Қайта өркендеу дәуіріндегі білім

Әлем жаңа бір ғылым заманына компьютерлік қоғамның үстемдігіне душар болды. Олардың құрған торларынан айналып өте алмаймыз. Ғылым дәуіріне кіре алмаған ұлттар, білімді қоғам мен ұйымдардың боданы, қүлдары болатыны айдан анық. Бұл жаңа заманды басқа жағынан алып қарағанда бір үлкен апат күтіп түр. Өндіріс пен технология ғасырында тек қана адам мәселесі; компьютерлер, роботтар және машиналар арасында "роботқа айналған адам" қаупі бар...
Автоматиканың дамыған, компъютерлердің үстемдік еткен шағында, жаратылғандардың ішіндегі ең қасиеттісі, табиғаттың "жасылы" болған адам және оған деген сүйіспеншілік екен ...кім білсін?!
Достық, туыстық және махаббат... Бұлар адамзат баласы үшін бүгінгі таңдағы аса қажет, ертең де керек болатын ең маңызды ұғымдар... Бүкіл адамзатты шектеген ең үлкен апаттан құтылудың бірден бір жолы "руханиятқа" оралу болып табылады. Адамдықтың қадір қасиеті - мәдениетіне көңіл бөлуде және руханият арқылы арылу, тазаруында жатыр. Міне, дәл осы жерден біздің яғни, Түркияның міндеті басталады. Біз, адамзатқа керек руханияттың бізде екендігін, адамды адам еткен ең ұлы жаратылыс, біздің рухани жаратылысымызда екендігін түсіндіруіміз, ұғындыруымыз керек-аң.
Ең алдымен жүзеге асыратын іс - адамға деген сүйіспеншілік, түсіністік және ғылымға ден қоюды негізге алған Ахмет Йасауи мен шәкірттерінің жолына бет бұру, оларды тану болып отыр.
"Жетпіс екі ұлысқа бірдей қарап, тең көрмеген жан, шариғатта әулие болса да хақиқатта адасқан" деген Жүніс Әмренің, жаназасын мұсылмандар, христиандар мен пұтқа табынушылар бірлесіп шығарған "Көңілдердің Сұлтаны" - Әзіреті Мәулананың,
        
        ҚАЙТА ӨРКЕНДЕУ ДӘУІРІНДЕГІ БІЛІМ
Әлем жаңа бір ғылым заманына компьютерлік қоғамның үстемдігіне душар
болды. Олардың құрған торларынан айналып өте алмаймыз. ... ... ... ұлттар, білімді қоғам мен ұйымдардың боданы, қүлдары болатыны айдан
анық. Бұл жаңа заманды басқа жағынан алып қарағанда бір ... апат ... ... пен ... ... тек қана адам ... компьютерлер,
роботтар және машиналар арасында "роботқа айналған адам" қаупі бар...
Автоматиканың дамыған, компъютерлердің ... ... ... ... ең ... табиғаттың "жасылы" болған адам
және оған деген сүйіспеншілік екен ...кім білсін?!
Достық, ... және ... ... ... баласы үшін бүгінгі
таңдағы аса қажет, ертең де керек болатын ең маңызды ... ... ... ең ... ... ... бірден бір жолы "руханиятқа"
оралу болып табылады. Адамдықтың қадір қасиеті - ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Міне, дәл осы жерден біздің
яғни, Түркияның міндеті басталады. Біз, адамзатқа керек руханияттың ... ... адам ... ең ұлы ... ... рухани
жаратылысымызда екендігін түсіндіруіміз, ұғындыруымыз керек-аң.
Ең алдымен жүзеге асыратын іс - ... ... ... түсіністік
және ғылымға ден қоюды негізге алған ... ... мен ... ... ... ... тану болып отыр.
"Жетпіс екі ұлысқа бірдей қарап, тең ... жан, ... ... да ... ... деген Жүніс Әмренің, жаназасын мұсылмандар,
христиандар мен пұтқа табынушылар бірлесіп шығарған "Көңілдердің Сұлтаны" -
Әзіреті Мәулананың, ... ... ... ... ... ... ұғымды көңілге ... Қажы ... ... екен ... де ... ... ... Ахмет Йасауидың ілімі
адамға деген сүйіспеншіліктің, әлемдегі елдердің арасындағы достық пен
туыстықтың арта ... ... ... өмір ... ... ықпал етуі мүмкін...
Дамыған технологияның барлық мүмкіндіктері мен салаларын пайдалану
арқылы ұлттық мәдениетіміздің ... көзі ... ... ... ... ... ... жеткізуіміз керек.
Ахмет Йасауидың, Қажы Бектас Әулиенің, Сары Салтұқтың және т.б. бізге
үйреткеніндей "...адам -әлемнің өзі, көздің қарашығы .." ... ... ... әр ... ... жан-жақты пайдалана отырып,
бүкіл адамзат баласына ұсынуымыз ... іске ... ... ... ... тек қана ... мен ... тек білімді қоғам дәуірі ғана емес, ... ... ... ... ... көңілден таса қылмауымыз керек.
Дұрыс түсінуіміз және дұрыс түсіндіруіміз ... Еш ... жоқ, іске ... керек. Кідірместен өлкемізді ғылым дәуіріне
енгізіп, білімді қоғам дәрежесіне жеткізуіміз керек. Ол үшін ... ... ... ... ... бостандығы мен
пікір ... ... ... ... қатар
құқықтық қоғам жасап, ең ... бір ... ... ортамызды шын мәніндегі демократиялық ... ... сана жоқ ... ... де ... ... жоқ ... қоғам да ... ... ... ... үшін, оқу-
тәрбие жұмысын, жүйесін реттеу асыл мақсатымыз болуы шарт.
Отан бюджетінен ... ... ... керекті мөлшердегі
қаржы ... ... ... ... ... дәрежесінде болуы керек. ... ... ... қол ... кедергі атаулының барлығы жойылуы тиіс.
Компьютер бағдарламасы мен ... үшін ... ... ғылым секторы ең жоғары дәрежеде жылдам іске асырылуы керек.
Білім ... ... ... ... ... ... зерттеу
қабілеті, аянбай тер төгу, ... ... мен ... бәрі ... мәдениетімізден және ... нәр ... ... ... ... жол ... ... түрікшеңізді жаратпайды, ал арифтер болса "көңіл өлкесіне
жол ... - ... ... ... ... ... айтып,
түсіндірген дұрыс. Мағынасын білгендер оның айтқанына бас иеді. Міскін,
шарасыз Қожа Ахмет Жеті ... ... ... ... ... түрікше
сөйлеу тілегі...".
Жоғарыдағы сөздер Ахмет Йасауидың хикметтерінен алынған. XII ғасыр,
яғни, сұлтан Санжар тұсында ... ... ең ... ... ... дәурені жүріп тұрған кез ... ... ... ... тілі парсыша еді. Ғұламалар парсыша жазатын. Әдеби тіл
парсыша... Бұл осылайша жалғаса бергенде кең ... ... тілі ... ... болар еді.
Ахмет Йасауи тұңғыш түрік-ислам сопысы ретінде түріктерге Исламды және
сопылық жолды түсіндіру үшін ... өте ... ... ... ... ... ... түрік әлемінің түкпір-
түкпіріне кең жайылды... Түрік тілі ... ... ... ... жолындағылардың барлығы да түрікше сөйлейтін еді.
Ахмет Йасауи деген кім?
Кіріспемізде ... ... жол ... ... ... ... деп сөз
бастап, асыл мақсаттың да махаббат ... ... ... ... ... жасалған ғибадат ретінде түсіндіріп, діни төзімділіктің маңызын
аштық. Йасауи ілімдегі әйелдің орнының маңыздылығына, ... ... ... оның ... ... негізі ретінде танығандығын айттық.
Бұларды Ахмет ... таза ... ... ... ... ... Енді артына осындай өлмес мұра қалдырған адамның аты мен
затын білуіміз керек емес пе?
Ахмет Йасауи ... кім?! ... ... Фуат ... ... ... суфилер" атты кітабында "ең алғашқы түрік ислам суфи-
пірі еді",—дейді. Ірі ойшыл, ақын Я. К. ... да ... ... ... ... ... кім? ... көріңіздер! Біздің
ұлттығымыздың негізін содан табасыздар!", —дейді.
Түрікменстанда жарық көрген Ахмет ... ... ... ... оны
"Мәдинада Мұхаммет, Түркістанда Қожа Ахмет" ретінде танытады.
Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, ... ... ... ... Йасауи бабамызды "Екінші пайғамбар" (Ахмед-и Сани) деп
санайды. Бұл түсінікті Пайғамбарымыздан ... ... адам деп ... Ұлы ... ... ... ... Түркістанға жайған адам
ретінде пір тұтады.
19 ... Ұлы ... ... ... Вамбери Армин
саяхатнамасында ... ... ... ... ... ... ... кездестірдік.
Білімсіз, білімнен жырақ қалғандарды Йасауи атамыз надан ... ... ... ... тырыспайтындар деген сөз. Ахмет
Йасауи Хикметінде:
"Алдымен жақсылар кетті, жалғыз қалдым,
Надандардан бір жақсы сөз естімедім.
Дана кетті надандардан шектім жапа,
Жол таба ... ... ... ... бір ... Қожа ... ғалымдарға қызмет қылғын!
Ғалымдардың сөзін естіп, амал қылғын!
Амал қылып Хақ жолында жаңынды бер!
Амалсыздар дидар ... ей ... ... болмысты тануды қамтамасыз етеді. Болмысты
танудың жолы—білім жолы. ... ... ... де ... ... жолы да ... Өзін білген—Алласын біледі. Алланы танудың жолы
да—білім. Алла—шексіздік. Шексіздік тікелей өзі ... ... ... танылмайды. Бірақ, Оның жаратқандарын тану арқылы Алла ... ... ... Бұл ... жолы да ... арқылы жүзеге асады.
Ең қажетті білім— ғылыми таным, яғни, ... ... ... ... сопылық жолшылары білімге үлкен мән берген. Өйткені, Алланың
жаратуындагы ... ... ... ... деген түсінік сопылықтың
негіздерінің бірі. Алланы махаббатпен сүйетін адам үшін ол ... жолы ... ... ... та ... кете алмайды.
Исламдағы танымал ғұламалардың бірі— Хз.Мұхамедтің немересі Жафар Садық
әрі дін ғұламасы, әрі жаратылыстану ғылымдарын ... ... ... Нобель сыйлығының иегері Абдуссалам "Мұраттар және Ақиқаттар" атты
кітабында Құранда 750 аяттың муминдердің ... мен ... ... бұйырғандығын анықтаған. Құран муминдерге "Аспанға, жерге, аспан
денелеріне, түн мен күндіздің ... ... ... ... кемелердің теңізде жүзуіне, адамдардың түсі мен тілдерінің
әртүрлі ... ... ... ... қауымдардын тарихына қараңыз дегенде
жай ғана қарау емес, ғибрат алуларын айтқан болу керек, сірә!
Исламның алғашқы екі жүз ... ... ... ... ... дұрыс түсініп, "хикмет муминнің ... ... қай ... ... деген
Хз. Пайғамбар сөзінің мәніне жетіп, ой қуған, зерттеген. Міне, Ислам
өркениеті ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі өркениеттің құрылуын қамтамасыз еткен болатын.
С. Нюнкенің "Европада атқан Ислам таңы" деп аталатын кітабында осы
шындықтар сөз ... Ол ... ... Ислам өркениеті болмас еді.
Ислам өркениеті болмағанда, ... ... ... ... еді, ... әлі де қараңғылық пен ... ... өмір ... болар
еді",—дейді. Ия, бұл айтылғандардың барлығы рас. Дегенмен бұдан да ащы
шындық бар, ... орай ... ... дәуірі кезінде Ислам
өркениеті өз ішіне тығылып, жабық қалып, Құранның рухынан ... ... ... санадан мақрұм қалған болатын. Ислам әлемінде еркін ойлау мен
философияны күпірлік деп, соқыр ... дін ... ... ... ... ... өнер, білім деп ... ... еді. ... ... құлдырау мен кертартпалық болатындығы
белгілі еді. Солай болды да.
Ал, ... ... ... ... ... ... оның
абсерваториясын қиратып жатқан болатын. Осы тұста Туркияда да ... ... ... ... ... ... ... Хан кезеңінен басталған
сананың тұншығуы ... ... "ақ ... Әбусуудтын
"қараңғылығына" алып келді. Нәтижеде Қадизадалар 4-ші ... ... ... ... ... күпірлік деп медресе бағдарламаларынан
алдыртып тастады.
Бір қызығы осы ... ... ... өнер мен ... ... ... да ... болатын. Ол Сивастан шыққан Абдуләзиз еді.
Бірақ жеңілді. Мұсылман қоғамдарының құлдырауының себебін басқа ... ... жоқ! Бұл ... ... ... Реті келген соң еске салайын
дегенім. Дегенмен, осы тарихты жиі еске салып ... ... ... ... ... ... үшін ... әдіс, тәсіліміз де
ғылыми әдістер болу керек деп ойлаймын.
Білім—өмірдегі ең шынайы ұстаз.
Йасауи ілімінде еңбекті қанаушылық жоқ
"Фақрнама" Йасауи жолының ... ... ... бірі ... ... ... Ахмет Йасауи жалған шайхтарға сипаттама береді: "Олар
(шайхтар) ... дәме ... Егер ... оған сый-сияпат
бермесе "Мен де бизар, Алла да бизар",—деп ... ... Бұл ... риякерлікпен муридтерге жол ... ... ... дін ... Дін ... ... ... адамдарды жинап алып, оларды
қолданатын қанаушылардың барлығы осы дін ... ... Бұл ... ... ... ... дейді:
"Суфи болғансын, нәпсің мен әр дем есікке қарайсың,
Сияпат алып келді ме деп келген кісіге қарайсың.
Алланың лағнетін мойныңа әр дем ... ... ... еш ... бола ... ... бе шайхтың, дін ұстазы болуды немесе дін жолында шәкірт
болуды да күнкөрістің көзіне айналдыруы ... үшін ең ... ... қол беру одан да ... ... ... да, дүниеден де,
ақыреттен де жұрдай болудан асқан қандай қатер бар? Ахмет Йасауи ... бұл істе өте сақ ... ... ... ең ... бірі ... итермелеу" болып табылады.
Бұл істе қалай ояу болу керек, қалай сақтану керек?! Оның негізгі жолы-
өздеріне қол бергендерді қанап, ... мен ... ... ... ... болу керек. "Пәленшелерге депутаттық тізімнен орын
беру арқылы ... ... ... ... саясатшыларды қайда
қоямыз?,—деп сұрасаңыз, олардың да мұндай істен бас тартып, тобасына түсіп,
жаман әдеттерін қайталамауларын тілеуден басқа не ... ... ... мыңдаған ұстаз тәрбиелеп түркі әлемінің түкпір-түкпіріне
жіберген кезінде ... өзі ... ағаш ... пен ... ... ... ... не деуге болады?! Тағы да қасық мәселесіне ... ... ... бұрын Ахмет Йасауи мұсылмандар асты қасықпен
жесін деп, ... ... ... әлі ... ... қолымен ас жеуді сүннет деп жүргендерде не
деуге болады? Екі арасы жер мен көктей емес пе?! Йасауи ... ... ... да, өндіруді, еңбек етуді қойып, тіленші болу да ... ... ... ... үйде қылатын ісі жоқ,
Сопылық жолға түсер, халыққа берер асы жоқ.
Ах-ух дегенмен, ... ... жасы ... ... ... ... еш ... болмадың".
Яғни, адамзат алдымен еңбек етіп, өндіреді, халыққа ас береді. ... ... ... Алла ... Алла жолында болады. Йасауи жолының
өкілі, үлкен ұстаз Жүніс Әмре де бұл туралы:
"Еңбек ет, табыс тап, же, жегіз!
Жарлының көңілін тап, ... қиял ... ... да ... көңілге жасаған зияратың. "-дейді.
Йасауи іліміндегі әйелдің орны
"Диуани ... ақын ... ... екі ... өлеңі бар:
"Естіпті Баба Мачнн сол заманда, Ахмет ... шайх ... ... ... ... ... екен қыз бен ... Деп, тиым ... ... ... де ... сол ... Сенбісің ей шайх аздырушы адамдарды. Ия
азғын да, адасқан да менмін, білгін, Деп, Әзірет оған жауап берді достар."
Йасауидің мәжілістерінде ... мен ... ... ... ... ... ... керемет иесі әрі ғұлама
Баба ... ... діни ... тиым салу ... ... Баба ... өз күші мен ... сеніп Ахмет Йасауидің алдына шығып, оған ... бере ... ... ... Баба Мачин
жағдайды егжей-тегжейлі ... ... ... мойындайды. Бұл туралы Жүсіп Байзауи: "Баба Мачин сол ... ... ... ... ... едім ... ... Бұл хәліммен өліп
кетер едім, мен, деп, Жылап-сықтап, хәлін ... ... ... білді, Риязат етіп. жолға, кірді. Атамен үш ... ... ... ... екен, білгін достар!"- Баба ... ... ... ... өзі кемелдікке жетіп дұрыс жолға түскен көрінеді.
Баба Мачиннің Йасауи жолына түспей ... ... ... ... ... ... күнде де еркектермен бір жерде болмауы керек ... ... ... Сол ... де ... ... өзінде мұсылмандықтың шартында
осылай екен деп ойлаушылар аз емес. "Исламда әйел ... әлі де ... ... ... белгілі.
Шындығында Қожа Ахмет Йасауи түркілік дәстүрден шыға ... ... оған ... ... ... туғызбауы үшін ислам дінінің
әйелдерге қатысты қағидасын бұзды ма? Жоқ әлде, исламды дінмен араласқан,
кейіннен ережеге айналған араб ... ... ... таза ... ... ма?-деген ойлар да бар. Бұларға жауап іздеу үшін ... ... ... ... ... ең ... жолы Хз. ... өмір сүрген кезеңіне қайта үңілу ... ... ... "Хз. Мүхаммедтің дәуірінде әйел" атты еңбегінен алынған кейбір
үзінділерді бірге ... ... Онда "Хз. ... өзін ... ... ... көрсетіп, оларға зейін қойып, хал-жағдайларын
сұрағандығы, тіпті кейде олардың ... ... ... ... ... жатқан әйелдерге көмектескендігі, үйлеріне
кіріп, тез айығып кетулеріне тілектестік білдіргендігі туралы ... "Хз. ... ... емес ... де жақсы қарым-
қатынаста болғандығы, Хз. Пайғамбар Меккеден Мәдинаға ... ... ... де қол ұшын ... ... туралы мәліметтер бар.
"Хз.Пайғамбардың құдайға сенбеген әйелдерді дінге ... ... ... ... ... ... ... күндерінде де өз еріктерімен
иманға келулеріне мүмкіндік жасаған".
"Хз.Пайғамбар дәуірінде Жухайра тайпасынан шыққан Умму Кайш ... ... бір ... ... Хз. ... ... немесе
басқа жерлерде болсын пайғамбармен бірге намаз оқығандығы айтылады".
"Хз. Пайғамбар әйелдердің мешітке барып, құлшылық етуіне тиым салмаған.
Тіпті түнде ... қылу үшін ... ... ... ... ... Омар ... деген әйелге үйленейік деп ұсыныс жасайды. Атика оған
мешітке баруына қарсы шықпаса және ұрып ... ... ғана ... деп шарт ... Хз. Омар ... ... ... онымен
үйленеді. Жамағатпен бірге ... ... ... ... Атика
Хз.Омардың халифалық дәуірінің соңғы сәттерінде де оған мешітте қастандық
жасалған кезде де
Хз. Омардың қасында болған".
"Хз. Пайғамбар ... ... мен ... бес ... ... жұма намаз
бен айт намаздарын мешітте қылған".
"Хз. Пайғамбар Абдуллаһ қызы Умму ... сол ... имам ... Умму ... да ... қызметін Хз. Омардың өліміне дейін
жалғастырған. Сол Умму Уараканың ... да ... ... ... ... имам ... ... де азаншы тағайындалуы мүмкін екен.
Хз. Пайғгмбарымыз Умму Уаракадан ... да ... иман ... Әйелдердің қоғамдағы алған орнын анықтау үшін Айша ... ... және ... атты ... көз ... Пайғамбар дәуірінде базардағы тәртіп сақшысы болған Абдуллах қызы
Шифа есімді әйел қазіргі тілмен айтқанда ... ... ... ... ... Бұл ... ... істерінде әйелдің алатын орнын ашу
тұрғысынан тарихи оқиға болып табылады. Пайғамбар дәуірінде әйел еркек ... ... ... ... дәрежесіне қарай қызмет
тапсырылатынды. Алайда тарих ... ... бола ... ... ... сын ... ... басты міндетіміз болуы тиіс.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Болашақ мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың алғышарттары мен ғылыми - педагогикалық негіздері14 бет
Болашақ мұғалімдерді ақпараттық-компьютерлік және математикалық модельдеу негізінде кәсіби дайындау жүйесі46 бет
Қайта өркендеу дәуірінің медицинасы7 бет
Қайта Өркендеу Дәуірінің негізгі сипаттары11 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы. в.ф.гумбольдтың лингвистикалық көзқарастары12 бет
Алтын Орда дәуіріндегі 6 бет
Антикалық дәуір музыкасы. қайта өрлеу дәуіріндегі музыкасы. 18-ғасырдағы музыка11 бет
Ақ Орда-Ноғайлы дәуіріндегі Қазақстан6 бет
Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь