Қобыланды батыр

1.Қобыланды батыр туралы
2.Ғалымдардың пікірлері
3.Қызықты деректер
        
        Қаһармандық рух қайта түледі
(«Қобланды батыр» жыры)
Немістің әйгілі ғалымы ... ... ... деп жазады: “Орталық
Азиядан шыққан көшпелі халықтардың Қытай, Үндістан және батыс елдеріне баса-
көктеп жетуі (ежелгі дүниенің ... ұлы ... ... ... үйренді) дүниенің үш атырабына да бірдей ықпал етті, ... ... ... ... ... ... Олар ежелгі дүниенің
ұлы мәдениеті бар мемлекеттерін жаулап алды. Қиын-қыстау тіршілік пен қауіп-
қатері мол жорықтар ... ... ... түсінді, үстем нәсіл
ретінде олар дүниеге ... пен ... ... ... оны ... паш етті”. (Карл Ясперс. Смысл и назначение истории. – Москва,
1991. 46 ... ... ... ... түрк халықтарын әлемде алғашқы эпос
тудырушы халық ... ... ... ... да ... ... есебінде жер бетінде 4-5 мыңдай этножаралым болса, солардың
санаулылары ғана эпос ... ... Бұл ... ... жұртынан “Иллияда”
мен “Одиссеяны” тудырған байырғы гректерді, Шығыс жұртынан “Махабхарата”
мен “Рамаянаны” әкелген ... ғана ... ... Ал, ... қарағайдай
қытай, славян халықтары эпос тудыра алған жоқ.
Ғалымдардың зерттеуінше, қазақ ... ... ... ... ... эпикалық туынды бар екен. Солардың ішінде бір ... ... 29 ... бар ... және ... ... сақ-ғұн
заманының, берісі қалмақ-жоңғар кезеңінің белгілері жалғасып отыратынын
ғалымдар ... рет ... ... ... ... алғаш пікір білдіріп, көңіл аударған ғалымдар –
В.Радлов, И.Березин, Г.Потанин, ... ... ... ... терең зерттеген ғалымдардан М.Әуезов, Ә.Марғұлан, ... ... ... ... ... ... атауға болады.
Академик М.Әуезов эпостық шығармалар турасында: “Бұл дастандар ... бір ... ... Орта Азияны, Қырым мен Еділ бойын жайлаған
көшпелі тайпалар басынан кешірген ... ... ... ... ... ... Батырлар жырының кейіпкерлері – Қобыланды, Қамбар,
Тарғын сияқты аға батырлар мен Алпамыс, Сайын тәрізді батырлардың ... ... ... – деп ... ... аян.
Батырлар жырын, байтақ эпостарымызды кеңестік кезең таптық ... ... ... ... сан ... ... қалған
телегей-теңіз мұраны, ғажайып жырларды оқымай келді. Мұның өзі түптеп
келгенде, ... ... ... ... бірдей еді. 1951 жылы
“Манас” эпосы­на арналған халықаралық конференцияда Мұхтар Әуезов жырды
Ленинградта ... ... ... ... айта ... “Манас халық эпосы,
Күлтегінге ділгір болған халық Манастай батырды туғызбай тұра алмаған, ең
ұлы эпостар деп жұрт ... мен ... ... ... ... ... тең ... эпос жоқ. “Манасты” күзде қой күйек байлағаннан
бастап жырласа, ас, намаз, дәрет ... ... ... ... ... ... ... жойқын, теңдесі жоқ, телегей теңіз
жыр” – деп халық мұрасын ... рет ... ... сөйлегені есімізде. Бұл
сөз “Манас” туған халқына жат саналып жүрген заманда бұлттан шыққан ... ете ... ... ... жырлаған. Соңғы манасшы Қаралаев Саяқбайдың
өнерін көзіміз ... ... ... Майкөт, Жамбыл, Кенендер ... ... ... ... ... ондағы тарихи тұлғаларды терең зерттеп, көп ... кісі – ... ... Марғұлан. Ғалымның еңбектерінде эпостық
жырлардың ... ... ... шындыққа сәйкес келетіні, жұртымыздың
басынан кешкен ұлылы-кішілі оқиғалардың ... және ... ... ... ... ... ... әр кезде өмір сүрген халық
батырларының ерліктері арқау болғаны ... ... ... ... ... ... ... даму тарихында ХІІІ ғасырға дейінгі ... ... ... және ... ... ... ... кешіргенін және сол
кездерде эпостық шығармаларымыздың алғашқы үлгілері туғанын қадап ... ... ... ... тарихы туралы зерттеуінде біздегі
батырлар жырының ең көне ... есте жоқ ескі ... ... ... ... ... ... алғашқы үлгілері қазақ батырларының
ертедегі ру ... ... ... ... ерліктерін жырлау негізінде
туған деген тұжырым жасайды.
Қазақ эпостарының ... ең көп ... бірі – ... ... ... жөніндегі аңыз-әңгімені алғаш рет баспа ... кісі – ... ... бері бұл жыр әлі ... дейін зерттеу
нысанасына айналып келеді.
“Қобыланды батыр” жыры жайындағы алғашқы ... ... ... ... ... ... ... “Женщины по
киргизской былине Кобыланды” деген көлемді ... ... ... ... ... 1925 жылы ... ... жариялаған
“Қобыланды батыр” атты зерттеуінде бұл жырға “эпопея дерлік жыр” деп баға
береді. “Қобыланды батыр” жырын ... ... ... де ... 1947 жылы “Қобыланды батыр жырын ғылыми зерттеудің проблемалары”
деген ... ... ... ... 15 ... ... қоса, “Қобыланды батырды” Марабай, Мергенбай жырау, Біржан
Толымбаев, Айса ... ... ... ... ... Шапай
Қалмағамбетов, Құлзақ Амангелдиев, Нұрсейіт Битілеуов, Рахмет Мәзқожаев,
Сүйінішәлі Жаңбыршыұлы, Қашқынбай ... Қали ... ... ... ... ... Жүргенбаев, Ержан Ешімов, Шәкір жырау,
Сыр бойының белгілі жыршысы ... ... ... ... ... ... ... жырау, Қарлыбай Қалжанов, Жақсылық
Төлепов, Қошақан Туатаев, Ережеп Аманжолов, Төребай ... ... ... да “Қобыланды батырды” өзінше жырлаған, бір-бірін
қайталамаған, ... ... ... ... ... жаңа ... қосып
айтқан. Жырдың айтушылары мен нұсқаларының мол ... бұл ... ... мейлінше көп таралғандығын білдіреді. Осылардың ішінде академиялық
оқулыққа енгені Марабай нұсқасы.
Бұл жырдың 9 мың жолдық ... ... ... ақын ... да жырлаған.
– Мен “Қобыландыны” он жеті жасымнан ... ... ... ... ... ... ... әкесі Ділмағамбет, Ділмағамбеттің әкесі
Бітеген, Бітегеннің әкесі Терлікбай, Терлікбайдың ... ... ... әкесі
Жаскелең, Жаскелеңнің әкесі Текберген деген атақты жыраулар өтіпті. Атадан
балаға ... мен ... осы ... қалған екен” – дейді Нұрпейіс.
“Қобыланды батыр” көлемді жыр болып бірден туа салмаған. Ол ... даму ... ... ... ... ... ... талап-тілегіне сәйкес елеулі өзгерістерге ұшыраған; әрбір тарихи
кезеңнің, қоғамдық ой-сананың, түрлі ... ... ... ... жырдың Марабай, Мергенбай, Біржан, ... ... ... Қобыландының алысатын жаулары кілең қызылбастар болып келеді,
ал, Нұрпейіс, Айса, Мұрын ... ... бас ... ... Батырлық жырларда “қызылбас”, “қалмақ” деген атаулар әр кезеңдегі
шапқыншы жаулар ретінде бірінің орнына бірі ауысып ... ... ... тек ... ғана ... ... ... өзбек, қырғыз, түркімен
халықтарының эпикалық шығармаларында да жиі кездеседі.
“Қобыланды” жыры – тайпалық эпос ... ... ... ... ... қазына. Қазан төңкерісінен бұрынғы
фольклортану ... бұл ... орыс ... Иван ... 1552 жылғы
Қазан хандығын жаулап алу ... ... ... басым болды.
Кезінде Мәлік Ғабдуллин бұл пікірге қарсы шығып, “Қобыланды” ... ... жүз жыл ... ХІІІ ... ... жерін билеген Шыңғыс ханның ұрпағы
Ғазан ханға қарсы күрестің барысында туған эпос екенін жазған еді. ... ... ... батырды бес түрлі кезеңге апарып телиді.
Солардың ... ІХ-Х ... ... ... ... ... ... заманы. Үшінші-төртінші кезең ХV-ХVІ ғасырлардағы
Ноғайлы ордасы мен Өзбек-Қазақ ұлысы кезеңімен байланысты. Ал ... ... ... ... ... ... ... жорығына
араластырады. Әлбетте, мұның бәрі фольклор заңдылығына сәйкес, осы ... ... ... елін сүйген, елі сүйген баһадүр ... ... ат ... ... ... ... батырға
зәрулігінен туған.
Шын мәнінде Қобыландының өмір сүрген дәуірі белгілі. Бұл — тарихи
ақиқат. ... ... ... ... төл ... ... бар: ... қыпшақ Қобыланды – (шамамен ХV ғасырда өмір ... ... ... ... ... ... ... қалаушы
Әбілхайыр ханның бас батыры. Қазақ шежіресінде Қобыландыны Қара ... ... ... Қобыландыдан Беркімбай, Беркімбайдан бес
таңбалы Қыпшақ ұрпақтары өрбиді... Ел аузындағы деректерге ... ... ... ... ... – делінген. Қобыланды батыр – шын ... ... ... ... ... ... ... Кейінгі кешенді
зерттеулер Қобыланды батырдың ХV ғасырда Сырдың ... ... ... тұсындағы Өзбек-Қазақ кезеңінде өмір сүргенін айғақтайды.
Ғалым Әуелбек Қоңыратбаевтың ... ... ... Әбілхайыр
ханның екі төбе биінің бірі болған. Себебі, әзірге белгісіз, ... ... биі ... ... екінші биі Дайырқожаны ұрып ... ... ... ... ... ... ... қыпшақ Қобыландыда
нең бар еді, құлыным, сексен асып таянғанда ... тұра ... ... ... ... жолға салдық бұл ноғайлы ұлының, аққан бұлақ, жанған
шырақ жалғыз күнде құрыдың, Қара қыпшақ Қобыландыда нең бар еді, ... ... жыр ... өзі ... ... (Әбілхайыр) хандығының іргесі
шайқалатын тұста ғұмыр кешкеніне дәлел бола алады.
Бір қызығы, аталған жоқтауда Қобыландыға қатысты ешқандай жазғыру жоқ,
жырау атышулы ... ... ... ... ... білдіреді. Өзбек
ханның мұрагері – Әбілхайыр Шәйбанидың қабырғалы екі биінің ... ... ... ... ұшса құс қанаты талатын ұлан-ғайыр жерді алып жатқан
үлкен бір ұлыстың екіге жарылуына себеп болғанға ұқсайды. Осылайша ел ... ... ... мен ... ... ... ... мұның
аяғы Шу бойындағы Қозыбасы тауының етегінде ... ... ... алып ... Бір ... ... батырды ұлтымыздың бүгінгі
атауының қалыптасу шағының бастауында тұрған тарихи тұлға десек те болады.
Осыған орай белгілі ... ... ... мына ... ... ... Ол өзінің “Қазақтар” атты ... ... ... – елді екіге айыруының себебі емес,
тек желеуі, ал, ... ... ... ... ... ... Есен Бұғының
Керей мен Жәнібек сұлтандарға Шу өңірінен шұрайлы жерді сайлап беруінде
терістік шығыстан еміне енген ... мен ... ... ... ... Ақсақ Темірдің шө­бересі Әбу Сайд мырзаға арқа ... өз ... ... ... ... жауынгер жігіттерін қалқан етемін деген мақсат,
ізгі үміті жатыр” – деп жазады.
Қазақ эпосы бір автордың ... ... бір ... ғана ... Оның тууының түп негізі сонау көне түрк ... ... ... ... ... ... ... элементтері осы
ойымыздың айқын дәлелі бола алады. Зерттеушілердің пікірінше “түрк-моңғол
халықтарының қаһармандық ... оның ... болу ... ... ... көне Түрк ... ... дейінгі аралықты қамтиды”. “Қобыланды
батыр” эпосының сюжеттік желісі қыпшақ және оғыздардың ... ... ... “Қорқыт ата кітабы”, “Алпамыс батыр” жырларымен
ұқсас, ... ... ... ... ... ... ... ыдырау
дәуірінен бұрын туып қалыптасты деуімізге толық негіз бар.
Қазақ эпосының көркемдігінің жоғары ... ... мен ... еңбегі айрықша. Батырдың ел-жұрты, ата-анасы, қалыңдығы және жан
серігі – астындағы тұлпары – бәрі де ... ... ... бейнеленеді.
Мұның бәрі эпос жанрының табиғатынан туындайды.
Осыған орай, Әбділда Тәжібаевтың: “Эпос бірден туа салмаған, жыраулар
эпосты ... үшін ... ... ... ел ахуалы, тарихи тұлғалар туралы
ұзақ толғаған. Мұны желі дейді. Желінің өзі ... ... ... ... ... соң ... ... қаһармандығы туралы эпос туған” –
деген сөзі ойға оралады. Жыраулар эпосты ... ... ... ... оны ... ұзақ ... сарынға түседі. Қалай орындалған күнде
де жыр салтанатты болған. Қазақ эпосы турасында біршама зерттеулер ... ... ... ... арналған күйлер де болатындығын
атап көрсетеді.
Эпостың негізгі қаһарманы – хас батырдың ... ... ... ... асыл ... ... беріледі. Батырлық эпос ұрпақтан
ұрпаққа жалғасып келе ... ... ... жыр, ол ... ... ... ... Бір жыршыдан екінші айтушыға ауызекі жету ... ... ... ... ... Әр ... ... ғасырлар бойы
бірінен-бірі іліп алып жырлағандықтан, бастапқы шығарған автордың немесе
алғашқы орындаған жыраудың ... ... ... да ... ... ... шығармаға айналады.
Тарих тауларының тасасында қалған алыс-жұлысты жаугершілігі мол ерте
заманнан күні кешеге дейін, анығырақ ... ... ... ісі жолға
қойылғанға дейін батырлар жыры – эпос ... ... ... ... академия секілді еді. Біріншіден – батырлар жыры ерте бастан баланың
дүниеге, ... ... ... ... ... жерге деген
оттай ыстық сүйіспендігін оятты; екіншіден – елін, жерін сүюдің тамаша
үлгісін көз ... ... ... жау мен ... ара ... ажырата
білуге баулыды; үшіншіден – халық тілінің ... ... ... ... ... логикалық силлогизмге сай ойды дәл, ұғынықты
етіп жеткізуге; төртіншіден – жарық ... ... ... көретін
суреткерлікке; бесіншіден – шапшаң ойлап, дүниені жіті көзбен көруге
таптырмайтын құрал ... ... бір ... – олар ... ... ... ада. Кейіпкерлері шетінен ірі сөйлеп, кесек турайды.
Қазақ ... ... ... ... және тарихи кезеңіне қарай
төрт дәуірге бөлуге болады дей келе, ғалым Е.Ысмайылов ... ... ... ... ... ... жырына қосады. Қайғысы мен
қасіреті мол, шытырман оқиғалы ноғайлы заманынан қалған жыр аз ... ... осы бір аса ауыр ... жырларда, күйлерде анық сақталып қалған.
Ә.Марғұлан “Қазақ эпосының сипаты және оның ... ... ... қазақ эпостарының туу тарихын бес кезеңге бөліп қарастырады.
1. Архаикалық кезең. Ол исламшылдыққа ... түрк ... ... жасалған туындылар. Көне ұлыстардың сыртқы жауға қарсы ... ... ... ... ... ... көк бөрі культі, аққу,
қыран құс культі. Мысалы, Күлтегін жоқтауы, Құла ... ... ... Ер
Төстік, Ақ Көбек, Оғыз Қаған туралы аңыздар, т.б.
2. Оғыз-қыпшақ дәуірі (ІХ-ХІІ). Бұл ... ... ... ... Араб шапқыншыларына қарсы күресті арқау еткен. Мысалы, “Қорқыт
кітабы”, ... ... ... ... т. ... Ноғайлы дәуірі (ХІІІ-ХVІ) – “Бөген батыр”, “Едіге”, “Қобыланды”,
“Ер ... ... ... ... ... ... шабуылы дәуірі. ХVІІ-ХVІІІ ғасырлардағы “Құба қалмақ”
заманы. Абылай ... ... ... ... Олжабай, Қабанбай,
Бөгенбай, т.б. батырлар туралы жырлар.
5. Кейінгі дәуір. Қазақ ... хан, ... ... күресін бейнелейтін Сырым, Исатай-Махамбет, Бекет т.б. туралы жырлар.
Профессор Б.Кенжебаев өзінің 1940 жылы жазған ... ... ... ... ... ... ... даму жолдары сол халықтың
әдебиетін, өнерін, анығырақ айтқанда, ... ... ... ... ... бәрі өмір ... алынады. Әрбір халықтың тарихы
күрессіз өтпеген. Сол күрес жолында ... ... қол ... ... ... ... тапқырлығын халық аңыз, жыр етеді. Міне, эпос
осылай ... – деп ... ... ... атты ... ... ... ба, болса қай заманда деген сұраққа жауап іздейді.
Қобыланды Ақсақ Темір мен Тоқтамыс хан ... ... ғ.) ... Оған ... “Тоқтамыспен егескен Едіге батыр Ақсақ Темірге барып
қолбасы болғанда, оның артынан кері қайтаруға ... кісі ... ... ... ... ...... батыр” жырында ұшырасатын негізгі қаһармандар есімдері
Алтын Орданың ыдырауы мен Қазақ хандығының ... ... ... ... ... ... ... Орда ыдырап, Қазақ хандығының
құрыла бастаған кезінде өмір сүргеніне жазба дәлелдің ... оның ... өмір ... ... ... Ал, ... ... ыдырап, Қазақ
хандығы құрылған дәуірде тарихи тұлғалар қатарында Қобыландының да тарихи
жырда, эпоста, шежіре, ... ... ... ... ... түрк
халықтарында тарихи аңыз, жыр, шежіреге тарихи ... көзі ... және сол ... көбі ... ... сәйкес келеді.
Сондықтан да “Қобыланды батыр” эпосының, зерттеушілер айтып жүргендей,
Әбілхайыр ханның ұлысы екіге бөлініп, халқымыздың ... ... ... 1456 ... Қазақ хандығы құрылар алдындағы ... ... ... және осы ... туып ... аса құнды
эпикалық туынды екендігі даусыз.
“Қобыланды батыр” тақырыбын зерттеуге саналы ғұмырын сарп еткен ғалым
Оразкүл Нұрмағамбетова еді. Ол ... ... ... эпосы” атты
еңбегінде эпосты көркем шығармаға жатқызады. “Әрбір эпикалық герой халықтың
ойынан, ... ... ... ... да, ... мен Қарлығаны да
ешбір тарихи кісінің атымен байланыстыруға болмайды. Бұлар халықтың қиялы
тудырған халықтық бейнелер”, – ... ... бұл ... ... қоймаймын. Өйткені, қай эпос та тарихи
оқиғадан, шындықтан туады. Сөйтіп, ол шындық та, эпос ... да ... ... ... ... Қазақ жыраулары ешқашан қиялдан эпос, дастан
тудырмаған. Олар өмір сүрген, ... ... ... ... жырлаған, дәріптеген. Эпос қаһармандары қиялдан туды дейтін
пікірден біз ... ... ... Жыр ... ... ... ... бір жерден шыға бермейтіні, қызу
пікірталастардың көп ... да ... ... оған ... ... болмайды. Өйткені, шындық пікір таласынан туады.
Жоғарыда айтқандай қазақ ... ... ... ... жоқ. Өзге де ... жыры ... “Қобыланды батыр” эпосының
алғашқы нұсқасын кім шығарды, одан кім үйренді, ... ... ... қай ... ... ... ... сұрақтарға кесіп-пішіп жауап беру
қиын. Қалай дегенде де эпостарды батырдың шайқасын көзімен көрген, тарихи
оқиғаға куә ... ... ... Және де сол жыраулардың бәрі де
шетінен батыр болған. Халық тағдырын, ел ... ол ... ... шешкен.
Соғыс аяқталысымен батырдың ерлігі туралы жыр шығарған. ... ... ... Тарихи шындықтан туған. Эпостық жырды тудыруға ... ... ... ... ... ... Өкінішке орай, бізге
осы байтақ жырлардың жұрнақтары ғана жеткен.
Жыраулар – әрі дана, әрі көсем, әрі батыр, әрі қайраткер, ... ... озық ... еді, тұла ... тарих тұнған шежірешілер еді.
Көрінгенді көсем деуге болмайды. Қазақ жырауларын Алланың ... ... ... ... ... десе де ... ... Тоныкөк,
Сыпыра, Қаз­туған, Үмбетей, Шалкиіз, Бұхар, Ақтамберді, Жамбыл, Нұрпейістер
сондай ... ... ... еді. Олар ... ... жыр ... ... Олардың есте сақтау қабілеті, жады ерекше болған. Адам баласы
өміріндегі осы бір ғажайып ... таң ... ... ... Жамбыл
“Мың бір түнді” он жеті күн, Көрұғлыны отыз күн-отыз түн жырлаған. Осындай
алтын сандық ... ... ... бір ... тарихын сыйдырған
жырауларды ұлықтап, олардың қазақ қоғамындағы ерекше орнын біз әлі ... жоқ. Сол ... бен ... ... алдында, біз әлі
күнге белшеден қарыздармыз. Жыраулық ақындықтан әлдеқайда биік ... ... еш ... ... ... арасы жер мен көктей.
Байтақ жырларды ... ғана ... Олар өз ... шын ... ... еді. Ал, жыршылар болса, жырды жаттап ... жүзі ... ... эпосында тұрақты кездесетін күрделі
де көне мотивтердің бірі – болашақ батырдың дүниеге таңғажайып жағдайларда
келіп, елден ерекше болып ... Қыз ... ... ... ... өтетін эпостардағы қазақ қыздарының образы қандай? Қас ... ... бола ... ... болса қолына қару ұстап, ел қорғаған батыр
қыздардың кескіні халық ... ... ... бірге, эпостарда жаугершілік заман талабына сай батырдың ұрыс
алаңын­дағы ең сенімді серігі, әрқашанда ажырамас ... ... ... ... ... ... ... эпоста болсын, батыр мен тұлпарының
айнымас достығының ерекше ... де ... Бұл ... ең көп ... ең көп ... ... ... болғанда тұлпарға
тіл бітіп, иесімен тілдеседі, қиналғанда ақыл табады, иесін ... ... ... ... “алты айшылық жолды алты ... ... ... ... ... ... дейін” жеткізеді.
Манастың Аққұласы да шапқанда “құланша құлақ ... ... ... ... жел ... ... ... шапқанда үстіндегі
қорғасындай Манасты ... ... ... ... ... көрмейді.
Қаһармандық жырларда ең әуелі батырға лайық тұлпарды тап басып ... оны ... ... ... мән берілуі содан болса керек. Манастың
Аққұласы, ... ... ... Тайбурылы, Ер ... ... ... ... ... ... құстан ұшқыр
тұлпарлардың шабысын суреттеу ... ... ... тұрақты мотив. Бір
қызығы, Тайбурыл­дың шабысы – Қобыланды батыр ... ... ... өзгеріссіз кездеседі. Көлемі әр нұсқада 350 жол мен 235 жолдың арасында
толқып отырады. Біздің ... ... ... ең ... ... ... ... о баста өте талантты бір жырау шығарып, кейін барлық
айтушылардың репертуарына еш ... ... сол ... ... отырған. Бұл көшпелі жұрттың ... ... ... ғасырлар бойғы
сүйіспеншілігінен туса керек. Қазақ “ер қанаты – ат” ... ... ... ... халқымызбен бірге жасап келе жатқан қанатты
құдіреттерге деген ыстық ... ... Және олар ... ... ... кеше Абай да ... Ілияс Құлагерді жырлады. Қазақпен егіз ұғымға
айналып кеткен қазанат тұлпарларды талмай жырлау бүгінгі ... ... ... ... ... ... ең ұтымды
жерлерін өзгеріссіз сақтап, жырдың ... ... ... ... ... жасаған. “Қобыланды батыр” жыры – ... ... да ... жүзі эпостарының алдыңғы қатарында тұрған ең тамаша әдеби
ескерткіштердің ... Бұл ... әлем ... ... ... сияқты
классикалық эпостар қатарына қосуға әбден болады. Өйткені, ... ... ... ... тән типтік қасиеттердің бәрі кездеседі.
“Қобыланды батыр” жыры қазақ ... ... де ... ... ... тұтастығы, сюжет желісінің тартымдылығы, стильдік
көркемдік ерекшеліктері бұл нұсқаның сан ... ... сөз ... ... ... ... шыңдалып жеткендігін айғақтайды.
Қобыланды – туған елін, туған жерін жаудан қорғаған қаһармандықтың
символы, ... ... ... ... жоғын жоқтаушы. Жауға ел намысы үшін,
халқының жауда ... ... ... үшін аттанып, ылғи жеңіспен оралады.
Ақын-жыршылар эпостағы барлық ... ... ... ... ... көк ... алғыр қыранға, ақсұңқарға, қырғиға теңеп суреттейді.
Қобыланды – ... ... ... ... ... ... Қо­быланды бейнесі – ол қайсар рухтың символы. “Қобыланды ... ... ... ... ... аз жазылған жоқ. Халық ... ... ... эстетикалық тәрбие беруде үлкен рөл атқарып
келе жатқан осы бір күрделі көркем жыр ... сөз ... ... ... жыры тек қазақ халқының ғана емес, сонымен бірге ноғай,
қарақалпақ халықтарының да тарихи туындысы. Десе де ... ... ... жоқ. ... ...... теңіз жыр тудырған, аспанында ән
қалықтап, күй шалқыған халық. Ел тізгіні өзгенің қолында ... ... жүйе ... ... ... емес, ертегі деп ... бұл ... ... ... ... кешкен байтақ тарих жатыр.
Қобыландының Алтын Орданың ыдырау кезеңінде өмір сүріп, Қобда ... ... ... ... ... екендігі сөзсіз. Батырлық жырдың
Марабай, ... ... ... ... ... – Ақтөбе
облысындағы жергілікті атаулармен сәйкес келуі де тегін емес.
Міне, бүгін қазақ тарихында тұңғыш рет эпос батыры ... ... Мұны ... ... ... тұлға делініп келген
батырдың тарихи ... ... ... ... ... оқиға десек
болады. Бесігін ... ... ... иісі қазақ халқына бүгін
Қарақыпшақ Қобыландыны түсіндіріп жатудың өзі ... Бұл жыр ... ... ... ... ... ... ерлікке үндей береді. Эпос арқылы
халқының байтақ тарихын жасап кеткен жыраулар алдында, олардың ... ... ... алдында басымызды иеміз. Батырды халқымыз әрдайым
кие тұтқан, жолаушы батырдың шаңырағынан дәм ауыз тимей ... ... ... жыл санап емес, ай санап, тіпті күн санап өсуі ел басына
күн туған замандағы баһадүр батырға деген қажеттіліктен, ... ...... тарихының алтын қазығы. Оның тірісі түгіл өлгенде де
ел шетінде аяғын жауға беріп жатуы содан. ... ... ... ... бес ... бері ... келе жатқан Қобыланды бабамыз тарихи
тұлға ретінде өз тұғырына қайта қонды. Құтты болсын!
Қазақ рухы мен ... ең бір ... шыңы ... табылатын эпикалық
мұралардың ішіндегі “Қобыланды” жырына және оның бас ... ... ... Ақтөбе облысында кешен орнатылып, ... ... ... ... ... ... бұрын-соңды тарихымызда болмаған оқиға.
Қобда өзенінің бойында туып, “Қобыланды батыр” жырын тыңдап өскен,
халық тарихына ... ... ... ... ... әкім ініміз Елеусін
Наурызбайұлына тәңір жарылқасын айтамын. Қазақ халқының қанына ... ... ... жоғалып кетпейтініне бүгін тағы көзіміз жетіп
отыр. Қаһар­мандық рухтың ... ... ... көк ... ... ... түнде ұйықтамай қызмет жасай берейік, ағайын!

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эпостағы қазақтану мәселелері (Қобыланды батыр эпосындағы)83 бет
Ақтөбе облысындағы археологиялық ескерткіштер9 бет
Батыр сөзінің шығу тарихы6 бет
Батырлар жыры5 бет
Батырлар жыры мен «Шаһнама» дастанындағы тақырып үндестігі7 бет
Батырлар жырын оқыту21 бет
М. Әуезовтың әдебиет тарихы туралы зерттеулері17 бет
Тоқтарбайұлы қобыланды7 бет
Қазақ фольклористикасы21 бет
Батыр-жырау Қожаберген туралы230 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь