Бухгалтерлік есеп қағидалары

ЖОСПАРЫ

КІРІСПЕ

I ТАРАУ.
1.1. Бухгалтерлік есептің міндеті және оған қойылатын талаптар.
1.2. Бухгалтерлік есеп ғылым ретінде дамуы.
1.3. Қазіргі кездегі бухгалтерлік есептің мәні мен қағидаттары.

II ТАРАУ.
2.1. Бухгалтерлік есеп стандарттары және қаржылық есеп беру.
2.2. Бухгалтерлік есеп принциптері.

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Нарық экономикасы жағдайында, бухгалтерлік есептің басқару жүйесінде алатын орны ерекше. Ол өндіріс процесін, айналым, бөлу мен тұтыну және кәсіпорын қаржы жағдайын айқын көрсетіп, басқарушылық шешім қабылдаудың негізі болып табылады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп, бухгалтерлік есеп стандарты, кәсіпорын қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп Бас шот жоспары мен Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің бұйрығы бойынша бекітілген. Бухгалтерлік есеп Типтік шот жоспарында белгіленген жалпы принциптер мен ережелер және Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп жөніндегі» Заңына, сонымен қатар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі өкілетті ұйымдары қабылдаған қаулылар мен ұсыныс, талаптарға сай жүргізіледі.
Меншік иелері мен экономиканың барлық салаларындағы кәсіпорын еңбек коллективтері шикізаттар мен материалдарды тиімді жұмсап, өндіріс қалдықтарын азайтып, өнімнің сапасын жоғарылатып, оның өзіндік құнын кемітуді көздейді. Осыған орай, бухгалтерлік есеп тек шаруашылық қызметті көрсетіп қана қомай, оған ықпалын да тигізіп отыруына байланысты, оның мыңызы мен рөлі артпақ.
Бухгалтерлік есеп басқару процесінің бөлігіретінде, кәсіпорынның ағымдағы қызметін бақылау, оның стратегиясы мен тактикасын, жоспарлау, ресурстарын тиімді пайданалып, нәтижесін бағалауға, сонымен қатар дұрыс басқарушы шешім қабылдауға қажетті ақпараттармен қантамасыз етеді. Бухгалтерия қызметкерлері нарық жағдайында тез әрі дұрыс бағыт алу үшін, бухгалтерлік есеп және есеп беру жүйесін жақсы меңгеруі қажет. Сондықтан бухгалтерлік есептің теориялық негіздері мен әдістемелік қағидаларын жас мамандарың жақсы менгеруі олардың кәсіби дайындығы мен іскерлік қабілеттерін қалыптастыруда маңызы зор болмақ.
Екінші рет қайта өңделіп баспаға ұсынылып отырған «Бухгалтерлік есеп» атты оқулық «Бухгалтерлік есеп» пәнінің жұмыс бағдарламасына сәйкес мемлекеттік тілде дайындалған оқулық. Оқулық автордың әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Маркетинг және жалып экономикалық пәндер», «Қаржы және аудит» кафедраларында қызмет істеп жүрген кездегі жинақтаған бірнеше жылдық дәрістік материалдары негізінде дайындалып, отандық және шетелдік әдебиеттерде жарияланған, теориялық және практикалық жағынан өте бай материалдарды пайдаланған.
Оқулықта «Бухгалтерлік есептің» теориялық негіздері: бухгалтерлік баланс құрылымы, шоттар мен екі жақты жазу жүйесі, құжаттама, бағалау мен калькуляциялау, сонымен қатар бухгалтерлік есеппен есеп бегуде қолданылып жүрген нысандар тереңдетіліп көрсетілген. Сонымен қатар оқу қуралында жаңа Типтіқ шот жоспарына сәйкес негізгі құралдар, материалды емес активтер, тауарлы материалды запастар, ақша қаражаттары есебі, есеп беретін адамдармен есеп айырысу есебі, есеп айырысу операцияларының есебі, еңбекақы бойынша есеп айырысу есептері корреспонденциялары келтірілген.
Материалдарды мұндай мазмұндау процесінде Қазақстан Республикасының кәсіпорындарындағы бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттармен жақындасуындағы негізгі бағыттарды қарауға қолайлы мумкіндіктер жасалады.
Ұсынылып отырған оқулық, бухгалтерлік есепті жаңадан бастап үйреніп жатқан, бухгалтерлік есеп курстарындағы тыңдармандарға, жоғары оқу орындарындағы студенттер мен колледж оқушыларына, сонымен қатар кәсіпорындарда жаңадан үйреніп жүрген бухгалтерлерге арналған.
Қолданылған әдебиеттер:

1. ҚР-ның “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы заңы. 24. 06. 2002.
2. ҚР-ның Қаржы министрлігінің 18. 09. 2002 жылғы №438 бұйрығымен (ҚР Қаржы министрлігінің өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № 372 бұйрығымен) бекітілген Бухгалтерлік есеп типтік шот жоспары.
3. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003г.). – А. : Ержанов и К, 2003.
4. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии.- А. : Центраудит- Казахстан 2002.
5. Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/Пер. В.И. Тарусина/Ред. коллегия: А.С. Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М., 1998.
6. Баймұханова С. Б., Балапанова Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : Қазақ университеті, 2002.
7. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих
субьектов. – А. : Ценные бумаги, 2002.
8. ҚР-ның “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы заңы. 24. 06. 2002.
9. ҚР-ның Қаржы министрлігінің 18. 09. 2002 жылғы №438 бұйрығымен (ҚР Қаржы министрлігінің өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № 372 бұйрығымен) бекітілген Бухгалтерлік есеп типтік шот жоспары.
10. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003г.). – А. : Ержанов и К, 2003.
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии.- А. : Центраудит- Казахстан 2002.
12 .Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/Пер. В.И. Тарусина/Ред. коллегия: А.С. Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М., 1998.
13. Баймұханова С. Б., Балапанова Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : Қазақ университеті, 2002.
14. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих
субьектов. – А. : Ценные бумаги, 2002.
        
        Бухгалтерлік есеп қағидалары
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
I ТАРАУ.
1.1. Бухгалтерлік есептің міндеті және оған қойылатын талаптар.
1.2. Бухгалтерлік есеп ғылым ретінде дамуы.
1.3. Қазіргі ... ... ... мәні мен ... ... ... есеп стандарттары және қаржылық есеп беру.
2.2. Бухгалтерлік есеп принциптері.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер:
КІРІСПЕ
Нарық экономикасы жағдайында, бухгалтерлік есептің басқару ... орны ... Ол ... ... ... бөлу мен тұтыну және
кәсіпорын қаржы ... ... ... басқарушылық шешім қабылдаудың
негізі болып табылады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп, бухгалтерлік ... ... ... ... ... есеп Бас ... мен ... Республикасының Қаржы министрлігінің бұйрығы бойынша
бекітілген. Бухгалтерлік есеп Типтік шот ... ... ... мен ... және Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп
жөніндегі» Заңына, сонымен ... ... ... ... ... ... ... қабылдаған қаулылар мен ұсыныс, талаптарға
сай жүргізіледі.
Меншік ... мен ... ... ... ... еңбек
коллективтері шикізаттар мен материалдарды ... ... ... азайтып, өнімнің сапасын жоғарылатып, оның өзіндік ... ... ... ... бухгалтерлік есеп тек шаруашылық қызметті
көрсетіп қана қомай, оған ... да ... ... ... ... мен рөлі артпақ.
Бухгалтерлік есеп басқару ... ... ... ... бақылау, оның стратегиясы мен тактикасын, жоспарлау,
ресурстарын тиімді пайданалып, ... ... ... қатар дұрыс
басқарушы шешім қабылдауға ... ... ... етеді.
Бухгалтерия қызметкерлері нарық
жағдайында тез әрі дұрыс ... алу ... ... есеп және есеп ... жақсы меңгеруі қажет. Сондықтан бухгалтерлік есептің теориялық
негіздері мен әдістемелік қағидаларын жас мамандарың жақсы менгеруі ... ... мен ... ... ... ... зор
болмақ.
Екінші рет қайта өңделіп баспаға ұсынылып отырған «Бухгалтерлік есеп»
атты ... ... ... ... ... бағдарламасына сәйкес
мемлекеттік тілде дайындалған оқулық. ... ... ... ... ұлттық университетінің «Маркетинг және жалып экономикалық пәндер»,
«Қаржы және аудит» кафедраларында қызмет ... ... ... жинақтаған
бірнеше жылдық дәрістік материалдары негізінде дайындалып, отандық және
шетелдік әдебиеттерде жарияланған, ... және ... ... ... ... ... ... есептің» теориялық негіздері: бухгалтерлік
баланс құрылымы, шоттар мен екі жақты жазу жүйесі, құжаттама, бағалау ... ... ... ... есеппен есеп бегуде қолданылып
жүрген нысандар тереңдетіліп көрсетілген. Сонымен қатар оқу ... ... шот ... ... ... ... материалды емес активтер,
тауарлы материалды запастар, ақша ... ... есеп ... есеп ... ... есеп ... операцияларының есебі, еңбекақы
бойынша есеп айырысу есептері корреспонденциялары келтірілген.
Материалдарды мұндай мазмұндау процесінде Қазақстан Республикасының
кәсіпорындарындағы ... ... ... ... ... ... қарауға қолайлы мумкіндіктер жасалады.
Ұсынылып отырған оқулық, бухгалтерлік есепті жаңадан бастап үйреніп
жатқан, ... есеп ... ... ... ... студенттер мен колледж оқушыларына, сонымен ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің міндеті және оған қойылатын ... есеп - ... аса ... ... ... ... дамыған елдерде оны бизнестің, кәсіпкерліктің тілі деп санайды.
Бухгалтерлік есеп оның алдына қойған ... ... ... ... ... ... ... №329-11«Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есеп беру» (өзгерістері енгізіліп және толықтырылу) заңына сәйкес:
- жедел ... ету мен ... ... ... сатып алушылардың кредиторлардың, салық және банк
органдарының пайдалануына қажетті ... ... ... ... қызмет нәтижелері туралы толық және
ақпараттарды қалыптастыру;
- мүліктердің қолда бары мен қозғалысына, материалдық, ... ... ... бекітілген нормаларға, нормативтерге, сметаларға
сәйкес жұмсалуына бақылауды қамтамасыз ету;
- қаржы-шаруашылық қызметіндегі ... ... ... ... ... ішкі шаруашылық резервтерді анықтау және жұмылдыру;
- ішкі ресурстарды пайдалануды ... ... ... ... ... ... табылады.
Бухгалтерлік есептің алдына қойылған міндеттері орындау үшін ол мынадай
талаптарға сай ... ... ... берудің мерзімділігі шаруашылық қызметіне жедел басшылық
етуге, міндеттерді орындауға, ағымдағы жұмыстың кемшіліктерін, ресурстар
шығынының нормадан ... ... ... ... ... және
т.б. үшін қәжет. Бұл талапты жузеге ... ... ... ... және алу үшін есептегіш техниканы пайданалудың манызы зор.
2. Есептік (нақты) көрсеткіштердің ... ... ... ... ... есеп ... қамтамасыз
етеді және осы көрсеткіштердің мерзімді бақылау жасауды қатамасыз етеді.
3. Дәлдік, объективтілік және қатаң негізді болу ескерілген ... ... дәл ... ... ... негізделген болу керектігін
аңғартады. Олар жұмыстағы ... ғана ... ... де ... ... беруге тиіс.
4. Толықтық. Есеп кәсіпорынның шаруашылық қызметіне толық сипат ... ... ғана ... ... ... оның ... ... болмақ.
5. Үнемділік. Бухгалтерлік есеп басқару мен басшылық етуге қажетті барлық
көрсеткіштерді аз шығын жұмсау жолымен алуды ... етуі ... ... ... оның үнемі жетілуі, қол ... ... және есеп ... ... ... мумкіндік
жасайды. Мұның барлығы басқару аппаратын қысқартуға бағытталған.
6. Есептің қарапайымдылығы мен қолайлы ... ... ... ... ... мүшесінің түсінуне, баскару үшін ... ... ... резервтерді іздеуге, қаржы жағдайын нығайту
жөніндегі ұсыныстар әзірлеуге себепкер болады.
Басқарушылық-
қаржы-шаруашылық-
бұйрығы бойынша бекітілген-
Типтік шот ... ... ... ... бастап-
әдебиеттерде жарияланған-
қойылатын талаптар-
дәл есептелген-
әзірлеуге себепкер-
пайдалану мүмкіндігіне-
қолданудан пай-
көрсеткіштердің-
қамтамасыз ету-
ескертурлер ... ... ... есеп ... ... ... есеп ... жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып,
қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Белгілі ғалым Б. Де Солозано осы ғылым ... ... ... ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір сүре
алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет ...... ... ... Р. А. Фаулки “Есеп – бұл ... ... ... яғни
философиясы” – деп атаған. Бухгалтерлік есеп ұйымның қаржылық ақпаттарын
өлшейтін, есептейтін және оны ... ... ... жүйе ... ... есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін
иеленеді. Бұған дәлел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының 1992 жылы ... ... ... ... ...... сөздің бекер
айтылмағандығын атап өтуге болады. Жалпы, бухгалтерлік есеп ұйымға оның
қаржылық жағдайын ... ... ... және ... ... орындауы үшін қажет. Сонымен ... ... ... ... мен ... капиталы және өндірілген
өнімдері мен олардың сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді.
Тек қана ... есеп ... ... ... мен ... ... ... соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға болады.
Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... және басқарушы
(ішкі) есеп болып екіге ... ... есеп ... ... ішкі ... ... отыратын жүйе болса, ал
қаржылық есеп жоғарыда ... ... ... ... ... сыртқы пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе.
Яғни, басқарушы есептің мәліметін кәсіпорын ... ... да бір ... үшін ... ... есептің мәліметін бұлармен қоса
жабдықтаушы ... ... банк ... ... ... және
тағы да басқалар пайдаланады. Кез келген ұйым үшін ... есеп ... ... ... ... есептің жүргізілуі және оның тәртібі
әрбір кәсіпорынның экономикалық саясатына байланысты.
1.3. ... ... ... ... мәні мен ... ... ел ... нарықтық жолға көшуіне байланысты
жаңа ... ... ... бола ... сәйкес бухгалтерлік
есептің маңызы мен рөлі арта түсуде. Осыған орай бухгалтерлік ... мен ... ... енгізілді. Елімізде жүргізіліп отырған
бухгалтерлік есеп толығымен халықаралық қаржылық есеп беру талаптарына сай
орындалады. Міне ... ... ... ... ... деп саналып келген
бухгалтер маманы кәсіпорынның қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, есептеп
отырумен қатар кәсіпорынның алдағы уақыттағы экономикалық ... ... ... ... ... ... да кез ... елде бухгалтер
мамандарын барынша білімді етіп даярлау сол елдегі ұйымдардың экономикалық
жағынан тұрақты дамуына ... ... сөзі ... тілінен аударғанда үлгі, норма деген мағынаны
білдіреді. Ал бухгалтерлік есеп стандарттары дегеніміз ... ... ... ... және ... ... ... ережесі болып
табылады. Әрбір осындай ереже бухгалтерлік ... ... мен ... мен ... және ... ... Бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есеп беру стандарттарының қай-қайсысының болмасын өз ... аясы ... ... ... ... енген уақыты және
мазмұны болады.
Мақсаты. Бұл бапта стандарттың қандай мақсатқа ... ... есеп ... ... ... аясы ... ... пайдаланылатын жерлері мен қандай
жағдайда (жерлерде) қолданылмайтындығы осы ... ... ... келтірілген негізгі терминдерге түсініктеме
берілетін бап болып табылады.
Қолданысқа (күшіне) енген уақыты. Стандарттың қай уақыттан бастап
күшіне енетіндігі осы ... ... есеп ... ... беріледі.
II ТАРАУ.
2.1. Бухгалтерлік есеп стандарттары және қаржылық есеп беру.
Кей кездерде стандарттың қосымшалары да ... ... ... ... жаңа ... ... қай елдерде қолданылғандығы жазылып және
оған қоса мысалдар берілуі мүмкін. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру
стандарттары халықаралық және ішкі ... екі ... ... ... қаржылық есеп беру стандартын дайындаудың (жасаудың) халықаралық
комитеті жасап шығарады. Ал ішкі ... есеп пен ... есеп ... әр елде ... есепті жүргізу үшін, сол елдің ішінде
жасалынады. Бұл жоғарыда аталған халықаралық бухгалтерлік есеп ... ішкі ... есеп ... ... ... ... болуы
қажет. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандартын дайындау (құру) барысында
әрбір ... ... ... ... ... ... оны ... іздестірілетін болса, әрбір ел өзінің ішкі бухгалтерлік есеп
стандартын жасауы ... ... ... ... ... негізге алады. Бүкіл әлемдегі елдерде қаржылық есеп беруде
қолданылатын ... есеп ... бір ізге ... қол жеткізу үшін 1973 жылғы 29 маусымда Қаржылық есеп
беру стандартының халықаралық комитеті құрылды. Жалпы бұл ... ... ... ... ... ... Ирлания, Канада, Мексика,
Ұлыбритания және Франция сынды елдердің бухгалтерлерінің келесімге келуімен
іске асырылды. Алғашқы уақытта, яғни ... есеп беру ... ... ... кезде оның құрамына жоғарыда аталған елдерден
жеті білікті маман алынған болатын. Ал бүгінгі күні оның ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Африка Республикасы,
Швейцария, Зимбабве және тағы да ... ... ... бар. Қаржылық есеп
беру стандартының халықаралық комитеті өздерінің жарыққа шыққан ... мен ... ... ... және ... үшін ... отырады. Сонымен қатар комитетке бухгалтерлердің ... ... ... ... ... және басқадай
ұйымдар қаржылық көмек көрсетіп отырады. Халықаралық қаржылық есеп беру
стандартының негізгі мақсаты-мына ... ... ... қаржылық
есеп беруге қол жеткізу:
- қаржылық ақпаратты құру барысында қажетті міндеттер;
- ақпараттық жүйені құру принциптері;
- осы ақпараттардың сапалық сипаттамалары;
- қаржылық есеп ... ... ... және ... ... ... ... – кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы және
қаржылық ... ... ... ... беру. Сондай-ақ ұйымның
қаржылық есебінде мыналарға қажетті ақпараттық мәліметтердің болуы қажет:
- қаржы салымын жасау және ... беру ... ... ... мәлімет;
- ұйымның алдағы кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға қажетті мәлімет;
- ... ... ... ... ... бағалауға қажетті
мәлімет;
- басқару органдарының жұмысын бағалауға қажетті мәлімет.
Қаржылық есеп ұйымның бухгалтерлік ақпараттарының ... ... ... ... Ал бұл ... есеп ... есептің жеті
элементінен құралады. Элементтердің алғашқы ... ... ... ... активтері, меншікті капиталы және міндеттемесі
жатқызылады. Қалған төрт ... ... ... ... есебінде көрсетілетін табыс, шығын, пайда және зиян деп ... ... ... есеп беру ... ... ... ... көрсетілетін бухгалтерлік ақпараттардың қажеттілігін
анықтайды және оны бекітеді. Есеп тұжырымдамасын (концепциясын) жалпы ... – деп ... екі ... ... болады.
- Жалпы тұжырымдама (концепция) бұл бірнеше елдің бухгалтерлік есеп
туралы көзқарасын білдіреді.
- Жеке ... ... тек қана бір ... өз ... ... есеп туралы көзқарасын білдіреді.
Тұжырымдамалар (концепциялар) халықаралық бухгалтерлік есеп және
қаржылық есеп беру стандартына қарастырылған бухгалтерлік есеп ... ... есеп ... ... ... ... дейін айтылып
жүргендей қазіргі таңда бухгалтерлік есептің әлемдік теориясында, сондай-ақ
тәжірибесінде екі негізгі, жалы деп аталатын ... ... ... ... ... қатар жүргізіліп келеді.
Бухгалтерлік есептің континенттік ... ... ... жұмысына мемлекеттің ықпал етуімен, араласуымен
түсіндіріледі. Бұл бойынша сол елдегі қызмет атқаратын барлық ұйымдар
мемлекет ... ... ... және басқа да нормативті құжаттар бойынша
жұмыс істеуі тиіс. Сондай-ақ кәсіпорынның бухгалтерлік есеп ... ... ... бұл ... ... ... ... салық органының және басқа да
мемлекеттік органдардың қажеттілігін қамтамасыз ... ... ... ... бұл ... қолдап отырған елдердің қатарына Австрияны,
Германияны, ... және ... да ... ... ... ... ... (концепцияның) континенттік (еуропалық)
тұжырымдамадан (концепциядан) өзгешелігі, бұл ... ... есеп ... ... ... қаржы салымшылары мен
несие берушілердің қажеттілігін қамтамасыз етуге арналған. Бұл ... ... ... ... ... ... және оған тәуелсіз шешімін
тауып отырады. ... ... бұл ... Ақш, ... Ұлыбритания,
Голландия, Австралия, Үндістан (Индия), Оңтүстік Африка Республикасы және
басқа елдер қолданып отыр.
Міне, осы ... ... ... ... ... ... ... есебін континентальдық (еуропалық) немесе америкалық
тұжырымдама (концепция) бойынша жүргізуі мүмкін екендігі анықталады. Біздің
еліміздегі ұйымдардағы ... есеп ... ... ... ... ... ... жүргізгендігі белгілі. Бүгінгі
күннің өзінде осы қалыптасып ... ... өз ... жоймай келеді. Яғни
барлық кәсіпорындардың есеп жұмысы мемлекеттің басшылығымен салық органының
қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында жасалынып отырылады. Әйтсе де ... ... ... ... ... ... есеп жұмысын жүргізудің
ережесі, бағыты болып саналатын Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп
стандарттары Американдық (халықаралық) бухгалтерлік есеп ... ... ... атап ... ... ... ... еліміз халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына көшуге бетбұрыс
жасап 2003 жылдан бастап ... ірі ... өз ... стандарттың талаптарына сай етіп жүргізу керектігін қабылдады.
Біріншіден-осы тұрғыдан, ал екіншіден-елдегі қазіргі экономикалық жағдайға
сәйкес болса керек, еліміздегі кейбір ... ... есеп ... кездері қаржы салымшыларын (инвесторларды) ақпараттық мәліметтермен
қамтамасыз етуге негізделіп жасалып отыр.
2.2. Бухгалтерлік есеп принциптері.
Кез келген ғылымның, ... ... ... ... ... заңдылық. Латын тілінен аударғандағы принцип сөзі
мағынасы жағынан-бастамасы, негізі деген түсінікті білдіреді. Қаржылық ... ... ... ... үдерістері барысында шешім
қабылдау үшін бухгалтерлік ақпараттық ... ... ... ... мен оқу ... оқи ... бухгалтерлік есептің
жиырмадан астам принципін кездестіруге болады. ... өз ... ... кей кездері белгілі бір ұқсастықтарына қарай біріктіріп ... ... ... есеп ... бухгалтерлік
есептің мына төмендегідей принциптері анықталған:
- есептеу;
- үздіксіз (ұдайы);
- түсініктілік;
- мәнділік;
- маңыздылық;
- сенімділік;
- әділетті әрі тура ... ... ... ... ... дәйектілік.
Түсініктілік, маңыздылық, сенімділік және салыстырмалық деп аталатын
төрт принцип-бухгалтерлік есептегі ақпараттық ... ... ... ... мінездемесі болып табылады.
Түсініктілік принципі
Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтері оны ... ... ... ... болу керектігімен түсіндіріледі. Ол
үшін бұл мәліметтерді пайдаланушылар бухгалтерлік есеп жайында белгілі бір
дәрежеде білімді ... ... ... де түсініктілік принципі
ақпараттық мәліметтерді жәй ... ... ... емес тұлғалардың
пайдалануы үшін сапасын төмендету деген түсінікке сай емес. Сонымен қатар
осы мақсат үшін оны ... ... алып ... ... ... тұлғалар бұл мәліметтерді түсіну үшін алдын ала кеңес алулары
қажет.
Маңыздылық принципі
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... олардың шешім қабылдауы үшін ... ... ... Олар ... бухгалтерлік есеп мәліметтерін ... ... ... ... ... ... болжау үшін;
- бұрын жасалынған болжамдардың барысында алынған нәтиженің дұрыстығын
анықтау үшін.
Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің маңыздылық деңгейін өлшеу үшін
үш түрлі сапалық ... ... ... ... ... ... өз
пайдаланушыларына керекті уақытында жеткізіліп отырылуы ... ... ... ... ... оның ... деңгейін
төмендетеді.
2) Болжамның құндылығы. Өткен немесе ... ... ... ... алынған бухгалтерлік ақпараттық
мәліметтер пайдаланушыларға тиімді болуы қажет.
3) Кері байланыс. Өткен уақытта ... ... ... енгізілген өзгерістер пайдаланушыларға тиімді, оң әсер етуі
қажет.
Сенімділік принципі
Берілген ақпараттық мәліметтерде қате болмаса, сондай-
ақ ... оған ... ... онда бұл ... ақпарат болып
табылады.
Салыстырмалық принципі
Қандай да бір кезеңнің бухгалтерлік есеп мәліметтері (қаржылық есебі)
өткен уақыттардағы ... ... ... кезде ғана оның
пайдалылығымен мазмұндылығы арта түседі.
Сақтық принципі
Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтерінде жазылатын ... ... ... ... ... және
пайдаланушылар осы мәлімет арқылы түрлі шешім ... ... ... ... және ... дұрыс жазылуы үшін сақ болу қажет.
Есептеу принципі
Кәсіпорындағы кез келген операциялар (кірістер, шығыстар) есептеліп
отырылуы қажет.
Үздіксіз принципі
Ұйымның қызметі үздіксіз ... ... деп ... жасалынады.
Мәнділік принципі
Ұйымның бухгалтерлік есеп ақпараттары пайдаланушылардың қажеттілігін
қанағаттандыруы қажет. ... ... ... ... баға ... ... ... керек.
Бейтараптық принципі
Ақпарат сенімді болуы үшін алдын ала бір ... ... ... ... Егер ... өзінің іріктеліп дайындалуымен немесе ұсынылуымен
белгілі бір шешім қабылдауға немесе ойды қорытындылауға жету мақсатымен
қалыптастыруға әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық мәліметтер болмаған жағдайда, негізделмеген, бір
қорытындыға келтірілмеген ойды пайдалану ... ... ... әрі тура ... принципі
Кәсіпорынның қаржылық қорытынды есебі осы ... ... ... және ақша ... ... ... әрі әділетті ақпараттармен қамтамасыз етуі қажет.
Толықтылық принципі
Ұйымның ... ... ... ... ... сенімді
болуы үшін толық болуды қажет етеді және ... ... ... олар мәнді
болуы қажет. Мәліметтің толық болмауы оны теріс ... ... ... да ол ... және ... ... ... өзінің қызметі барысында таңдап алған есеп жүргізу саясатын
есепті кезеңін басынан соңына дейін дәйекті түрде қолдануы қажет.
Есеп қисап жұмысының мақсаты ... ... ... Әрбір қоғамның экономикалық теориясында анықталған негізгі
заңына сәйкес шешіледі. ... ... бір ... ... ... есеп –
қисап көрсеткіші болмаса іске асуы ... ... ... ... даму
бағыты есеп-қисап мәліметінің көрсеткіштерін негізге ала отырып жасалады.
Онымен қатар мүмкіншілігін немесе ... ... ... ... ... ... да бухгалтерлік есеп.
Осы орайда, бухгалтерлік есептің алдына ... ... ... ... басты міндеті – кәсіпорынның шаруашылық
жоспарының ... ... Бұл ... орындалуы есеп – қисап
жұмысының көрсеткіштерімен дәлелденеді. Себебі, ... ... ... есеп-қисап алады. Яғни, ол көрсеткіштер жоспардың
орындалуы барысын ... ... ... есеп ... ... ... оның орындалу дәрежесін анықтайды. Бұл
мәліметтер кәсіпорын жұмысына басшылық ету үшін өте ... ... ... бірі мемлекеттік, қоғамдық және
жекеменшіктің түгелдігін қорғау. Есеп-қисап жұмысында, мемлекет меншігі ... ... ... ...... экономикалық қуатының деңгейін, әрбір
кәсіпорын шаруашылықтарын игеру ... ... ... ... ... ... орын ... өндіріс қоры,
өндіріс құрал-жабдықтары, ақша қаражаттары, тұтыну тауарлары. ... ... ... ... ... ... ... өте жоғары. Осы орайда, айта кететін бір ... ... ... ... бір ... жүргізу ерекше орын алады. Себебі
материалдық жауапты адаммен (мекемемен) есеп-қисап уақытылы жүргізілмесе ол
жағдай есеп-қисап жұмысының барлық нәтижесін жоққа ... ... тағы бір ...... ... есептің түбегейлі нәтижесі көрсету.
Түбегейлі қайта құру кезінде барлық ... ... ... ... өзі ... көшуге тиісті. Шаруашылық есеп жоспарлар
шаруашылықты жүргізу әдісі ретінде өндіріс ... ... ... ... ... ... ... негізделген.
Негізгі принциптер мыналар:
1) қажетті ресурстарды кәсіпорынға немесе бірлестіктерге жарғылық ... ... ... ... ... ... шығындарды оның нәтижелерімен ақшалай түрінде
жалғастыру;
4) өз шығынын өзі өтеу және ... ... ... жұмысшылар ұжымын материалдық жағынан мүдделі ... ... ... ... ... ... ... бағалау жасау.
Осы айтылған шаруашылық есеп принциптерін негізге ала отырып, ... мен ... ... арқылы белгіленген дербес шаруашылық
орны бола алады. Оның өз жоспары, ... ... және ... өзінің есеп айырысу счеттары болады.
Қорыта келген де бухгалтерлік ... ... ... нығайту
нәтижесін көтерудегі кәсіпорындарда негізгі қорды пайдалану, ... ... ... ... ... тиімді бөлініп сатылуын
тиянақты есепке алу арқылы орындалады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... қарай үйлестіру қажет.
Қазақстан Республикасында 1995 жылы 26 қаңтар ... ... ... бойынша “Бухгалтерлік есеп” туралы заңына сәйкес, (1
қаңтар) 1997 ... ... заң ... іске ... “Бухгалтерлік
счеттардың бас жоспары” бойынша еліміздегі бухгалтерлік ... ... ... заң тұлғаларын, барлық субьектілерді тағы басқа жеке
субьект ... ... ... ... ... мен ... ... мемлекетіміздің тексеруші, бақылаушы мекемелерінің ... ... ... ... үшін ... информациямен
қамтамасыз ету.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бухгалтерлік есеп
Стандарттарында және ... ... ... есеп шоттарының Бас есеп жоспарында ... ... мен ... ... ... және ол бүкіл алынған
ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс ... ... ... ... ... ... ... иелері мен еңбек
ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, ... ... ... ... ... жарамды өнімдерді өндіруге, оның сапасын
көтеруге, өзіндік құнын ... ... ... ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын ... ... ... және ... ... ... ... есептің маңызы мен
мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Айтып өткендей салық міндеттемесі ... ... ... ... ... ... ... және ол салық заңына сәйкес
жүргізіледі. ... ... ... және жергілікті бюджетке түсетін
салықтарды, алымдар мен салымдарды және ... да ... ... ... Республикасы зандарымен реттелетін кеден баж салығы,
алымы мен төлемдері мәселерін коспағанда, ... ... ... ... ... бірден-бір заңды кұжаты болып
табылады. Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды есептеу ... салу ... ... ... ... бойынша төлеушілерін
анықтайды.
Есепке алынған ақпараттардың көмегімен шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ... және ... ... ... қызметін жедел
басқару үшін, экономикалық ... мен ... ... ... ... ... ... ел экономикасының даму заңдылықтарын
зерделеу және зерттеу мүмкіндіктері пайда болады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ҚР-ның ... есеп және ... ... ... ... 24. 06.
2002.
2. ҚР-ның Қаржы министрлігінің 18. 09. 2002 ... №438 ... ... ... өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № ... ... ... есеп ... шот ... ... М.С., ... А.М. Основы бухгалтерского учета и новая
корреспонденция счетов (с 1 ... ... – А. : ... и К, ... ... В.К., ... В.В., ... О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии.- А. : Центраудит- Казахстан 2002.
5. ... ... ... ... КМСФО/Пер. В.И.
Тарусина/Ред. коллегия: А.С. Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и
др. – М., ... ... С. Б., ... Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : Қазақ университеті, 2002.
7. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих
субьектов. – А. : ... ... ... ... “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы заңы. 24. ... ... ... ... 18. 09. 2002 ... №438 ... (ҚР
Қаржы министрлігінің өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № 372
бұйрығымен) бекітілген Бухгалтерлік есеп ... шот ... ... М.С., ... А.М. Основы бухгалтерского учета и ... ... (с 1 ... ... – А. : Ержанов и К, 2003.
11. ... В.К., ... В.В., ... О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии.- А. : Центраудит- Казахстан 2002.
12 .Международные стандарты финансовой ... ... ... ... А.С. ... Л.В. ... Т.Б. Крылов и др. –
М., 1998.
13. Баймұханова С. Б., Балапанова Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : ... ... ... ... С.Б. ... учет ... – А. : ... бумаги, 2002.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есептің қағидалары3 бет
Бухгалтерлік есеп қағидаларынан экономикалық терминдерге қысқаша сөздік 13 бет
Бухгалтерлік есептің концепциялары мен қағидалары5 бет
Бухгалтерлік есептің мәні мен есептің әдістері және қағидалары6 бет
Банктегі есеп және есеп беру негіздері60 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру туралы31 бет
Еліміздегі бағалы қағаздар нарығы64 бет
Қаржылық есептеме99 бет
Ұйымның шоғырландырылған қаржылық есебі және оны талдау54 бет
Ұйымның қаржылық есептілігі және оны талдау90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь