Бөгембай Ақшаұлы

Бөгембай Ақшаұлы, Қанжығалы Бөгембай, кейбір әдебиеттерде Бөгенбай, (1680ж. Қаратау бөктеріндегі Бөген өз. Бойы – 1775, кейбір деректерде 1776,1778, Ақмола облысы Ерейментау ауданы Қоржынкөл қаласының маңы) – қазақ халқының жоңғары шапқыншылығына қарсы азаттық күресі тарихында ерекше рөл атқарған батыр, қолбасшы. 18 ғасырдағы қазақ батырларының жасы үлкен ақсақалы, сондықтан оны халық аңыздарында ардақтап «Қанжығалы қарт Бөгембай» деп атап кеткен. Қарабалта түбінде қырғыздармен болған шайқаста Бөгембай батыр 77 жаста болған деседі. Арғынның қанжығалы руынан. Батырлар әулетінен шыққан. Атасы Әлдеуін батыр Есім хан әскерінің қолбасшысы, әкесі Ақша батыр Тәуке ханның 80 мың қолын басқарған сардар болған. Бөгембай 1708ж. (кейбір деректерде 1709ж.) Әз Тәукенің бұйрығымен 30 мың жасақты бастап, қазақ елінің берекесін ала бастаған қазақ – орыстарды түре қуып, Еділден әрі асырып тастағаны туралы деректер бар. Осы ұрыстар Бейімбет алғаш рет ерлігімен көзге түсті. Бөгембай жоңғарларға қарсы 100-ден астам шайқасқа қатысқан. «Қазақтың қамал - қорғаны» (Бұқар жырау) баһадүр Бейімбет қазақ халқының Абылай хан бастаған ұзақ жылдарғы ұлт бірлігі үшін күресінің ұйытқысы болды. 1710ж. Қарақұмда өткен үш жүз қазақтарының құрылтайында бүкілқазақтық жасақ құрып, жоңғар шапқыншылығына тойтарыс беру жоспары талқыланды, бұл жиында көшіп кетіп ұсынғандар да болды, бірақ «сол кезде ерлігімен әйгілі болған рубасы Бөгембай мұндай әрекеттердің бәрін тыйды». Осы құрылтайда Бөгембай батыр үш жүздің бас сардары болып сайланды. 1726ж. Бөгембай бастаған қазақ қолы Бұланты өзенінің бойында қалмақтарға қарсы соққы берді. 1727ж. көктемде Қожаберген бастаған қазақ – татар жасағымен тізе қосып, Бейімбет бастаған қазақ – ноғай – қарақалпақтың біріккен әскері нияз, Аюлы тауларының етегінде жоңғарлармен болған шайқаста жеңіске жетті. «Аңырақай шайқасында» Орта жүз қолын бастаған Бейімбет батыр Қаракерей Қабанбай, Шақшақ Жәнібек, керей Жәнібек, т.б.
        
        Бөгембай Ақшаұлы, Қанжығалы Бөгембай, кейбір әдебиеттерде Бөгенбай,
(1680ж. Қаратау бөктеріндегі Бөген өз. Бойы – 1775, ... ... ... ... ... ауданы Қоржынкөл қаласының маңы) –
қазақ халқының жоңғары ... ... ... ... ... ... ... батыр, қолбасшы. 18 ғасырдағы қазақ батырларының жасы үлкен
ақсақалы, сондықтан оны халық аңыздарында ... ... ... деп атап ... ... ... қырғыздармен болған шайқаста
Бөгембай батыр 77 жаста болған деседі. Арғынның қанжығалы руынан. Батырлар
әулетінен шыққан. Атасы Әлдеуін батыр Есім хан әскерінің қолбасшысы, ... ... ... ... 80 мың қолын басқарған сардар болған. Бөгембай
1708ж. (кейбір ... 1709ж.) Әз ... ... 30 мың ... ... ... берекесін ала бастаған қазақ – орыстарды түре қуып,
Еділден әрі асырып тастағаны туралы деректер бар. Осы ұрыстар Бейімбет
алғаш рет ... ... ... ... ... ... 100-ден астам
шайқасқа қатысқан. «Қазақтың қамал - қорғаны» (Бұқар жырау) баһадүр
Бейімбет ... ... ... хан бастаған ұзақ жылдарғы ұлт бірлігі үшін
күресінің ұйытқысы болды. 1710ж. ... ... үш жүз ... ... ... ... ... шапқыншылығына тойтарыс беру
жоспары талқыланды, бұл жиында көшіп кетіп ұсынғандар да болды, бірақ ... ... ... ... ... ... ... әрекеттердің бәрін
тыйды». Осы құрылтайда Бөгембай батыр үш жүздің бас сардары болып сайланды.
1726ж. Бөгембай бастаған қазақ қолы ... ... ... қалмақтарға
қарсы соққы берді. 1727ж. көктемде Қожаберген бастаған қазақ – татар
жасағымен тізе қосып, Бейімбет ... ...... – қарақалпақтың
біріккен әскері нияз, Аюлы тауларының етегінде жоңғарлармен болған ... ... ... ... Орта жүз ... бастаған Бейімбет
батыр Қаракерей Қабанбай, Шақшақ Жәнібек, керей Жәнібек, т.б. тізе қоса
отырп, қазақ елінің тұтастығын ... ... ... ... көрсетті.
Бейімбет Жайық, Ойыл, Жем өзендері бойымен Ерейментау, Қарақаралы, ... Шу ... ... өңірі, Қырғыз жерлеріндегі, т.б. шайқастарда қол
бастаған. 1756-58ж. бірінші рет Шығыс Түркістанға келген Қытай ... ... ... ... ... ... ... соққы беріп,
олардыҮрімжіден асыра қуды. Бейімбет жасы ұлғайған шағында ауырап қайтыс
болған. ... ... Қожа ... ... ... ... ... денесін таза арулап, былғарыға орап, қыс бойы ... ... ... ... ... мен ... Айтбай аткелтірұлы бастаған
елдің игі жақсылары батырдың сүйегін нарға теңдеп, Түркістанға жеткізіп,
Қожа Ахмет Иасауи мешітіне ... ... ... ... ... жер бүгінге дейін Ереймен өңірінде «Бөгембай сөресі» деп аталады.
Бөгембай батырдың ерлігін Қожаберген жырау «Елім - ай» атты тарихи
дастанында жырлап, «Ер ... ... ... ... ... ... Бейіибет туралы дастандар шығарған Бейімбет батырдың баласы
Тұраналы, немересі Бапан би, оның ... ... ... би) де ... ... ... 1991ж. ... – Павлодар, Ерейментау – Павлодар
тоғысқан жол торабында Бейімбет батырға ... ...... ... ... ауданындағы ауыл, ауылдық әкімшілік
округінің ... ... ...... ... солт-шығысқа қарай
120км, Ақсу т. ж. стнан 20км жерде, боз, селеу, көде ... ... ... ... Тұрғыны 1,2 мың адам (1998). Іргесі 1925ж. көмір кен
орны негізінде қаланған. ... ... ... мен ... ... істейді. Жылу электр станциялары, орта мектеп,
фельдшерлік – ... ... бар. Ауыл ... Ақсу – ... ... Жол
өтеді.
«Бөгембай батыр» - тарихи жыр. Авторы – Үмбетей жырау. 18ғ-дың 70-
жылдарында шығарылған. 7 – 8 ... ... ... ... ... ... Жырда жоңғар шапқыншылығы заманында 26 жыл бас қолбасшы болған
Қанжығалы ... ... ... (1775) ... өтті ... ... ... түрінде басталып, оның қалмаққа қарсы күрестегі ерлігі,
туған халқының азаттығы үшін сіңірген ... ... ... ... ... ... да ... бар. Бөгембаймен бірге, «Қалмақыт ... ... ... ... ... Атан мен ... Қабанбай сияқты
батырлардың да ерлігі жырланады. Сол кездегі қазақтың ру – ... ұлы ... ат ... ... ... ... ...
этнографияда мәлімет берілген. Қалмаққа ... ірі ... ... ... Абыралы, Шыңғыстау, Қозымаңырақ, Қоймаңырақ сияқты жер
таулары көрсетіледі. Жыр баспа бетінде толық ... ... ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаұлы Бөгенбай2 бет
Бөгенбай батыр (1690 - i778)4 бет
Қазақ батырлары туралы10 бет
Үмбетей жырау6 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша айналымы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь