ... сонымен қатар
пайыздық саясатты жүргізудің шетелдік тәжірбиелеріне ... ... ... ... ақша – ... ... пайыздық саясатының
қажеттілігінің мәні, мазмұны ашылды. Ақша-несие саясаты — бұл айналыстағы
ақша массасын, ... ... ... ... ... өзгертуге
жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы болып
табылады. Сонымен қатар, ақша – несие саясатының субъектілері анықталды.
Екінші ... ... ақша – ... ... ... ... оны
жүргізудің жолдары және реттеуі қарастырылды, сонымен ... ақша – ... ... ... және оның салық - бюджет, валюта
саясаттарымен ... ... ... Осы ... ... пайыздық саясатына талдау жасалып, негізгі көрсеткіштеріне
баға берілді. Монетарлық ... ... ... ... оларды
жетілдіру жолдары қарастырылды.
Осы бөлімде Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі «банктердің
банкі», қызметінің маңыздылығы және ... ... ... ... ... және ... ... бағыттарына сипат берілді. Сонымен
қатар, Ұлттық банкінің екінші ... ... есеп ... ... қызметі қарастырылды. Және де ... ... ... 2006 – 2009 ... ... ақша ... ... берілді.
Үшінші бөлімде, Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... проблемалары мен оларды жетілдіру
жолдарына сипат берілді.
Яғни, Қазақстан ... ... ... ... ... ... және одан ... жолдарына сипат берлді.
Курстық жұмыстың жазылу ... және ... ... ... авторлардың оқулықтары, монографиялар, сондай-ақ газет –журналдар
беттеріндегі жарияланған ... ... ... ... ... ... отыр.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ
ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
1.1 Қазақстандағы пайыздық саясаттың мәні
Ақша мемлекет пайда болмастан көп ... ... енді және ... әр түрлі болатындығын білдірді. Бұл ... ... ... еді. ... ақша ... ... ретіндегі сапасын
біртіндеп жоғалтып, оның құнының баламасына көшті. Мемлекет өзінің каржы
қызметі саласында ... ... ... ... пайдаланды. Қазақстан
Республикасы өзінің төл теңгесін шығарғанға дейін кеңесетік (кейін
ресейлік) ... ... ... ... ұлттық валютасы 1993
жылғы 12 карашадағы Қазақстан ... ... ... ... ... ... 1993 жылдың 15 карашасынан бастап
енгізу көзделді.
Қазақстан Республикасының ақша ... ... ... ... ... ... 100 тиыннан тұрады.
Ережелерге сәйкес екінші деңгейдегі ... ... ... ... кедергісіз қолма-қол тиындарды кедергісіз қабыддау мен
операциялық кассаны ... ... ... занды және жеке тұлғалардан
тиындарды теңгеге, басқа да айналымдағы ақша ... ... ... ... акша ... ... ... шектеулі мерзімі белгіленбейді және ол ақша айналымынан толык шығып
қалғанша ... ... ... ... ақша ... ... пен
монеталардан тұрады. Банкнот пен монетаньщ көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... Банкі туралы» заңына сәйкес
Қазақстан ... ... ... ақшаны шығару, олардын айналысын
ұйымдастыру және айналыстан алуды тек қана ... ... ... ... эквивалентпен алу арқылы банкнот пен монеталарды банктерге сату
нысанында жүзеге асырады.
Қазіргі кезде Қазақстанда ... ақша ... ... [4, 78] ... ... мемлекет белгілеген ақша айналымы болып табылады. Ақша
айналымына қолма-қол және ... ... ақша ... жатады.
Жоғарыда айтқанымыздай, Қазақстан Республикасындағы ақшалардың бірден-
бір эмитенті ... ... ... Банкі болып табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі банкноттар мен монеталардың қажетті ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, қолдағы
ақшаны сақтау, жою және инкассациялау тәртібін белгілейді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... белгіленген құнымен Қазақстан Республикасының бүкіл
аумағында төлемдердің барлық түрлері ... ... банк ... және акша ... үшін ... ... олар ... барлық банктерінде шектеусіз ұсатылады және айырбасталады.
Қазақстан Ұлттық Банкі банкнот пен ... ... ... анықтайды, олардың жасалып шығары-луы, қолдағы ақшаны сақтау,
жою және инкассациялау тәртібін белгілейді. Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... ... орнекті кескіндемесі болуға тиіс. Банкноттар мен монеталардың аталған
сипаттамалары баспасөзде ... ... ... басқа ешкім Қазақстан Ұлттық Банкі шығарған
банкноттар мен ... ... деп ... алмайды.
Тозған және бүлінген, өзінің толык көлемінін кемінде жетпіс ... ... ... ... Банкі және Қазақстан
Республикасының банктері шектеусіз айырбастайды және ... ... ... мен ... ... міндетті емес.
Банкноттар мен тиындарды құқыққа қайшы жасап шығаруға, сондай-ақ
қолдағы ақшаны санкциясыз эмиссиясын іске асыруға ... ... ... заң актілеріне сәйкес қылмыстық және мүліктік жауаптылыққа
тартылады.
Ақша бірлігін ауыстыруға Қазақстан ... ... ... ... ... Президенті Қазақстан Республикасы ақша
бірлігінің колданылу тәртібін, мерзімін және шарттарын белгілейді.
ҚҰБ өзі ... ... ... ... қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін, сол сияқты басқа да мүдделендіру ... ... ... ... ... ақша ... ... жағдайына несие
бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция деңгейіне байланысты белгілейді. ҚҰБ
мүдделеңдіру мөлшерлемесі ... ... ... ... ... ... нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне әрекет ету үшін
пайдаланады.
ҚҰБ пайыз саясатының басты мақсаты — айналыстағы теңге деңгейін көтере
отырып, несиеге деген сұранысты ... ... ... ақша ... ... ... төмендетуді қамтамасыз ету болып табылады. Жоғары пайыз
мөлшерлемесі, шын мәнісінде пайыз үшін ... өз ... ... ... ... жаңа ... саясаты алдағы уақытта немесе белгілі
бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол жеткізуге ... ... ... тағы да бір ... ... ... валютасына деген артық сұранысты төмендету болып табылады. Өткенге
оралатын болсақ, теңгені енгізгеннен кейінгі жарты ... ... ... ... ... есебінен алыпсатарлық табысқа қол жеткізу
мүмкіндігінің салдарынан банктің ... ... ... ... валюталық нарыққа ауысып кетті. Теңгенің айырбас бағамы
анықталатын ... ... мен ... құны ... ... қатынастың
бұзылуы Ұлттық валютаның тұрақсыздығын одан сайын ... ... ... ... ... ақша ... ... барлық түрлеріне пайыз ... ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесінің шамасы ақшалай қаражаттарға деген
сұранысқа және ... ... ... ... ... ... мөлшерін реттеу арқылы республикамыздағы ақша жиынының
шамасына әсер ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік жасайды. Ресми пайыз мөлшерлемесінің деңгейі ... ... ... ... банк ... ақша ... ... жасау
шегіндегі негізгі бағыттарын сипаттайтын басты бір көрсеткішті білдіреді.
Ұлттық банктің ресми пайыздары, оның тікелей бақылауына ... ... ... ... сай ... ... белгілейтін
нарықтық пайыз мөлшерлемесіне жанама түрде ықпал етеді. Соның негізінде
сұраныс пен ұсынысқа байланысты ... ... ... ... ... ... ... банкаралық несиелер және ... ... ... ... ... мелшерлемелері жыл бойына Ұлттық банктің
мүдделендіру мөлшерлемесінің өзгеруіне байланысты ... ... ... ... өз кезегінде инвестициялау үшін әлуметтік
ресурс болып табылатын депозиттердің ... ... ... арттыра
түсті.
Ақша-несие - бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемін, сыйақы
мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк ... ... ... бағытталған
шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі
субъектісі — ... банк ... ... Ал ... ... ... ... реттеу объектілеріне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол
ақшасыз жиынының ... ... ... ... жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екі типі болады:
1) рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ... ... ... ...... деңгейлі банктердің
несиелік операциялар көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, ... ... ... ... бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты - несие беру ... ... ақша ... ... бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты сипатталады. ... ... ... ... ... ... ... инфляцияны төмендету және теңгенің
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша саясатының құралдарын төмендегідей топтастыруға болады. Ақырғы
мақсат:
а) экономиканың өсуі; ә) ... ... ... ... в) ... ... ... ... ақша жиыны; ә) ... ... ... ... ... ... лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу;
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі;
б) есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі; в) ашық ... ... және ... ... ... ... бар. ... тиімді пайдалану ақша нарығының дамуымен тығыз байланысты.
Нарықтық экономикада әсіресе алғашқы ... ... ... ... ... ... ... алғашқыларын ығыстырады.
Соңғы мақсаттар жалпы экономикалық саясаттың, сонымен қатар қазыналық,
валюталық, сыртқы сауда, құрылымдық және ... да ... ... ... саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бір бағыты ретінде
қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тікелей орталық банктің ... ... ... асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуде Ұлттық банк ақша-несие саясатын ... ... ақша ... ... ... ... ... көмегімен реттеледі:
- қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу;
- ҚҰБ-те (Қазақстан ... ... ... ең төменгі міндетті
резервтер нормасын белгілеу, оның ішінде ... ... ... ... және түрлеріне байланысты жіктеу;
- мемлекеттің бағалы қағаздарын ... алу және сату ... ... ... ... ... және ... несие беру;
- валюталық нарықтағы басқыншылық;
- кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен көлеміне ... ... ... ... ... есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесі.
1.2 Ақша – несие саясатының түрлері
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын ... ... ... ... болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты: Ұлттың ... яғни оның ... ... мен ... шетел валюталарына
қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді. Ақша-несие саясаты — бұл
айналыстағы ақша ... ... ... сыйақы (мүдделендіру)
мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк ... ... ... бағытталған
шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттық
банк болып ... Ал ... ... Ұлттық банк тарапынан реттеу
объектісіне экономикадағы қолма-қол және ... ақша ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының
екі типі болады:
1. Рестрикциялық ақша-несие саясаты;
2. Экспанцондық ақша-несие саясаты.
Рестрикциялық ақша-несие саясаты — ... ... ... ... ... ... және қатан шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесінің денгейін арттыруга бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциондық ... ...... беру ... ... ақша ... өсуіне бақылаудың, әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінін төмендеуімен байланысты ... ... ... ... ... ... бағыты:
инфляцияны төмендету және теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз ету. ... ... ... банк ... ... ... жүргізуде. Заңға
сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша-несие саясатының негізгі құралдарының
көмегімен реттеледі:
Сыйақы мөлшерлемелерін белгілеу;
- Ең ... ... ... ... белгілеу;
- Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сатуы бойынша ашық
нарықтағы ... ... ... және үкіметке несиелер беру;
- Валюталық нарыққа интервенциялау;
Кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың ... ... мен ... ... сандық шектеулер енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда аталған құралдардың ... іс ... ... ... ... ... ... мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін ... ... ... ресми
сыйақы мөлшерлемелерді белгілейді:
- ресми қайта қаржыландыру мәлшерлемесі;
- ресми есептік (дисконттъщ) мөлшерлемесі;
- РЕПО және кері РЕПО операииялары бойынша сыйакрі мвлшерлемесі;
- ... ... ... ... ... ... займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі — ақша ... ... ... ... ... пен ... инфляция және күтілетін инфляция
деңгейіне байланысты белгіленеді. Ұлттық ... заң ... ... актілері негізінде немесе ҚҰБ Басқармасының жеке қаулылары
бойынша жүргізілетін заем операциялары бойынша қолданылады.
Ресми есептік ... ... — ақша ... ... ... бойынша сұраныс пен ұсыныс көлеміне байланысты
белгіленеді және ... ... ... ... қайта есепке алу
операцияларында қолданылады. Ресми есептік (дисконттық) ... ... ... ... ... және ол айналыс мерзімі алты ... ... ... ... және кері РЕПО ... ... сыйақы мөлшерлемелері —
жылдың пайыздық, мөлшерлемелер, ішкі қаржы нарығының жағдайына ... және ... ... ... операциялар жүргізуде
қолданылады. РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесінен ауытқу ... ... ... ... ... ... РЕПО нарығындағы сыйақы
мөлшерлемелерді реттеу арқылы сыйақы ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі — Ұлттың ... ... ... олардың ҚҰБ-ғы корреспонденттік шоттары
бойынша есеп айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы ... бір ... ... ... крлданылады.
Күндізгі заемдар бойынша сыйақы мөлшерлемелері — Ұлттың банктің екінші
деңгейдегі ... ... ... ... ... корреспонденттік шоттары
бойынша төлем жүргізуге немесе ақшалай ... ... ... ... уақытша болмаған не жетіспеген жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... 1-кестемен
беруге болады.
1- Ұлттың банктің ресми сыйақы мөлшерлемелері
пайыздар, ... ... ... мөлшерлемесінің түрлері |2004 |2005 |2006 |
|1 ... ... |14 |9 |7,5 |
|2 ... (дисконттық) |12,5 |8 |8 |
|3 ... ... ... |20 |12 |9 |
|4 ... ... бойынша, | | | |
| ... ... | | | |
| ... |- |5 |5,5 |
| |1 жұма |6,5 |5 |5,5 |
| |2 жұма |5,5 |5,5 |5,5 ... мәліметтер ҚҰБ статистикалық бюллетенінен алынған №6(92) 2006 ж
Ескерту: РЕПО операциялары бойынша мөлшерлемелер 8.12.2006 ж. ... ... күн ... ... нарықтағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуде банктерге берілетін
несиелер көлемін реттеуде банктің өтімділік деңгейін реттеуде және олардың
міндеттемелері ... ... ... сол ... банктің салым
иелері мен акционерлерінің мүдделерін ... ... ... банк ... резервтік талаптар механизмін қолданады.
Резервтік талаптар, ашық, нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктерді ... ... ... ... біріне жатады. Қазақстан банк ... ... ... ... ... бір жағынан, сақтандыру институттарының жоқ
кезінде, коммерциялың банктердің депозиттерін сақтандыру қызметін, екінші
жағынан, экономикадағы ақшалай мультипликация процесін реттеу ... ... бұл ... 1993 жылы 1 ... ... ... және жеке ... қызметін реттеу туралы»
нұсқауға сәйкес міндетті резерв нормативі 18 — 20% мөлшерінде бекітілген
болатын. Қазіргі ... ол ... 6%-ды ... ... ... ... яғни Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты ... ... ... ... ... сол сияқты резервтеудің альтернативтік тәртібіне өтуге, яғни бұл
банктердің ... ... ... ... ... қаражаттар сомасын ең төменгі резервтер мөлшерінің төмен болмауын
сақтап отыруға тиістілігін білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде міндетті резервтердің өте жоғары ... ... ... қаржы делдалы ретіндегі тиімділігін нашарлатып, ал ең
төменгі резервтер нормасының ... ... ... экономикаға
құйылуына тосқауыл болатындығын көрсетеді.
1.3 Пайыздық ... ... ... ... пен Германияда міндетті резервтік нормалары біршама жоғары
деңгейде бекітілген. АҚШ-та ... ... ... ... шамасы мен түрлеріне байланысты болып келеді. Міндетті
резервтер ... ... ... ... ... ... және ... артық мөлшері федералды резервтік банктердің
АҚШ ақша нарығында маңызды процестерге байланысты операциялардың басты ... ... ... банк ... ... ... негізі
коммерциялың банктердің қызметіне бақылау жасауды білдіреді. ... ... ... банктердің несиелеу қабілетіне әсер
ететін ... ... ... ... басқару Кеңесінің басты құралы
болып табылады. Резервтеудің басты мақсаты банк несиесінің ... ... ... Дәл ... ... ... ... несиесіне жасалатын бақылау құралы және экономиканы тұрақтандыру
барысында бұл резервтер салым иелерінің мүдделерін қорғау құралы болып
табылады ... ... Р. ... ... Л. ... ... жүйе ... құлдырау кезеңінде міндетті
резервтердің іскерлік белсенділігін арттыру және ... үшін ... ... жиі ... ... банк екінші деңгейдегі банктер үшін, олардың пруденциалдың
нормативтерді орындауына байланысты ең төменгі резервтік талаптарды ... ... ... екі тәсіл қолданады:
1. Міндетті резервтер;
2. Резервтеудің альтернативтік тәртібі.
Резервтік талаптарды орындайтын банктерге Ұлттық, банк орташа айлық,
қайта ... ... 50% ... ... ... ал ... ... валютадағы резервтік талаптар бойынша
Лондондағы депозиттер ... (LIVID) бір ... ... орташа
өлшемді мөлшерлемесінің 50% көлемінде пайыз төленді.
2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ... ... ... Ұлттық Банкінің ақша – несие саясаты
Осы бөлімде Қазақстан Республикасының ... ... ақша – ... шолу ... 1993 жылы 13 сәуірде Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Кеңесінің оныншы сессиясында ... ... ... ... ... ... Заңы ... ол Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... ... принципін, құқықтык
мәртебесі мен өкілеттігін, оның банк жүйесіңдегі рөлі мен ... ... ... өзара қарым-қатынасын айкындап берді. Заң
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... салым салушылардың мүддесі мен мемлекеттік несие саясатын
жүзеге асыруды қамтамасыз етуде кепілдікті қарастырды. Заң ... ... ... ... ... ақша ... несие, банктік есеп
айырысуларды ұйымдастыру және валюталық қатынастар саласында мемлекеттің
саясатын ... мен ... ... ... ... ... мен ... несиелік, есеп айырысу мекемелерінің, сондай-ақ валютаны
сатып алу, сату және айырбастау ... ... ... ... клиенттерінің мүдделерін қорғау, банктік және басқа ... ... ... ... жасау негізінде оны сақтауға
бақылау жасау; Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатын жүзеге асыру
саласында мүдделерін ... жылы 15 ... ... Республикасында ұлттық валютаның
енгізілуіне байланысты Қазақстанның Ұлттық Банкіне ақша-несие жүйесінің
жұмыс ... ... оның ... және ... ... ... принциптерді енгізу, банктердің қызметін
реттеудін жүйесін бекіту міндеттері ... ... ... ...... теңгенің ішкі және сыртқы тұрақтылығын
қамтамасыз ету — мемлекеттің орталык банкісі — Қазақстан ... ... ... ... айналды.
Орталық банктердің тиімді қызметі ұлтгық дәстүр ... ... мен ... ... көп ... ... 1995 жылғы 30
наурызда шыққан Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші ... ... ... ... ... ... Кдзақстан
Республикасы Ұлттық Банкінін міндеттерін, қызмет принципін, құқықтық
мәртебесі мен өкілеттіктерін, оның ... банк ... рөлі ... ... ... 1995 жылы 30 ... ... жаңа Конституциясының
кабыдануына байланысты заңнамаға бірнеше рет өзгерістер мен ... ... ... деңгейде ұстап, ұлттық валютанын
тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан ... ... ... жүзеге асырады. Қазақстан Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының
мемлекеттік ақша-несие саясатын айқындайтын және жүзеге асыратын бірден-бір
орган болып табылады. ... ... ... ақша-несие саясатын бағалардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырады.
Ақша-несие саясаты:
- қайта қаржыландырудың ресми ставкасын;
- ... ... ... ... бойынша сыйақы
ставкаларының деңгейлерін;
- ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін;
- ерекше жағдайларда, операциялардың жекелеген түрлерінің ... ... ... сандық шектеулерді белгілеу жолымен жүзеге асырылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі қайта қаржыландырудың ресми ставкасына сәйкес
коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... ставкасы ақша-несие саясатының негізгі
операциялары үшін сыйақы ... ... ... ... ... ... ... қайта каржыландырудын ресми ставкасын ақша нарығының
жалпы жай-күйіне, қарыздар ... ... пен ... инфляция деңгейіне
және инфляциялык болжауларға қарай белгілейді.
Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие ... ... ... ... нарығында сыйақының нарықтык ставкаларына әсер ету максатында ақша-
несие саясатының ... ... ... сыйакының ставкасын
белгілейді.
Резервтік талаптар нормативі банктер алдындағы міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... және
40 проценттен артық емес мөлшерде белгіленеді.
Қазақстан Ұлттық Банкі айырықша жағдайларда міндеттемелердің есуіне
резервтік талаптар ... ... Ең ... резервтік талаптардыц
нормативтерін әзгерту осындай шешім қабылданған ... ... бір ... колданысқа енгізілмейді.
Ең төменгі резервтік талаптардың нормативтері бұзылған ... ... заң ... ... ... ... белгілеген мөлшерде
айыппұл салынып, ендіріліп алынады.
Қазақстан Ұлттық Банкі банк кызметін тоқтатқан кезде бір апта мерзім
ішінде банкке Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... сандық шектеуді айырықша жағдайларда
ғана белгілейді. ... ... ... тіке ... ... ... мен мәмілелердің жекелеген түрлері бойынша ставкалардың ... ... ... ... шектеу, сыйақының (мүлденің)
ставкасын ұстап тұру, жекелеген салалардың дамуын ынталандыру немесе тежеу
максатында несиенін накты түрлерін ... ... ... ... ... ... ... шектеуді ақша-несиемен реттеудің
жанама әдістерімен инфляциялык процестерді тоқтату мүмкін болмаған жағдайда
қолдануға құқылы.
Ақша-несие ... іске ... ... ... Ұлттық Банкі
мынадай операция түрлерін жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталықинтервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... шығару;
5) Мемлекеттік және басқа да бағалы кағаздарды сатып алу және сату, оның
ішінде кері сатып алу ... ... ... ... ... алу;
7) Қазақстан Ұлттық Банкі Басқармасынын шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... қабылданған бағдарларына
сәйкес банктердін карыз алуының жалпы көлемін реттейді.
Банктерге берілетін карыздарды беру мен өтеу ... ... ... және ... ... ... ... айқындайды.
Қазақстан Ұлттық Банкі қарыздарды өтімділігі жоғары және ... ... және ... ... ... ете отырып та,
қамтамасыз етпей де бір жылдан ... ... ... Бұл мерзімді
Қазақстан Ұлттық Банкінің Басқармасы ұзартуы мүмкін. Бұл орайда ... ... ... инстанциядағы қарыз беруші ретінде банктерге қарыздарды
Қазақстан Ұлттық Банкінің Басқармасы белгілеген тәртіппен, шарттарда ... ... ... ... Банкінің нормативтік қүқыктык актілерінде көзделген
мүлік Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... қамтамасыз ету үшін кепіл заты бола алады.
Депозиттерді тарту мен өтеу ... ... ... ... лимиттерін Қазақстан Ұлттық Банкі айкын-дайды. Қазақстан Ұлттық Банкі
Ұлттық валютамен де, шетел валютасымен де депөзиттер ... ... ... ... ... ... мақсатында қысқа мерзімді
ноталарды ұлттық та, шетелдік те валюталарда шығаруға құқылы.
Қысқа мерзімді ноталарды шығару, орналастыру, айналысқа ... ... ... мен ... ... Ұлттық Банкі айкындайды. Қазақстан
Ұлттық банкінің қысқа мерзімді нотасы - ... ... ... ... ... ... және өзге де ... қағаздарды сатып алу және сатуды
Қазақстан Ұлттық Банкі жалпы ақша-несие саясаты шеңберінде жүзеге асырады.
Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... және Қазақстан Ұлттық Банкінің коммерциялык вексельдерді ... ... ... үшін ... ... ... Ұлттық Банкінің валюталык интервенциясы жалпы ақша-несие
шеңберінде жүргізіледі. ... ... ... Қазақстан Ұлттық
Банкі кез келген банктер мен валюталық биржалар арқылы кез ... ... ... ... ... ... реттеу саласындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
құзыреті «Қазақстан Республикасындағы валюталык ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында банктерге несие беру тәрізді ақша-несие саясатының құралын да
пайдалануға құқылы.
Банктерге несие ... ... ... ... мерзімі мен лимитін
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі айкындайды. Қазақстан банкі несие
берудің соңғы сатысының несие берушісі ... ... ... ... шетелдік валюталармен, Қазақстан Ұлттық Банктің Ережесімен белгіленген
тәртіпте және ... ... етіп те, ... ... де ... Ақша – ... ... табыстау механизімі және оның салық-
бюджет, валюта саясаттарымен ... ... өте ... ... ... тұрады. Жалпы
саясаттың тиімділігі әр ... ... ... ... ... төрт түрлі табыстау механизмін қарастыруға болады:
1) Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ... ... ... Ақша ... ... мөлшерлемесінің өзгеруі;
3) Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына байланысты жиынтық ... ... ... ... ... ... ... байланысты өнім көлемінің өзгерісі.
Ақша ұсынысының өзгерісі мен жиынтық ұсыныс реакциясының арасыңца тағы
екі аралық ... ... осы ... ... ... көп ... етеді.
Нарықтық пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық ... ... ... ... ... ... ал ... Орталық банктің ақша саясатын кеңейтуінің салдары. Мұндай
саясаттың салдары ретінде активтің басқа түрлерін ... алу, ... ... ... ... ... ... нарығының реакциясы қисығының тікшелеу болуынан ақшаға сұраныстың
сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз ... ... ... ... онда ақша ... өсуіне, пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі
әсер етеді. Және керісінше, ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне
әлсіз әсер етсе, онда ақша ... өсуі ... ... ... алып ... ... ... мөлшерлемесінің өзгерісіне байланысты жиынтық
сұранысты түзету болады. ... ... ... ... ... әсер етеді деп есептеледі. Егерде ақша нарығында
пайыз мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ, онда ... ... ... ... ... ... жағдайлар тұрақты болса, онда осы шарттан жиынтық табыстың
мультипликаторлык мәнінің кеңейуі пайда ... ... ... ... байланысты ақша саясатының
төмендеуі немесе мүлдем нәтижесіз болуы мүмкін.
Мысалы, ақша нарығында ... ... ... өзгерісі немесе
пайыз мөлшерлемесіне жиынтық сұраныс реакциясының болмауы, онім көлемі ... ... ... ... ... Мүңдай құбылыс нарықтық
экономикаға көшіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша ... ... ... сапалы жұмысынан басқа да қиындықтар кездеседі.
Орталық банктің пайыз мөлшерлемесін ... ... өр ... ... ете ... ... да ... банк пайыз мелшерлемесін бір
тұрақты деңгейде ... тұру ... ... ... ... ... өнім ... әсер етеді. Егер экономикада өрлеу
болса және жалпы ... өнім ... оңда ... ... сұраныс өседі.
Нақты ЖҮӨ ақшаға сұраныстың бір параметрі:
[2,59] (2)
Ақша ... ... ... пайыз мөлшерлемесі өседі,
демек ақша ұсынысын бұрынғы ... ... ... үшін, Орталық банк ақша
ұсынысын өсіруі қажет. Мұндай жағдай ЖҮӨ өсуін қосымша ынталандырады және
инфляцияның ... ... ... ... және ақшаға сұраныстың азаюы жағдайында Орталық
банк пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... ақша ... ... Бірақ мүндай жағдай жиынтық сұранысты төмендетіп, экономикадағы
құлдырауды шиеленістіре түседі.
Ақша-несие ... ... ... де ... жөн. Мысалы, егерде
Орталық банк ақша ұсынысын өсіру қажет деп есептесе, онда ол құнды қағаздар
нарығынан облигация сатып алу арқылы ақша ... ... ... ... ... ... қатар пайыз мөлшерлемесі төмендей бастайды. Бұл жағдай
екі коэффициентке әсер етуі мүмкін (сг және гг.). ... ... бір ... ... ... айналдыра алады, онда [3,43]
(3) өседі, банктер артық резервтерщ осіреді, ол [4,112] ... ... ... ақша мультипликаторы төмендейді, бұл жағдай
ақша жиынын кеңейту тенденциясының төмендеуіне әсер ... ... ... ... ... ие бола ... (шешім
қабылданғаннан бастап, нәтижеге дейін), өйткені экономикадағы инвестициялық
белсенділік ... ... ... мөлшерлемесі тербелістері ЖҮӨ
көлеміне әсер етеді, мұндай құбылыстар ұзаққа созылады.
Ақша-несие саясатының қазіргі кезеңдегі ... ... ... деген сенімділікпен тығыз байланысты.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен
тығыз ... ... банк ... айналым курсын ұстап тұруды көздесе, онда
дербес, тәуелсіз ішкі ақша саясаты болуы мүмкін емес, ... ... ... ... ... ... ... көбеюі және
азаюы экономикадағы ақша жиынының өзгеруіне әкеледі. (Мысалы валюта ... ... ақша ... ... ... және ақша
саясаттарын бір-біріне сәйкес келтіру белгілі қиындықтарды тудырады. Егер
мемлекет экономиканы мемлекеттік шығындарды ... ... ... ... ... ... ақша саясатымен байланысты болады.
Қазыналық саясаттың нәтижесінде бюджетте тапшылық болса, онда мұндай
жағдайда тиімді, тұрақты ... ... ... 2004 – 2006 ... ... ... саясатты талдау
Ұлттың банк ақша-несие саясатының бағыттарын бір жылға анықтап келсе,
2002 жылдан бастап, алдағы үш жылға ... ала ... ... ... әр жыл ... сайын өзгерістерді ескеріп, оған ... банк пен ... ... ... ... Мүндағы негізгі мақсат біртіндеп
инфляциялың таргеттеу принципіне өту, яғни ақша ... мен ... ... ... ... ... бойынша мақсатты
керсеткіштерге көшу.
Осындай ақша-несие саясаты қана Ұлттық, банктің ... ... ... толық жауап береді және сонымен қатар жүргізілетін
ақша-несие саясатына деген рыноктың ... ... ... ... Басқа елдердің тәжірибесі көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... бола алады:
бюджеттің тұрақты жағдайы, макроэкономикалың тұрактылықты кепілдендіру,
қаржы жүйесінің тұрақтылығы, Орталық, ... ... ... банктің
құралдары мен инфляция арасындағы өзара байланысты түсіну, ақпараттың
ашықтығы.
Ақша-несие саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, ... ... ... ... әрі ... ... және банк ... түсуіне, экономиканың нақты секторын банктердің несиелеуін әрі қарай
өсіру үшін ... ... ... ... ... ... ... туғызады.
2004 - 2006 жылға арналған ... ... ... ... 2-кестеде беріледі (Қосымша А).
2-кестеден көріп отырғанымыздай, 2004 — 2006 жылға ар-налған ... ... ... мақсаты — 2004 — 2005 жылдары орта жылдық инфляцияны
4—6% және 2006 жылы 3—5% шегінде ұстау.
Инфляциялың таргеттеу ... ... ... ... ... ... ... операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу ... ... 2004 жылы ... ... ... ... (онық ішінде, РЕПО және ... алу ... ... ... ... үшін шаралар қолданбақ.
Бұл өз кезегінде 2005 — 2006 ... ... ... ... ... дайындық үшін қызмет етеді.
2004 жылы ... ... ... ... бірінші кезекте капиталдың сыртқа шығуы мен ішке ... ... ... мен ... ... ... яғни ... қозғалысымен байланысты операциялар үшін лицензиялауды алып
тастауды ... ... ... жалғасын табуда. Жалпы ... ... ... үш ... ... 2 ... ... жылы бастау көзделуде. Либерализациялау бағдарламасы толығымен
01.01.2008 жылы аяқталады деп күтілуде.
Осы жылы ... банк ... ... ... ... ... ... жүйесін» енгізу жұмыстарын қолға алуда.
Банк секторы саласында ... банк ... ... ... ендіру
және ағымдағы қадағалау қызметін, оның ішінде жиынтық қадағалауды ... ... ... ... жеке ... салымдарын
міндетті түрде ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) жүйесін жетілдіруде. ... 1 ... ... тек осы ... мүше ... ғана ... және ... зейнетақы қорларының активтерін тартатындығы
туралы айтады.
Ұлттың банк 2004 жылы ... ... ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар, ипотекалық несиелер тәуекелін сақтандыру
компаниясын құру да жоспарда бар.
2004 — 2006 ... ... банк ... ... ... ... ... отыр.
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ПАЙЫЗДЫҚ САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ІС-
ШАРАЛАРЫ
3.1 Экономиканы ақша-несиелік реттеудің кейбір аспектілері
Ақша-несие саясаты елден макроэкономикалық ... қол ... ... өсу үшін ... ... ... ... экономикалық саясатының маңызды құрамдас бөлімдерінің бірі
болып табылады. Ақша-несие саясаты - бұл ақша ... ... ... ... ... саласында пайдаланылатын өзара байланысты шаралар
жиынтығы.
Қазіргі жағдайдағы қазақстандық экономикада ақша-несиелік реттеу
сұрақтарының өзектілігі ... бір ... ... ... жасау
кезінде талдау және болжау әдістерін, ... ... оны іске ... ... қажеттіліктерімен анықталады.
Ұлттық банктің пайыздық саясаты нарықта сапалы параметрді белгілеу
жолымен ақша айналысын реттеудің маңызды құралы қызметін атқарады. ... ... ... арқылы ақша айналымына тез және адекваттық әсер етуге
қол жеткізуге болады. Ұлттық банктің ... ... әсер ету ... ... ... ... қызметін қамтамасыз етеді.
Несие бойынша сыйақы ставкалары ақша-несие саясатын бір құралы ретінде
нарықтық сыйақы ставкаларына әсер ету үшін ... Осы ... ... банкісінің белгілеген қайта қаржыландырудың ресми
ставкаларынан және оның іске ... ... ... тағы ... ... тұрады. Ресми сыйақы ставкалары несие бойынша сұраныс
пен ұсыныстан құралатын нарықтың ... ... ... ... Қазіргі кезде ресми сыйақы ставкаларының ... ... ... ... Қазақстанның экономикасын және қаржысын
сауықтырудың кепілі деп жиі айтылатынын атап ... жөн. ... ... ... ставка инфляцияға қарсы қызметті орындауға қабілетті,
себебі ол жинақтарды ынталандыру нәтижесінде пайда ... ... және ... ... ... ... ... шектейді.
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформалар жылдарында қайта
қаржыландыру ... ... ... болды. Тек 1994 жылдың екінші
жартысынан бастап қана Ұлттық банк жанжақты сынға қарамастан ... ... ... ... ... ставкасын 270 % -тен 300 %-ке
дейін жоғарылату есебінен сұраныс инфляциясы төмендетілді, содан кейін бір
айдан соң 340%-ке жоғарлатылды. Ставкалардың ... мәні және оның ... ... ... ... ... ... Осындай
өзгерістердің нәтижесінде валюталык операциялар бойынша табыстылық пен
салыстырғанда несиелік операциялар ... ... ... Соның нәтижесінде шетел валюталарына деген сұраныс пен валюта
бағамының ... ... ... ... қаржыландырудың жоғарғы
ставкасын ұзақ мерзімге ұстап отыру тиімді ... ... және ... ставкасын 340% деп белгілеген кезден соң бір айдан кейін, яғни
қыркүйек айынан бастап Ұлттық банк жылдың соңына дейін оның ... ... ... төмендетті. Осындай шараны инфляция деңгейінің төмендеуі және
айырбас бағамының ... ... ... іске асыру мүмкіндігі туды.
1995 жылы қайта қаржыландыру ставкасын одан әрі қарай 45% ке ... осы ... ... ... оның ... 52,5% ке дейін жоғарлатуға
өтті, соның нәтижесінде инфляция деңгейі ... ... ... ... қазыналық міндеттемелері, Ұлттық банктің ноталарының және
банкаралық несиелер бойынша пайыздық ставкалардың ... ... ... ... ... ... 1994-1995 жылдары аралығында нақты нарықтық
пайыздық ставкалар оң нәтиже, ал валюталық спекулятивті операциялар бойынша
табыстылық теріс ... ... жылы ҚҰБ ... ... ставканы белгілеуді жалғастырды. Тек
қана 1996 жылдың ішінде қайта қаржыландыру ставкасы он рет ... ... ... салыстырғанда 24 пунктке, ... ... ... ... 31 ... ... ... ставкалардың пөзитивтілігін анықтайық. Дәстүрлі
анықтамаға ... ол ... ... ескеретін нарықтық пайыздық ставканы
білдіреді.
Яғни, [5,56] (5)
мұндағы, позитивті пайыздық ставка
- бұрын болған пайыздық ... ... ... ... ... ... және ... табыс мөлшерінен
басқа.пайыздық став-кара несиенің капиталдану құнын сақтау ... ... ... ... ... сақтаудың пайыздық схемасының
альтернативті әдістемесі болатынын атап еткен жөн. Бұл жағдайда берілген
ссудалардан түсетін табысты көбейту міндеті екіге ... ... ... ... ... ...... алу. Осындай әдістеме пайыздық
схема кезіндегі кездесетін мәселелерден аулақ болуға ... ... ... бірге, схема бойынша пайыздарды алу индекс есебін
көрсететін индекстеуге ... ... ... ... ... индекстеу кезектілік тәртіппен іске асырылады және соған байланысты
біле тұра уақыттық интервалдың пайда ... ... Бұл ... нақтылық
жоғарылайды, бірақ интервалдың әсерінен схема тиімділігі төмендейді, яғни
төлеу уақыты басталғанша, ... оған ... ... бір ... ... ... ескере отырып ставканы анықтауға негізделген
пайыздық схема кезінде нақтылық төмен болады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... арқылы кредитор немесе оны
артық бағалау арқылы қарыз алушы үтылады. Индекстік әдіс арқылы мәселелерді
жартылай шешу уақыттық интервалды ... ... ... ... ... ... ... саясаттың бір міндеті оптималды
пайыздық ставканы іздестіру болуы мүмкін. Яғни бұл ... ... ... ... және бір уақытта ставкалардың кері әсер етуінен
экономиканы қорғауға мүмкіндік ... ... деп ... ... ... іске асырылуын қайта қаржыландыру ставкаларының мөлшерінің
өзгеруін мысалға ала отырып қарастырайық. Егер ... ... ... ... несиелік патенциалын азайту болса, онда ол қайта
қаржыландыру ставкасын жоғарлатады. Ұлттық банк алға ... ... ... үшін ақша ... тағы ... әдістер мен де әсер етуі қажет ... ... ... ... жоғарлату жолымен және т.б.). Қайта
қаржыландыру ... ... ... ... ... үшін ... ... яғни бұл жағдай елдегі несие ... ... ... ... ірі ... ... ... банктің пайыздық
ставкаларды жоғарлатуына қарамастан өздеріне неғүрлым көп ... ... ... ... маржаларын төмендетуге мүмкіндіктері болады.
Коммерциялық банктерді қаржыландырудың альтернативті әдісі орталық банкте
вексельдерді қайта есепке алу ... ... Осы ... ... ... кезінде кепіл талап етілмейді, ал гарант ретінде вексель беруші
болады.
Сонымен бірге, ... ... ... алу ... ... ... ... көрсету құралы ретінде де көрінетінің атап ... ... ... барлық вексельдер қайта есепке алына бермейді, тек
вексельдік несиелерді алуға құқығы бар бірінші сыныпты эмитенттер ... ... ғана ... қайта есепке алынады. Мысалы,
соңғы екі жылда Қазақстанда тек екі кәсіпорын ғана "Казатомпром" ... ... ... вексельді қайта қаржыландыру жүйесі бойынша несиелер
алған. Осыған байланысты, ҚРҰБ-ң есептік ставкасы ақша-несие саясатының
оперативті құралы және ақша-несие ... ... ... ... ... ... отыр.
Сонымен қатар, вексельдік қайта қаржыландыру жүйесінің дамымауы ҚРҰБ-ң
2002-2004 жылдар аралығындағы өзінің ... ... ... анықталған
инфляциялық реттеу саясатына өту кезінде қиыншылықтар тудыруда. Соның
әсерінен ақша-несиелік ... ... ... жоқ ... ... ... ... ірі және орта кәсіпорындарда
қайта қаржыландыру қаражаттарының ерекше тапшылығы ... Бұл ... ... ... тұрақтылығы және несиелік қабілеттілігі
туралы ақпараттардың жоқтылығымен байланысты.
Біздің көзқарасымыз ... ... ... ... жақсы
дамуының кепілі Орталық банк жүйесінде экономиканың нақты секторындағы
кәсіпорындар мониторингін тиімді ұйымдастыру ... ... бұл ... ... елдердің Орталык, банктерінің
қызметтерінің негізгі бағыттарының бірі болып танылған. ҚРҰБ-де ... ... ... жағдайының мониторинг жүйесін ... ... ... және ... ... ... тәжірибелері
ескерілді.
Орталық банктің есептік ставкаларының өзгеруі ақша нарығындағы жағдайларды
ғана өзгертіп қоймай, ... ... ... ... нарығына да әсер етеді.
Орталық банктің есептік ставкасының өсуі ақша ... ... ... ... ставкалардың жоғарылауына негізделеді.
Бұл құнды қағаздарға деген сұранысты азайтады және олардың ұсынысын
көбгайтеді. Құнды қағаздарға деген ... ... ... да ... олар үшін ... ... тиімді болып саналады.
Сөйтіп, Орталық банктің есептік және қайта ... ... ... қағаздардың нарықтық құнын төмендетеді. Ал Орталық банктің
есептік ставкаларының төмендеуі, керісінше, несиелер мен ... ... ... ... ... қарастырылған жағдайларға кері процестерді
тудырады. Құнды қағаздарға сұраныс әседі, ұсыныс азаяды, ... ... ... құны ... ... ... ... жетілдіру жолдары
Әлемдік тәжірибеде Орталық банктің және коммерциялық банктердің
несиелері арасында тұрақты өзара ... ... ... ... елдер бойынша ерекшелінеді, мысалы Германияда ... ... ... ... ... ставкалардың ең жоғарғы шегін
белгілейді, ал Франция мен Италияда ең төменгі шегі белгіленеді.
Орталық ... ... ... ... көзі болып табылады, соған
сәйкес пайыздық саясаттың әсер етуі жалпы экономикаға ... ... ... осы ... ... банктік жүйені реформалау
кезінде ереқше танымал болды, ... ... ... ... ... түру үшін ... ... ал ашық нарықтағы
операциялар дамымады.
Ал қазіргі кезде ақша-несие ... ... ... ставка деңгейлерін
бақылау сақталуда, бірақ осы құралдың мәні біртіндеп азайып келеді. Бірақ,
пайыздық саясаттан толық бас ... ... ... ... осы ... қарсы тиімділігінің маңыздылығы зор. Мысалы, АҚШ ресми
ставкаларды белгілеуден бас ... ... бірі ... ... ... Швеция елдерінде ресми пайыздық ставка инфляцияға қарсы реттеу
құралы және ұлттық валюта бағамын реттеуші ретінде ... ... ... ... ... әсер ету шараларына көшу
тенденциясы байқалуда. Бірақ, көптеген жағдайларда пайыздық ... ... ... ... ... әсер ... әдістер арқылы
ставкаларды тікелей белгілеуді ауыстыруды болжайды.
Нарықты экономикасы ... ... ... ... жеткілікті мөлшерде көп тәжірибе жинақталған. Бірақ осы салада
басқа елдердің тәжірибесін ... ... ... ... ... ... ... реттеудің мақсаттары мен әдістерін
таңдау кезінде экономиканың дамуының нақты тарихи жағдайын ескеру қажет.
Ақша-кредит саясатын iске асыру мақсатында Қазақстан ... ... ... түрлерiн жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталарын шығару;
5) мемлекеттiк және басқа да ... ... ... алу және ... ... керi ... алу ... коммерциялық вексельдердi қайта есепке алу;
7) Қазақстан Ұлттық Банкi Басқармасының ... ... ... да
операциялар.
Қазақстан Ұлттық Банкi қайта ... ... ... ... ... ... ... бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция
деңгейiне және инфляциялық болжалдарға қарай белгiлейдi.
Мемлекеттiк және басқа да ... ... ... алу мен ... ... Банкi жалпы ақша-кредит саясаты шеңберiнде ... ... ... ... ... ... ... қаржы рыногындағы рыноктық сыйақы ставкаларына әсер ... ... ... ... ... ... сыйақы
ставкаларын белгiлейдi.
Қазақстан Ұлттық Банкi ақша-кредит саясатының қабылданған бағдарларына
сәйкес банктердiң қарыз ... ... ... ... ... ... беру мен өтеу тәртiбiн, талаптарын,
түрлерiн, мерзiмдерiн және лимиттерiн Қазақстан Ұлттық Банкi айқындайды.
Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясатты ... ... ... ... ... ... қарсы саясаттың басты элементі - қаржыны сауықтыру мен
халық шаруашылығы экономикасын тұрақтандыру, ... және ... ... ... қысқарту болып табылады. Бұған халық тұтынатын
тауарлаға бағаны көтеру жолымен емес, интенсификация ... ... ... ... ... қол жеткізіледі. Шетел несиелерін
солай пайдаланған маңызды, оларды тезірек иесіне қайтарып, сөйтіп аса ... ... ... ғалымдарының пайымдауынша, Қазақстандағы аса пайдалы
салаларға — түсті ... ауыл ... ... өндеу өнеркәсібі,
жеңіл өнеркәсіп және туризм жатады. Сондықтанда осы салалар басымдылықлен
дамуы қажет. Сырткы саудамен ... ... ... ... ... ... көшіру керек. Бір сөзбен айтар болсақ, тұрғындардың
өмір денгейіне әсер ететін инфляцияның келеңсіздігін төмендету үшін шаралар
жүйесін іске ... ... ... ... ... келе ... ой-тұжырымдамалар
жасауға болады.
Жалпы, курстық жұмыстың жазылу құрамы кіріспе, үш бөлім, ... ... ... ... әдебиеттер қамтып отыр.
Бірінші бөлімде Ұлттық банктің экономикадағы ролі, мәні және мақсаты
мен қажеттілігі ... ... ... ... ... пайыздық
саясаты, ақша – несие саясатының түрлері ... ... ... ... жүргізудің шетелдік тәжірбиелеріне сипат берілді.
Осы бөлімде мемлекеттің ақша – несие саясатында ... ... ... ... ... ... саясаты — бұл айналыстағы
ақша массасын, несие көлемін, ... ... ... ... банк ... қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы болып
табылады. Сонымен қатар, ақша – несие саясатының субъектілері анықталды.
Екінші бөлімде, ҚҰБ-нің ақша – ... ... ... ... ... жолдары және реттеуі қарастырылды, сонымен қатар, ақша – несие
саясатының табыстау механизімі және оның ... - ... ... ... ... ... Осы бөлімде Қазақстан
Республикасының пайыздық саясатына талдау жасалып, негізгі көрсеткіштеріне
баға берілді. ... ... ... ... ... оларды
жетілдіру жолдары қарастырылды.
Осы бөлімде Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі «банктердің
банкі», қызметінің маңыздылығы және ... ... ... ... ... және ... жүргізу бағыттарына сипат берілді. Сонымен
қатар, Ұлттық ... ... ... ... есеп ... ... қызметі қарастырылды. Және де ... ... ... 2006 – 2009 ... арналған ақша несие
саясатына сипаттама берілді.
Үшінші бөлімде, Қазақстан ... ... ... ... ... негізіг проблемалары мен оларды жетілдіру
жолдарына сипат берілді.
Яғни, Қазақстан Республикасының пайыздық саясатының қазіргі кездегі
қиыншылықтары анықталды және одан ... ... ... ... ... жазылу барысында және тақырыптың мазмұнын ашуда
белгілі авторлардың оқулықтары, монографиялар, ... ... ... ... ... ... ... статистикалық
көрсеткіштер жан-жақты пайдаланылып отыр.
Пайдаланылған әдебиеттердің негізінде маңызды мәліметтерге ... ... ... ... тақырыбын ашуда қарастырылған сұрақтардың
негізде жоғарыда айтылғандарға қысқаша ... ... ... ҚҰБ ... саясатының басты мақсаты — айналыстағы теңге
деңгейін көтере отырып, несиеге деген сұранысты ... ... ақша ... және ... ... ... ету болып табылады. Жоғары пайыз
мөлшерлемесі, шын ... ... үшін ... ... ... ... ... Демек, жаңа пайыз
саясаты ... ... ... белгілі бір уақыт
аралығында өзінің нәтижелеріне қол жеткізуге тиіс.
2. Ақшаға сұраныс пайыз ... ... ... ... онда ақша ... өсуіне, пайыз
мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі әсер етеді. Ақшаның
құнсыздануын төменді ... ... ... ... ... ету ... Қазақстан Ұлттық
банкі ақша несие саясатын ... ... ... ... ... ... ... ақша
несие саясатын айқындайтын және жүзеге асыратын бірден
бір орган болып табылады. ... ... ... ақша
несие саясатын бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңның 8
– бабына сәйкес Қазақстанның Ұлттық банкі айналыстағы
ақша массасы ... ... ... ... қағаздар
эмиссиясын жасайды. Қазақстанның Ұлттық банкі эмиссиясын
жасайтын бағалы ... ... ... ... ... және олар бойынша жауаптылықты Қазақстанның
Ұлттық банкі көтереді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... 1993. 13 ... ... ... ... 1997 жылы 13 карашадағы
Жарлығымен 15 караша Ұлттық валюта - ... ... ... каржы саласы кызметкерлерінің кәсіби ... ... (ҚР ... 1997. №49. 454-бап.)
3. Қазақстан Республикасы ... Банк ... 2001 жылы ... ... колма-кол ақша белгісі — тиын акща айналымынан
алынды. (Қараныз: Егемен Қазакстан. 2001. 29 наурыз).
4. Ақша айналымы ... ... ... ... және ... ... ақшаның жүзеге асуының ұйымдастыру нысаны болып
табылады. Қараңыз: ... А.И. ... ... Республики
Казахстан. Алматы: Жеті жарғы, 1955.
5. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы. 30.08.1995.
6. Ақша, несие, ... Ғ.С. ... ... ред. — ... ... ... С.Б. ... банктердің операциялары. — Алматы: Қазақ
университеті, 2002
8. Деньги, ... ... / Под ред. ... О.И. - М.: ... ... ... ... дело /Под ред. Лаврушина О.И. — М.: Финансы и статистика,
1998.
10. Банки и банковские операции в ... / Под ред. ... М.Х. - ... ... О.М. и др. Коммерческие банки и их операции. — М.: ... ... ... ... и ... на ... ... бумаг. Учебное пособие. —
Алматы: Ирбис, 2000.
13. Гвоздев Б.З. Факторинг. — М.: Ассоциация авторов и ... ... ... ... ... банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың жалпы ред. — ... ... ... ... ... / Под ред. Лаврушина О.И. — М.: Финансы и
статистика, 1999.
16. Шеденов О. Жалпы ... ... ... ... 2005. – 680 ... Финансы. Денежное обращение. Кредит / Под.ред. Дробозиной Л.А. – М.:
Финансы, ЮНИТИ, 2001.
18. Қазақстан Республикасының 2010 ... ... ... ... ... - 2002 ж 159 – 161 ... ... В.Д., Ильясов К.К. Финансы. — Алматы, изд. 2-е, перераб. и
доп. Қаржы-қаражат 1997.
ҚОСЫМША А
2 – кесте
2004 - 2006 ... ... ... ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |
| | ... | | | ... ... ... % |6 |4-6 |4-6 |3-5 ... ... жылдың |7,5 |6-7 |5-6,5 |4,5-6 |
| ... | | | | ... ... млн АҚШ |3008 |3355 |3541 |3673 |
| ... | | | | |
| ... % |16 |11,5 |5,5 |3,7 ... ... | | | | |
| ... ... |207 |237 |268 |304 |
| ... % |18,1 |14,8 |12,9 |13,9 ... ... | | | | |
| ... тенге |707 |865 |1008 |1168 |
| ... % |22,7 |22,4 |16,6 |15,9 ... ... ... | | | |
| ... | | | | |
| ... теңге |544 |671 |788 |910 |
| ... % |22,3 |23,3 |17,4 |15,5 ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... |439 |571 |718 |866 |
| ... % |58,8 |30,1 |25,7 |20,8 ... ... ... | | | | |
| ... орташа | | | | |
| ... ... % |13 |11,0 |9,0 |7,5 ... ... ... | | | | |
| ... несиенің орташа | | | | |
| ... ... % |17,5 |16 |15 |13,5 ... Ә
3 – ... ... ... ... арналған макроэкономикалық
көрсеткiштерiнiң болжамы
|Көрсеткіштер ... |2006 ... |
| | | |2007 |2008 ... ... ... |7457,1 |8725 |9988 |11459 ... жылға %-бен ЖІӨ-нің нақты өзгеруі |109,5 |108,3 |108,3 |108,9 |
| | | | | ... ... АҚШ ... ... ... |56,1 |68,7 |78,6 |90,2 |
| | | | | ... млрд. АҚШ долл. сатып алу қабілетінің |160,7 |173,9 |194,2 |218,1 ... ... ... | | | | ... жан ... ... ЖІӨ, АҚШ |3703 |4486 |5092 |5799 ... ... ... ... | | | | ... жан басына шаққандағы ЖІӨ, АҚШ |10619 |11358 |12571 |14018 ... САҚШ ... | | | | ... ... индексі (жылға орташа | ... |5-7 ... %-бен |7,6 | | | |
| | | | | ... ... млрд. теңге |663 |939 |1184 |1416 |
| | | | | ... ... ... ... |2065 |2789 |3561 |4413 |
| | | | | ... ... деңгейі, % |271 |32 |35,7 |38,5 |
| | | | | ... Б
4 – ... ... несие беруінің басты көрсеткіштеріне талдау
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... млн. тг |17928,4 |23563,2 |32778,7 |52644,6 |88977,1 ... ... ... ... |21015,9 |25048 |40013,6 |59036,5 |
|Ұзақ мерзімді |1005,1 |2547,3 |7730,7 |12631 |29940,6 ... ... |10350,5 |14232,8 |26325,1 |44019,8 |61155,4 ... млн. тг | | | | | ... ... по ... |5650,5 |7413,5 |12604 |17548,1 |13951,1 ... несиелер | | | | | ... ... ... |4700 |6819,3 |13721,1 |26471,7 |24478,7 ... млн. тг |6748,2 |18776,2 |65919,5 |96732,1 |61183,1 ... ішінде: қысқа мерзімді|4320,2 |14050,1 |58810,4 |84852,3 |47558 |
|Ұзақ мерзімді |2428 |4726,1 |7109,1 |11879,8 |13625,1 ... млн. тг |13343,4 |20888,5 |21996,9 |29607,7 |36112,7 ... ... ... тг |6614,5 |8968,1 |12508,3 |21916 |24882,7 ... ... млн. тг |6728,9 |11920,4 |9488,6 |7691,7 |11230 |
|Қайнар көзі: ... ... №4, 2007, 7 |

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясаты жайында24 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақтың ұлттық ойындарының бес түрі14 бет
Қаржы жүйесін ұйымдастыру5 бет
Ұлттық экономикадағы инфляцияға қарсы саясат және инфляциялық таргеттеу10 бет
Ақша - несие саяасатының теориялық негізі24 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатың құрамдас бөлігі87 бет
Банктік тәуекелдер түрлері және оларды басқару30 бет
Қазіргі тандағы ҚР-дағы ұлттық банктің ақша-несие саясатына талдау жасау24 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің операциялары27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь