Тіршілік


Тіршілік . жанның денедегі сипаты, өмір сүру формасы. Тіршілік жан иесінің бұл дүниеге еріксіз келіп, еркінен тыс кетуімен аралықтағы белгілі бір уақыт аралығындағы өмірдің атауы. Жалпы тіршілік иелерінің әлемі сан алуандығымен қатар, қайталанбас ерекшелігімен, таңғажайып сұлулығымен, шебер үйлесімімен ерекшеленеді. Жан қозғаушы күш ретінде тіршіліктің мәні, сонымен қатар оның өмір сүруінің шарты, кепілі. Тіршілік жанға уақытша мекен болатын дененің тіршілік ету формасы. Тіршілік ұғымы өмір ұғымының ауқымында, оған қарағанда мағынасы тар ұғым. Себебі өмір ұғымы . жанға байланысты, оның өмір сүру формасы ретінде қолданылса, тіршілік дененің өмір сүру формасын анықтау үшін қолданылады. “Тірі адам тіршілігін жасайды” деген мақал өмірінің мәні жан сақтау ғана болған адам өмірінің сәттерінен хабар береді. “Тіршілігі бар”, “Күйбең тіршілік” деген сөз тіркестері де адамның тіршілікке бейімділігімен қатар, жан қамынан гөрі тән қамын күйттегенін білдіреді. Адам тіршілігінің мәні тіршілікке еріксіз келіп, еркінен тыс кете тұра өлшеулі тіршілікте берілетін жақсы.жаманды ажыратып таңдай алатындай қалау еркінің берілуімен айқындалады. Әйтсе де адам тіршілікте көптеген жағдайларға тәуелді болады, шын мәніндегі рухани еркіндікке қол жеткізу рухани кемелденудің нәтижесінде ғана мүмкін болады.[1]
«Тіршілік» ұғымының анықтамасы өте көп. Филологтар олардың саны орта есеппен бес жүзге жуық деп дәлелдейді. Бұл тек биологиялық термин емес. Философия немесе діни айқындама тұрғысынан да тіршілік анықтамасы өжептөуір көп. Ең дұрыс анықтаманың бірін Фридрих Энгельс былай деп ұсынған: «Тіршілік дегеніміз . нәруыздық денелердің өмір сүру жолы...».
Ғылымда күні бүгінге дейін бірде.бір «бейнәруызды тіршілік» формасы табылған жоқ. Тек киялшыл жазушылар шығармасынан ғана «плазмалы адамдар» немесе «кремнийлі
Тіршілік – жанның денедегі сипаты, өмір сүру формасы. Тіршілік жан иесінің бұл дүниеге еріксіз келіп, еркінен тыс кетуімен аралықтағы белгілі бір уақыт аралығындағы өмірдің атауы. Жалпы тіршілік иелерінің әлемі сан алуандығымен қатар, қайталанбас ерекшелігімен, таңғажайып сұлулығымен, шебер үйлесімімен ерекшеленеді. Жан қозғаушы күш ретінде тіршіліктің мәні, сонымен қатар оның өмір сүруінің шарты, кепілі. Тіршілік жанға уақытша мекен болатын дененің тіршілік ету формасы. Тіршілік ұғымы өмір ұғымының ауқымында, оған қарағанда мағынасы тар ұғым. Себебі өмір ұғымы – жанға байланысты, оның өмір сүру формасы ретінде қолданылса, тіршілік дененің өмір сүру формасын анықтау үшін қолданылады. “Тірі адам тіршілігін жасайды” деген мақал өмірінің мәні жан сақтау ғана болған адам өмірінің сәттерінен хабар береді. “Тіршілігі бар”, “Күйбең тіршілік” деген сөз тіркестері де адамның тіршілікке бейімділігімен қатар, жан қамынан гөрі тән қамын күйттегенін білдіреді. Адам тіршілігінің мәні тіршілікке еріксіз келіп, еркінен тыс кете тұра өлшеулі тіршілікте берілетін жақсы-жаманды ажыратып таңдай алатындай қалау еркінің берілуімен айқындалады. Әйтсе де адам тіршілікте көптеген жағдайларға тәуелді болады, шын мәніндегі рухани еркіндікке қол жеткізу рухани кемелденудің нәтижесінде ғана мүмкін болады.[1]
«Тіршілік» ұғымының анықтамасы өте көп. Филологтар олардың саны орта есеппен бес жүзге жуық деп дәлелдейді. Бұл тек биологиялық термин емес. Философия немесе діни айқындама тұрғысынан да тіршілік анықтамасы өжептөуір көп. Ең дұрыс анықтаманың бірін Фридрих Энгельс былай деп ұсынған: «Тіршілік дегеніміз - нәруыздық денелердің өмір сүру жолы...».
Ғылымда күні бүгінге дейін бірде-бір «бейнәруызды тіршілік» формасы табылған жоқ. Тек киялшыл жазушылар шығармасынан ғана «плазмалы адамдар» немесе «кремнийлі кұбыжық» кейпінде кездестіруге болады. Шындығына келсек, тіршілік ететін ағзалардың барлығы жасушалардан тұрады, олардың кұрғак масса кұрамының, 80%-ы нәруыз. Оның үстіне нәруыздардың химиялық құрамы, қасиеттерінің алуан түрлілігінде шек жоқ, сондай-ақ тірі ағзаның әрқайсысында сирек ұшырасады. Олар химиялық ізденістердің қажетті бағытта өтуін қамтамасыз етеді жөне бүл ізденістері жеке жасушаларда да, біртұтас ағзаларда да бақыланады.
Нәруыз немесе күрделі нәруыздар қоспасы өзінен-өзі ешқандай тірілік (живое) қасиет көрсетпейді. Жасушалар нөруызы, сондай-ақ ағзалар тірі жүйеден тысқары кез келген езге химиялық зат тәрізді тіршілік қалпында қалады. Сонда тіршілік деген не? Ең алдымен тіршілік дегеніміз - бұл тіршілік иесінің өз құрылымдық жаратылымын белгілі жоғары деңгейде қолдай алуы. Бұл қасиет сыртқы ортадан алынған зат есебінде дамып, көбейеді. Мысалы, кристалдар да ерітінділерден белгілі молекулаларды тартып алып, өсе алады. Айырмашылығы - кристалдар бір типті заттардан тұрады жөне сол затты құрылыс материалы ретінде тұтынады, демек химиялық өзгерту жүзеге аспайды. Сондай-ақ энергия шығындалмайды.
Тірі ағзалар біржасушалы қарапайым немесе көпжасушалы ағза болғанына қарамастан, Жердегі ерекше биологиялық жүйе болып есептеледі. Тірі ағзалар микроскоппен ғана көрінетін бактериялардан бастап, өте зор сүткоректілерге дейінгілерден кұрылысы жөне мөлшері бойынша ерекшеленеді. Жүйе ретіндегі өрбір ағза өзара байланысты және өзара
. "Қазақ Энциклопедиясы", 8 том

5. Биология: Жалпы білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Тіршілік – жанның денедегі сипаты, өмір сүру формасы. Тіршілік жан иесінің
бұл дүниеге еріксіз келіп, еркінен тыс кетуімен аралықтағы белгілі бір
уақыт аралығындағы өмірдің атауы. Жалпы тіршілік иелерінің әлемі сан
алуандығымен қатар, қайталанбас ерекшелігімен, таңғажайып
сұлулығымен, шебер үйлесімімен ерекшеленеді. Жан қозғаушы күш ретінде
тіршіліктің мәні, сонымен қатар оның өмір сүруінің шарты, кепілі. Тіршілік
жанға уақытша мекен болатын дененің тіршілік ету формасы. Тіршілік ұғымы
өмір ұғымының ауқымында, оған қарағанда мағынасы тар ұғым. Себебі өмір
ұғымы – жанға байланысты, оның өмір сүру формасы ретінде қолданылса,
тіршілік дененің өмір сүру формасын анықтау үшін қолданылады. “Тірі адам
тіршілігін жасайды” деген мақал өмірінің мәні жан сақтау ғана болған адам
өмірінің сәттерінен хабар береді. “Тіршілігі бар”, “Күйбең тіршілік” деген
сөз тіркестері де адамның тіршілікке бейімділігімен қатар, жан қамынан гөрі
тән қамын күйттегенін білдіреді. Адам тіршілігінің мәні тіршілікке еріксіз
келіп, еркінен тыс кете тұра өлшеулі тіршілікте берілетін жақсы-жаманды
ажыратып таңдай алатындай қалау еркінің берілуімен айқындалады. Әйтсе де
адам тіршілікте көптеген жағдайларға тәуелді болады, шын мәніндегі рухани
еркіндікке қол жеткізу рухани кемелденудің нәтижесінде ғана мүмкін
болады.[1]
Тіршілік ұғымының анықтамасы өте көп. Филологтар олардың саны орта
есеппен бес жүзге жуық деп дәлелдейді. Бұл тек биологиялық термин емес.
Философия немесе діни айқындама тұрғысынан да тіршілік анықтамасы өжептөуір
көп. Ең дұрыс анықтаманың бірін Фридрих Энгельс былай деп
ұсынған: Тіршілік дегеніміз - нәруыздық денелердің өмір сүру жолы....

Ғылымда күні бүгінге дейін бірде-бір бейнәруызды тіршілік формасы
табылған жоқ. Тек киялшыл жазушылар шығармасынан ғана плазмалы адамдар
немесе кремнийлі кұбыжық кейпінде кездестіруге болады. Шындығына келсек,
тіршілік ететін ағзалардың барлығы жасушалардан тұрады, олардың кұрғак
масса кұрамының, 80%-ы нәруыз. Оның үстіне нәруыздардың химиялық құрамы,
қасиеттерінің алуан түрлілігінде шек жоқ, сондай-ақ тірі ағзаның
әрқайсысында сирек ұшырасады. Олар химиялық ізденістердің қажетті бағытта
өтуін қамтамасыз етеді жөне бүл ізденістері жеке жасушаларда да, біртұтас
ағзаларда да бақыланады.

Нәруыз немесе күрделі нәруыздар қоспасы өзінен-өзі ешқандай тірілік (живое)
қасиет көрсетпейді. Жасушалар нөруызы, сондай-ақ ағзалар тірі жүйеден
тысқары кез келген езге химиялық зат тәрізді тіршілік қалпында қалады.
Сонда тіршілік деген не? Ең алдымен тіршілік дегеніміз - бұл тіршілік
иесінің өз құрылымдық жаратылымын белгілі жоғары деңгейде қолдай алуы. Бұл
қасиет сыртқы ортадан алынған зат есебінде дамып, көбейеді. Мысалы,
кристалдар да ерітінділерден белгілі молекулаларды тартып алып, өсе алады.
Айырмашылығы - кристалдар бір типті заттардан тұрады жөне сол затты құрылыс
материалы ретінде тұтынады, демек химиялық өзгерту жүзеге аспайды. Сондай-
ақ энергия шығындалмайды.

Тірі ағзалар біржасушалы қарапайым немесе көпжасушалы ағза болғанына
қарамастан, Жердегі ерекше биологиялық жүйе болып есептеледі. Тірі ағзалар
микроскоппен ғана көрінетін бактериялардан бастап, өте зор сүткоректілерге
дейінгілерден кұрылысы жөне мөлшері бойынша ерекшеленеді. Жүйе ретіндегі
өрбір ағза өзара байланысты және өзара өрекеттесетін көптеген алғашқы
заттардан тұрады. Ағзанын алғашқы заттары: жасушалар, ұлпалар және мүшелер.
Олар тек бірімен-бірі өзара әрекеттесіп, өздігінен ұрпақ беретін және
дамитын тірілік касиеттеріне тән біртұтас ағза түзеді

Тіршіліктің пайда болуының алғышарттары

Ғылыми деректер бойынша Күн жүйесіне жататын Жер ғаламшарыбұдан 4,5—5 млрд
жыл бұрын газды-шаңды тұманнан пайда болған. Мұндай газды- шаңды материя
қазіргі кезде жұлдызаралық кеңістікте де кездеседі. Жер бетінде тіршіліктің
пайда болуы үшін ғарыштық және ғаламшарлық кейбір алғышарттар қажет. Ол
үшін ғаламшардың өзіне тән мөлшері болу шарт. Ғаламшардың мөлшері тым үлкен
болса, табиғи радиоактивті заттардың атомдық ыдырауынан бөлінген энергияның
әсерінен ғаламшар өте кызып кетуі мүмкін. Ғаламшардың тым қызып кетуі
қоршаған ортаның радиоактивті заттармен ластануына жағдай жасайды. Ал
ғаламшардың мөлшері тым кіші болса, ол өз айналасындағы атмосфераны ұстап
тұра алмайды. Ғаламшарлар жұлдыздарды орбита бойынша айнала қозғалуы аркылы
тұрақты түрде және біркелкі мөлшерде өзіне қажетті энергия алып тұруы тиіс.
Ғаламшарға энергия ағысы бір калыпты түспесе тіршіліктің пайда болуы мен
дамуы мүмкін емес. Өйткені тірі организмдердің тіршілігі белгілі бір
температуралық жағдайда ғана жүріп отырады. Қорыта айтқанда, Жер
ғаламшарында тіршіліктің пайда болуының алғышарттарына — ғаламшардың
қажетті мөлшері, энергия және белгілі температуралық жағдайлар жатады. бұл
айтылған алғышарттар тек Жер ғаламшарында ғана болғандығы ғылыми
дәлелденген. Тіршіліктің пайда болуы, адам баласын өте ерте кездерден
бастап- ақ толғандырып келе жатқан күрделі мәселенің бірі. Ол жайында
көптеген болжамдармен көзқарастар бар.

Ертеде ғылыми деректердің аздығынан тіршіліктің пайда болуы туралы түрлі
көзқарастар қалыптасты. Ежелгі грек философы Аристотель (б.з.д. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тіршілік қауіпсіздігі
Тіршілік ортасы
Тіршілік эволюциясы
Негізгі тіршілік орталары
Организмдердің тіршілік формалары
Су тіршілік тірегі
Тіршілік қауіпсіздігі негіздері туралы
Тіршілік формалар туралы ғылым
Су - тіршілік көзі
Гармондар – тіршілік стимуляторлары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь