Ұлт саясатының ұғымы


МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . . 3-6
І Тарау. Ұлт саясатының тарихы, әлемдік тәжірибесі және теориялық
түсінігі . . . 7-34
1. 1 Саясат және оның салалары жайлы жалпы түсінік . . . 7-16
1. 2 Ұлт саясатының даму кезеңдері . . . 16-23
1. 3 Ұлт саясаты және ұлт саясатының әлем саясаттағы тәжірибесі.
. . . 23-34
ІІ Тарау. Ұлт саясатындағы өзекті мәселелер және олардың жүзеге асу жолдары . . . … . . . 35-75
2. 1 Ұлт саясатындағы ұлттық мәселелер . . . 35-49
2. 2 Дін, діл, тіл мәселелері - ұлт саясатының өзегі . . . 49-61
2. 3 Жаһандану заманында ұлт саясатына ұлттық идеяның қажеттілігі . . . 61-75
ҚОРЫТЫНДЫ . . . 76-77
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ…… . . . . . . 78-80
КІРІСПЕ
Тақырып: Өзге елдің құрсаулы құзырында болып, ғасырлар бойы ұлт азаттығы үшін күрескен ұлттар мен ұлыстардың ортақ тарихын кешкен қазақ халқы өзінің мемлекеттік тәуелсіздігін жариялап, ерікті елге айналды, Біз тәуелсіз мемлекет құрдық. Халқымыздың сан буын ұрпағы армандап, дамылсыз күресіп келген азаттықтың ақ жолы алдымыздан ашылды. Өзінің біртұтас халқы, нақты шекарасы, ұлттық валютасы, ел қорғар әскері бар, өзге өркениеттер толық мойындаған жаңа тұрпаттағы Қазақстан орнықты. Қазақстан адам айтқысыз, айтса нанғысыз нәтижелерге қол жеткізді. Міне, осындай аса ауыр жауапкершілік жүгін қайыспай көтерген еліміздің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, шын мәнінде осы жылдар ішінде халқымен бірге ғасырға тең жолды жүріп өтті.
Тәлелсіздік қалай тұғырлы болар еді? Қолға қонған бақыттың бағасын ел қалай сезіне алар еді? Алынуы ауыр, сақтау жолындағы күресі мен еңбегі тіпті ауыр күрделі Тәуелсіздік тұғырлы болу үшін қандай қадамдар жасалуы тиіс? Осындай, өте маңызды сауалдарға жауап беру міндеті Елбасының алдында тұрды.
Тәуелсіздіктің бастапқы жылындағы президент Н. Ә. Назарбаевтың республика халқына жолдауында сол жылдары Қазақстанда қалай сипаттағанын тағы бір еске алсақ: «экономикасы әлжуаз, қазнасы бос, саяси жүйесі балаң . . . » Ел осы заманғы дүниенің дербес субъект-феномені ретінде біраз уақыт өмір сүруі керек болды, орасан көп өлшемдер бойынша өзін-өзі басқаруы керек еді. Өйткені, Қазақстанда жүзден астам ұлт өкілдері тұрады. Олардың әрқайсысының тілі, әдет-ғұрыпы, салт-санасы, тарихы бар. Әр ұлт отбасы өз баласын өз тілінде сөйлеткісі, өз тілінде оқытқысы, өз тарихын, әдет-ғұрыпын ұйреткісі келеді. Сол үшін ұлттық мектептер жұмыс істейді, газет, журналдар шығарылады. Халықтар Ассамблеясы үлкен қоғамдық қызмет атқаруда. Осылардың бәрін Президентіміздің ұлт саясатының тиімді жемісі деп білеміз. Бұл да бір күндік құбылыс емес, ұзақ жылдарға арналған іс. Ұлттар бар жерде, ұлт саясаты болады. Ол бітпек емес туындай береді.
Зерттеудің өзектілігі: Алайда, біз әлі де төрт құбыламыз тең деп айта алмасақ керек. Көптеген өзекті, арманды мәселелер әліде шешімін таппай жатыр. Халық тағдырына қатысты күрделі мәселе - ұлт саясатында. Ал енді біздің республикамыз сияқты көпұлтты, демократиялық мемлекеттің саясаты қандай болу керек? әрине, көпұлтты мемлекеттің саясаты да күрделі болмақ. Бірақ, келісесіз бе, келіспейсіз бе, бәрібір, демократия, плюрализм десек те, үстемдік құратын мемлекетте атын берген, рәміздік белгілер жасаған ұлт. Қазақстанда ол қазақ ұлты. Оны дәлелдеудің қажеті жоқ. Мәселен, Ресей тарихи қалыптасқан көпұлтты, көп тілді, көп дінді, көппартиялық мемлекет. Бірақ, мемлекеттік тіл, жалпы ресейлік дін, мемлекеттік идеология біреу. Ол орыс халқының тілі, орыс халқының діні.
Егер Конституцияда басқа ұлттардың көңіліне қараған баптар кетсе, оны солай істемесек, дәл сол кезде Қазақстанға тәуелсіздік алу қиын болар еді. Оның үстіне сол кезде Қазақстанда қазақ ұлтының саны жартыға зорға жетіп тұр еді. Ал тіл білмейтін, жүзі қазақ болғанмен, ісі бөлектерді санға қосып жіберсеңіз, мәселенің қай қырынан шешілетінін білу қиын емес еді. Ол кезде мұны ескермеуге де болмайтын еді. Иә, бұның да бір шындығы бар шығар, алайда, іргелі ел боламыз, ұлт боламыз десек, ендігі жерде мемлекеттік тілді, қазақ халқының тарихын, мәдениетін, түптеп келгенде қазақ ұлтының мүддесін қорғайтын ұлттық саясат керек.
Сонымен, нақ бүгінде, жаһандану жағдайында Қазақстанның ұлт саясатына аса мән беру қажеттігі мемлекет пен қоғамның алдында тұрған бұрынғыдан да өзектіті мәселенің бірі. Ұлт саясаты елді және бүкіл қоғамды жұмылдырушы фактор. Қазақстанның жаһандық дүниеге лайықты кірігіп, жаһандық күрделі процестерге оңтайлы қатысуына жағдай жасауы керек. Ұлт саясатын ұлттық тұрғыда іске асыру бүкіл қоғам мен әрбір қазақстандықтың игілігі тұрғысынан еліміздің одан әрі өскелеңдікпен дамуын қамтамасыз ету үшін жаһанданудың осы заманғы сынақтарына пара-пар жауапқа айналуы тиіс.
Зерттеудің нысаны: Зерттеудің нысаны ретінде ұлт саясаты, ұлттық саясат және ұлттық идея жайлы қоғам қайраткерлерінің әр жылдарда жарық көрген кітаптардағы және мерзімдік баспасөз беттерінде жарияланған сұхбаттары, электрондық ақпарат көздеріндегі материалдар, ой оралымдары алынды.
Ұлт саясаты - ұзына жылдар бойы жүріп өткен елдік саясат, әлемдік саясат, қазіргі әрбір кезеңдердегі саяси ситуациялар, қоғамдық, әлеуметтік және экономикалық жағдайларға қатыстысалыстырыла отырып зерттелді.
Олардың негізгі нысаны - елдік мұрат, татулық пен тұтастық, ұлтаралық қатынас, адами-қоғами мүдделердің жүзеге асу орайы болды.
Зерттеудің мақсаты:
- Саясат, ұлт саясатының мәнін, мазмұнын теориялық тұрғыдан түсіну;
- Ұлт саясатын әлем елдерінің тәжірибесімен салыстыра отырып, оның құндылықтарын саралау, өзектті мәселелерін айқындау:
- Ұлт саясатын ұлттық айшыққа ойыстыру, оның жаһандық рөлін сипаттау;
- Дипломдық жұмысты зертеп, жүйелегенде тақырып бойынша бөліктерге бөлуді іске асыру:
- Тақырыптын мәнін қосымша деректермен байыта түсуді ескеру.
- Диплом жұмысы барысында материалдың өзектілігіне, мезгілдік тұрғыда жаңалығына мән беру;
- Ұлт саясатының ой түйіндерін қалың жұртшылыққа, оқушыларға таныстыру.
Дипломдық жұмысым еліміздің жалпы саясатына тоқталып, ұлттық бағыттағы мәселелердің қыр-сырын ашуды мақсаттайды. Зерттеу барысында қолданған ой-толғамдарды барынша жеткізу мақсатында үзінділерді көп ретте толығырақ беру мақсаты ұсталды.
Зерттеудің әдіснамалық негіздері: Зерттеудің әдіснамалық негіздері саясаттану ғылымының әдіснамалық зерттеу әдістеріне сүйенілді. Атап айтқанда, талдау, саралау, өзіндік ой-пікір түйіндеу, педагогикалық-психологиялық тұрғыда автордың айтайын деген ойының мәніне барлау жасау сияқты жұмыстар жүргізілді.
Зерттеу әдістері: Жұмыста баяндау, сипаттау, салыстыру, ой-пікірлерді жинақтау, қорыту, талдау, жинақтау, қорыту, сараптау т. б. зерттеу әдістері тиісінше қолданылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы:
Ұлт саясаты ауқымды тақырып болғанымен, соңғы уақытқа тейін көбіне теориялық тұрғыда зерттеліп келді. Ұлт саясаты, оның ұлттық бағыты бұдан бұрын диплом жұмысының өзегі ретінде саясаттану ғылымы тұрғысында алынған емес. Аталған жұмыс осы салада дипломдық жұмыс болуымен және де мемлекет, халық, тіл, діл, дін, саясат және т. б. жөніндегі ойларының осы еңбекте біршама топталуы жас ұрпақты оқыту-тәрбиелеуде пайдалануына оңтайлы жағдай тууы ғылыми жаңалық бола алады.
Зерттеу жұмысының құрылымы:
Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспеде тақырыптың өзектілігі, жұмыстың мақсаты мен міндеттері, ғылыми жаңалығы берілген.
Бірінші тарау « Ұлт саясатының тарихы, әлемдік тәжірибесі және теориялық түсінігі. » деп аталады. Бұл тарауда саясатқа жалпылама теориялық тұрғыда тоқталып, әлемдік тәжірибесімен қазіргі жағдайы талқыланады.
Екінші тарау «Ұлт саясатындағы өзекті мәселелер және олардың жүзеге асу жолдары» деп аталады. Жалғандықты алға тартып, біз әлі жалтақтаймыз. Қазақ ұлтының мәселесі бүгін шешілмесе, ертең кеш болуы мүмкін. Сондықтан, мемлекеттік саясаттың астарында не жатуы керек? Қазақ ұлтының мүддесі жатуы керек. Бұл - ұлттық проблема. Бұл үлкен ұлттық құбылыс, мемлекеттік құбылыс.
Диплом жұмысының қорытынды бөлімінде жалпы жұмыс мазмұны тиянақталып, ондағы негізгі ой-пікірлер дәлелденеді.
І тарау
Тарихтың ұзыннан ұзақ шұбырған көшінің артта қалған жолы мен алда тұрған соқпағының сан түрлі бұралаңы мол. Байқамасаң, жұрт болып адасып кетуің оңай.
Әлемдік өркениеттің үздік жетістіктерін, басқа халықтардың рухани қазыналарын бойымызға сіңіру қанша маңызды болса да, біздің әрқайсымыз өзіміздің терең тамырымыз, туған жеріміз туралы есте ұстап, қай елдің азаматтары екенімізге есеп беруіміз қажет.
1. 1 Саясат және оның салалары жайлы жалпы түсінік.
Саясат дегеніміз, ең алдымен мемлекеттік және қоғамдық істер, адамдар, әлеуметтік топтар, халықтар мен мемлекеттер арасындағы айқын көрінетін және өкімет билігі жөніндегі қатынастармен байланысты қызмет саласын білдіреді. Әлуметтік сирек ұшырасатын құбылыс ретінде оған саяси институттар мен ұйымдардың қызмет атқаруы, саяси нормалар мен дәстүрлері, адамдардың басқару қызметі, олардың әлеуметтік саяси мүдделері мен қажеттері, саяси идеялары мен көзқарастары жатады.
Саясат - өкімет билігі мен қоғамды басқару тұрғысындағы таптар мен әлеуметтік топтар арасындағы қатнастардың, қызметтің, тәртіптің, бағдарлардың және комуникациялық байланыстардың сан алуан әлемі ретінде түсіндірілетін әмбебап қоғамдық құбылыс.
Саясат қоғамнан тыс өмір сүре алмайды, қоғам, өз кезегінде, адамдардың өмірлік қызметінің: шаруашылық-экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани қызметтерінің өзара байланысты, өзара тәуелді, бірақ едәуір дәрежеде дербес салалар жиынтығынан тұрады.
«Саясат» ұғымын түсіндіру. Саясатты анықтаудың мейлінше кеңінен тараған әдісі «саясат» терминінің шығу тегіне жүгіну болып табылады, ол көне грек тілінде «мемлекетті басқару өнері» дегенді білдіреді. Саясатты осылайша анықтау саясаттың элементі ретінде мемлекетті көрсетеді, ал мемлекеттің өзін саясат туралы ғылымның орталық санаты ретінде қарастырады, ол өзінің ресми бастауын Аристотельден алған, ол саясатты мемлекетпен тығыз байланыстырып, бұл терминді ғылыми айналымға енгізген.
Оның анықтауы бойынша саясат - бұл «ортақ игілікке» және «бақытты өмірге» қол жеткізуге қызмет ететін қауымның өркениетті нысаны[29] .
Саясаттың мазмұны қоғамның жетекші әлеуметтік топтарының, таптарының немесе күштерінің мүдделерімен анықталады. Саясат мазмұны оның мақсаттарынан, бағдарламалары мен құндылықтарынан, ол шешетін проблемалары мен міндеттерінен, саяси шешімдерді қабылдау мен жүзеге асырудың себеп-салдарынан, тетіктерінен, тәсілдері мен әдістерінен көрініс табады.
Саясаттың түрлері мен бағыттары. Саясат түрлері мен бағыттары бойынша сараланады. Түріне қарай әлемдік және ішкі, сыртқы болып бөлінсе, бағыттары бойынша саласына немесе қосымша субьектілеріне қарай: экономикалық, әлеуметтік, ұлттық, демографиялық, жастар, білім беру, құқықтық, әскери және т. т. болып бөлінеді.
Әлемдік саясат деп мемлекеттердің және халықаралық субьектілердің әлемдік сахнадағы іс-әрекетінің жиынтығын айтады. Ол әлемдік қауымдастықтың өміріне қатысты шешімдерді шығару, қабылдау және оларды жүзеге асыруды, мемлекеттертің түбегейлі мүдделеріне сәйкес ұстанымдар мен мақсаттарды қамтиды. Әлемдік саясат халықаралық қатнастардың өзегін құрайды. Мемлекеттік күштердің ара салмағымен байланысты «күш теңдігі» немесе «саяси теңдік» деген ұғымдар бар. Халықаралық саясаттың маңызды құралы ретінде бұл ұғымдар ХVІІ ғ. енді [39] .
Сыртқы саясатқа жеке мемлекеттердің дүниежүзілік дәрежеде жүргізген іс-әрекеті жатады. Сыртқы саясат мемлекеттің экономикалық, демографиялық, әскери, ғылыми-техникалық және мәдени әулетіне негізделеді.
Ішкі саясат қазіргі құрылысты сақтауға немесе реформалауға бағытталған мемлекеттің, оның құрылымдары мен институттарының экономикалық, демографиялық, әлеуметтік, мәдени және т. т. қызметі бағыттарының жиынтығы болып табылады.
Жалпы саясатпен тығыз байланысты ұғымдардың бірі ол «идеология», «ұлттық идея», «ұлттық мүдде» т. б. Қай елде болмасын жақсылық пен жамандық, адалдық пен арамдық, адамдар арасында қатынастар болады. Сондықтан саясаттын аса күрделі құрылымдарына тоқталар болсақ.
Қазіргі кезеңде саяси өмірдің ролі мен орнына байланысты мәселелер қайта көтере бастады. ХХ ғ. соңындағы Балқан елдеріндегі оқиғалар мен терроризмнің күшейе бастауы идеология мәселесіне қайта көңіл бөлуге әсер етті. Сондықтан да қазіргі кезеңде пікір таластарда көтеріліп жүрген негізгі мәселелер ұлттық идеяны, ұлттық идеологияға, байланысты болып отыр. Бұл ұғымдар саяси ғылымдағы ең басты мәселе - билік мәселесімен тығыз байланысты. Біздің ойымызша, саясат әлеуметтік хаостан шығудың жолы, ал билк сол берекесіздіктен шығудың құралы. Билік ұғымымен бірге пайда болған категорияның бірі - саяси идеялар. Себебі билікті жүзеге асырушылар мен асыруға ұмтылғандардың арасында билік мәселесіне байланысты, әсіресе бөліс, шешім қабылдау, реттеуге, мәжбүрлеуге байланысты көз қарас алшақтығы пайда болады. Міне осындай көз қарас, пікір қайшылығын біз идеологияның ежелгі кезеңіндегі көрінісі - мифологиядан, діни ағымдардан да көре аламыз [40] . Ал ұлттық идеяның алғашқы көрінісі ретінде әлеуметтік және саяси идеялардың негізге ала аламыз. Ежелгі Шығыстағы және ежелгі Римдегі идеалды билеуші туралы, ежелгі Грециядағы идеалды мемлекет туралы саяси ойлардың пайда болуы осыған мысалы бола алады.
Қоғамдық идеалдар туралы ілімнің негізін Платон мен Аристотель қалыптастырды. Егер Платон болмайтын идеалдарды ж. үйелеп дамытуға тырысса, ал Аристотель, керісінше бар нәрсенің идеалды нормалары туралы ілім жасап, оған қарсы тұрды. Орыс философы князь Трубецкой идеалдардың утопиялардың күйреген, «апатты жағдайларда» пайда болатынына рең берген болатын [4] . Өзін-өзі тану «күйреу жағдайын» бастан кешіру барысында басталады және болашақ дамудың идеалдарын туғызумен аяқталады. Идеалдар жүзеге аспай, утопияға айналып, дағдарысқа ұшыраған кезде тағы «күйреу» басталады. Бұл процесс адамдар бірлестігі бар жерде үздіксіз болатын құбылыс.
Ұлт саясаты мен идеологиялардың қалыптасу кезеңін зерттеушілер Жаңа дәуірмен байланыстырады. Себебі ұлттық идеяның ұлттардың қалытасу дәуірінде пайда болғандықтан «ұлт» ұғымының мазмұнын ашпастан ұлттық идея ұғымының мазмұнын аша алмаймыз.
«Ұлт» ұғымына байланысты зерттеулер қандай көп болса, пікірлер соншама көп деп айтуға болады. ХІХ-ХХ ғ. басындағы Мадзини, Актон, Ренан, Масарик, Соловьев сияқты ойшылдар ұлттарды жаңа әлеуметтік құбылыс ретінде қарады және оның негізгі белгісі рухани дүниеде, яғни ерекше ұлттың өзін-өзі тануы деп есептейді. Қазіргі «ұлт» сөзіне негіз болған «нация» сөзі латын тілінде қандас туыстарға байланысты қолданылған болатын. Уокер Коннор «нация» сөзі Англияда ХІІІ ғ. латын тіліндегіндей қолданыста болса (қандас туыс), ал ХVІІ ғасырға қарай белгілі бір елдің жалпы тұрғындарын атауға байланысты, олардың әртүрлі этникалық топтарға жататына қарамастан қолданыла бастаған деп есептейді. Сонымен бірге ол буржуазиялық революциялр кезінде «нация» ұғымы мен «мемлекет» ұғымының синоним ретінде қолданыла бастауына себеп болған Локк және Руссоның «халық суверенитеті» теорияларының әсері деп есептейді [4] . Энтони Д. Смитт ұлттардың қалыптасуына Батыстағы үш түрлі революциялар - еңбек бөлісіндегі, басқаруды бақылаудағы, мәдени координациядағы - әсер етті дейді [5] . Карл Дойч «ұлт . . . ол әлеуметтік мәжбүр етудің бірқатар институттарының үстінен бақылау орнатуға қол жеткізген халық және ол өзінің тарихи даму болшағында толыққанды ұлт-мемлекет ретінде қалыптаса алады, ал ұлтшылдық жеке қауіпсіздік пен топтық етенелесу мақсаттарды топтық мүдделерді жүзеге асырудан көрініс табатын осы ұлт пен оның мүшелерінің әлеуметтік белсенділік, мүдделер мен лауазымдар сферасында өзге ұлттармен бәсекелестік мүдделестікке ден қоюы» [6] .
Ұлт саясаты жалпы әлеуметтік саясаттың құрамдас бөлігі болып табылады. Ұлттар ұлттық идеяға, ұлттық идеологияға ие болғанда ған саясат объектісіне айналады және оларды тәжірибеде жүзеге асыруға қабілетті болады. Ұлт саясатының екі түсініктемесі кездеседі, олар: кең және тар мағнадағы түсініктемелер деп аталады. Біріншісі - көп этникалық мемлекеттердің, этностардың ұлт мәселесіндегі, тілдік-мәдени дамуындағы ұлт саясаты мемлекеттің, саяси партиялар мен қоғамдық қозғалыстардың стратегиялық бағыты ретінде қалыптастырылады. Бұл бағыт конституцияларда және ұлттық бағдарламаларда баянды етілген. Екіншісі - ұлт саясаты, бұл этностар өмірін және олардың арасындағы өзара қатынастарды ұйымдастыруға бағытталған мемлекеттің заңнамалық, ұйымдық және идеологиялық шараларының жиынтығы.
Ең жалпы түрде ұлттық қатынастардың мәні ұлт мәселесін шешу процесін білдіреді, басқаша айтқанда, ұлттық қатынастар әртүрлі этностарға жататын адамдардың өзара қатынасы болып табылады.
Қазақстандағы осы заманғы ұлт саясаты ұлттардың, этностардың мүдделерін білдіретін негізгі субъектілер ретінде ұлттық-мәдени орталықтар деп аталатын қоғамдық ұйымдарды, одақтарды алға тартады [29] .
Бұл орталықтар мемлекеттік емес институттар жүйесі болып табылады және қазақстанда тұратын әрі оның халқы болып есептелетін этникалық топтардың, ұлт өкілдерінің мүдделері мене тілектерін білдіреді. Бұл мүдделер мен тілекетер негізінен мәдениетке, білімге, тарихи отанмен байланысты жан-жақты байланыстарға қатысты болады. Бұл қоғамдық бірлестіктер- Қазақстан мемлекеті мен халықтарыарасындағы тіл табысу құралы. өздерінің қызметінде ұлттық-мәдени орталықтардың басым көпшілігі мәдениеттің жалпыұлттық мүдделерге сәйкес әртүрлі этникалық топтардың мүдделерін бағыттай отырып, Қазақстан Республикасының Конституциясын және басқа да заңнама келісімдерін басшылыққа алады.
Этностарды дамыту үшін бірдей мүмкіндіктер, оларды дамытудың жолдары мен қарқындарының дербестігі, көнбістігі, бастама жасау мен демократиялық құқықтық мемлекеттіліктің экономикалық, әлеуметтік, саяси және санаткерлік құрылысына қатысу мүмкіндігі - республикадағы ұлттық қозғалыстар мәнінің негізі, міне, осылар.
Біздің мемлекетіміздің ұлт саясаты Қазақстанның тұрғылықты этносының, жекелеген этностық топтардың мүдделерін және барлық халқының қоғамдық мүдделерін ескере отырып, еліміздегі ұлттық қатынастарды реттеу мен оңтайландыруға бағытталған шаралар жүйесі ретінде қалыптасады. Мұндай ұлт саясатын жүзеге асыру біздің конституциямыздың қағидаларынан туындайтын сенімді де жан-жақты қамтитын құқықтықнегіз болған жағдайда ғана мүмкін болады.
Сөйтіп, ұлттар, этностар және мемлекеттер арасында өзара келісушілер ретінде қоғамдық бірлестіктерді - ұлттық мәдени орталықтарды, одақтарды, т. т. қалыптастыра отырып, ұлттар, этностар саяси процестердің субъектілері болады.
Олардың рөлі этностардың өздерін ұқсастыру, ұлттық мәдениеттерді қайта түлету мен дамыту, ұлтаралық шиеленістерді жою процестерін тереңдетуден көрінеді.
Ұлттық саясат, ұлттық қатынастар саласындағы осы заманғы зерттеулер адамзаттың ұлттық-этникалық құрамы тұрғысынан оның саналуандығын дәлелдейді: әлемде үш мыңнан астам халықтар (этностар), ұлттар және ұлттар ретінде қалыптасқан адамзат қауымы өмір сүреді. Барлық этникалық топтардың саны кейбір деректер бойынша он мыңға жуықтайды. Мемлекеттер санының екі жүзге жуық болуы да қызықты дерек [29] .
Осы мәселені ашудағы бастау нобайы ұлттық қатынастар мемлекеттен бөлек немесе онымен қосарлы өмір сүрмейді деген пікір де бар. Ұлттық және этникалық-ұлттық қатынастар қалай бірыңғай тұтас саясатты - саясаттың объектісі мен субъектісі ретінде ұлттық құрылымды қалыптастырады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz