Табиғи және жасанды былғары


Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Инженерлік - технологиялық факультеті
Тақырыбы: Табиғи және жасанды былғары
Орындаған: Советжанова Ж. Ә.
Тексерген: Нурлыбекова А. А.
Группа: ТК-703
Семей қаласы 2018ж
Былғары - мал терілерін химиялық және механикалық әдістермен өңдеу арқылы алынатын материал. Одан аяқ киім, сырт киім, айыл - тұрман, галантерея, техникалық бұйымдар т. б. жасалады. Мал терісі 3 қабаттан - шелден, өзеңнен, қыртыстан тұрады. Былғары жасау үшін терінің жүні жидітіледі, шелі сылынып, қыртысы жазылады. Терінің өзеңін (ортаңғы қабатын) өңдей отырып былғары алынады. Өзең айқыш-ұйқыштанып тығыз байланысқан коллогенді талшықтардан құралады. Теріні жүннен арылту үшін сілті (күл мен әк ерітіндісі) және фермент жағылады, күкіртті натрий, әк ерітіндісі бүркіледі. Бірнеше сағаттан кейін қылшық пен босаң қыртыс арнаулы машина арқылы оңай ажыратылады. Мұнан соң шелдеу машинасымен терінің шелі сылынады. Осыдан шыққан шикізат көн деп аталады. Көндегі сілті және басқа қосылыстар кетіріліп, әк сумен жуылып шайылады. Шикізат талқымен жұмсартылады. Арнаулы машинамен ылғалдан арылтылған соң, қалыңдығы бір тегіс болу үшін былғары сүріледі де, қандай мақсатқа пайдаланатындығына және жағылатын бояу түсіне қарай сұрыпталады. Тікелей бояу, қышқылды бояу, т. б. тәсілдермен боялған былғарының қатпарлары жазылып, керу машинасына жіберіледі. Керіліп кептірілген былғарының пұшпақтары кесіледі, сығылады және оған жылтыр өң беріледі. Пайдалану мақсатына қарай былғары 4 топқа бөлінеді: аяқ киімдік былғары, қайыс немесе айыл-тұрмандық былғары, сырт киімдік және галантереялық былғары, техникалық былғары Аяқ киімдік былғары қасаң және жұмсақ былғары түрінде болады. Аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне жұмсақ былғары, ал табан бөлігіне (ұлтан, өкше, сірі өкше, т. б. ) қасаң былғары жұмсалады. Қасаң былғары ірі мал терісінен жасалады, өңделмеген терінің орташа салм. 23 - 26 кг-нан кем болмайды. Жұмсақ былғары қой, ешкі және бұзау, тана, құнажын, шошқа, жылқы терілерінен жасалады.
Киімге арналған табиғи былғарыны қой, ешкі, шошқа және тағы басқа жануарлар терілерінен алады. Тері былғарысын өңдеу механикалық және физика - химиялық операциялар жиынтығы болып саналады, мұның нәтижесінде былғары жұқа, жұмсақ, мықты, созылмалы, сыртқы әсерлерге тұрақты болады.
Былғарының беткі қабатының табиғи суреті мерей деп аталады. Сипаттамасы бойынша мерей, яғни былғарының микроскопиялық бүрмелерінің суреті бойынша, бар болуына және түкті сумка іздерінің формасына қарай мамандар былғарының қандай жануардан алынғанын анықтайды.
Үстіңгі бетін өңдеу сипатына қарай табиғи былғарылар келесідей түрлерге бөлінеді: тегіс - табиғи мерейлі; иір ойықты - иір ойық мерейлі; өрнекті - үстіңгі бетінде бадырайған көркемдік өрнегімен; түкті - түкті қабатымен, шлихталау арқылы алынған (велюр, замша) .
Жасанды былғары - кәдімгі тері орнына қолданылатын полимер материалдар. Олар құрамына қарай резиналы, талшықты, жұқа қабатты және беті қапталған мата, т. б. қолданылуына қарай аяқ киімдік, галантереялық, техникалық болып бөлінеді. Жасанды былғары жасауда негізгі шикізат - каучук, полихлорвинил, нитроцеллюлоза, казеин, полиамидтер т. б. жұқа қабат түзгіш заттар.
Жасанды былғары өткізу және оны сорттау мемлекеттік стандарт (ГОСТ) негізінде жүргізіледі. Мемлекеттік стандарт тері шикізатын даярлау, оны былғары зауыттарын өткізу, шикізаттың топтастырылуы, оның сапасы мен сыртқы түріне қойылатын талаптар, қабылдау ережелері мен шарттары, салмағы, ауданы және сұрыпталуы белгіленеді.
Жасанды былғарының сапа көрсеткіштерін негізінен үш топқа бөледі: 1. Эстетикалық 2. Эргономикалық 3. Сенімдік
Ескертулер: 1. Иленусаның көрсеткіші беткі қабаты тілінген шошқа терілері мен қой мен ешкі терілерінен басқа шикізаттардан өңделген жасанды былғарыға қолданылады; 2. Толық созылу, қаттылық, серпімділік, иілімділік көрсеткіштері мүйізді ірі қара терілерінен өңделген жасанды былғарыларға қолданылады; 3. Бояудың үйкеліске тұрақтылығы көрсеткіші қара түсті казеинді жасанды былғарыларға қолданылады.
Эстетикалық көрсеткіштер. Жасанды былғарыны эстетикалық бағалауда негізгі көрсеткіштер беткі қабаттың құрылымы мен сипаты, түсі, жұмсақтық, серпімділік және т. б. болып табылады.
Былғары - табиғи материал . Ол кір көтергіш, сапалы, ұзақ уақытқа пішіні мен түсін сақтайтын болады. Сол себепті күртеше үшін былғары ең дұрыс мата болып табылады. Ол жаңбырдың суын өткізбей, желдің суығынан қорғайды, жылуды сақтап, терлетпейді. Сонымен қатар, былғары күртешемен үйлесіп киінген киім қайталанбас стильді бейне береді. Ол джинсы шалбарымен де, спорттық киіммен де, ресми белдемше және шалбармен де жақсы жарасады. Осы әмбебаптығы мен сапалығы былғары күртешені күздік гардеробымыздағы басты киімге айналдырады. Нағыз былғарыдан жасалған сапалы күртеше қазірде арзан емес. Сондықтан көп жағдайда оны жыл сайын не маусым сайын ауыстырып тұруға мүмкіндік болмайды. Былғары күртеше сізге ұзақ жылдарға қызмет ете алатындығын ескерсек, оған жақсы күтім көрсетсеңіз болғаны.
Киімге қалыңдығы 0, 6-1, 2мм былғары қолданылады. Киімге арналған табиғи былғарының қасиеті оның құрылысына және терінің өңдеу сапасына байланысты. Ең маңызды қасиеті болып оның мықтылығы, жууға тұрақтылығы, сондай-ақ қалыңдығы және үстіңгі тығыздығы болып табылады. Ауданы 25дм 2 - қа дейінгі былғарыны бас киім дайындауға қолданады, ауданы 80дм 2 және одан да көбін киім дайындауға қолданады. Киімге арналған табиғи былғарының сортын белгілеу кезінде көрсеткіштер оның көркемдік - эстетикалық, физика - механикалық және физика - химиялық қасиеттерін, бояуының мықтылығын және бар болу немесе жоқ болу кемістіктерін ескереді. Киімге арналған былғарының сыртқы түрі әдемі болуы тиіс, аса үлкен емес қалыңдығымен айрықшалануы, біркелкі болуы, ұстап көргенге жұмсақ, майлы дақсыз және жұқа қабатсыз болуы тиіс.
Киім былғарыларын олардың кемістіктерінің бар болуына байланысты, олардың маңыздылығына, мөлшеріне және былғарыда тауып алған орнына байланысты 5 сортқа бөледі. Былғарыда жіберілген ақауларын балл бойынша бағалайды және балдың суммасы бойынша сортын белгілейді. І сорт былғарысына 4-тен артық емес балл беріледі, ІІ сортқа 12-ден артық емес балл, ІІІ сортқа 24-тен артық емес балл, V сортқа 40-тан жоғары балл қойылады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz