Мемлекеттің мәні мен оның теориялық негіздері

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І МЕМЛЕКЕТТІҢ МӘНІ МЕН ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ...5
1.1 Мемлекет түсінігі және негізгі белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Мемлекеттің экономикалық қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Мемлекет пен экономиканың өзара қатынасының тарихи сипаты..18

ІІ Мемлекеттің экономиканы реттеу бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.1 ҚР.нда экономиканың мемлекеттік реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.2 Дағдарыс кезіндегі ҚР.дағы экономиканың дамуына мемлекеттің
Ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
        
        Кіріспе
Адамзат қоғамы өзінің даму тарихы сатысында екі ... ... ... пен ... қалыптастырды. әртүрлі себептердің
туындысы ретінде өмірдің барлық сфераларына әсер етумен қатар олардың даму
бағыттары мен жолдары ... өте келе жиі ... ... Шешілетін
мақсаттар мен міндеттер жақындай түсіп, нәтижелер ... ... ... ... бола ... ... даму деңгейі тұтастай және толық түрде мемлекет
пен рыноктық ... ... ... ... ... мен ... қабілеттілігіне байланысты болып отыр.
Сонымен қатар олар - ... ... әсер ... ... ... ... қызметтері, мақсаттары мен міндеттері бар
салыстырмалы дербес құрылымдар.
Мемлекет қоғамның белгілі бір ... даму ... ... ... Оның ... болуы қоғамның өзі шешуге дәрменсіз ... ... ... қиыншылықтардың шиеленісуімен байланысты. қайшылыкта
толы қоғамдағы қақтығыстарды ... ... бір ... ... ... ... күштің қажеттігі өсе түсті.
Сондықтан қоғамды дамытудың ... ... ету, ... ... ... мемлекетке жүктелді. Пол Хейне атап өткендей:
"Мемлекет қоғаммен мойындалған мәжбүрлеудің ерекше ... ие"[1. ... ... ... қоғамдағы рөлі қарапайым болды. Ол құқық
қорғау мен ... ... ... ұлттық қорғаныс пен басқа
мемлекеттермен нормативтік қатынастарды және т.б. ... ... ... ... ... анықтау және есептеу қызметін
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... процестерге араласпай "түнгі күзетші" рөлін атқаруы ... ... ... ... ... ... ... елеулі әсер етті. Феодалдық қоғамның заңдары жерге меншікті
қорғады, шаруалардың міндеттерін анықтады.
қалыптасқан экономикалық ... ... ... ... ... ... ... шешуге қатысуға, дәстүрлі
қызметгі өзгертуге, әкімшілік және экономикалық тетіктер мен әдістерді
қолдануға итермеледі.
Уақыт ете келе ... ... және ... ... мемлекеттің
араласуын қажет ететін процестер өсе түсті. Яғни, ... ... белу үшін ... қолдау, қоғамның елеулі бөлігін әлеуметтік
қорғау және т.б. ... ... ... ... ... ... ... реттеуші рөлі арқылы қана рыноктық экономика тиімді
бола алады. Ұлттық экономикалық өміріндегі ... рөлі мен ... ... ... ... ... Луис ... былай деген:
"Менің ойымша, кез келген алдыңғы қатарлы ел үшін ... ... ... анықтамаудан асқан қиын нәрсе жоқ. Демекші
экономика ... ... ... ... ... ... ... тұр. Сондықтан жұмысымның тақырыбын осылай таңдадым.
Бұл курстық ... ...... шолу ... ... бен оны ... жүйесін, оның экономикадағы елеулі ролін
бөлек және арнайы ... ... ... ... ... ... ... екі бөлімнен құралған. Бірінші ... ... мәні ... жалпы мемлекеттің пайда болуы, ... ... ... ара ... ... ... ... қарастырылған.
Ал, екінші бөлімде, «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару
жүйесінде» ... ... ... кезіндегі экономиканы мемлекеттік
басқарудағы ұстанып отырған ... мен ... ... ... негізгі бағыттарына тоқталған.
І МЕМЛЕКЕТТІҢ МӘНІ МЕН ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мемлекет түсінігі және ... ... ... мәні, белгілері, нысандары, механизмі, атқаратын
қызметтері. Ғылымға мемлекет терминін алғаш рет итальяндық ойшыл ... ... ... Оған ... ... деген ұғымның орнына
«республика», «корольдік», «қалалық қауым», «патшалық», «ел», ... ... ... ... әр түрлі атаулар қолданылып келген.
|Алғашқы қоғамның ыдырауы, мемлекеттің |
|пайда болу себептері: ... ... ... ... ... ... ... ... тап ... ... жүргізу |
|үшін мемлекет құрады. ... ... ... ... ... ... |
|органикалық теория; ... ... ... ... ... ... |
|материалистік теория. |
|Мемлекеттің алғашқы ... ... ... ... |
|сәйкес біріктіреді; |
|жеке қоғамды басқаратын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің |
|қалыптасуы, олардың ... ... ... ... |
|қалыптасуы, олардың ... ... ... құрылуы, оның себептері ... ... ... [2,235]
Мемлекеттің түпкі мәні қандай болса оның ұғымының, белгілерінің,
нысандарының, атқаратын қызметінің мазмұны да сонда болады. ... ... ... мемлекетті оқып білуді оның мәнін ашып ... ... ... ... мәні ... оның ... ... ету мақсатын, қоғамдағы қажеттілігін анықтайтын барынша маңызды,
тұрақты ішкі және ... ... мен ... жиынтығы. Мемлекеттің
мәнін ашып көрсетудің екі жолы қалыптасқан: таптық (маркстік-лениндік)
және жалпыәлеуметтік.
Маркстік-лениндік ағым ... мәні ... ... ... ... өндірістік қатынастардың сипатымен
анықталады дейді. Өндірісті ... ... осы ... ... ... ... орны мен ... ролінен байқалады. Сөйтіп,
марксизм-ленинизм мемлекеттің әлеуметтік құбылыс ретіндегі мәнін аша
отырып, таптық қоғамда оның ... ... ... ... ... Сонымен марксизм мемлекет ... ... ... бөлінген кезеңде пайда болады деп ... ... ... ... ... ол құл ... үстемдігіне
негізделген құл иеленуші мемлекет болды. Бұл ... мәні ... рет ... – құл ... мен құлдарға бөлінгенін көрсетті. Осы
тұрғыдан қарағанда мемлекет дегеніміз бір таптың екінші тапқа өзінің
үстемдігін жүргізудің ... ... ... ... ... адамзат қоғамына
ортақ, әмбебап, жалпы ұйым болғандықтан ол халықтың барлық топтарының
мүддесін, ешкімге артықшылық, ... ... ... ... ... айтады.
Солардың барлығын ескере келе, бүгінгі таңда мемлекет дегеніміз –
егемендікке ие, ... ... ... ... ... ... іске асыратын, заңдандырылған мәжбүрлеу мен күштеу қолдану құқы
бар, қоғамдағы саяси биліктің ... ... ... ... ... - ... функциясын орындайтын және соның көмегімен
қоғамның тіршілік-тынысын қамтамасыз eтeтiн, оған қажетті жағдайлар мен
алғышарттар ... ... ... ... ... ... ... тән ерекше белгілері мен қажетіне, сондай-ақ өзіндегі аса
мол мүмкіндіктеріне қарай мемлекет ... ... ... ... ... және жеке адамдардың арасындағы қатынастардың
маңызды мәселелерін шешуге нақты қатысып, қоғамдағы істердің ... ... әсер ете ... ... тек ... ғана тән ... ету ... мен әдістepi бар айрықша құрылым ретінде сипатталады.
Соның арқасында оны қоғамда, ұйымда, құрылымдар мен ... ... ... ... ... ... күрделі саяси организм
ретінде ұғынамыз.
Көрсетілген нeгізгі жағдайлар біздің түсінігімізде ... ... ... ... керек. Өзінің көрінісін тапқан құбылыстың
күрделігі мен көп аспектілігіне қарай оның біржақты болуы мүмкін емес.
Мемлекет дегеніміз - адамзат қоғамы ... ... ... ... ұйым.
Мемлекет - қоғамды басқару ... ... ... ... ... ... отыратын, заңдарды
қабылдайтын саяси ұйым.
Мемлекет - қоғамның саясатын жүзеге асыратын саяси ұйым.
Мемлекет туралы ... ... ... үшін оның ... ... тоқталып, олардың мазмұны мен мәнін тереңірек ашу ... ... ... ... ... ... ... басқару және мәжбүрлеу аппаратының болатындығында ... ... ... ... ... басқару ici негізгі қызметіне,
кәсібіне, яғни мамандығына ... ... ... ... ... туралы. Басқарушы - адамдардың мұндай ерекше тобын алғашқы рулық
басқару нысаны білген емес. Ол тек қана ... ... ... ... мемлекеттің үлкен механизмін іске қосады. Нәтижесінде
мемлекеттің барлық ... бip ... ... eкінші жағынан
басқарушылар мен басқаруға байланысты мамандарға бөлінеді. Сөйте тұра
екіншілерінің бipiншісінe қатысы тек қана ... ... ... ... мәжбүрлеп ықпал ету шараларын да ресми түрде ... ... ... басқа біp ерекше белгісі, ... өмір ... ... ... ... ... ... Бұл салық - мемлекеттің өмip сүріп,
тіршілік етуінің экономикальқ негізі; ... ол күн көре ... ... ... немесе болмауынан оның өмір сүруі қиындайды.
Салықты мемлекеттің барлық азаматтары, соларға қоса шетелдіктер ... жоқ ... да ... ... ... ... ғана ... босатылады. Мемлекет салықтан түскен қаржыны басқару және
мәжбүрлеу ... ... зор ... ... ... ... және ... саяси шараларын қаржыландыруға, денсаулық сақтау, білім
беру, ғылым, мәдениет салаларын қолдауға, экономиканың маңызды салаларын
ынталандыруға, қоғамдық ... ... ... ... және ... ... ... етуге пайдаланады.
Мемлекеттің ерекше белгілерінің бipiнe оның өз ... ... ... бөлетіндігі жатады, ал алғашқы – рулық басқару ұйымының
негізінен мүлдем басқаша - қандас ... ... мен ... ... Енді соңғысы бұрынғы маңызын жойды, басқару ісінде
басым болудан калды. ... ... ... ... ... ... ... міндеттер жүктеу туралы мәселені шешкен кезде,
оларды басқару, ұйымдастыру және басқа да ... ... ... ... ... ... жататындығын, тұрғылықты жерін ескереді.
Мемлекеттің дамуы барысында халықты аумақтық орналасу принципі
бірқатар мемлекеттік-құқықтық институттарымен ... ... ... ... ... ол оны ... ... тереңдетуге, айқын мазмұнмен
толықтыруға бағытталған болатын.
Осыған байланысты адамның қандай да бip ... ... ... ... ... болды. Мемлекет азамат еместер
шетелдіктер немесе азаматтығы жоқ тұлғалар болып танылады. ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы
жоқ тұлғалардың арқасында мемлекет халықты «өзімдікі» және «өзімдікі емес»
деп айшықтап атап ... ... ... ... және ішкі (автономиялық және әкімшілік ... ... ... институтының маңызы айтарлықтай. Олардың көмегімен
мемлекеттік биліктің кеңістіктегі шегі, сондай-ақ мемлекеттің егемендгінің
құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... басқа ұйымдардан қоғамда әрекет ететін құрылымдарымен және
институттарымен, егемендік сияқты ... ... Бұл ... басқа ұйымдардан, қоғамның құрылымдары мен ... ... екі ... ... бар: ... және ... ... үстемдігі деп өз ... ең ... ... Өз ... жұмыс істеп тұрған барлық ұйымдар, бірлестіктер,
құрылымдар мен тұлғалар мемлекеттің басымдық ... ... ... ... ... ... ... белгілеген тәртібін
сақтауға әpі бұзбауға міндеттенеді. Мемлекетке ... ... ... бірлестік немесе құрылым мемлекетке қарсы келе алмайды.
Егемендіктің ... бip ... ... болып саналатын тәуелсіздік
дегеніміздің мәнісі - мемлекет өзінің билігін дербес жүргізеді, өзінің
стратегиялық бағыты мен тактикалық, ... өзi ... өз iciнe ... ішкі және сыртқы саясатын өзi жасайды, басқаның, үстемдігіне
жол бермейді. Тәуелсіздік ұғымының iшкі acпeктіci мемлекеттің ... ... ... ... ... және ... ... дербестігіне қол сұға алмайтындығына ... ... ... Ал ... сыртқы аспектісі, егемен мемлекет басқа
мемлекеттермен, халықаралық ұйымдармен дербес қарым-қатынасты сақтайды
дегенді ... - ... ... ... ресми өкілі. Қоғамның, елдің,
хальқтың мүддесін ол қанағаттандыра алды ма, жоқ па, ... ел, ... ... ... ме, жоқ па, оған ... бұл меселенің дұрыс жауабы
алдын ала ... ... ұғым ... ... Қоғамда, елде, халықтың
арасында жұмыс icтeп жатқан басқа бірде бip ұйым (бірлестік, ... ... ... epкi мен ... ... екендігін, барлық
деңгейде және барлық жағдайда ... ... ... ... деп
мәлімдеуге батылдық білдіре алмайды. Бұған үміткер болуға мемлекеттің ғана
негізі бар. ... ... ... ... ... құқықтық нысаны, реттеуді және ықпал етуді
пайдалануы, оның міндетті белгіci болып табылады. Олардың ... ... ... ... шеше ... Егер мемлекеттің аумағында
орналасып, жұмыс icтeп тұрған басқа ұйымдар, бірлестіктер мен құрылымдар
құқық ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да
құкықтық нұскауларды орындауы қажет болса, онда ... ... ... мүлде басқаша, маңызды ерекшелгімен сипатталады және
әр алуан болып келеді. Бұл айтылғандардан басқа, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етіп, кепілдік беретін функциялары бар. Мемлекет қоғамдағы негізгі өзара
қарым-қатынаста өзәнің ... ... ... болып отырған құқық
бастауына сүйенеді.
Мемлекетте ішкі және сыртқы ... ... ... және
оларды органдар, мекемелер мен билік құралдарының жүйесімен жүзеге асыруға
бейімделуі (бұл мәселелер төменде ... ... ... ... белгісі болып табылады.
Осыған дейін айтылып келген, мемлекеттің ерекшелік ... ... ... ... да айту ... ол ... оқу және
монографиялық әдебиетте халық пен аумақты ... Ол ... ету ... процесінде мемлекет сүйенетін объективті тірек ретінде түсіндірілуі
керек. ... және ... ... жоқ және ... да: ... ... немесе мемлекеттің материалдық құрамдас бөлігіне жатқызу
қажет.
Сонымен, мемлекет - ... ... ... ... саяси ұйымдар
болуы мүмкін. Бірақ мемлекет – ... ... ... үшін қызмет істейтін саяси ұйым. Мемлекет ... ... ... де, ... ... ... да ... атқарады.
Сондықтан мемлекеттің қоғам өміріне тікелей және жанамалай әсер ... ... және ... ... ұйымдардан оны ажырататын белгілері бар.
Оларға жататындар мыналар:
1) Мемлекеттік егемендік. Мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет
өзінің ішкі және сыртқы саясатын өзі ... өз ... ... ... ... мемлекеттерге жалтақтамай, өзінің ішкі
және сыртқы саясатын өзі атқарады.
2)Билеуші органдар. Мемлекеттің ерекше билеуші,басқарушыоргандары
болады. Мемлекет ... тек ... ... ... болады. Қоғамдағы заңды орнықтырылған тәртіпті қамтамасыз ету
үшін мемлекет әскер,полиция құрады. Сыртқы жаулардың жансыздарынан сақтану
үшін қарсы барлау органын ... ... ... ... ... қаражаттандыратын оның арнаулы материалдық қоры
болады. Ол қорды жасау үшін мемлекет алым-салық ... және ... ... ... ... Сол ... ... қызметін атқарады,билік жүргізеді. Өз аумағының тұтастығын
мемлекет барлық ... ... ... ... ... ... ... қайшылықтар, келіспеушіліктер, соғыстар көбінесе
осы жер, ... ... ... ... ... ... ... үшін әкімшіліктерге бөлінеді. Халық әкімшілік-аумақтық бөліктерге
бөлініп тұрғандықтан, олардың құқықтық жағдайы соған байланысты болады.
|Мемлекет белгілері ... ... ... ... болуы |
|Билеуші органдардың болуы ... ... ... ... ... ... ... басқа істермен |
|шұғылданбайтын адамдардың ... ... ... құру ... ... ... |
|Мемлекет тәуелсіздігін ... ... ... |
|тәртіп сақтайтын органдардың |
|болуы ... ... ... ... ... белгілерінің бірі-құқықтық жүйенің
қалыптасуы. ... ... ... ... қажетті қалыпқа салып,
тәртіп орнату үшін құқықтық нормалар жасалынады. Оларды жасап, қабылдайтын
мемлекеттің тиісті өкілеттігі бар ... ... Сол ... ... ... ... жүйесін құрайды.
Мемлекеттің мәні оның ерекшеліктері мен сипатты ... ... ... ... Мемлекеттің қоғамдағы саяси
партиялар, қоғамдық бірлестіктер, ұйымдар мен институттардан ерекшеленетін
өзіндік бірнеше белгілері бар. ... ... ... ... ... халқының болуы, мемлекеттік (бұқаралық) билік,
мемлекеттің ... ... пен ... ... ... пен салықтық
жүйенің болуы жатады. (2-кесте)
Кез келген мемлекеттің өзінің белгілі бір аумағы ... ... сол ... ... ... ... және осы
аумақтың көлемінде мемлекеттің билігі таралып, іске асырылады. Тек ... ... ... да ... ... ... ... шеңберде
болмаса, бір мемлекеттің аумағында екінші мемлекеттің билігі жүрмейді.
Мемлекеттің екінші бір белгісі ол ... ... ... Биліктің бұқаралық болуы себебі ол, сол мемлекеттің ... ... ... ... елдің, адамдардың барлығына бірдей таратылады.
Бұқаралық билікке мемлекеттік билік пен басқару ... ... ... ... Тек ... қана сот, прокуратура, ішкі істер
бөлімдері, ... ... ... ... мен ... көмегімен
мемлекеттік билікті іске асырады.
Халықаралық құқық теориясына сәйкес ... ең ... бірі сол ... аумағында тұратын халқының болуы.
Мемлекеттік билік өзінің аумағында тұратын адамдардың арасындағы қоғамдық
қатынастарды ... заң ... ... үшін, сол халыққа арналған құқықтық
нормативтік актілерді ... ... ... ... актілер
халықтың барлық топтарына ортақ және міндетті түрде орындалуға, сақталуға
және іске асырылуға тиіс.
Мемлекеттің келесі бір белгісі ол ... ... ... ішкі және ... істерді атқарудағы толық тәуелсізідігі.
Мемлекеттің егемендігін үш ... ... ... біріншіден,
мемлекеттің бүкіл аумағына, халқына тарайтын бірден-бір мемлекеттік ... ... ... ... ... ... органдарының
бірыңғай жүйесін құрайтын мемлекеттік биліктің тұтастығы; үшіншіден,
мемлекеттік биліктің өз істерін өз ... ... ... бар ... тағы бір ... ол ... ... заңдардың
болуы, құқық пен мемлекеттің ажырамас, тығыз байланысы. Кез ... ... ... билігін белгілі бір нормативті ... ... іске ... ... пен ... сол ... өзі қабылдап
бекітеді және олар сол мемлекеттің бүкіл ... ... ... тәртіп епн тұрақтылықты, қауіпсіздікті қамтамасыз
ету үшін қажет.
1.2 Мемлекеттің экономикалық қызметтері
Мемлекеттің мәні - мемлекеттің ... ... осы ... ... яғни басты жемісі.
Мемлекеттің мәні оның мазмұнын, мақсатын, қызметінің бағыттарын
анықтайды. Басқаша айтқанда мемлекеттегі ... пен оның ... ... ... ... ... ... келетін екі мән - таптың
және жалпы әлеуметтік мән болады.
Мемлекеттің таптық мәнін ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың бұрынғы органдары қауымдық
құрылыста басқару қызметтерін ... ... ... ... ... әлеуметтік жіктелуге аяқ басады, бұрынырақта қоғамның (қауымның)
барлық мүшелеріне тиісті болған билік саяси сипатқа ие болады, ... ... ... ... ... ... ... мүддесіне бейімділік
танытады. Сонымен мемлекеттің таптық мәні қашанда болсын билікте ... ... ... ... ... ... ... тек ауқатты таптың ғана ... ... ... ол бүкіл қоғамның қамын да ойластыруға мәжбүр болады.
Өйткені, қоғам бірегей ... ... ... сай ... топтар
ондағы кедей (жарлы) қаналушы топтарсыз өмір сүре ... ... ... ... ... болсын жалпы әлеуметтік қызметтерді де ... ... ... ... да ... ... ... де ескеріп
қызмет атқаруы тиіс. Осы айтқанымыз мемлекеттің жалпы ... ... ... ... болса да қандай 6ip әлеуметтік топтық, таптың үстемдік
құруының машинасы, құралы ғана емес, сонымен 6ipгe ол ... ... де ... оны біріктіру құралы және оны интеграциялайтын
тетік болып табылады.
Мемлекетте әрқашанда 6ip жақты таптың немесе топтық ... ... тобы ... мен ... қоғамның мүдделері ұштастырылады,
үйлестіріледі.
Әр түрлі ... ... осы екі ... ... ... ... мемлекеттерде бірдей емес, яғни әр алуан болып
келеді, бip жағының күшеюі басқа ... ... ... соғады.
Мемлекеттің таптық мәні жоғары дәрежеде құл иеленуші мемлекетте
байқалады, онда құл (күң) құқықтың субъектісі емес, ... ... - ... яғни жанды мүлік есебінде құл иеленушінің меншігі болып
табылады.
Қоғамның ... ... құл ... ... ... қарай ету кезеңдерінде және сол формацияларда
мемлекеттің жалпы әлеуметтік жақтары үлкен рөл атқара ... ... ... әлеуметтік мәні осы күнгі батыс мемлекеттері қоғамында
айқын көрінеді. Бұл ... ... ... ... ... мөлшерде болуынан, еңбек ету жағдайларын мемлекет
тарапынан реттеуінен алуан түрлі әлеуметтік ... кең ... және тағы ... ... ... ... ... жоғарылай түсуі әжептәуір дәрежеде
әлеуметтік қайшылықтардың әлсіреуіне ... ... ... басу ... ... де азаяды, қоғамдағы тұрақтылық
та нығая түседі.
Осы заманғы дамыған мемлекеттер өзінің ... ... ... ... ұмтылысын күшейтуде, өйткені олар ең алдымен қоғамдағы
тұрақтылықты нығайтуға мүдделі болып отыр.
Сонымен қорытып айтқанда, қай ... де ... ... ... ... - ... және жалпы әлеуметтік, проблемаларды туындататын да
осы екеуінің арасындағы қайшылықтар. Оларды шешу ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттің аталған міндеттерді орындауы ... ... ... ... ... - ... басқарудағы мемлекеттің
өзінің алдына қойған міндеттері мен мақсаттары, әлеуметтік ... ... ... өздеріне ғана тән формалары, өздеріне ғана тән әдістер
арқылы атқарылатын әрекеттері және олардың негізгі ... ... ... ... және ... өзгермейтін қатаң қағида (догма) емес,
қайта олар өзгермелі, өзгерістерге жиі ... ... ... ... тарихи жағдайларға байланысты қайсыбір қызметтері басты ... алға ... ... Мысалы: ежелгі кезеңдерден Шығыс ... ... яғни ... ... ... ... жұмыстар ретінде мемлекеттің басты қызметтері болып саналған. Ал
көшпелі елдерде мемлекеттерді сыртқы жаулардан қорғау ici басты ... ... ... дамыған демократиялық елдерде азаматтардың құқықтары
мен бостандықтарын қорғау iciн ... ету ... ... болып табылады.
Демократиялық мемлекеттің негізгі мақсаты - қоғам үшін, қоғамдағы
адамдардың топтары үшін, ... ... ... үшін ... атқару болып
табылады. Қоғам - өте күрделі құбылыс. Қоғамның негізгі ... ... ... ... үшін ... те, ... бірлестіктері
де, жекелеген адамдар да қажетті ic-әрекет ... ... Бұл ... ... ... сан алуан. Мемлекет өзіне ... ... ... ... ... реттеп отырады.
Мемлекеттік ... ... ... да ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясына сәйкес жер және оның қойнауы, су көздері,
өсімдіктер мен ... ... ... да ... ... ... ... басқа түрлерінің қалыптасуына, пайдалану әдістеріне
мемлекет немқұрайлы қарай алмайды. Ceбeбi ... ... ... ... ... ... қоғам игілігіне де қызмет eтyi тиісті. Сондықтан
мемлекет ез меншігіне жататын объектілерді тікелей ... ... ... емес ... түрлерін жанамалап реттейді. Демек, қалай да болса
шаруашылықты ұйымдастыру және реттеумен шұғылданады. ... ... ... ... басқару, реттеу функциясы болады.
|Функцияның түсінігі |
|Мемлекеттің қоғамның барлық ... ... ... ... ... ... дейді. |
|Сыртқы |
|функциялар, ... ... ... функциялар|
|Уақытша |
|функциялар |
|Тұрақты ... ... ... ... ... ... ... |
|саяси ... ... ... ... ... |
|Халықты ... ... ... ... ... ... ... |
|ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... да болсын қоғам түрлі таптар мен әлеуметтік топтардан ... ... ... мысалы, Қазақстанда, көптеген ұлт өкілдері өмір
сүреді. Олардың ... ... - ... ... ... ... жасауды, олардың ... ... ... ... ... жөнге салу - тек ... ... ... ic. Ол үшін ... күш те, ... та,
басқа да мүмкіндіктер бар. Осыған сәйкес мемлекет әлеуметтік функция
атқарады. Егер де ... осы ... кең өpic ... үздіксіз
жүргізілетін болса, оны әлеуметтік мемлекет дейді.
Осы ... ... ... де ең ... ... ... ... табылатындығын атап етуіміз керек. Осылай көңіл
бөліп, атап көрсетуіміздің ceбeбi - адамзат баласының қазіргі ... ету ... ... ... табиғатқа тepic ықпал жасауынан
туындап отыр. Мысал келтірсек, табиғатты бүлдіру ... тыс ... ... Атмосфераның, судың, топырақтың ластануы қатерлі сипат алып ... ... ... алапат құралдарын жинақтаған қорлар, бepi
жиналып ... ... ... отыр.
Мысал үшін Чернобыль атом электростанциясы ядролық апатын немесе
2000 жылдың тамыз айында Баренц теңізінде ... ... ... ... ... ... ... еске алайық. Оның сыртында Каспий
теңізінің ластануы салдарынан Каспий итбалығыныц ... ... ... теңізінің тартылып, оның құрғап қалған орнынан ұшқан тұзды
тозаңдардың ... ... ... ... ... - ... ... төнген үлкен қасірет. Осы сияқтыларды тізбектей ... ... ... ... ... зор ... көз жеткіземіз.
Мұның барлығы - адам жасаған ic-әрекеттердің нәтижесі. Енді қауіп
жер бетіндегі бүкіл Tipшілік иелеріне ... ... ... ... да ... білімсіз, мәдениетсіз өркендеп,
дами алмайды. Бұл салада да мемлекет ... етуі ... ... ... ... ... білім беру, мәдениет мекемелері
бар. Оларды мемлекет қаржыландырып, жұмысын реттеп, басқарып, бағыт 6epiп
отырады. ... емес оқу, ... ... ... заң ... арқылы оларға да әсер етеді. Демек, мемлекеттің ғылымды, білім
6epyдi, мәдениетті басқарып, ... ... ... ... ... iшкi ... ... Мемлекет басқа
мемлекеттермен түрлі, сан алуан қатынастарға түседі. ... ... ... ... аумағының тұтастығын басқа елдердің қол
сұғуынан қорғауга, сақтауға әрекет жасайды. Ол өзінің шекарасын ... Сол үшін ... ... ... ... ... ... байланысты шарттар жасасады. Осы міндеттерді ... ... ... функциясы деп аталады.
Мемлекеттер бip-бipімен экономикалық, сауда, мәдени, ғылыми, саяси,
құқықтық, т.б. ... ... ... ... ... ... тең
негізде қалыптасатын болса әр елдің дамуына қолайлы жағдайлар туғызады.
Осы салада мемлекеттің ... ... ... ... функциясы жүзеге
асырылады.
Бейбітшілікте, тыныштықта өмір сүру үшін ... ... ... ... ... ... т.с.с. әрекеттер жасап
отырады. Kaзipri тарихи жағдайда соғыс, әскери шиеленістер адамзаттың өмip
cүpyiнe шексіз қауіп төндіруде. Сондықтан ... ... ... ... ... ... алу ... жасауға тырысады.
Демек, мемлекетке бейбітшілік функциясын атқару да тең ... ... ... мемлекеттің сыртқы функциясына жатады.
Аталған мемлекеттің iшкi және сыртқы функциялары ... ... ... ... Олар eкi ... бөлінеді: 1) құқықтық; 2)
ұйымдастырушылық.
Құқықтық тәсілге жататындар: заң, ... да ... ... ... жедел орындау, iздecтiру қызметі, құқық ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру-реттеу қызметі,
экономиканы ұйымдастыру қызметі, ғылымды, білім беруді ұйымдастыру
қызметі, ... ... осы ... ... ... таралмағанын ескере
отырып, мемлекет қызметтерін жіктеудің төмендегідей түрін ұсынып отырмыз.
Ендігі біздің мақсатымыз осы ішкі ... ... ... ... қызметтерін қарастыру болып табылады.
Кез келген қоғамдағы мемлекеттің экономикалық рөлі оның ... ... ... ... ... рөлі мен оның
қызметтері ... пен ... ... ... ... ғана емес, әр елдің әртүрлі нақты тарихи жағдайлары бар ... де ... ... ... ... ... рөлі ... қызметтері рыноктық экономикасы жоғары ... ... ... ... мемлекетте бірдей болуы мүмкін емес. Бүл жерде нақты,
ерекше жағдайлар да маңызды. ... ... ... ... факторларға байланысты, сонымен бірге әр қоғамға тән дәстүрлер
мен көзқарастардың (менталитет) әсерінен пайда болады.
Аралас экономика қалыпты немесе нәтижелі қызмет ... ... ... жөне ... ... ... бүл ... көңіл бөлінетін мемлекеттің экономикалық рөлі, ... ... ... ... ... байланысты:
• заң шығару, қүқықтық базаны жөне әлеуметтік ортаны қамтамасыз
ету (меншік қүқығын қорғау, шаруашылық өмірдегі қүқықтық
тәртіп пен ... ... ... ету, ... ... ... арасындағы өзара қатынасты реттеу);
• кәсіпкерлік еркіндікті қамтамасыз ету, іскерлік белсенділікті
ынталандыру және монополиялық ... ... ... қарсы заңдар қабылдау, әділетсіз
бәсекеге қарсы ... ... ... ... жөне ... ... ... топтарының ішіндегі мұқтаж ... ... беру мен ... ... ... бөлу ... беру ... міндеттемелерді қабылдау,
демографиялық процестерді ... ... ... ... мен ... ана мен ... қорғау,
зейнетақы, жәрдемақы, төлемақы жөне т.б. ... ... ... мен қарт ... ... ... жөне ішкі жағдайлармен байланысты үлттық экономиканың
құрылымына өзгеріс енгізу мақсатында ресурстардың бөлінуіне
түзетулер енгізу;
• экономикалық ... ... ... ... ... ... (ақша айналысын реттеу
және үлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз ету, жұмыспен
қамту деңгейін реттеу және жұмыссыздықпен күрес жөне т.б.);
• жеке капитал ... ... ... ... ... ... ... тауарларды өндіру, қалаларды қайта
қүру, төуекелден сақтандыру, мәдениет жөне ескерткіштерді
қорғау және т.б.);
... ... ... бақылау, кеден жүмысын
үйымдастыру;
• қоршаған ортаны қорғау, сарқылатын табиғи ... ... ... ... ... жүйенің қызмет етуін
жеңілдету мен қолдауға бағытталған, ... ... ... ... ... қозғалысына жаңа бағыт беру және түзетулер
енгізу.
Қоғамның материалдық-техникалық ... ... ... ... экономика субъектілері арасындағы шаруашылық байланыстардың
күрделенуі, ... ... ... ... ... ... ... процестердің күшеюі нәтижесінде ... ... ... жөне жаңа ... ... ... Сонғысының
қатарына экономистер жатқызады:
- өте дәлдікпен қалыптастырылған өнеркәсіп ... ... ... ... ... жасау мен енгізу үшін арнайы
экономикалық аймактарды қүру, жекелеген аймақтар мен ... ... ел ... анықтау жөне мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету.
Бүл қызметтерді жүзеге асыру көбінесе өртүрлі ... ... ... ... ... ... пен ... өсуге, оның техника-
технологиялық базасын ... ... ... ... ... ... өрі ... экономикасы өтпелі елдерде ескі жүйені рыноктық жүйеге жедел
қайта қүруға мүмкіндік беретін қызметтер ... ... эр ел ... ... ... ... ... өртүрлі ағымдық жөне стратегиялық мақсаттар қояды, оларға
жетудің өртүрлі нысандары мен әдістерін қолданады.
1.3 Мемлекет пен ... ... ... ... ... ... теорияның басты өкілдері - Адам Смит,
Давид Рикардо, Жан-Батист Сэй, Джон ... ... және т.б. Бұл ... ... ... ... ... ережелеріне сәйкес қызмет
ететіндігімен байланысты.
Рыноктық жүйе өзін-өзі реттеуге қабілетті және ... ... ... әрі ... ... қамтамасыз етеді. Бұл рыноктың
реттеу тетіктері арқылы жүзеге асады, яғни, пайыз қойылымы және баға ... ара ... ... Екі ... механизмі бірігіп әрекет ету
нәтижесінде толық жұмыспен ... мен ... ... ... ... мүмкіншілікке айналады. Осы арқылы ... ... ... өзін-өзі дамытуға қабілетті болады. Адам
Смиттің ... ... ... ... ... ... ... жүктейтін. олардың әр түрлі
іс әрекетерін анықтайтын механизм. Бұл орталық басшылықгың немесе ... ... ... ... ... асады. Бағалар ... жеке ... ... ... ... қабілетті.
Эгоистік жеке шын мәнінде, қоғамдық мүдделермеп гармониялық үйлесімді
бола алады. Ешқандай да ұжымдық ... ... ... пікірлерге
бағынбайтын рыноктық экономика әрекет етудің қатаң ... ... ... ... ... ... үлкен болмауы мүмкін: ол
сұраған ... ... ... ... тауарлардың мөлшерін, аса қолайлы
жағдайды таңдайды. Бірақ мұндай әрекеттердің жиынтығы тепе-теңдік ... және ... ... ... осы бағаларға бағынады, ал бағалардың
өзі барлық жеке ... ... ... Осыдан орай рыноктың
"көрінбейтін қолы" нақты индивидтің еркі мен ... ... ... ... ... қол" мен ... автоматтылығы ресурстарды бөлу мен
оңтайландыруға қабілетті. Яғни, рынок ... және ... ... ... ... жүзеге асыруға қабілетті. Шығатын ... ... ... ... ... тиіс, әйтпесе табиғи
тәртіп "қалай жүрсе, солай жүрсін" - lаіssеz faire - lаіззех ... ... ... қажет емес, өйткені ол экономиканың аса
тиімділікпен даму жолынан адастырады.
Жан-Батист Сэй ... ... ... ... ... үшін
мынадай идея ұсынады: "Тауарлар мен қызметтердің өндірісі осы өндірістің
құнына сәйкес келетіндей ... ... ... ... ... мен ... сатып алу үшін қажетті табысты ... Сэй заңы деп ... бұл идея ... ... өзінің мөлшеріне
сай келетін сұранысты туындатады".
Қоғамдық үлес пайыз қойылымы, баға, жалақы, бәсеке ... ... ... ... ... ... ... арқылы бұл
механизмдер рынок ... ... ... ... ... ... мен толық жұмыспен қамтуға жағдайлар жасайды.
Еңбек рыноғындағы бәсеке нәтижесінде мәжбүрлі жұмыссыздықтың болуы ... ... ... ... ... тәжірибелік қағида
«lаіssеz fаіrе» ... тиіс жене одан ... ... ... ... ... күзетші" рөлі берілген, ал оның ... ... ... мен ... жинау.
Классикалық идея, оның ішінде "өндіріс ... ... ... туындатады" деген Сэй заңы 100 жылдан аса шынайы экономикалық
теория болып саналды. Дж. Гэлбрейттің сөзімен айтқанда: «XX ғасырдың ... ... ... ... Сэй ... ... ... экономистерді есуастардан айырудың негізгі белгісі ... ... ... ... беру XVII ... соңы мен XX
ғасырдың басындағы еркін кәсіпкерлікке негізделген капитализм мен еркін
рынок ... ... ... және даму ... ... ... негізі өндірістік
ресурстарға шағын жеке ... ... ... арасындағы
экономикалық қатынастардың еркін бәсекелестік рынок арқылы ... ... ... ... негізгі белгілері:
- сатып алушылар мен сатушылар санының көп болуы;
- тауарлар мен ... ... ... ... пен ұсынысқа байланысты қалыптасады;
- рынокқа енуде ешқандай кедергілер жоқ;
Өндірілетін өнімдер біртекті, ... емес және ірі ... ... жоқ;
рыноктың барлық қатысушылары қажетті ақпараттарды еркін алады және
кәсіпкерлік әлемінде жақсы бағдарланады.
Мұндай жағдайда, шын мәнінде, рынок ... ... өзі ... алды және ... өз ... шектеп, рыноктың өркендеуі үшін
кедергілердің болмауын қадағалап отырды.
Классикалық бағыттың экономиканы ... ... ... әр ... ... ... өзекті сипатта болды.
Неоклассикалық бағыттың ... ... ... ... ... ... Алайда, олардың арасында
неоклассикалық бағыттың эр түрлі ... ... ... т.б.) ... тұжырымдаманың басты мәні келесідей болды- мемлекет
рыноктың экономиканың заңдарын бұзбауы тиіс, өйткені ол экономиканы тиімді
басқаруға қабілетсіз.
Бұл ... ... ... ... ... теориясын ерекше
атап өтуге болады. Бұл теорияның басты постулаттары жоғарыда айтылған
жағдайлар: рыноктық жүйе өзін-өзі ... ... ... ... ... орнықты қоры бар, сондықтан да реттеуге мұқтаж емес. ... ... ... ... бола ... ... ... және ақшалай
секторларға бөле отырып, монетаристер өздерінің басты ... ... ... ақша секторымен байланыстырады. Рынокты қажетті
ақша мөлшерімен қамтамасыз ету арқылы қолайлы ... ... ... ақша ... ... ... ... "бейтарап" болуын
жүзеге асыруы тиіс. Ақша ... ... ... ... ... ... керек.
Циклдың ауытқуларға қарамастан ақша массасының өсімі жылына 3-5%-дан артық
болмағаны жөн. Бұл М. ... ... ... ден аталады.
XIX ғасырдың соңынан бастап материалдық өндірістегі езгерістердің
әсерінен мемлекеттің экономикалық қызметтері де ұлғая түсті. ... ... мен ... ... ... ... байланыстардың күрделене түсуі мен әлеуметтік мәселелердің
ушығуы бұл процесті жеделдетті. Мұндай жағдайлардан соң ... ... өз ... ... ... ... процестерге белсенді араласуын бастады.
Мемлекет пен экономиканың өзара қатынасының маркстік моделі
Экономиканы жоспарлы-социалистік ұйымдастыру К. ... ... ... ... ... ... іс-әрвкеттері
біріншіден, өндіріс пен тұтынуды қоғамдық ұйымдастырудың тарихи нысанасы,
екіншіден, экономикалық жүйеде ... ... ... ... Бұл ... ... болып табылатын өндірістің негізгі құрал
жабдықтарына мемлекеттік меншіктің болуы барлық экономикалық процестерді
бір орталықтан ... ... ... ... ... ... шешімдер осы орталықта қабылданады. Не, қанша және ... ... ... ... мен ... пайдалану керек
екендігі туралы барлық ақпараттар орталық органдарда жинақталып, қайта
өңделеді. Содан кейін ... ... ... бір ... ... ... Бұл ... техника-экономикалық факторларды және
саяси шешімдер мен әлеуметтік басымдықтарды ескеруге мүмкіншілік бар.
Жүйенің артықшылығы- ... ... ... да, ... ... ... ... адамдарды толық жұмыспен қамтуға болатындығы.
Баға мен жалақыны қоса алғанда экономиканы түгелдей бақылау арқылы
ресурстарды қалаған мөлшерде ... ... ... ... ... өзекті мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... бар. Бүл ... ... белгілері:
Өндіріс құрал жабдықтарына қоғамдық (мемлекеттік) меншіктің болуы.
Бұрыңғы Кеңес Одағында негізгі ... ... ... ... ... пен тұтыну, салалар мен аймақтар араларындағы экономикалық
байланыстар жоспарлы жүзеге ... ... қана ... ... ... ... ... бағынды;
өндірілетін тауарлар мен қызметтердің бағалары орталықтан ... баға ... да, ... да ... ... рәсімделген түрі, экономикалық бақталастықтың
антагонистік нысаны ретінде бәсеке экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жағдайда мемлекеттің рөлі жан-жақты сипат алады. Мемлекет
жоспарлау арқылы барлық экономикалық (және экономикалық емес) процестерді
реттеді. Ал ... ... іс ... қолданылмайтын, иррационалды сипатта
ғана болды. Жоспар саяси мақсаттарға жетудің құралына айналғандықтан,
субъектілердің экономикалық ... ... ... ... ынталандырудың орнына қолданылды.
Бұл моделдің орталық бөлімі- жоспар- заң ... ... ол ... ... заңдық, экономикалық және саяси
жауапкершілікке тартылды. Жоспар құрудың технологиясы: 1) ... ... үшін ... бар ... ... ... ... органдар бес
жылдық жоспар жасайды. 2) Жасалынған жоспар аймақ, сала, кәсіпорындар
деңгейіне түсіріледі. Төменгі ... ... ... мен
ұсыныстарын енгізгеннен кейін, жоспар жекелеген аймақтардың, салалардың,
кәсіпорындардың жоспарларына бөлінеді. 3) Дайын ... ... ... заңдық күшіне енеді.
Жоспарды дайындау кезіндегі басты кедергі- ресурстардың шығыстары,
шығындар мен басқа процестер және ... ... ... ... ... ... ... қайта өңдеуді жүзеге асырудың
қиындығы. Соңғы шешім шығару үшін ресурстарды үйлестірудің миллиондаған
нұсқаларын дұрыс бағалау ... ... ... бұл ресурстардың көпшілігі
уақыт аралығы мен кеңістік бойынша үнемі өзгерісте болады. Мысалы, 2 ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттердің саны- 6-ға тең, 4 ... ... ... іс-
әрекеттер саны- 120 (5x4x3x2), 5 тауар өндірісіндегі іс-әрекеттер саны-
720, т.б. 12 тауар өндірілетін жағдайда қажетті іс-әрекеттер- 6 ... ... ... ... 7,3х10383 тең. Қазіргі өндірістік номенклатурадағы
тауарлардың атауы 24 млн., ал олардың 1/10-і жыл сайын жаңарып ... ... ... ... ... ... алу Мен ... қабылдаудың іс жүзінде мүмкін еместігін білдіреді.
Сонымен қатар ақпараттар тек техникалық кедергілердің әсерінен ... ... ... ... ... оның ... және ... кезінде әдейі бұрмаланады. Көптеген салалар мен кәсіпорындар
ақпаратты өздерінің мүдделеріне сай бұрмалауы да ... ... ... ... ... қажеттіліктерін толық көрсете алмайды.
Егер, жоспарда өндіріс тоннамен көрсетілсе, онда аса ауыр ... ... ал егер ... ... мөлшерде белгіленсе, онда сапасы ... ... ... ... ... бұл ... шеңберінде де рыноктық ... ... ... субъектілер іс-әрекетінің нәтижесінде
алынатын пайда мен өндірісті сұраныстың басқаруына мүмкіндік беретін сату
көлемі бойынша ... ... аз ... жоқ. ... ... іс ... орындалмағандықтан, мемлекеттің барлық күш-жігеріне
қарамастан, бұл модель шектеулі ресурстарды тиімді бөлу мен и пайдалануды
қамтамасыз ете ... пен ... ... ... ... моделі
XX ғасырдың басында әлемдік экономика экономикалық өсудің ... ... ... ... ... ... материалдық техникалық базасы түбірлі өзгерістерге ұшырап,
капиталдың шоғырлануы мен орталықтануы күшейді, монополистік бірлестіктер
пайда ... ... ... аса күрделі сипат алады.
Осымен бірге қоғамның әлеуметтік құрылымында да ... ... ... ... тереңдей түсті. Бұл I ші дүниежүзілік соғыс,
Қазан төңкерісі және т.б. әскери қақтығыстар арқылы көрініс тапты.
Мұндай жағдайлардың ... ... ... өзгеруіне, оның
экономикалық қызметтерін ұлғайтудың қажеттілігіне негіз ... ... ... ... ... ... ... өндіріс
ресурстарына ірі монополистік жеке ... ... ... ... әсіресе әскери өндіріс салаларында;
еркін бәсекенің жетілмеген бәсекеге өзгеруі. Бәсекелік күрестің
нысандары мен әдістерінің түрі өзгеріп, аса ... бола ... ... ... ... ... өндіріс көлемін реттеді;
Әртүрлі елдердің экономикалық дамуында теңсіздік күшейді, бай және
кедей елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... елдерді қанады. Сонымен қатар жекеленген ... ... одан ... артып, кедейлер кедейлене, байлар байи түсті;
экономиканың циклды ... ... ... 8-10 жыл ... отыратын өсу, құлдырау, дағдарыс және жандану сатылары қалыпты
құбылысқа айналды, өйткені экономика өзін-өзі реттеуге ... ... ал бұл ... ... "оң" қатынасты туындатты.
1929-1933 жж. "Ұлы депрессия" деп аталған әлемдік экономиканың
дағдарысы кезінде бұл процестер өте айқын ... ... ... реттеу
механизмдері экономиканың монополиялануының өспелі қарқынын, циклды
қозғалысын, ... ... ... ... пен ... ... қабілетсіз болып шықты. Мұның барлығы экономикадағы
мемлекеттің рөлін қайта ... ... ... ... ататы экономисі Джон Мейнард Кейнс ... ... ... ... ... негіздеді:
экономиканың циклды даму сипатын өзгерту, толық жұмыспен қамту, ... ... ... ... бөлу және ... ж. "New York Times" ... өз теориясының мәні жөнінде
жазылған Дж.М. ... ... ... "Мен ... арқылы
қаржыландырылатын мемлекеттік шығыстарды ұлттық сатып алу қабілетін өсіру
үшін қолдануға ерекше маңыз беремін." Кейін бұл ... ... ... ... ... ... (1936 ж.) еңбегінде толық қарастырылды [4].
Толық жұмыспен қамтылған кездегі өндіріс үшін ... ... ... қамтамасыз етуге және қолдауға lаіssеz faіrе
қабілетсіз ... ... ... ... ... ... және ... қалыптастыру, трансферттерді арттыру, сонымен қатар мемлекеттің
басқа да экономикалық және әкімшілік құралдары арқылы ... ... ... іс ... қажет. Ал жиынтық сұраныстың артуы
объективті түрде жұмыспен қамту деңгейін жоғарылатады және ... ... ... көмектеседі. Қоғамның экономикалық өміріндегі
мемлекеттің маңызды рөлі осы ... ... және ... ... ... ... ... рыноктың тең құқықты
субъектісі деп танылды.
XX ғасырдың 50-70 ... ... ... ... дирижизм"
мектебін кейнсиандықтың бір түрі деп есептеуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... дирижизм", яғни экономикалық процестерді мемлекеттік басқару
ғана экономиканың құрылымын тиімді қайта құруға және құлдыраудың ... ... ... ... ... ... прогрестің
"моторы", қозғаушы бөлігі болып табылатын қазіргі заманғы жаңа салаларға
жоғары көңіл бөлу басқа салаларды да ... ... ... ... енгізуге мүмкіндік береді. Бұл салалар ... ... ... ... ... ... ретінде тек осындай
салалардың ... ғана ... ... даму ... ... да олар ... ... нысанасына айналуы тиіс.
Қазіргі аралас экономикадағы мемлекет пен ... ... және ... ... ... ... өмір сүру кезеңі аралас экономикалық жүйе
ретінде сипатталады. Ол ... ... ... ... ... ... ... процесінің өсуі ғаламдық көлемде әрекет
ететін трансұлттық корпорациялардың қалыптасуына әкелді. Экономикадағы
әскери ... ... мен ... ... құру ... ресурстардың, білікті жұмыс күші мен ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлі
артып, халықаралық еңбек бөлінісі тереңдей түсті жөне ірі ... ... Бұл ... ... басты салаларын дамытуға,
өндірістік инфрақүрылымды құруға мемлекеттің аса белсенді ... ... ... ... ... ... сфераның- білім беру мен денсаулық
сақтаудың рөлі артып, бұл сфералардың ... ... ... ... ... ... әркелкі бөлінуі бұл
қажеттілікті ... ... ... ... тән ... ... ... факторға
ерекше рольдің берілуі. Оның ... ... ... ... ... ... ... топтардың
өзіндік тепе-теңдігі қалыптасады..
Осындай жағдайларда мемлекет қоғамдық ымыраға ... ... ... ... ... бүл мемлекеттің экономикалық
қызметтерінен көрініс алады.
Қазіргі аралас экономика келесі белгілермен сипатталады:
Ірі монополистік, ... ... ... жеке және ... ... үйлесімді әрекет етуі.
Мұндай үйлесімділікті экономиканың жоғары дамыған технологиялық
және өндірістік техникалық базасы, әлеуметтік ... ... ... етеді.
Экономиканың әлеуметтік-рыноктық сипат алуы. Мұнда рыноктық
механизмдер бәсекеге, ... алу мен ... ... үшін ... Осымен бірге рыноктық емес қызмет секторының үлесі де елеулі.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... білім беру мен денсаулықты сақтау, ... ... ... өз ... алады;
Экономиканы экологиялық сауықтыру процесі үдейді, ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіз
технологияны пайдалану арқылы қоршаған ортаға тасталатын зиянды қалдықтар
қысқарады. Экологиялық апаттар жөне ... ... алу, ... ... пен
ғаламның ластануын төмендету бойынша ұлттық жөне халықаралық іс шаралар
жүзеге асырылады;
Ортақ міндеттерді шешуде ... ... ... ... ... ғаламдануына өкелген интеграциялық процестердің
жедел дамуы. Әлемдік рыноктың үлттық емес нормалар мен ... ... ... ... ... процестердің барлығы, әсіресе, ғаламданудың өсуі мемлекеттің
экономикадағы рөлін міндетті түрде ... ... ... үшін ... оң ... ... ... белгілі. Ғаламдану негізінен дамыған ... ... ... дамушы елдер бүл процестің теріс салдарынан көп
зиян шегеді. ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... қорғауда мемлекеттің рөлі қандай болуы қажет?
Экономикалық ... ... ету үшін ... ... ... ... Мұндай жағдайда мемлекеттің рөлі одан сайын
күшейе ... ... та оның ... ... ... ... ... әдістері және әрекет ету бағыттары өзгерістерге
ұшырайды.
Өтпелі кезеңдегі мемлекет пен экономиканың өзара қатынасы
Бұрынғы ... ... ... ... әміршілдік-
әкімшілдік жүйеден рыноктық экономикалық жүйеге өту ... ... ... ... ... деп ... өйткені онда әміршілдік-өкімшілдік
жүйе мен рыноктық экономиканың элементтері ұштасады, қайшылықта болады.
Бұрынғы Кеңес елдеріндегі өтпелі экономиканың өзіне тән ... ... ... негізі - өртүрлі жөне қарама-
қайшы экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... қол еңбегі, автоматтандырылған ... ... ... ... ... қолданылады, өсіресе,
өскери өнеркөсіптік кешенде.
2. Бұрыннан бар жөне жаңадан ... ... ... ескі ... ... дөріптейді,
өміршілдік бюрократиялық жүйенің ықпалында болады, өйткені
әлеуметтік-экономикалық қатынастар үлкен тарихи серпілісті
қажет етеді.
З. ... ... ... ... ... ... ... адам өлтіру жөне т.б. айналады.
4. Экономика дағдарыстық сипат алады және әлемдік экономикалық
кеңістікте ерекше орынға ие ... оның ... ... ... кезеңде мемлекеттің рөлі одан сайын белсенді ... ... ... ... өту, ескі ... ... қүру мен жаңаша қызмет
етудің негіздерін қалау үшін қажетті жағдайларды ... ... ... Белсенді заң шығарушылық қызметі арқылы ... ... ... салық жүйесін өзгерту, мемлекеттік меншікті
жекешелендіру жөне т.б. ... ... ... ... ... ... Бұл процестердің дамуымен байланысты
мемлекеттің рөлі төмендемейді, керісінше, өсе түседі. Жаңа ... өсу, ... ... ... ... ... арттыру, сыртқы экономикалық қызметтерді реттеу, әлеуметтік
теңдік, ұлттық және экономикалық қауіпсіздік және т.б. пайда болады.
ІІ Мемлекеттің экономиканы реттеу бағыттары
2.1 ... ... ... ... ... экономикалық өрлеу стратегиямыз мықты нарықтық
экономикаға, мемлекеттің ... ... және ... ... тартуға негізделеді. Ол мынадай 10 ... ... ... рөл ... ... ... ... шектеулі
болуы. Экономикалық реформалардың табысы мен олардың ... ... ... ... ... ... ... етеді. Орталықтағы және
жергілікті жерлердегі өкімет экономикаға араласудың барлық түрімен, дән
себу, егін жинау және ... ... ... ... ... ... басты рөл атқаратын нарықтың заңды шеңберлерін құра отырып,
экономикада маңызды, бірақ шектеулі рөл атқаруға тиіс. ... ... ... ... ... пен ... қарсы күресті
реттеудің сенімді құралдарын құруға, фискальды және монетарлық ... ... ... ... дамытуға, қажетті инфрақұрылымды,
білім беруді, денсаулық дамытуды қамтамасыз етуге және мықты ... ... ... ... және ... база ... ... отыр. ... ... ... ... ... ... ... толған жерлерде мемлекет нарықты дамьту мен
ол кеңістікті тазарту үшін ... ... ... өзі ... ... кезеңінде тұрғанда, мемлекеттің реттеуші рөлі мен араласуы
бара-бар болуға тиіс. Жаңа ... ... ... сай ... біз ... ... тиімділігі мен сапасын едәуір көтеруге,
жекеше ... мен ... ... ... ... ынталандыруға және
олардың ... ... ... бір ... ... өзі еркін экономиканың кепілі
болуы керек. Оның міндеті нарық ережелерін белгілеу, бұл ретте әділ ... ... ... ... ол ... орындалуын қамтамасыз ету
болып табылады. Біз - саналы да ... ... Егер ойын ... ... ... ... ... негізде қамтамасыз етілсе,
онда Қазақстан азаматтарының нарықтық экономикаға тез бейімделетініне
менде күмән ... ... ... ... ... ... қарап, ол еркі мен
қайратынан айырылып, енжар байқаушыға айналады ... ... ... ... ол ... ... үшін өте күштіг конъюнктураның
өзгерістеріне даяр болу үшін ... ... және ... рыноктарды
білетін, босаң және шашыраңқы болмау үшін өз жұмысын белсенді жоспарлайтын
болуға тиіс. Ол халықтың әр түрлі топтарының мүдделерін ... ... ... жекеше сектормен тығыз ынтымақтастықта болуға
және сол арқылы ... ... ... түсуге тиіс.
Ал бүгін мемлекет қажетсіз жерлерде зор ... ие ... ... рөлі жоғары болуға тиісті жерлерде енжар
қалып отыр. Алайда істің мұндай күйі ... ... ... ... барған сайын ... ... ... жағынан алып қарағанда, салықтар мен баждарды толық
ала алмай, жалақы мен зейнетақыны уақытында ... ... ... ... көбінесе орындалмай отырғанда өзімізді күшті мемлекет деп санай
аламыз ба? Осыған байланысты саналы салық төлеушілер мен ... ... ... ... аз ... жіктері үнемі зиян шегіп
отырады. Ал ... ... ... мен ... ... ... Бұл ... стратегиясы белгілі. Біз: - ... әлі де ... ... сауда мен өндіріске әкімгершілік араласуын ... ... ... ... және орта ... мен ... ... қоса алғанда,
жекешелендіру процесін аяқтауға; - ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен оңтайландыруға,
олардың рөлін, өкілеттігі мен жауапкершілігін байсалды ой ... - сот ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... және
занды орындайтын азаматтарды қылмыстан қорғауға тиіспіз. Бұған керісінше,
билік пен заңның бар күшін заңсыз ... ... өмір ... ... ... Соңғы үш жылдың ішінде біздің экономикалық ... ... ... бұл ... ... тапшылығын
қысқарту мен қатал монетарлық және несие саясатын дәйекті жүргізуді
білдіреді. Бүгін біз осы ... ... ... да ... ... ... ... тоқмейілсуге негіз бола алмайды. Егер елдегі инфляция
шектен асып кетсе, ұлттық валютаның бағамы экономиканың жалпы жағдайы мен
біздің ... ... сай ... ал өсім ... ... үшін ... ... оған қол жеткізу мүмкін ... ... ... ... теріс болып отырса, біз алға қойған мақсаттарды іске асыра
алмаймыз. ... ... ... ... ... ... қол ... кез келген ел жедел
экономикалық өрлеудің алдындағы кезеңде жоғары инфляцияны жою жөнінде
барлық ... ... ... ... және кейін макроэкономикалық
көрсеткіштерді белгіленген ... ... ... ... ... ... ауытқығандар сәтсіздікке ұшырады. Бірінші Азиялық Барыс болу ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштер
саласындағы алдыңғы қатарлы ... ... ... ... Ол-
инфляция мен бюджет тапшылығынын, төмен болуын, ұлттық валютаның күшеюін,
жинақтау нормасының жоғары болуын көздейді. Бүл ... ... ... ... мен ... іске асты. Қазақстанда да іске асады.
Біздің алдымызға не инфляция, ... ... ... ... қойылған жоқ және қойылмайды да.
Түпкілікті мақсат экономикалық өрлеу ... және ... ... ... ... ғана екенін біз назарда үстауға тиіспіз. Әрине,
басқа процестерге ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Бірақ жүйелі және құрылымдық қайта
құру жағдайында басқаша болуы ... де емес еді. ... - ... ... толы ... Халықтың көпшілігі мұны енді түсінді.
Әрине, ... ауыр ... мен ... ... ілесе жүрді.
Бірақ нақты секторды құрылымдық қайта құру жүріп жатыр, енді таяу ... және ... ... ... сәйкестікке жетеді.
Уақыты келгенде өмір мен жұмыстың қиын ... ... ... да ... шығады. „Таршылықты көрмеген кеңшіліктің парқын ... ... ... ... деңгейге түсіре отырып, біз стратегиялық күшті экоиомикалық
ілгерілеуге бағыттаймыз. Бірақ экономикалық, ... ... ... саясатқа сай келмейді, сондықтан біз бүгін неғұрлым
кең және бара-бар мүмкіндікке иеміз. Бұл орайда, ... ... ... экономиканың нақты секторына, оны сауықтыруға, фискальды және
монетарлық қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа
аударамыз. Ұзақ ... ... ... туралы әңгіме
болғанда біз осы салада пайда ... ... ... әзір ... ... ... игеруге және экономиканың жекелеген
секторларындағы үміт артып отырған экспорттың ұлғаюы біздің валютамыздың
бағамын едәуір ... ... оны ... ... ... Ал ... ... салаларды, ең алдымен экпорт және қайта өңдеуші салаларды
„жоғалту" ... ... ... ... ... ақша
ағымының бір бөлігін импортты кең қолданбастан игере білуіміз керек. Бірақ
адам санының аз болуына және қазірше халықтың сатып алу қабілетінің ... ... ... ішкі ... өте шағын. ... ... және ... ... жұмыс істеп тұрған
тетіктерді мұқият зерттеп алып, ... ... ... ... ала әзірлеу керек. Біз аяқтаған бағаны ырықтандыруға
енді күмән келтірілмейді және ... ... Жеке ... ... ... ... ... меншік құқықтарын және келісім-шарттардың
орындалуын қорғайтын заң жүйесін құрудың ... ... ... ... ... Енді оны, ең алдымен
аграрлық кешен мен әлеуметтік ... ... ... және ... ... дәл ... керек. Стратегиялық сипаттағы
кәсіпорындардағы акциялардың мемлекеттік пакеттері орынды пайдаланылатын
болады. ... ... біз ... ... ... ауыл ... өндірістің бірқатар салалар мен әлеуметтік
секторда нарықтық қатынастар төмен деңгейде қалып отыр. ... ... ... ... иелері алдында есеп бермейіін немесе есеп
бергенситін олақ және жемқор басшылардың іс-әрекетінен ... ... ... ... ... ... ірі ... арасындағы
байланыстырушы буын ретіндегі біздің жағдайымыз ашық экономика мен еркін
сауда құруды талап етеді. Тұйықтық пен өз ... ... ... ... ... ... мен құрылықтар арасын әлдеқайда жылдам жалғайды.
Біздің ұлттық капиталымыз кішкентайынан бастап шынығып, өз
рыноктарында ... даяр ... ... Бұл өте ... ... ... ол ... сыртқы рыноктарда жеңіп шыға алмайды. Бірақ қазір ол жас
әрі әлсіз болып ... ... ... ... келе ... қорғансыз
жағдайда тұр, мемлекет оны қанатының астына ... ... ... ... ... Ішкі рыноктары шағын бола тұрып аса биік экономикалық
нәтижелерге қол жеткізген елдерді өзін-өзі оқшаулау жолын тандап ... ... ... рыноктары, шектен тыс мемлекеттік реттеу, сондай-
ақ шаруашылық жағынан даралануға қол жеткізу әрекеттері қысқа мерзімді
экономикалық табыстарға алып ... ... ... ... ... ... отыр. ... ... және ... ... ресурстарымызды игеру жалғаса береді. Оның мақсаты - экспорттан
экономикалық өрлеумен ... ... ... ... ... оның
ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жәрдемдесетін табыс ... ... ... қорғауды және пайданы
кері қайтарып алу мүмкіндіктері бұрынғысынша назарда ... ... ... ... Экономиканың бірнеше секторы бар: ... ... ... коммуникациялар және ақпарат, еліміз үшін
бұлар тұрақты маңызға ие. Осы салаларды дамыту экономикалық өрлеуте ғана
емес, ... ... да, ... ... ... кірігуіне ықпал етеді. Бұлар капиталды қажет ететін салалар,
оларды дамыту үшін ... ... ... мемлекеттің қатаң стратегиялық
бақылауы қажет. Бірақ тіпті Адам Смиттің де мойындағанындай, ... ... ... қоғамдық мұқтаждар да бар. ... және осы ... ... ... ... шара ... оны өз ... алады. Аймақаралық ірі көлік орталығы ретіндегі
біздің бағытымыз ... ... ... ... ... талап етеді. Тек осылайша ғана біз қаржы мен білімнің қажетті
ағынын ... өз ... және ... ... ... ... ... Әділ әкімшілік бұлжытпай орындайтын, анық, тиімді
және қатаң ... ... бар ашық және ... ... ... ... ... барынша қуатты ынталандыру тетігі
болып табылады. Мұндай саясатты ... ... ... ... бірі ... ... өйткені Қазақстанның шетел
капиталынсыз, технологиясынсыз және тәжірибесінсіз жедел ... мен ... ... қол ... көз ... келтіру қиын.
Біздің инвестициялық ахуалымыз неғұрлым қолайлы, ал ... ... ... көлемі мен сапасы бойынша басты орынға
шығуы үшін бізге саяси ерік-жігер мен нақты іс-қимыл қажет. Әлемге әйгілі
инвесторларды ... ... ... үшін біз ... тетіктерді
пайдалануда асқан шеберлік танытуға да тиіспіз. Шетелдің күрделі қаржылары
соңындағы қуғынның ұзаққа созылатынын әрі ешқашан бітпейтінін есте ... Бұл ... ... ... ... хақымыз жоқ. ... ... ... стратегияны қалыптастыру қажеттілігі
дүниежүзілік тәжірибеден туындап ... ... ... ... ... ... ететін өндірістен капиталды, технология мен ғылымды қажет
ететін өндірістерге дейінгі жолдан өтті. Өндірістің инерциялық және ... ... бір ... ... болмайды. Дүниежүзілік тәжірибе
жалпы ұлттық өнімде ауыл шаруашылығының, өндіруші ... ... ... және ... өңдеуші өндірістің ең алдымен - ғылымды қажет
ететін, қосылған құны жоғары өндірістерді, сондай-ақ ... ... ... ... ... белгілі бір дәйектіліктің қажетгігін
көрсетіп отыр. Қолайлы жағдай ... ... ... саласы болып
табылатын мұнай-газ өндіру саласының, сондай-ақ ... ... ... ... ... деп санауға жеткілікті негізіміз
бар. Бүл - өз құрылымдық саясатымызды құруда ... ... ... болады. Бұл ретте біздің индустриялық стратегиямыз жекелеген
кәсіпорындарды қозғамайды. Біз мемлекеттік ... ... ... ... ... жәрдемдесетіндей етіп пайдаланатын боламыз. Тек
шикізатқа бағдарланған ел ... ... үшін біз ... және ... инфрақұрылымды, мұнай мен газ өңдеуді, химия мен мұнай-
химиясын, машина жасаудың ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету саласын, туризмді бұрынғыдан да
ілгері қарқынмен дамытуға тиіспіз. ... ... ... ... ... ... ... бәтуәгер импорт кезіндегі қатаң бәсекелестік жағдайында өндірістер
мен бүтіндей салалардың ... ... ... жүріп жатқан кезде,
біздің шикізаттан ... ... ... түсе ... кезде біз
өндірістің ауыр шикізаттық құрылымына қарай құлдырай ... ал ... және ... әлем ... ... ... ... жүріп
барады. Өндірістің қүлдырауы мен оның керітартпа құрылымы бұдан былай
есепке алмауға болмайтын екі есе ... ... ... ... Егер ... шын мәнінде еркін болса, ол елде жаңа өндірістер туғызады. Біздің
міндетіміз Қазақстанды дүниежүзілік қауымдастық алдында инвестициялар үшін
тартымды жер ... ... ... маңызды салаларға инвесторларды
пәрменді ... ... ... ... тек ... ... ғана сенуге болмайды. Үкімет
диверсификацияның пәрменді индустриялық ... ... ... ... ... ... ... дейінгі бастапқы кезеңде өз ... мен ... ... ... бар ... ... ететін салаларға көңіл бөлу
керек. Бұл, басымдық тәртібімен айтар болсақ - ауыл ... ... ағаш ... ... ... және ... ... туризм, тұрғын үй
құрылысы және инфрақұрылым жасау. Осы ... ... ... біз
экономиканың құрылымдық мәселелерін ғана емес, жұмыспен ... ... ... де ... бұл қазіргі уақытта ерекше маңызды нәрсе.
Экономикалық өрлеудің еліміздің дамуы үшін ... ... ... түсінеміз. Қарқынды экономика болмайынша біз мектептер мен
ауруханаларды ... ... ... ... пен ... алмаймыз. Сондықтан бұл басымдық бүгін де, ертең де және алдағы
отыз жылдың ішінде де ең ... ... бірі ... қала ... Дағдарыс кезіндегі ҚР-дағы экономиканың дамуына мемлекеттің
ықпалы
АҚШ-та басталған қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің барлық
елдеріне, оның ... ... және ... ... ... әлі де
шайқатуда. Кейбір сарапшылардың болжауынша, ағымдағы ... ... ... ... ... шығып, аздаған өсім көрсетуіне
қарамастан, ... ... ... шығу ... айту ... ... дағдарыстың түбі әлі де болса көрінбей отыр , - деп ... ... жыл ... ... ... ене бастағанда, дамыған АҚШ-тан
бастап, дамушы елдердегі көптеген ... ... ... алып ... ... ... зауыттар жабылды, бұл келеңсіз үрдіс
бүгінгі ... ... ... табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ
алдында ... ... ... ... және тағы да ... ... ... ... ... ... өз ... елдегі жағдайдың
одан әрі ушықпауы үшін, жұмыссыздардың санын арттырмау ... ... ... ... бір ... даму ... сақтап қалу үшін
аталған кәсіпорындармен қаржы ұйымдарына барынша, қолдарынан келгенше
көмегін бергені бәрімізге ... ... ... ... ... болады.
Бұл әмбебап үрдіс қаржы дағдарысы кезінде жер ... ... ... ... ... ... десек артық айтпағанымыз шығар. Қазақстан
қаржы-экономикалық дағдарысының әсерін ТМД елдерінің ... ... ... ... де, ... 10-11 жыл бұрынғы Азиядағы және Ресейдегі қаржы
дағдарыстарымен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... қалыптасқан, мемлекеттік құрылымдары жетілген, ең
бастысы ... ... ... ... ... ... Белгілі ғалым, экономист
Адам Смиттің «нарықтың қолы көрінбейді» деген атақты сөзі бар, ... ... ... ... ... саласын нарықтың
көрінбейтін қолына беріп қою арқылы, мемлекет өз ... ... ... тағы да белігілі.
Дағдарыс күшіне енгеннен бері, мемлекеттің экономикадағы рөлі мен
орны артып келеді, оның ... ... ... жағдайды одан әрі
құлазымауы үшін, компаниялармен қаржы ұйымдарынының, өндіріс ... бір ... ... алып ... ... ... құйып, тіпті
мемлекеттендіріп, сол себепті аталған ұйымдарда мемлекет үлесін арттыру
саясаты болып отыр. Қазақстанда ... ... ... ... ... ... әл-ауқат қоры» да белсенді ат салысуда.
Жалпы қоры 70 млрд. АҚШ долларын құрайтын ұлттық ... ... ... ел ... тұрақтандыру бағдарламасы бойынша 10 млрд. АҚШ
долларын жұмсады. Қор төрағасы Қ. Келімбетовтің айтуынша, ... ... ... ... ... ... 10 млрд. АҚШ
долларының 70%-ы экономикаға енгізілген, ал оның 60%-ы бүгінгі уақытта
толығымен игеріліпті. Қазақстан ... ... ... ... және ... ... аясында экономикаға қаржы құю көрсеткіші
бойынша әлемдік он мемлекеттің қатарына ... ... ... заңы ... ... ... ... мөлшері аз көлемде болуы керек, алайда дағдарыс көп нәрсеге
өзгеріс әкелгені ... ал ... қиын ... ... жеке
сектор, нарық бірігіп жұмыс жасап, дамуы тиіс. Соңғы екі жылда ... ... ... ... артып, банктер және қаржы саласындағы
компаниялар мемлекеттіндіріп, ... ... ... ... ... салдарына байланысты ел экономикасында мемлекеттің тікелей және
жанама ... ... ... ... Ресейдегі жағдайды алуға
болады. Ресейдің экономикалық даму ... ... ... Ресей ІЖӨ-нің 50%-ын мемлекеттің үлесі алып отыр екен. Ресейлік
сарапшылардың пікірінше, соңғы жылы ... ... ел ... 10%-ға ... ... ... ... турбулентті жағдайда,
экономикадағы мемлекеттік үлесті арттырудың негізгі механизмі бұл -
тұрақтандыру несиелерін беру және ішкі ... ... ... ... ... ... ... сол себепті Ресей үкіметі тек
қана жеке сектордағы үлесін арттырып қоймай, сонымен ... ... ... ... ... секілді мемлекеттік корпорациялардағы
үлесін де арттырып отыр. Қазақстандағы мемлекеттің ... ... ... тура пайызын немесе санын айту қиын, себебі бұл мәселе
бойынша ... ... әлі жоқ, ... ... ... ... мемлекет
«Самрұқ Қазына» ұлттық әл-ауқат ... ... ... төрт ... жүйе ... ... екеуінің 25% үлесімен, қалған екі банктің
75% үлестерін сатып алуын, «Самрұқ-Қазына» ... ... ... ... ... корпорациясындағы», «Қазатомөндіріс» ұлттық
компаниясындағы, «Қазақмыс», «Қазақстан ипотекалық ... ... ... ... ... үлесін өзіне алуын айтуға болады.
Осы сатып алулар арқылы мемлекет экономика ... ... ... ... Өткен қыркүйек айының 29-ы күні Ресейде «ВТБ» банкінің
ұйымдастырған инвестициялық форумында, Ресей үкіметінің жетекшісі Владимир
Путин, мемлекет дағдарысты еңсергеннен ... ... ... ... және ... ... ... азая беретіні
туралы айтып кеткен болатын. ... ... ... ... ... ... ... де, бұл жердегі көрсеткіш 20-30%-
дан әрі төмендемеуі мүмкін деуде. Белгілі экономист, мемлекет және қоғам
қайраткері, ... ... Ораз ... ... ... ... ... жылдан кейін, дағдарыс уақытында кірген
саламен компаниялардан шығады деп отыр. Осыған келетін ... осы ... ... ... ... ... те айтқан
болатын.
Дағдарыстың әсері бізбен көршілес жатқан Өзбекстан, Түркіменстан
елдерімен Қытайдың Шыңжаң-ұйғыр автономиялық ауданына ... ... аз ... бұл ... ... ... ... елдерде дағдарысқа
дейін де, мемлекеттің экономикадағы үлесі басым және экономикалары
жабықтау ... сол ... бұл ... ... ... ... салыстырғанда төмен деңгейде болды.  «Мемлекет - нашар менеджер» -
деген қанатты сөз бар, ... ... ... ... тұрақсыз
жағдайда, мемлекеттің көмегінсіз кейбір маңызды салалардың дамуын елестету
мүмкін болмай тұр.  Бүгінгі кезеңде қайсыбір мемлекет ... ... ... ... ... ... дағдарыс салдарымен
күресу бағдарламасын жүргізуді басым бағыт етіп ... ал ... ... ... жоспары жақын болашақтың еншісіндегі мәселе
екені белгілі.
 
Қорытынды
Қоғамның ілгері дамуымен бірге мемлекеттің де, рыноктық жүйенің ... мәні ... ... ... ... қызметтері жетілдірілді,
мемлекет пен рыноктық күштседің органикалық үйлесуі мен ... ... ... ... ... осы ... байланысты қалыптасқан жаңа
бағыттағы әр түрлі дәлелдерге, ... мен ... ... пен сөз ... ... ... табылады. Мұндай
пікірталастар әлі де тоқтаған жоқ. Бұл ... ... ... -
мемлекет пен рыноктың үйлесімділігін табу, экономиканың аса ... ... ... ... ... ... ... Мұндағы
қиындық туғызатын нәрсе- "сандық және сапалық тұтастылық" ... бұл ... ... ... тәуелді, өзгермелі,
қозғалыста болуы. Яғни, әлеуметтік-экономикалық, саяси, ... және ... ... ... ... ... бұл шама
қоғамдану деңгейі, өндірістің интеграциялануы және ... ... ... әр ... ... ... ғана ... елдің
ішінде де әрбір экономикалық дамудың кезеңдеріне сәйкес ... ... ... макроэкономикалық негізгі мақсаттарды ғана емес, мемлекет
пен рыноктың қызметтерін де, ... ... ... ... мен ... да ... ... ұшыратады. Нәтижеде экономиканы
мемлекеттік реттеу күрделі процеске айналады.
Кез келген ... ... ... рөлі оның нақты
қызметтерінің жиынтығы арқылы көрінеді. ... рөлі мен ... ... пен ... өзара қатынасының әртүрлі
модельдерінде ғана емес, әр елдің әртүрлі ... ... ... бар ... де өзгеше. Сонымен қатар ... ... рөлі ... ... ... ... ... дамыған мемлекет пен
өтпелі экономиканы мемлекетте бірдей болуы мүмкін емес. Бүл жерде нақты,
ерекше ... да ... ... өзгешеліктер көптеген объективті,
материалдық факторларға байланысты, сонымен бірге әр ... тән ... ... ... әсерінен пайда болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Мемлекеттік басқарудың теорилық ... ... ... Алматы,-2009.
2. Мемлекет: мәні, белгілері, негіздері // Баққұлов., Құқық негіздері
Оқулық,-Алматы, ... ... ... ... ... ... Оқу құралы.- Алматы: Қазақ
университеті,2007.-102б.
4. Қазақстан Республикасы мемлекеттік басқаруды ... ... ... Жеті ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың адам дамуындағы ролі// Адам дамуы,-
Алматы, 2003;
6. Сущность гоударственного ... ... ... ... курс лекции.-М.: Юрид.лит., 1997.-400стр;
7. ҚР-ның мемлекеттік басқару механизмі//ҚР Конституциясы, 1995;
8. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан-2030//Мемлекеттік басшысының Қазақстан халқына
Жолдауы-қазан, 1997;
9. О местном государственном управлении в РК. ... РК от 23 ... ... ... правда-2001.-30 января;
10. Мемлекеттік басқаруды реформалау// Ақиқат, 2008, № ... ... ... ... ... Реформирование системы государственного управления. Зарубежный опыт и
Казахстан.// научное издание.-Алматы: КИСИ при Президенте РК, ... Н.Ә. ... ХХІ ... ... М.С. Әшімбаев, Формиравание института президенства в ... ... в ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы//http// www.akorda.kz;
16. ҚР-ның мемлекеттік органдарының сайттары//http// www.government.kz,
www.e.gov.kz.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттің ақша-несие саясаты."9 бет
"Мемлекеттің пайда болуы."21 бет
"Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері."13 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы178 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекеттің қалыптасуы28 бет
Аймақтық саясат мемлекеттің жалпы саясатының құрамдас бөлігі29 бет
Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің пайда болуы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь