Қазақстандағы экологиялық проблемалар

І. Кіріспе.
Қарағанды облысы.
ІІ. Негізгі бөлім.
1.Жезқазған.Балқаш өңірінің экологиясы;
2.Алапаттың зардабын аластатайық;
3.Қалдықтан алынатын өнім мол;
ІІІ. Қорытынды бөлім.
1.Өлкеміздің экологиялық орталықтары;
2.Пайдаланылған әдебиеттер.
        
        Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Қарағанды облысы - Қазақстандағы экологиялық жағынан ең ластанған, өнеркəсіптік өндіріс орындары көп шоғырланған ірі өнеркəсіп ... Бұл ... ... ... даму ... ... жылдардан бері экологиялық зардаптар ескерілмей іске асырылды. Соның салдарынан облыстың ... ... ... ... тұрақты көздерден атмосфераға тарайтын ластанған заттар жылына бір миллион тоннадан асады. Ал бұл жалпы республикадағы ... ... ... бірі ... сөз. ... ... көздер Теміртауда АТАҚ (жылына 361,5 мың тонна), ... АҚ ... 138,4 мың ... ... АҚ (жылына 299,4 мың тонна, сол сияқты Қарағандыдағы энергетикалық кəсіпорындардың өзі ... 96,2 мың ... ... қоспа таратады. Қала маңына орналасқан ГРЭС-1, N3 ЖЭО жəне Қаражал ЖЭО-ның күлі мен түтіні бұрқырап мазаны алуда, сол сияқты ... ... ... ... ... Қарағайлы Ақшатау кеніштерінің қалдықтары да бұрқырап, желге ұшып жатыр. ... ... 1-3 ... ... мырыш, берилий, висмут жəне радионуклидті флотация қалдықтары көп. Тозаңданып аспанға ұшудың салдарынан мұндай заттар маңайын да шаңдатып жібереді. ... қоса ... ... ... де ... одан ... тастанды қалдықтар жылына 110 мың тонна көлемінде зиянды заттар таратса, оның ... 200-ге жуық ... ... бар екендігі анықталғаны баршаға мəлім. Бүгінгі таңда су ресурстарын ... ... ... да ... көп. Облыстың жалпы жылдық су ресурсы 3,4млрд. текше метрге жуықтайды. Оның жыл сайын 2-2,3 миллиард текше метрі ... ... су ... Нұра ... оның ... жəне ... құймалары, Ертіс-Қарағанды каналы, Қаракеңгір жəне Жезді өзендері, ... ... ... ... Облыс суларының сапалық жағынан жақсаруына кері əсерін тигізіп отырған кəсіпорындар ААҚ, АҚ, АҚ, АҚ, ... ... ... АҚ, ... ... ... мен ауыл ... кəсіпорындары. Облыстағы жер ресурстары да қиын жағдайда. 854 мың гектар жер азып-тозған, жел эрозиясына ұшыраған. Оның ... ... ... жерді қорғайтын орман алқабының қанағаттанғысыз жағдайы. Жер ресурстарын ғана емес, жалпы ... ... ... ... ... ... көздерінің бірі - кəсіпорындардың өндірістік қызметі процесінде жəне тұрғындардың тұрмыс-тіршілігінде пайда ... ... ... тұрмыстық қатты қалдықтардың өте көп болуы да біраз проблемалар туғызуда. Сонымен қатар қоршаған орта мен адам ... ... ... ... бірі - ... кен ... ... соң қалып кеткен, жабылмай аузы ашық қалған радиациялық қауіпті кен орындары мен карьерлер мəселесі. Бұлар Шет ауданындағы ... елді ... ... ... ... кеткен геологиялық қазба орындары (Октябрь, Майтас, Қызыларай, Қызыл, Аномалия-8, Тасарал).Республикамыздың басқа облыстары Қарағанды облысындағыдай техногенді ... ... ... ... жоқ. Мұнда Сарышаған ракеталық полигоны, Семей ядролық полигоны жəне ғарыш айлағынан ұшатын ракета тасығыштардан бөлініп түсетін ... ... ... бəрі бар. ... радиациялық қауіпсіздік мақсатымен кəсіпорындарда өңделген ионды сəуле көздері бар ... ... көму ... ... ... Бұл көрсеткіш облыстағы экология жəне табиғат қорғау мəселесіне, экологиялық проблемаларды шешу жолдарына арналған. Онда ... ... ... ... ... қамтылған. Көрсеткіш мазмұны бес бөлім бойынша құрылған, Жезқазған-Балқаш өңірінің экологиясы, Қарағанды облысының радиактивтік қалдықтарымен ластануы, облыстың су көздері, ... ... ... ... экологиялық орталықтары. электрондық каталогқа өлке экологиясы туралы 500-ден астам жазулар енгізілген. Өлкетану ... ... ... ... ... ... ... құруға кірісті. Кітапхана оқырмандары атты тақырыптық папканы белсенді пайдаланады. Көрсеткіштің басты мақсаты қалың оқырмандар мен оқушылардың өз өлкесінің əсем ... ... ... ... ... ... жұртшылығына экологиялық білім мен тəрбие беру жəне əдебиеттермен таныстыру. Қарағанды облысының экологиялық жағдайы туралы танысу үшін сіздерге Н.В.Гоголь атындағы ОҒƏК ... ... ... ... өлкетану картотекасы жəне электрондық каталогтың негізінде жасалған осы көрсеткіштің ... көп ... ... ... ... оқу ... оқытушылары, мұғалімдер, студенттер, оқушылар қосымша құрал ретінде пайдалана алады. Жезқазған-Балқаш өңірінің ... ... ... ... ... дəл ... орналасқан жəне республикамыздың халықаралық маңызы бар түсті металлургия орталығы. Қазақстанның ірі мыс, полиметалл, марганец, сирек жəне шашыранды металдар ... кен ... ... ... жиі ... ... ... кен өндірісі орталықтарының маңына шоғырланған. Жеқазған өңірі - ел ерте қоныстанған аймақ. Тарихи деректер ертедегі металлургия мен суғару ... ... мен ... ... мекендеген тайпалардың шаруашылығы мен мəдениетінің жоғары болғандығын көрсетеді. Жезқазған территориясының қойнауы пайдалы қазбаларға өте бай. Ол жер ... ... ... ... ... ... байланысты. Өлкенің шикізат қоры ертеден белгілі болған. ... жыл ... 40-10 мың жыл ... осы өңірде мыс кен орындары игеріле бастаған еді. Қола дəуірінде мыстан басқа қалайы, алтын, ... ... ... Оны ... ... жер, су аттарынан байқауға болады. Қазіргі кезде игеріліп отырған минералды шикізат көзі өте көп. Солардың ... ең ... мыс, ... ... ... вольфрам, молибден, ванадий жəне құрылыс материалдары. Бұл өңір мыс кенінің қоры жөнінен Қазақстан Республикасындағы ең маңызды ... ... мыс ... ... дейігі заманнан бастап, кейінгі палеозойдың пермь дəуіріне дейін жиналған тау жыныстарымен байланысты. Бүгінгі таңда саналы тіршілік ... ... ... ... ... ... бірі - қоршаған ортаны қорғау мəселесі. адамдардың салырттығы мен ... ... ... ... ... ахуалды табиғи қалпына қайыра түсіру осы саладағы ғалымдар мен мамандары ... ... ... ... келеді. Өндірістің дамуы мен өнеркəсіп орындарының ұлғаюы, техниканы пайдаланушылар санының өсуі секілді өркениет үрдісімен үндес шаруалар екінші жағынан табиғатты тамылжыған ... ... кері ... ... ... ... ... осындай ойды онға, сананы санға бөлетін салмақты əрі түйінді ... ... ... ... ... ... ... бар екені де күмəнсіз. Жезқазған қаласының жер ауданы бүгінгі күнге 859872 гектарды ... оның 683775 ... ... ... ... ... жер көлемі ауылшаруашылығына арналғаны- 831701 гектар, өнеркəсіп, көлік жəне байланыс құрылымдарына қатыстысы- 14513 гектар, су қоры 8644 гектар ... ... ... тіні - Табиғат-Ананың тамылжыған тамаша қалпын сақтауға барша адамзат жан-тəнімен ықыласты екендігі күмəнсіз. Алайда, өндірістің өркендеуі, одан ... ... ... ... да ... мен ... ... ортаның кескін-келбетіне елеулі зиянын тигізіп келеді. Экологиялық апат мəселесі қазір бар ... ... ... ... ... ... да ... жылдар ауысты. 2000 жылы Алматыда өткен үлкен форум да, одан кейін Балқашта өткен Парламент мəжілісінің бір топ депутаттары мен ... ... ... ... ... ... те, ... қаладағы табиғат жанашырларының бірлестік ұйымдары да бұл мəселені жан-жақты терең талқылап, саралап келеді. ... ... ... адам қолымен "екінші табиғат"(өндірістік өркениет деген мағынада) жасалып, алға қарыштап қадам басқан сайын жаңа қиындықтар мен шешімі түйткілді мəселелер ... ... ... көлі - ғаламшардағы ең көне көлдердің бірі. Жаратылысы бөлек, жұмбағы мол. ... ... ... тұщы сулы ... шығыстағы айдыны айрықша ащы болып келеді.Балқаштың тағдыры - жарты ғаламның тағдыры деп айтуға болады. Көл тіршілігі оның ... ... көк ... ... ... əсер ... фактор көп. Балқаштың тағдыры- Алатаудың басынан, Қытайдың далсынан басталады. Себебі көл ... су ... ... ... ... арнасына құйылатын бастау бұлақтардан, Алатаудың мұзарт шыңдарынан, Арқаның апайтөс даласынан құралады. Осыдан бірнеше жыл бұрын көлге қаладағы ... ... 10 ... лас су құйылатын- комбинаттың қалдық сақтау орнынан, жылу орталығынан, түсті металл өңдеу ... ... ... жəне т.б. Сол ... жаға-жайдағы суды тексеру үшін жаздыкүндері көлге резина етік кимей жақындай алмайтын. Жағалаулар май, мазут. т.б. сіңіп. əбден ... 1995 ... бері ... ... ... лас суларын ағызуды тоқтатты. Балқаштың балығы да азайып барады. ... пен ... ... ... ... ... Бір кезде маусымына 40-50 мың тонна балық аулаған балықшылар соңғы жылдары ондай көрсеткіштерге қол жеткізе алмай ... ... ... зат ... 216 кəсіпорынның 91-інде ауаға тараған зиянды зат көлемі арта түскен. Мұның өзі ... ААҚ, ... ... ... жəне ... ... сияқты облысымыздағы ірі өнеркəсіп орындарында өндірістің жандануын да көрсетеді. Балқаш пен Теміртау қаласы ең ластанған қалаларға жатады. ... ... ... 73%-і осылардың үлесінде немесе тиісінше 204,2 жəне 178,5 мың тонна. Жезқазғандағы экологиялық жағдай да күрделі. Есепті мерзімде оның ... 74,1 мың ... ... ... ... бұл ... ... 1 жарты жылдығына қарағанда 2,3%-ға артық. Бұған себеп "Қазақмыс Корпорациясы" ААҚ бөлімшелерінің кəсіпорындарында жанармайдың көп қолданылғаны болып отыр. Алапаттың зардабын ... ... ... əлемдегі ең ірі экологиялық қауіпті үш обьекті - Семей ядролық сынақ полигоны, ... ... ... жəне ... ... ... орналасқан. Ұлан-байтақ елімізді тоталитарлық, əкімшілік жүйенің темір құрсауында ұстап, азат ой мен ... ... ... келген кеңестік коммунистік өктемдіктің айқын бір көрнісі-Семей ... ... ... Атом ... бірінен- соң бірі жасалған 40 жыл ішінде полигон маңайындағы жарты миллионнан астсм халық радиоактивті тозаңмен ... оның ... ... ертелі-кеш мəңгілікке көз жұмды. Осы 40 жылға созылған атом сынақтарының жалпы қуаты 25 мың Хиросима бомбасына тең ... ... ... ... ең ... ... атом ... 1949 жылдың 29 тамызы күні жарылған болатын. Жер үстінде жасалған 26 ядролық жарылыстың кезінде атом ... ... ... 800 елді ... отты ... орап кеткен. Ауада жасалған 90 атом жарылысының 11- інде радиациялық уы полигон ... ... асып ауа ... Ал 1962 ... бастап жүргізілген 300 жерасты сынақтарының əрбір үшіншісінде радиоктивті газдар ауаға жайылып кетіп, 30 жарылыстың кезінде атом ... ... пен ... ... ... ... ... ядролық жарылыстардың зардабын Қарқаралы, Егіндібұлақ жұртшылығы бірдей көріп, зəрлі уын бірдей жұтты. 1990-шы жылдардың бас ... ... ... ... ... мен ... академиясы жинақтаған қужаттар бойынша Қарағанды облысының да біраз ... ... ... ... дəлелденді. Егіндібұлақ, Қарқаралы атырабында радионуклидтердің таралуы облыстың басқа жерлеріне қарағанда 1,5-2 есе көп. ... ... ... ... ... ... радиациялық сəулелердің əсеріне ұшыраған. Ақтоғай ауданының экологиялық жағдайына Семей ядролық сынақ полигонының тигізген зардабы орасан зор. Ақтогай территориясы ... ... ... ... алаңынан солтүстік-шығыс шекарасы 230 км, оңтүстік - шығыс шекарасы 330 км қашықтықта. Тəжірибе алаңынан азимут ... 215-240 ... ... Сы ... ... ... ... территориясы радияциялық заттармен ластанып, халқы радиациялық сəулелену дозаларына ұшырағаны ақиқат. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының қорытындысы бойынша аудан халқының Семей ... ... ... ... бір ... радиациялық сəулелену дозасын алғаны ғылыми тұрғыда дəлелденді Ақтоғай ауданында арнайы əдістемемен радиация зардабыннан болатын аурулардың бір организмде ... ... ... ... жасы ... сайын көбейе беретіні көрсетеді жəне басқа жерлермен салыстырғанда жоғары дəрежеде болған. Əсіресе жүйке ... мен ... ... ... ... шек ... жүрек-қан тамырлары ауруларының зəр жолы, жыныс органдары жəне ас қорту ... ... ... байқалады. Қарағанды облысының халқы күрделі экологиялық жағдайға байланысты түрлі ауруларға, əсіресе, ... ... ... бар ... жиі шалдығады. Оның негізгі жəне басты себебі - ... ... ... ... ... ... ... радиактивті шөгінділердің əсеріне ұшырағанында деген қорытынды жасауға болады. Байқоңыр ғарыш ... ... ... аса үлкен жетістігі екендігі мəлім. Бірақ сол тұрып жатқан халық үшін оның тигізер пайдасы көп ... ма, ... көп ... ма? ғарышқа бірінші адам аттанғаннан бері қаншама жер серіктері, ғылыми-зерттеу станциялары, ... ... ... Соның нəтижесінде ғылымымыз өркендеп, табиғаттың талай тылсым құпиялары ашылды. Демек, ғарыш айлағының адамзат баласы үшін де, ... үшін де алар орны ... Бұл ... ... ... да полигондармен қатар айналадағы орта мен табиғатқа орасан зиян келтіріп отырғандығы жасырын емес. Оның қауіпті аймағы бір миллион шаршы метр ... ... ... ... ... ... сынықтары мен қалдықтары, бұлаодың құрамындағы зиянды заттар топыраққа да, ауаға да, өсімдікке де аз залалын тигізбейтіндігі ... ... ... дəлелденген. Солардан жан-жануарлар мен адамдар да зиян шегіп келе жатқанын осы кейінде ғана айтылып жүр. Байқоңырдан алғашқы ... ... ... 1957 жылдан бері қазақ даласына қаншама зиян əкелді. 1986 жылы ... ... ... ... ... осы ... кесірі. Əсіресе, зымырантастағышының тіршілік атаулыға тигізер кері əсері шаш етектен. Өйткені ол ұшырылғаннан кейін аспанда отынының біраз бөлігін жандырған соң, ... жəне ... ... ... жерге түседі. Бұл отынның құрамында улы отын- гептил бар. Ресейдің зымырандары Атырау облысының Махамбет, Қызылқоға жəне басқа аудандарының жеріне жиі ... Ал ... ... ұшырылған зымырантасығышының 1999 жылы екі рет құлап, Қарағандының ... ... ... жері мен ... гептил отынымен ластады. Құлаған зымыран сапарға аттанғанда оған 466 тонна қышқылдатқыш, 181 тонна отын толтырылған. Ал ... ... ... (КРТ) сан алуан. Солардың ішінде аса улы жəне өте жылдам тұтанғыш ... ... ... ... гептил. Бұдан соң басты айналдырып, жүректі айнытатын нитродиметиламин (НДМА) жəне тетрамитилтетразин (ТМТ), сол сияқты жүректі айнытуы біршама төмен, қауіптілігі 4-ші ... ... ... деген бар. Бұл заттар ағзаға тыныс жолдары, тері жəне асқазан арқылы түскенде адамды уландырады. НДМГ тыныс жолдарын, қан ... ... ... ... сіңірінің тартылуына əсерін тигізеді. Тағы бір ғалымдардың айтуына қарағанда гептил ... ... ... ... ... ... бұл ұрпақ үшін қауіпті. Екінші буында дене бітімі, іш құрлысы жəне ... ... ... ... ... Байқоңыр ғарыш айлағы мен Сарышаған зымыран полигоны 40 жылдан бері айналадағы ортаға кері əсерін тигізіп, сынағын тоқтатқан Семей полигоны мен ... ... ... ... ... ... ... жағдайын қиындатып, нашарлатып келеді. Сарышаған ядролық, ракеталық сынақтарды жүзеге асыру үшін салынған полигон. Бұл ерекше кешен. Онда ракетаға ... ... ... (ПВР) ... ... орай Ресейдің Капустин Яр, Жаңа Жер, Плесецк полигондарынан оқу-жаттығу мақсатында ұшырылған зымырандарын Сарышағаннан ... ... ... ... атып ... Осы туралы кезінде нақты деректер берілген жоқ. Сарышағанда адам өміріне кері əсер ... ... ... мен оның ... ... өте көп ... ... Зымыран ұшырылған кезде оның ұшыру аппараттары жерге жанып құлайды. > зымыран сынау полигоны бойынша табиғат қорғау заңнамасын орындау жөнінде келісім жоқ ... ... ... ... ... ықпалы қаншалықты екендігін зерттеу мүмкін емес. Осы Сарышаған ... əлі ... ... ... тақырып болып келеді,оның қаншалықты зиян əкелетіні айтылмай жүр. Өйткені, бұл өте аз ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... алынатын өнім молЕліміздің экологиялық жағдайы нашар облыстың бірі - ... ... ... ... мен ... 236 қазандығынан тонналаған денсаулыққа зиянды қалдықтар, улы газдар ... ... ауа ... ... ... денсаулығына, халық шаруашылығына жəне қоршаған ортаға қалдықтардың келтіретін зиян көлемі де өсе түсуде. Қарағанды аймағының экологиялық проблемаларыныңерекшелігі ... газы ... мен ... ... төкпе судан атмосфераның ластануы болып табылады. Жыл сайын бірнеше бірнеше жүз миллион текше метр ... газы ... ... ... ... ... ... заттарды сақтауға, күл-қоқысты төгуге арналған жалпы жер көлемінің өзі 6 мың ... ... 1,5 ... ... жуық өнеркəсіптік жəне тұрмыстық қалдықтар сақталуда. Қалдықтардың химиялық құрамында неше алуан заттар бар. Олардың ішінде ... ... ... ... ... ... ... қосындылар көптеп саналады. Сондықтан да барлық қалдықтарды, оның ішінде бас айналдырып, жүрек айнытатын қалдықтардың құрамына ... ... ... ... жер ... суға, ауыл шаруашылығы өнімдеріне жəне экологияға зиянды заттарды есепке алудың маңызы зор. ... ... ... 21 ... жəне алты ... ... ... істейді. Олардың өндірістік қызметінің салдарынан көптеген қатты ... ашық ... ... ... ластандыруда. Облысымыздың аймағында өнеркəсіптік кəсіпорындар мол шоғырланған. Соның ішінде көмір байыту жəне ... ... ... кен ... ... ... комплексінің қалдықтары, күл, металлургия шлактары жəне басқалары бар. Қарағандының көмір ғылыми- зерттеу институты кен өнімін мол да ... ... ... көп ... бері ... ... келеді. Сонымен бірге институт ғалымдары экологияның тазалығын сақтауға да айтарлықтай үлес ... Ал ... ... ... ... көмір өндірумен бірге, метан газын айырып алудың да маңызы зор. Өйткені метан газы өнеркəсіп пен тұрмысқа қажетті өнім. ... ... ... жыл ... ... 200 ... ... метр өнеркəсіпке қажетті метан газы алынатын болса, оның тек 12 миллион текше метрі ғана, яғни 10 проценті ... ... ... ... жүр. ... метан атмосфераға шығарылып, ауа кеңістігін көмір қышқылымен ластауда.Міне, сондықтан Қарағандының көмір ғылыми-зерттеу институтының бағдарламасында өндіріліп алынған метан газын ... ... жəне ... қажетке пайдаланып, жұмсау ерекше атап көрсетілуде. Бұдан былай да экологияның тазалығы үшін метан газын айырып алудың жаңа əдістері мен ... ... ... ауа ... ... ... ... институт ғалымдары өздерінің мүмкіндіктері мен ішкі резервтерін пайдалана береді. Қарағанды ... ... ... суды ... ... арқылы жыл сайын өнеркəсіп өндірісінің сұйық заттарды сақтайтын ыдыстарынан 100 мың тоннадан аса лай тұнбаларын шығарады. Ал бұл экологиялық ... ... ... ... ... ... бар ... ғылыми зерттеулерде дəлелденген. Қалдық су тұнбасы дəнді дақылдың шығымын арттыруға пайдалануға, яғни дақыл өнімін мол өндіруге септігі болатыны байқалды. ... ... ... қаласында шығарылатын тұрмыстық қалдық заттар сұрыпталмай, өңделмей ... ... ... ... ... ... тасталады. Қалалық коммуналдық көлік басқармасының дерегіне қарағанда ай сайын мұнда табиғатты ластандыратын 180 тонна полимерлік, ... ... ... ... екен. Ал мұндай қалдықтардың шіруі үшін кем дегенде 200 жыл керек. Қалдықтардың морфологиялық құрамына талдау жасаған ... 1 ... метр ... 22 ... қағаз, 38 процент тамақ қалдықтары, 6 процент тоқыма бұйымдары, 4 процент металл, 3,8 процент шыны, 18 процент пластмасса жəне ... ... бар ... ... Шикі зат алу үшін ... ... қалдықтардан алынған заттарды қайта өңдеген əлдеқайда тиімді болмақ. Егер осы қалдықтарды өңдесе, қағаз қалдықтарынан- картон, престелген қағаз-картон табақшаларын, сүйектерден - ... ... ... ... компост (органикалық тыңайтқыш), полимерлер мен пластиктерден- құрылыстық жəне тұрмыстық бұйымдарға, металл құбырлардың сыртын жабуға арналған ... ... ... ... ... ... ... қалдықты жəне тұрмыстық қалдықтарды өңдейтін зауыт қажет. Бұндай зауыттан өндірілген өнімдерден алдымен өндіріс үшін шикізат қажет етпейді, ол қалдықтарды ... ... ... ... үшін ... ... ... қажет емес, қатты қысымға жəне жоғары ыстыққа шыдамды жабдықтарды керек ... ... ... ... жəне су ... зиянды қоспалар таралмайды, кез-келген жуандықтағы жəне ұзындықтағы құбырлар полимер ... ... ... ... ... ... ... табиғат біздің тал бесігіміз, тірі жан атаулыға атам заманнан ортақ қазына. Ғылымның шамадан тыс дамып, оның жойқын күшке ... ... адам мен ... ... ... табиғаттың сорына қарай күрт өзгерді. Адамзаттың табиғатты ойсыз да күрделі күйзеліске ұшыратуының зардаптарынан соңғы 20 жыл төңірегінде экология ... ... ... ... ... ... қоғам алдында тұтастай экологиялық білім жүйесін құру міндет тұр. Облыста ... ... ... ... бірнеше ұйымдар құрылған. Экологиялық клубы, , , , ұйымы, Е.Бөкетов атындағы ҚарМУ-дың экология бөлімшесі, облыстық аймақтық қоршаған ... ... ... жəне ... ұйымдар мен қоғамдар бір-бірімен тығыз байланыста бірлесе жұмыс жүргізуде. Экологиялық ұйымдар мен қоғамдар негізінен туған өлке ... ... ... ... оны ... ... ... адамдардың экологиялық білімі мен таным деңгейін көтеруге бағыт ұстануда. Сонымен бірге облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасымен бірлесе ағаш, бұта, гүл ... яғни ... ... ... ... деп ... акцияны облыстық ЭкоМұражай қызметкерлері 1998 жылдан бері өткізіп келеді. Содан бері 23 рет акция өткізілген. Мұндай акция өткізудің мақсаты үкіметтік емес ... ұйым ... су ... ... ... ... жұртшылықтың назарын аударып, жақын маңайдың тұрғындарының өзенге деген ... ... ... мен ... ... немқұрайды қарамайтындардың басын біріктіру болып табылады. Коғамдық ұйымдардың, еріктілердің жəне мектеп оқушыларының күшімен қала ... ... ... ... мен ... 40 ... ... астам тұрмыстық қалдық жиналып келеді. Қарағанды қаласында еліміздің ғалым - ... ... ... ортаны қорғауға байланысты өткен семинар-кеңесте облыста сиреп бара ... ... ... ... шұғылданатын ғылыми орталық ашу жөнінде айтылды. Бұндай ғылыми орталық 2004 жылы ашылмақ. Қаладағы зоопарк базасында құрылатын ғылыми ... суда ... ... ... ... жүзеге асырылады. Қызыл кітапқа енгізілген суда жүзетін құстардың 21 түрінің 5- еуі осы ... ... ... ... Ө.А. ... ... қамқорлық қажет: Жезқазған қал. қоршаған ортаны қорғау бөлiмiнiң бастығы Ө.А.Əбеновпен əңгiме / Əңгiмелескен А.Құрмансейiтов// ... ... Ө.А. ... ... - ... ... ... қал. қоршаған ортаны қорғау бөлiмiнiң бастығы Ө.А.Əбеновпен əңгiме / Əңгiмелескен А.Құрмансейiтов// Сарыарқа.- ... Қ. ... ... // ... / Құраст. С.Байханов.- Алматы, 1991.- 268-285 б. Көшiмбаев С. Абыз ... аңыз дала ... ... өңiрi ... // ... / ... ... 1989. - 98- 151 б. Темiреева Ф. Жезқазған облысының географиясы / ... ... ... ... ... б ... С. Туған табиғат - тiршiлiк көзi сондықтан оны аялай бiлу парыз: Жезқазған ... ... ... жəне ... ... баст. Ө.А.Əбеновпен сұхбат//Сарыарқа.-1998.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары және оны шешу жолдары64 бет
Қазақстандағы экологиялық проблемалары туралы7 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь