Тауар және оның жіктелуі

1. Пайдалану мерзімі бойынша тауарлар қысқа мерзімде және ұзақ мерзімде қолданылатын тауарлар деп бөлінеді. Қысқа мерзімдегі тауарларды бір немесе бірнеше рет пайдалануға болады. Оған материалдық бұйымдарды (сабын, нан, сыра, т.б.) жатқызуға болады. Ал ұзақ мерзімдік тауарлар бірнеше жылдар бойына (тоңазытқыш, автомобиль, кір жуғыш машиналар т.б.) қолданылады.
Түпкі тұтынылуына қарай тауарлар тұтыну тауарлары және өндіріске арналған тауарлар деп бөлінеді. Тұтыну тауарларына негізгі тұтынушы қолдануы үшін сатып алатын тауарлар жатады. Олар  күнделікті сұранымдағы, алдын ала таңдалынатын, ерекше сұраныстағы және пассивті (бәсең) сұраныстағы тауарлар деп бөлінеді. Күнделікті сұраныстағы тауарлар . бұл тұтынушылар еш қиындықсыз, ойланбай.ақ, жиі сатып алатын кең тұтынудағы тауарлар мен қызметтер. Оларға нан, сабын, тіс пастасы сияқты тауарларды жатқызуға болады. Әдетте бұл тауарлар арзан, әрi оларды күнделiктi сатып алуға болады. Алдын ала таңдалынатын тауарлар күнделікті сұранымдағы тауарларға қарағанда жиі сатып алынбайды, тұтынушы тауарды таңдау және сатып алу процесінде олардың безендірілуіне баса назар аударып, қасиеттерінің өзара үйлесімділігін салыстыра қарайды. Мұндай тауарларға жиһаздар, киімдер, электроника түрлері және т.б. жатады. Ерекше сұраныстағы тауарлар аса сирек сипатқа ие және тұтынушылар бұл тауарларды сатып алу үшін айтарлықтай күш жұмсайды. Оларға кейбір автомобиль маркалары, электрондық, электрлі.тұрмыстық техникалар жатады. Ал пассивті (бәсең) сұранымдағы тауарлар . тұтынушы білмейтін, білсе де, әдетте оны сатып алу туралы әрқашан ойлана бермейтін кең тұтынудағы тауарлар (жаңа енгізулер, сақтандыру түрлері, күзет жүйесі және т.б.).
Өндірістік мақсатқа арналған тауарлар . кейін қайта өңдеуге немесе өндіріске пайдалану үшін алынатын тауарлар, яғни, шикізат, материалдар, жабдықтар, қосалқы бөлшектер және тағы басқа заттар.
Тауарлық ассортимент дегеніміз функционалды және тұтынушылық сипаттамасы, сондай.ақ бөлу арналары бойынша ұқсас тауарлардың тобы. Мысалы, «ФудМастер» компаниясы әрқайсысы өзіндік маркетинг стратегиясын талап ететін сүт өнімдерінің ассортиментін (әр алуан тауар жинағын) өндіреді.
Тауар ассортиментінің кеңдігін және тереңдігін бөліп көрсетуге болады.
Тауар ассортиментiнiң кеңдiгi фирманың мақсаттары мен мiндеттерiне байланысты. Нарықтың көп бөлігін қамтуды мақсат ететiн фирма
        
        7.1. |Тауар және оның жіктелуі | |
1. Пайдалану мерзімі бойынша тауарлар қысқа мерзімде және ұзақ мерзімде
қолданылатын тауарлар деп бөлінеді. ... ... ... бір немесе
бірнеше рет пайдалануға болады. Оған материалдық бұйымдарды (сабын, нан,
сыра, т.б.) жатқызуға болады. Ал ұзақ ... ... ... ... (тоңазытқыш, автомобиль, кір жуғыш машиналар т.б.) қолданылады.
Түпкі тұтынылуына қарай тауарлар тұтыну тауарлары және ... ... деп ... ... тауарларына негізгі тұтынушы
қолдануы үшін сатып алатын тауарлар жатады. Олар ( ... ... ала ... ... ... және ... ... тауарлар деп бөлінеді. Күнделікті сұраныстағы тауарлар – ... еш ... ... жиі ... ... кең ... мен ... Оларға нан, сабын, тіс пастасы сияқты тауарларды
жатқызуға болады. Әдетте бұл ... ... әрi ... ... сатып
алуға болады. Алдын ала таңдалынатын ... ... ... қарағанда жиі сатып алынбайды, тұтынушы ... ... ... алу ... ... ... баса назар аударып,
қасиеттерінің өзара үйлесімділігін салыстыра ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Ерекше сұраныстағы
тауарлар аса сирек сипатқа ие және тұтынушылар бұл тауарларды сатып алу
үшін ... күш ... ... ... ... ... электрлі-тұрмыстық техникалар жатады. Ал ... ... ... – тұтынушы білмейтін, білсе де, әдетте оны сатып алу
туралы әрқашан ойлана бермейтін кең ... ... ... ... түрлері, күзет жүйесі және т.б.).
Өндірістік мақсатқа арналған тауарлар – кейін қайта өңдеуге немесе
өндіріске ... үшін ... ... ... ... материалдар,
жабдықтар, қосалқы бөлшектер және тағы басқа заттар.
Тауарлық ... ... ... және ... ... бөлу ... ... ұқсас тауарлардың тобы.
Мысалы, «ФудМастер» компаниясы ... ... ... ... ... сүт ... ассортиментін (әр алуан тауар жинағын)
өндіреді.
Тауар ... ... және ... ... ... ... ассортиментiнiң кеңдiгi фирманың мақсаттары мен мiндеттерiне
байланысты. Нарықтың көп бөлігін қамтуды мақсат ететiн фирма ... ... ие ... ... ал егер фирма тек пайда табуды көздесе, онда
ол пайдалы тауарлардың санаулы ассортиментімен ғана шектеледі. Уақыт ... ... ... ... ... ... ... ол өсу
(наращивание) және толықтыру (насыщение) арқылы жүзеге асырылады. Тауар
ассортиментінің өсуі ... ... ... екi ... да ... ... ассортиментiнiң жоғарыға қарай өсуi. Екінші деңгейде, яғни
нарықтың төменгі эшелонында әрекет жасаушы ... оның ... ... ... ... жоғарғы эшелоны өткізудің жоғары қарқынын және
пайданың мол түсуін қажет етедi. Жоғарыға қарай өсу ... ... ... ... ... Нарықтың жоғарғы эшалонында орныққан
компаниялардың позициялары мықты, ал оның ... ... ... аз. ... ... ... эшелонында әрекет ету туралы шешім қабылдауы ... ... ... деңгейдегі фирмалар жоғары сапалы тауар шығаруға
мүмкіндігі бар ... ... ... Ең ... ... ... ... көрсетуге фирма қызметкерлері мен делдалдарының кәсіби
біліктілілігі мен қабілеттілігі жетпеуі мүмкін.
Тауар ассортиментiнiң ... ... өсуi. ... ... нарықтың
алдыңғы қатарында, яғни оның жоғарғы эшелонында орналасқысы келеді. Алайда,
фирма өзінің өндірісі мен ... ... ... үшiн ... да
нарық эшелонын қамтуға тырысады. Фирмалар төменге қарай өсудi нарықтың
жылдам ... ... ... ... ... үшін қолдануы
мүмкін. Бірқатар американдық ... ... ... ... ... басында ассортименттерін төменге қарай ... ... ... ... ... ... ... болды. Мұны жапон
фирмалары тиімді пайдаланып, АҚШ автомобиль нарығының айтарлықтай бөлігін
қамтып алды.
Тауар ассортиментiнiң жоғары және төмен өсуi. ... орта ... ... ... өз ... ... бір мезгілде жоғарыға да,
төменге де өсіру туралы шешім қабылдауы мүмкін. Ол үшін ... ... ... шығарып, оларды төменгі нарық эшелонындағы бағамен
сатуы қажет. Фирма жоғарыға ... өсуi үшiн ... ... ... шығарып,
оны нарықтың жоғарғы бөлігіндегі бағадан төменірек ... ... ... амал ... ... «Sony» ... ... аудиоплеерлердiң
әлемдiк нарығында алдыңғы қатарға шықты.
Тауар ассортиментін толықтыру. Тауар ассортиментін ... ... ... ... ... қажеттілігі;
• ассортиментті кеңейтуді сұрайтын делдалдардың пікірін ескеру;
• фирманың іске қосылмаған өндірісін жүзеге асыру;
• бәсекелестердің ... ... ... ... үшін ... ... ... жаңа
тауар айтарлықтай ерекшеленуі керек. Алайда, тауар ассортиментінің толығуы
жалпы табыстың қысқаруына әкеп соғады. Себебі, ... ... ... ... ал тұтынушы оларды таңдауда қиналуы мүмкiн.
Тауар ассортиментін толықтыру туралы шешім қабылдау тауар номенклатурасы
ұғымымен тығыз байланысты. Тауар номенклатурасы – ... ... ... ... тауарлар мен тауар бiрлiктерiнiң барлық ассортименттiк
топтарының жиынтығы.
Тауар номенклатурасы кеңдігімен, толықтығымен, тереңдігімен ... ... ... кеңдігі деп фирма ... ... ... ... ... ... ... ұн өнімдерінің 5
ассортименттік топтарын шығарады. Олар – нан, ойық ... нан, ... ... нан), кондитер өнімдері.
Тауар номенклатурасының толыққандығы деп – барлық ассортиментті құрайтын
жеке тауарлардың ... ... ... ... ... нан ... ... шығарады.
Тауар номенклатурасының тереңдігі – бұл әр ассортиментті топ ... ... ... ... ... жұмсақ нан, жай нан, макпен,
жүзіммен тоқаш ... Бұл ... ... 4-ке тең ... ... ... ... әр түрлі ассортимент
топтарындағы тауардың соңғы тұтынылуы, өндірісті ұйымдастыруға ... ... ... ... ... да ... тұрғысынан өзара
ұқсастығы жатады. «Ақсай-нан» компаниясының ассортименттік тауар ... ... ... – осының барлығы, тек әдеттегі тарату
арналары арқылы өтетін күнделікті сұраныстағы тауарлар.
Тауар номенклатурасын ... бұл 4 ... ... тауар-
номенклатурасын анықтауға мүмкіндік береді. Ол тауар номенклатурасына
тауарлардың жаңа ассортименттік топтарын қоса ... ... ... Фирма
шығарылатын тауардың өлшемін өзгерте отырып және оған әр ... ... ... ... ... ... алады.
Маркетингтік тұрғыда нақты, жинақталған және ... өнім ... ... өнім нақты сипаттары бар тауардың негізгі физикалық мәнін
көрсетедi. Мысалы, ... ... ... кір ... ... «Нұр» шарабы, т.б. сияқты.
Кеңейтілген өнім – тауардың нақты сипатын ғана емес, сонымен қатар оның
қызмет көрсетуін білдіреді. ... ... ... ... алуды
тұтынушы оны пайдалану мен қызмет көрсету ережесін және бағдарламалар
пакетін алумен ... өнім – бұл ... ... сай ... ... кең ... «Берхаус» фирмасының киiмдерiн сатып алған
тұтынушы өзін жас, сән-салтанатты, қайратты немесе нәзік сезінуі мүмкiн.
|7.2. | ... ... ... ... ...... ... қалыптастыру бойынша
олардың жаңа түрлерiн жасау, сапа және бәсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылату,
өмiрлiк ... ... ... ... ... ... орау,
таңбалау және сервистiк қызмет ... ... ... қабылдауды қажет
ететiн фирманың көп факторлы қызмет көрсету аумағы (18-сурет).
Тауар стратегиясы – ... ... ... ... ... ... ... сай болашақта даму бағытын анықтайтын
құралы.
18-сурет. Тауар саясатын ұйымдастыру салалары
Фирма ... ... ... ... ... оның ... ... түрi, таңбалануы, буып-түю, орауы және сервисi жатады.
Егер өнiм ... оны ... ... құрамы, мөлшері, дәмi сияқты
физикалық және химиялық құрамдарының қасиеттерiне байланысты ... ... ... әр түрлi геометриялық фигуралар жиынтығынан (комбинациясынан)
тұратын түрі, түсi, ... әсер ... – бұл ... ... мен қажеттілігіне жауап беретін тауардың
қасиеттері мен сипаттамаларының жиынтығы.
Өнім сапасының мынадай ... ... ... ... сәйкестік. Бұл тауардың өзiндiк базалық ... алу ... ... ... яғни, тауардың стандарттар мен нормаларға
сәйкес келуi.
• Тауардың сенімділігi. Оның берілген мерзімде ақаусыз және ... ... ... ұзақ ... ... Ол – ... ... ету мерзiмiнiң
тиiмдiлiгi.
• Сервис – тауардың сатуға дейінгі және сатылғаннан кейінгі қызмет
тиімділігi мен ... ... ... ... дизайны, түрi, түсi, дәмi және т.б.
• Тауар имиджі.
Тауар сапасын көтеру бұрын өндірген өнімдердің ескіруіне әкеліп соғады.
Кейбір жағдайда өндiрушiлер ... ... ... ... ... ... мен электр лампаларын өндірушілер өз тауарлары тез айналымда
болуы үшiн ... ... ... ... ... ... көбінесе «өнім өзегiне», яғни, оның физикалық және
химиялық қасиеттеріне, дайындалған материалдар құрамына, салмағына, ... ... ... қуаттылығына, өнімділігіне байланысты
болады. Өнімнің қызметі көбінесе оның ... ... ... түрі ... ... ... алуына әсер ететін маңызды
фактор болып саналады. Ол өнім түрінің, түсінің, дизайнының, ... ... ... қисындастыруына байланысты.
Тауар формасының түрі шексіз болуы мүмкін. Оларды пирамида, куб, шар,
эллипсоид, төртбұрыш сияқты ... ... ... ... ... ... және аз іс-қимылмен қамтылатын өнім формасы айтарлықтай
тартымды екенін физиологтар растайды.
Түс ... ... үшін ... ... ... Әлемде 7,5 млн-
ға жуық түс және 2800-ге жуық олардың аталуы белгілі (47, 78-б.).
Түстер адам психикасына, оның ... әсер ... ... ... символ рөлінде ... ... қара түс – ... ... ... ... ... қосындысы (комбинациясы)
патенттермен қорғалады. Мысалға, MсDonald,s компаниясы сары және қызыл,
Coca-Сola – қызыл, ал Pepsi ... – көк ... ... фирмалық стилі
ретінде қолданады.
Дизайн ( нарықта тауарды саралауға қолданатын негізгі мықты құралдардың
бірі. Сәтті дизайн ... ... мен ... ... ... саясаты тұтынушы талабына сай тиімді ассортиментті тауар
құрылымын, бір уақытта ТӨЦ-тің әр кезеңінде ... ... ... мен жаңа ... ... проблемасын топшылайды.
Нарықта бір мезгілде болатын, бiрақ жаңашылдық деңгейi бойынша
айқындалатын ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын кепiлдейдi.
Кейбір ғалымдар, нарықта бір мезгілде тауардың ... ... ... деп ... Олар – ... қолдаушы, стратегиялық және тактикалық
тауарлар.
Негiзгi – кәсіпорынға ... ... ... және өсу кезеңінде болатын
тауарлар. Қолдаушы тауарларға – сатудан түскен түсімді тұрақтандыратын және
кемелдену кезеңіндегі ... ... ... тауарлар дегенiмiз –
кәсіпорынның болашақтағы ... ... ... ... тауарлар.
Тактикалық тауарлар әдетте өсу мен толу кезеңінде болатын және негізгі
тауар ... ... ... ... ... ... тобы ... айналымындағы барлық тауарлардың 73(85%-ын құрайды.
Фирманың барлық тауарларының 15–25%-ы – өсу ... ...... 30%-ы – ... ал ... ... ... болса,
ассортименттік қатынас оңтайлы болып саналады.
19-сурет. Тауар ... ... ... ... саясаты мынадай бағытта құрылуы мүмкін:
– өндірісті мамандандыру;
– өндірісті дифференциациялау;
– өндірісті диверсификациялау;
... ... ... ... мынадай факторлар әсер етеді. Ол ... ... ... ... ... ... процестің
ерекшеліктері және та-уардың өзіндік артықшылықтары, нақты тауар ... ... ... ... ... өз ... ... қарағанда ерекше және өте ... ... бар ... ... ... саралауға оның айрықша тұтынушылық қасиеттерi, ерекше
сапасы, ғылыми-техникалық және технологиялық ерекшеліктерi, ... ... ... ... ... және ... түрі жатады.
Алайда бұл саясат үлкен шығындарды ... ... ... аз ... немесе бәсекелестер позициясы өте мықты болса
фирма дифференциация саясатын қолдану керек.
Диверсификацияның шоғырланған және жетілген ... ... ... ... ... ... шығарылатын тауар
тізбегіндегі тауарлардың және қызметтердің басқа түрлерімен толықтырылады.
Жетілген диверсификация ... ... ... ... ... және ... ... байланыспайтын қызметтің жаңа
түрлерiн меңгереді. Бұл стратегия күрделі және ... ... ... сұраныс өзгерген жағдайда кәсіпорынды тұрақты
жұмыспен қамтамасыз ... ... ... және К(» ...... ... ... саясатын қолданады. Оның ... ет ... ... ... ... ... фермасы, ұн-кондитерлік
және тоқаш бұйымдарын, нан пісіретін ... ... сыра ... ... ... мейрамханасы кіреді.
Фирма өндіріс және өткізу тізбегінде әр ... ... ... ... өз ... ... ... ие болса, ... ... деп ... ... және тік деген түрлерi болады.
Тік интеграция – ... ... бір ... ... Оған ... ... өңдеу, жаңа бұйымдарды шығару және
оны өз дүкендер желісі бойынша өткізу жатады. Бұл саясат ... ... ... мен ... ... тәжірибесін пайдалана отырып,
шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... базаны және жалпы өткізу желісін
қолдану есебінен болады. Алайда бұл саясаттың ... ... ... өзгерген кезiнде байқалады. Мысалы, «Зингер» ... ... ... осы ... ұзақ ... ... Ол алғашқы шикізат
ресурстарын алу мен өңдеуден бастап, дайын тігін ... ... ... өндiрiс циклын өзi жүзеге асырды. Интеграция «алға жүру»
(сауда орындарын қамту) және ... ... ... ... қамту)
арқылы жүргiзiлуi мүмкiн. Қазақстанда «артқа ... ... ... қолданады. Оның құрамына сүт өнiмдерiн ... ... сиыр ... ... Ал ... ... жүргiзiлетiн
интеграция стратегиясын «Рахат» ААҚ, ... және К(» ... ... ... Бұл ... ... нарықтық үлесi мен
өзiндiк көрсеткіштерін жақсартуға мүмкіндік берді.
Көлденең интеграцияның мақсаты – ... ... жұту ... ... фирма позициясын ... ... ... ... ... ... ... өнім топтары да ескерілуі
қажет. Сондықтан да, тәжірибеде өнім өндірісiн ... ... ... ... ... элиминациясы – бұл өнімді қысқарту жоспары. ... ... ... ... ... ... ... қабылдануы мүмкiн. Бұл
кезде төмендегiдей факторлар ескерiлуi қажет:
• өндiрiстен алынатын өнімнiң өткізу көлемінің төмендеуі;
• осы өнiмнiң ... ... ... осы өнім ... ... ... ... жаппауы;
• сұраныс құрылымының, сән (мода) және адам құндылықтарының өзгеруi.
Өнімді өндіріс бағдарламасына енгізбеу туралы шешімді ... ... ... ... және ... тауары арасындағы
байланысты талдағаннан кейін ғана қабылдау ... ... ... ... және оны |
| ... ... ағымына қарай тұтынушылардың талғамы мен сұранысы өзгереді. Өнім
ұзақ уақыт бойы нарықта қалуы үшін фирма тауарының ассортиментін ... ... сай ... ... жақсартып отыруы қажет.
«Жаңа тауар» түсінігінiң бірнеше ондаған ... бар. Жаңа ... ... ... қанағаттандыратын фирманың қайта шығарған
бұйымдары жатады.
Жаңа өнім – бұл өнімнің модификациясы, жаңалық ... және ... ... ... – бұл ... ... ... физикалық өзгерісі. Өнімді жаңғыртып, жетілдіруге мынадай жағдайлар
жатады:
• тауардың химиялық, физикалық және функционалдық сипаттамасының (материал
түрі, ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық сипаттамасының (сыртқы түрі, дизайны, түсі, қорабы)
өзгеруi;
• тауарды таңбалаудағы (тауар белгісінің, символының) ... ... – ол ... ... ... және ... ... тауар – бұл нарықта бұрын болмаған, алғашқы түпнұсқадағы
тауарлар. Нарыққа бiрiншi рет ... ... ... ... инновациялық тауарлар есебінде болды. Инновациялық тауарларды
кейде «әлемдік» немесе «нарықтық» жаңа ... деп ... ... тек 10% -ын ғана ... деп ... ... тауарды шығару туралы шешім қабылдау күрделі болып есептеледi,
алайда олар ... ... ... үлес қосады. Американдық Тауарлар
менеджменті мен тауар жасау ... ... ... ... ... ... 46%-ын жаңа ... құрайды. Ал «А.С. Нильсен»
фирмасының бағалау мәліметтері бойынша, жаңа тауарлар ... ... өсіп ... ... ол ... ... жетедi. Жаңа
тауарларды шығару көп шығындарды қажет етедi. Тұтыну ... ... ... ... 64 ... ... ішінде жаңа тауарды
енгiзу шығындары шамамен 14 млн доллар құрады (36).
Жүйелік бағалау ... ... ... жаңа ... ... төмендетуге болады. Батыс елдерінің ірі фирмаларында ... ... ... арнайы құрылымдар құрылады. «Нестле»,
«Джонсон ( Джонсон», «Дженерал Фудз» ... жаңа ... ... менеджмент бөлімдері бар. Кейде нақты тауарды жасау үшiн немесе
жаңа қызмет бағытына жауап беретiн «венчурлiк топтар» құрылады.
Жаңа ... ... ... идеяларды іздеуден басталады (20-сурет.)
20-сурет. Жаңа ... ... ... идеяларды көбінесе ... ... ... дизайнерлер, сатушылар береді. Сондай-ақ, идеяларды «ми
шабуылы» әдiсiн қолдану арқылы алуға болады. ... ... ... әр жыл сайын 2 млн-ға жуық жаңа ... ... ... 35 ... келедi), олардың 85%-ға жуығы өмірде нақты көрініс
тапқан (36, 594-б). ... ... 28%-ын ... ... ... олардан пікір сұрау жүргiзу арқылы алуға болады. Әлеуметтік
пікір сұраулар клиенттердің ... ... ... ... ... идеялардың 30%-ға жуығы бәсекелестердің қызметін және тауарын талдау
нәтижесiнде табылады.
1. Идеяларды іздеу функционалдық ... және ... ... ... ... асады.
Функционалдық талдау әдісі тауарды, оның сипаттамасын және сонымен бірге
туындаған проблемаларды қолдануды талдауға негізделеді. Оларға ... ... ... қолдануға байланысты болатын мәселелер) және
морфологиялық талдау. Морфологиялық талдау өнім шығуын және оларды шешудің
балама ... ... ... ... жеке ... ... ... морфологиялық жәшік деп аталатын қалыптамаға ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерiне сәйкес келетін оңтайлысы таңдап алынады.
Шығармалық әдіс түйсік пен бейнеге негізделген. Оған ... ... және 635 ... ... ... 1953 жылы ... жарнама саласының маманы
Осборн ойлап тапқан. Оның ... ...... ... ... идеяларын топта талқылау. Бұл әдiске білімі мен ... әр ... 6-10 адам ... ... ... ... мүмкіндіктері
көтермеленедi, ал сын мен кедергілерге тыйым салынады. Талқылау отырысында
идеялар хаттамаға тiркелiп, бағаланады.
635 ... – «ми ... ... ... ... 6 қатысушысына хат
түрінде проблеманы баяндайды. Олардың әрқайсысы 5 ... ... ... шешу үшін ең аз ... үш ... ... өз шешімдерін
келесі қатысушыларға береді. Олар ... ары ... ... қажет.
Соңында 5 рет әр түрлі көзқарастағы 18 ұсыныс қабылданады.
2. Идеяларды таңдау. Бұл кезеңде барлық ... ... ... ... ... мен ... ... келетіндері
тізімнен алынып тасталады. ... ... және ... сай ... ... техникалық дамуын сарапшылар немесе
жаңа тауар комитеті жүзеге асырады. Идеяларды бағалаудың ең қарапайым ... балл қою ... ... жасалатын бағалау кестесі болып
саналады. Идеяның орны осы шкалада мәні 1-ден 10-ға ... ... қою ... ... ... кестесін құру үшін кәсіпорынның
маңызды салалары анықталып, оларға мәнділік есебінен ... ... ... ... өз ... сай алынған коэффиценттерді көбейту
арқылы идеяларды түпкілікті бағалайды.
3. Тұжырымдама жасау және ... ... ... бастапқы кезеңінде
тұтынушының тауарға деген көзқарасын анықтау ... оған ... ... ... Ол ... ... ... түсінік,
жобалар мен безендірулер, прототиптерді жасау түрiнде болуы мүмкін.
4. Маркетинг стратегиясын жасау. Мұнда нақты мерзiм iшiндегi ... ... мен ... сату ... ... бөлігі, пайда және
маркетингке кеткен шығындар көрсетілген маркетинг жоспары жасалады.
5. ... ... ... ... ... пайда, баға,
инвестиция, фирма мен оның ... ... ... ... талданады және тәуекелділік болжанады.
6. Жаңа өнімді жасау кезеңінде тауар идеясын физикалық қалыпқа ендіреді,
оның буып-түю, ... мен ... ... және оның ... ... ... – бұл ... сапасы мен түрін, өнімнің түсі
мен өлшемін, оның буып-түю, орауы мен ... және ... ... ... ... өнім ... құнын есептеу болып
табылады.
Өнім жағдайын анықтау дегеніміз – нарық сегментін ... жаңа ... ... ... ... да ... ... салыстыру.
Өнімді жасау – ол қымбат іс-шараларға жатады. ... ... ... ... ... 1 млн. ... ... одан да көп қаржыдан тұрады.
Мысалы, «Ford» фирмасы «Ford Taurus» және «Mercur Sible» ... ... жыл ... және 3 млрд ... жуық қаржы жұмсады.
7. Сынау маркетингi. Бұл өнімді өткізіп көру және нақты даму жағдайларын
бақылап отыру. Тауарды жаппай ... ... ... байланысты,
сондықтан да нақты нарықтық ... ... ... ... ...... ... шыққанға дейінгі өнім мен ... ... ... Осы ... ... өндiрiсте қалдыру немесе оны жаңғырту
туралы және ... ... ... ... туралы шешімдер
қабылданады.
Өнімді алдын ала тестілеу әдетте 2-3 қалада жүргізіледі. Бұл ... ... даму ... байланысты таңдалынып алынады. Өнім
құндылығы мен фирманың қаржылық мүмкіншілігіне байланысты ... ... ... ... күннен бастап 2 жылға дейін созылуы мүмкін.
8. Коммерциялық өткізу дегеніміз – маркетинг жоспарының іске асуын ... ... ... ... ... Коммерциялық өткiзу ТӨЦ-тің
енгiзу сатысының мерзiмiне ... ... ... агенттігінің мәліметтері бойынша, отандық кәсіпорындардың
20%-ға жуығы жаңа ... ... өнім ... ... ... ... ... шығаруға бейімделген. Бұл кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... өзiндiк
ерекшіліктерi – тауар өндірісiнiң ... ... ... ... ... тәжірибесіне және қорларды құру
ерекшеліктеріне сәйкес келетiн консервативті әдісті қолдану ... ... ... ... ... төмен, көп қаржыны керек ететін, күрделі
қаржы ... ... ... ... ... ... болатын
өндірістерге тән.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, шығынның өсуі мен ... ... ... жаңа ... даму ... бірі ... пен ғылымның өндірістік одағы болып табылады. ҚР ... ... ... ... кәсіпорындарының тек 8,6%-ы
ғана өз өндірістерiн ғылыми-зертханалармен, ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... етуі ... ... Бұл елiмiздегi ғылым мен өндiрiс ... ... ... ... ... (ТӨЦ) ... – бұл тауардың нарықта болу уақыты.
ТӨЦ тұжырымдамасын американдық ғалым Теодор Левитт 1965 жылы әзірлеген
болатын. ... ... өмір сүру ... ... өзіндік өмірлік
циклі болады. Тауар ерте ме, кеш пе жетілген ... ... емес ... ... ... ... нарықтан ығысады. ТӨЦ өнімге деген
нарықтағы сұранысты, фирма табысын, тауар ассортиментін, ... ... ... және оның әр ... ... стратегиясын
зерттеуге мүмкіндік береді.
ТӨЦ тұжырымдамасы тауар түріне (ет тартқыш), типіне (тоқпен істейтін
еттартқыш) қатысты, сондай-ақ сауда маркасына ... ... ... ... ... типі, әдетте, тауар түрі мен сауда маркасына қарағанда дәстүрлі
өмірлік ... ... ... – ең ... рет ... ... ... зерттелген. ТӨЦ – S әрiпi
сияқты логистикалық қисық сызбасы түрiнде бейнеленеді.
21-сурет. Дәстүрлі ТӨЦ-тiң кезеңдері
ТӨЦ-тің құрылымы бірнеше кезеңмен ... Оның саны әр ... 4-тен 6-ға ... ... ... (21-сурет).
Әдетте, ТӨЦ-тің енгізу (нарыққа шығару), өсу, кемелдену және ... 4 ... ... ... Олар жеке фирмалар үшін нақты
мақсаттары, ... ... ... ... ... ... және ... кезеңі бойынша ерекшеленуі мүмкін. Әр түрлі тауарлар
үшін ТӨЦ кезеңдерінің ... әр ... ол ... ... ... жылға
дейін созылуы мүмкiн.
ТӨЦ кезеңдері қажеттілік пен сұраныс шамасы, ... өмір сүру ... ... ... ... ... ... тенденциясы да жоғары), ҒТП-тің даму
қарқыны, нарық коньюнктурасы сияқты факторларға байланысты сараланады. ТӨЦ
туралы мынадай ... ... ... әр ... ... және бәсекелік орта өзгеріп
отырады:
– оның әр кезеңi үшін басымды ... ... ... ... әр ... ... мен пайда құрылымы әрқалай;
– маркетингтік бағдарлама ТӨЦ-тің әр кезеңiне бағытталуы қажет.
Маркетингтiң міндеті – нарықтағы тауардың өмір ... ... ... ... ... ... тауардың жылдам «ескiруіне» әкеледi. ... ... ... шығындары, бәсекеге қабілеттілік деңгейі,
тауар бағасы, тұтынушылар мінез-құлқы ... ... ... отырады.
21-кесте
ТӨЦ кезеңдерінің сипаттамасы
|Параметр|Енгізу |Өсу |Кемелдену ... ... | | | | ... |Төменгі |Жоғары ... ... |
| ... ... |төмендей |құлдырайды |
| | ... ... | ... ... ... |Бәсекелестік|
| |жоқ, ... бола ... ... |
| ... |формасында, |шығу |
| ... ... ... бәсеке |жолдарын |
| | | | ... ... ... ... ... ... ... |
|стратеги| |немесе төмен| ... ... | ... | ... | ... | ... ... ... ... ... |«Зиянды |
|саясаты |тауардың |қалқып алу»,|ажырату, ... |
| ... ... |икемді баға, |саясаты, |
| |енуі үшiн |лидерлер ... |
| ... ...... ... ... |жеңілдіктерді|түсірілген |
| ... ...... ... |
| |стратегияс|бағалар ... | |
| |ын ... | |
| | ... | | ... ... жоқ ... ... ... ... |
| ... аз | ... ... |
| ... | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... өсу ... өсу ... ... |
|өткізу |байқалады | | | ... | | | | ... |Бар ... |Барлық мүмкін|Өткiзу |
|өткізу |арна-ларды|тиімді ... ... ... ... |кейбiр |
| |жетілдіру |қолдану ... ... |
| ... жаңа | ... | |
| ... | ... |
| ... | ... | ... ... ... ... салушы |
| |ндырушы |жасаушы, |қолдаушы ... |
| ... ... | | ... ... ... немесе оның нарыққа ену кезеңі. Бұл кезеңнiң
мақсаты – ... ... ... ... ... ... жаңа дами бастайды, нарық әлi анықтала қоймаған, өндiрiс
қуаттылығы ... iске ... ал ... аз ... ... ... өте жоғары болады.
Сатудың өсу қарқыны тауардың жаңа болуымен және тұтынушы сұранысына
байланысты. Әдетте, жаңа тауардан гөрі ... ... ... ... тез ... жаңа ... ... негізі болып оның технологиялық
сипаты, дизайны, тұтынушылық ... ... Ал ... ... байланыс
тауардың тұтынушы үшін тартымдылығын көрсетуге мүмкiндiк бередi. ... ... ... ... ... тауар шығаратын бәсекелестер болмаса,
нарықта айрықша орын алады. Фирма тұтынушы ... ... ... ... ... баға қоя ... ... енгiзу кезеңiнде баға
саясатының мүмкіншілігін тиімді пайдалану керек. Алайда, фирма ... ... ... ... ... ... бағаны қолдануы мүмкін. Бұл кезде
тауардан пайда түспегендiктен немесе оның өте аз ... ... ... ... Тауардың алғашқы тұтынушыларына нарықтағы жаңа ... ... ... ... ... тұтынушы жаңа тауарларға уақытша енжарлық ... ... жаңа ... алып ... ынталандыру қажет. Бұл көптеген
маркетингтік шығындарды талап етеді. Мұндайда ақпараттық ... ... ... көптеген қаражат жұмсалатындықтан, ол сату көлемiнiң
айтарлықтай бөлiгiн ... ... жаңа ... үшін ... өткiзу
арналары таңдалады.
Тауарды нарыққа енгізу кезеңіндегі маркетингтің негізгі міндеттері
мыналар:
... ... ... жаңғыртып, жетілдіру есебінен балама
тауар өткізу желісін қалыптастыру және ... ... ... ... жаңа тауардың артықшылықтары мен жетістіктері тұтынушыға жеткiзу
үшін ақпаратты жарнаманы белсенді жүргізу;
– жаңа ... мен ... оған ... ... ... ... анықтау;
– тауардың нарыққа шығуына байланысты мүмкiн болатын бәсекелестердің
мінез-құлқын зерттеу;
– жаңа тауардың ... ... ... ... ... Бұл ... тауардың жаңғыртып, жетілдіруі ұлғая бастайды,
тұтынушылар тауарды жақсы бiлiп, ... ала ... оның ... ... өсе бастайды. Өндіріс толық қуатпен жұмыс iстейдi. Тауарды
iрi ... ... ... ... қуаты жетiспей қалуы
мүмкiн. Жаңа тауар үлкен ... ... ... ... ... ... ... Тауар сапасы өте жоғары болғандықтан сату көлемі
де, пайда да тез өсе ... ... ... осы тауардың тұтыну
көлемінің өсуіне байланысты ТӨЦ-тің өсу кезеңiнiң ... ... ... ең ... шегiне жетедi. Маркетологтар пайда ала бастауды ТӨЦ-тiң
енгізу кезеңінен өсу ... өту ... ... Осы ... ... ... төмендей бастауы барлық әлуетті нарықты қамтуға
мүмкіндік береді. Тауар шығару ... ... ... ... ... бәсекелестер саны өсе түседі. ... ... ... оған жаңа ... ене ... ... көлемі тез өсіп,
тұтынушылар тобы көбейедi. Тауар ... ... ... ... өткізіле
бастайды. Жарнама акценті ақпараттықтан агрессивті, сендіруші, бұқаралық
жарнамаға ауысады. Фирма нарықтың лидері ... ... ... ... ... қабілеттілігіне сүйене отырып, тұтынушыны өз тауарының
үздік жақтарына (немесе артықшылықтарына) сендіруге ... ... ... ... ... ... ... байланысты нарықты кеңейту;
– бәсекелестерден құтылу үшiн ... ... ... ... үлкен көлемде сату үшін кең өткізу желісін қолдану;
– тұтынушылардың жаңа тобын табу үшiн бағаны ... ... даму үшін ... ... ... ... қажет.
Тауардың кемелдену кезеңінде алғашқы сұраныс төмендейді. Кемелдену
сатысы мерзiмi бойынша ... ең ұзақ ... ... ... Бұл ... ... тыс сегменттелген және өндіріс қуаттылығы толық қолданылады.
Тауар ірі партиялармен шығарылып, оның ассортиментін кеңейту және ... ... ... ... ... қанағаттандыру мақсатында
тауарларды үлкен көлемде ... ... ... ... өте ... болып,
дәстүрлі тауарлар қатарына қосылады.
Тауарды табысы орташа тұтынушылар сатып ала бастайды. Нарықтың осы
тауармен ... ... оның ... мөлшері тұрақтанады. Көптеген
фирмалар сұранысы бар нарыққа енгілерi келедi.
Нарықтағы бәсекенің күшеюінен баға ... ... Оның мәні ... ... ... ... ретінде өсе түседі. Сондықтан да, ... баға ... мен ... ... бөлу ... тұрақтанады.
Бәсеке нәтижесінде жалпы сала бойынша толық пайда қысқарып, ... ... ... беру етек ... ... ... және
қарқындылығы өзiнiң шарықтау шегіне жетеді. Тауарды жылжыту ... ... Бұл ... ... ... ТӨЦ-ін ұзартуға бағытталған
мынадай іс-шаралар жүргізуге арналған:
– нарықты терең ... іске ... ... және жаңа нарықты,
әсіресе, соның ішінде халықаралық нарықты игеру қажет;
– нарыққа тауардың жаңа қасиеттерін ... ... оның ... имидж, сұраныс және бағаны ынталандыру сияқты ... ... ... ... ... қол ... тұтынушыларды тауарды жиі тұтынуға ынталандыру;
– бағаларды төмендету.
Бұл іс-шараларды қолдану ТӨЦ ... ... ... ... ... ... соңында нарық тауармен толығады. Өткізу көлемі
тоқтайды. Баға тұрақсыз болады, бәсекелік күрес нарық ... ... ... ... ... тауарды ары қарай жетілдіруге тырысып, оны жаңа
салада қолдану жолдарын ... ... ... ... ... процесс әсерінен жаңа
және айтарлықтай жетілген тауарлар ... бола ... ... ... ... біршама толық қолданылмайды, сұраныс пен пайда
тұрақты түрде төмендейді. Нарықтық ортадағы экономикалық және әлеуметтік
өзгерістер тауарлардың ... ... ... ... ... мен қалауының өзгеруіне орай бағаның төмендеуiне алып ... ... ... шыға ... ... саны азаюы есебінен
бәсекелестер саны да қысқарады. Тауар ассортименті оның ... ... ... және жеке дүкендерде шоғырланады. Өткiзу арналарының тек
кейбір ... ғана ... ... іс-шаралар мен жарнамаға ... ... ... ... ... тауар бағасының арзандай
бастағанын атап ... ... ... ... ... ... жинақталады:
– қарқынды жарнаманы қолдану, тауарды жаңғырту, баға саясатын реттеу
арқылы ТӨЦ-ті ұзарту қажет;
– тауарды ... ... ... тұру үшiн ... өндіріс және өткізу
шығындарын шұғыл қысқартуы керек;
– фирма сұранымы азайған тауарларды ... ... ... алып
тастай бастайды, өтімділігі жоғалған та-уарлар нарықтан біржолата алып
тасталынады.
Пайда мен өткізу көлемінiң ... ... ... ... ... ал кейбірі нарықтың қалған бөлiгiнде тұрақтанғысы келедi.
ТӨЦ түрлері, ... ... ... ... айтарлықтай
ерекшеленедi. (22-сурет).
А В С
D ... ... ... ... ... енгізу, өсу, кемелдену және құлдырау ... ... ... ... қисық (шың) ұзақ уақыт мерзімінде тұрақты өтетін ерекше
танымал тауарды сипаттайды.
C. Әуестiк қисығы (фетиш). Жылдам ... өсе ... (өсу ... және
тез құлдырауға тән (құлдырау ... ... ... ... ... әуестiк. Бұл әуестiк қисығына ұқсас болады, ... ... ... ... ... көлемiнiң кiшiгірім бөлiгiн ғана құрайды.
E. Маусымдық қисық (стиль) – ... ... бір ... ғана жақсы
өндіріліп сатылады. Оған құлдырау және өрлеудің бірнеше циклдік кезеңі
тән.
F. Жаңғырту қисығы – кейбір ... ... ... көрінетін, бірақ
бірнеше уақыт өткеннен кейін ... ... ... ... Бұл ... ... жаңғырту қажеттiгi туындайды.
G. Сәтсіздік қисығы – нарықта жолы болмаған және тауардың ... ... ... ... ... ... өмірлік циклін
көрсетеді.
Маркетинг бойынша мамандар ТӨЦ кезеңдерін ... ... ... ... ... Бір кезеңнен екінші кезеңге өту баяу болады. Сондықтан да
маркетологтар бір ... ... ... өтетін шекараны сезіп, маркетинг
бағдарламасына өзгерістер енгізу үшiн пайда мен сату ... ... ... ... ... Әсіресе, кемелдену және құлдырау
кезеңін анықтау өте маңызды, себебi ... ... ... ... ... көрсетiлген тұжырымдар ТӨЦ-ке ... ... ... ... ... ... әсерiнен нарықтағы тауар өмiрi жылдан жылға ... ТӨЦ әр ... ... ... ... ... ... және төмендеуi
мүмкiн.
• Жалпы ТӨЦ және оның жеке ... ... ... ... сондай-
ақ нақты нарыққа байланысты болуы мүмкiн. Дайын тауармен салыстырғанда,
шикiзат ... ... ... ал ... жетiлген тауарлардың
өмірлік циклі өте қысқа ... ... ... ... ... ... моральдық өмiрi 3 айға тең.
• Бiрдей тауарлардың өмiрлiк циклі әр түрлi нарықта әрқалай болып ... ... ... ... ... Франция және Германия
елдерiне қарағанда Қазақстан нарығында ТӨЦ ... ... ... ... ... ТӨЦ-ті қысқартуға және ұзартуға
болады.
Фирма инновацияға сүйену, тауар позициясын өзгерту, ... ... ... арқылы өткiзу кезеңдеріне әсер ете алады.
Тауар нарықта ... ие ... ... ... енгiзу кезеңiн қысқарту;
– өсу процесін жеделдету;
– кемелдену кезеңiн мүмкiндiгiнше ... ... ... ... ... ... таңдаулы бейініне нарыққа тауарды шығару мерзiмнің
қысқа болуы, өсу ... ... өтуi, ... кезеңiнiң ұзақ мерзiмде
және құлдыраудың баяу өтуi тән (23-сурет) (6, ... ... ең ... ... ... кезеңiнен ТӨЦ-тің сәтті бейінінің ... ... ... отырудың арқасында бірнеше кезеңге созылған
нейлон өндiрiсi болып ... ... орау ... орау ... ... ... ... ерекше орын
алады. Ол – тауардың қауiпсiздiгiн, яғни сақталуын қамтамасыз етедi, ... ... ... қызмет етеді және тауардың қасиетi мен пайдалану
әдiстерi жөнiндегi ақпараттарды бередi.
Буып-түю, орауға ... ... ... ... орау ... ... қолдану аясын, функциясын,
жарамдылығын және ... ... ... ... буып-түю, орау тауарды сақтауға, тасымалдауға және тұтынуға ... ... ... ол ... ... ... ... тартымды, сыртқы түрi өнiм
мазмұнына сай болуы қажет;
− буып-түю, орау өткiзу ... ... мен ... ... ... ... орау тұтынушының әдеттерi мен талаптарына қолайлы болуы
міндетті.
Буып-түю, орау әсіресе, тұтыну ... ... ... ... болып саналады. Ол құрал-жабдықтарды үнемдеудi, тауарды қолайлы
пайдалануды, оны қорғауды және насихаттауды ... ... ... зат – ... ... орама. «Сара» әтiрiнiң iшкi ... ... ... ... – сату ... ... ... тауар салынған
затты қосымша қорғайтын сыртқы буып-түю. Әйнек және басқа да ... тез ... ... үшiн тауардың қосымша сақталуын қамтамасыз
ететiн сыртқы буып-түю, орау ... ... да ... ... орау тауарларды тасымалдау кезінде бүлінуден қорғайды
және сақталуын қамтамасыз етедi.
Буып-түю, орау ... ... ... ... ... тас, ... әр түрлі материалдардан және ... да оның ... ... мүмкін.
Нарықтағы буып-түю, орау рөлiнiң өсуiне төмендегі факторлар әсер еттi:
1. Саудаға өзі-өзіне қызмет ету (самообслуживание) түрін ... ... ... ... рөлінде болады, яғни ол тауар қасиетін, сондай-
ақ оның қолдану әдісі мен пайдалануын сипаттай ... ... ... ... Клиенттер табысының өсуі. Табысы мол сатып алушылар тиімділігі
жоғары, әдемі дизайны бар, ... ... сай ... тауар үшін
төленетін баға мөлшері жоғары болса да ... ... ... орау – фирманың беделі мен ... ... ... де ... ... ... орау ... немесе тауар белгісін
бірден танытады. Мысалы, ... фото ... ... ... ... ... көк, «Agfa» фирмасының ақ-қызыл ... ... ... ... оның ... ... ... екендігін анықтайтын және
тауарды жылжытудағы рөлін сипаттайтын тұжырымдамасынан басталады. Содан
кейін оның пішіні, ... ... ... ... ... тауар туралы
керекті ақпараты, таңбалық белгісі анықталады. Буып-түю, ... әр ... ... және баға ... ... ... және
маркетингтің басқа да ... ... ... ... ... ... шығарғаннан кейін буып-түю, орау стандарт талаптары мен
қалыпты пайдалану жағдайына сәйкестікті ... ... ... өтуі ... ... ... делдалдарға буып-түю, ораудың
ұнайтындығын, оның тауарды сақтауға және ... ... ... ... ... ... ... өткiзiлген сынау олар жаңа
буып-түю, орауды оның ... ... оған ... ақпараттың қалай
қабылдайтынын көрсетуі тиіс. Тиімді буып-түюді жасау фирмаға қымбатқа түсуі
мүмкін және көп уақытты талап етеді.
Тауарды таңбалау ... ... бiр ... ... саналады. Бұларға
бирка немесе мұқият ойластырылған ... ... ... ... (этикеткалар) жатады.
|7.6. |Тауар белгісі және брендинг ... ... және ... белгісі тауар саясатының бөліктері ... ... ... сол ... ... ... ... барлығын және
оның сапалылығын білдіреді. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... деген сенімін туғызады.
Тауар белгісі үлкен экономикалық мәнге ие бола отырып, фирма меншiгінің
құнды объектісіне ... Iрі ... оның құны ... кейде
миллиардтаған АҚШ долларымен бағаланады. Тауар маркасының құны ... емес ... ... ... шамасы пайдамен бiрдей
құнды капитал болып табылады. Кейбір мәлiметтер бойынша, «Maльборо» ... ... 31 млрд ... «Coca-Cola» таңбасының құны – 24 млрд
долл., ал «Kodak» таңбасы – 10 млрд ... ... (36, ... ... дегеніміз – заңдық тұрғыдан ... және ... сөз, ... көлем жағынан айырмашылығын білдіре алатын ұғым.
Тауар белгілеріне:
1) термин; 2) таңба; 3) ... 4) ... 5) ... ... ... ... ... фирма тауарын даралап көрсететін құрал болғандықтан, ол сауда
маркасы немесе фирма белгісі ретінде қарастырылады. Таңбалы тауардың ... ... ... ... ... емес ... ... 15-20%-
ға жоғары бағаланады.
Әлемде 30 млн-ға жуық ... ... ... оның 1 ... жуығы –
Жапонияда, 3 млн. – Батыс Еуропа елдерінде тіркелген. Патент және ... ... ... республикамызда 1992–2004 жылдар арасында
ұлттық жүйе бойынша – 19 мың ... ... ... халықаралық жүйе
бойынша – 30 мың шаруашылық субъектілері тауар ... ... арыз ... таңбасын белгілеудің 4 түрі бар:
1. Фирмалық атау. Ол – сөз, әріп немесе сөздер мен әріптер тобы;
2. Фирмалық ...... ... ... түс ... ... ... бейнесі – дербестендірілген тауар таңбасы;
4. Сауда белгісі – ... ... ... ... ... бейнесі немесе
олардың заң тұрғысынан қорғалған түрі.
Тіркелген тауар белгісін пайдалану R ... ... үш ... заңды түрде ... ... деп ... тауар мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ... ең ... он
таңба Mcdonalds, Coca-Cola, Disney, Kodak, Sony, Gillete, Mercedes-Bens,
Levis, Microsoft, Marlboro болып саналады.
«Тауар белгісі» термині ... ... және ... ... ... ... ... бойынша экономикалық оқулықтарда олар ... ... ... ... ... ... белгісіне қарағанда кең
түсінік. Тауар маркісі немесе бренд дегеніміз, сатып ... ... ... ... ... ... білдіретін ұғым. Бренд тауардың
таңбалық атауынсыз болуы мүмкiн емес. Тауар таңбасы болған ... ғана ... ... «бренд » деп атаймыз.
«Бренд» терминінің қазақ тілінде нақты баламасы жоқ, ағылшын тілінен
аударғанда ол ... мөр» ... ... ... ... да, ... алушы
оны бәсекелес тауарлардан ерекше етіп көрсететін өзіндік ... ... ... – атауы, символы және сыртқы түрінің ықпалымен тұтынушы
санасында бекінген, нарықта ... ... ... ... даму ... ... ... салыстырғанда төмен.
Оның негізгі себептері – ... ... ... рөлін дұрыс бағаламау
және өнімнің бәсекеге ... ... ... ішіндегі атақты брендтерді атау әзірше қиынға соғып
отыр. Алайда, біздің нарықта «Фуд-Мастер», «Рахат», «Беккер және К(», ... және т.б. ... ... ... түрі бар екенін айта кеткен жөн.
Бірақ олар өз өнімінің ... ... ... ... ... ... тауар белгісі бренд бола бермейді, ол үшін ... ... ие ... өнім ... ... тұтынушының сеніміне кіруі қажет.
Бренд құру үлкен шығынды талап етеді. Оны құруға көптеген елдерде 20-25 ... ... ... ... ... ... 4-12 млн, ал Отандық «Қант орталығы» «Терра
инкогнито» деп аталатын брендқа 2 млн-ға жуық доллар ақша жұмсады.
Қазіргі заманда нарықта сатып ... ... ... алу үшін ... ... ... ... күрес жүрiп жатыр. Осыған ... ... ... белгiсi ғана емес, сондай-ақ маркетинг және
жарнама құралдарын қолдана отырып, ... ... ... ... ... 3 ... ... мүмкін.
1. Өндіруші маркасы немесе жалпы ұлттық марканы ... ... ... өз таңбасын қоятын делдал-дистрибьютер немесе
дилерлерге сату.
3. Өндіруші өнімінің жартысын өзінің таңбасымен, ал ... ... ... елдердегi нарықта өндірушілер таңбасы басым болып келедi.
Бүгінгі таңда делдалдар ... ... ... және бөлшек сауда
фирмалары, киім және электрлі-тұрмыстық заттарды ... ... мен ... ... ... ... ... меншік объектісіне жатады және заң арқылы
қорғалады. Заңмен қорғану тауар ... ... сол ... деген өз
құқығын тіркеу арқылы өткiзiледi. Интеллектуалды ... ... ... ... ... ... тауар таңбасы кейбір елдерде іскерлік
мерзімі бойынша шектелмейді. Қазақстан Республикасының «Тауар ... ... ... және ... шығарылған жерлерінің атаулары туралы»
Заңына сәйкес шаруашылық субъектісі – барлық өндірілген тауарларға бір
тауар ... ... әр ... түрі үшін бірнеше тауар белгісін ... ... ... ... туралы өтініш патенттік ведомствоға ... ... ... Патент және сараптама институты оның
мемлекеттік тіркелуге жіберілгені жөнінде шешім қабылдайды.
Қазақстанда төменде көрсетілген белгілеуден ... ... ... ... Мемлекеттік елтаңба, эмблема, жалау, халықаралық және үкіметаралық
ұйымдардың аты, ... ... және т.б. ... ... ... қайшы келетін, тауар туралы адамдарға жалған
көзқарас тудыратын ... ... ... ... ... ... ... ҚР қорғалатын өнеркәсіптік үлгілер;
5. Атақты әдеби туындылардың, өнер және т.б. атауы.
Қазақстанда тауар ... ... ... 10 ... дейiн жарамды.
Тауар таңбасының атын іздеу – күрделi мiндет, ол белгілі сапаға ие ... ... ... аты ... оңай ... тез ... ... әрi дараланатын болуы керек. Сондай-ақ тауар ... ... ... және ... ... ... болуы керек.
|7.7. |Тауардың бәсекеге қабілеттілігі және оны |
| ... ... ... ...... ... ... яғни оның
сапалық, техникалық, эстетикалық сипаттамаларының және коммерциялық өткізу
жағдайының тұтынушылар талабына сай ... ... ... Кез келген өнімнің бәсекеге қабілеттілігі оны басқа бір ... ... ... ғана ... және ол ... ... табылады.
Шетелдердегідей біздің елімізде де тауардың бәсекеге қабілеттілігін
бағалайтын қабылданған әдістемелік құжат жоқ. ... ... ... ... ... белгiлерiне бұйымның
жаңашылдық деңгейін, сапасын, жарнаманы, ... ... ... ... Ал, ағылшын экономистері бәсекеге қабілеттілікті
тауардың бағасы, салыстырмалы құны және ... ... ... ... ... және ... нарыққа шығарылған ұқсас өнімге
бергісіз болса ғана өнiм бәсекеге қабілетті деп есептеледi.
Бәсекеге қабілеттілікті: тауар, ... өнім ... және ... ... деңгейлерінде қарастыруға болады.
Елдер бойынша бәсекеге қабілеттілікті бүкіләлемдік экономикалық форум
(Женева), Бүкіләлемдік ... ... ... ... Еуропалық форум
(Женева) бағалайды. ... ... ... ... үшін ... әлеуметтік және саяси сала критерийлері, сондай-ақ 100
критерий бойынша ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін өткізу көлемінің шамамен 60%-ын құрайтын
жетекші кәсіпорындар анықтайды. Компанияның және ... ... ... ... көптеген әдістер бар.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігi ISO 9000 және 14000 ... сай ... тиiс. Оны ... ... ... және өткізу сияқты
«сапа ілгегінің» барлық сатысында мақсатты және ... ... ... ... ... ... ... түсінігі тауар сапасы түсінігіне қарағанда
динамикалық және кең түрде ... ... Ол кең ... ... ... оның ... тек ... тауармен салыстырғанда ғана анықталады. Эталон
немесе ұқсас тауар ретiнде нарықта тұрақты ... ... ... ... ... ... және бәсекелестерде де ... зор ... ... алынады.
Тауардың бәсекеге қабілеттілігін бағалау және болжау нақты кезеңдерден
тұратын күрделі жұмыс.
Бірінші кезеңде – бәсекеге қабілеттілік ... ... ... байланысты бұл мақсаттарға нарықтағы өткізу келешектерін
бағалау, тауардың ... ... ... ... қабілеттілік көрсеткішін
анықтау, оның деңгейін көтеру үшін іс-шараларды жетiлдiру жатады. Екінші
кезеңде ... ... ... сатып алушылардың талаптары мен сұранысы
туралы әр түрлі ақпараттарды талдау ... ... ... бағалаудың барлық көрсеткiштерiн нормативтi, техникалық,
экономикалық, деп үш топқа бөлуге болады.
Алғашында тауар ... ... ... ... ... ... ... патенттік
тазалығы бағаланады. Содан кейін стандарттар мен талаптарға ... ... ... ... Жоқ дегенде 1 нормативтік
көрсеткіш (экологиялық, қауіпсіздік, құқықтың, өзара алмастырушы, санитарлы-
ветеринарлық) ... ... сай ... ... ... ... ... ары қарай жүргiзiлмейдi. ... ... ... ... үшiн 1 немесе 0-ге тең
индексі енгізіледi. Тауар сапасы міндетті стандарттарға, ... ... сай ... ... 1-ге, ал сәйкес келмесе 0-ге тең болуы мүмкiн.
Егер нормативтiк көрсеткіштердiң бiреуi 0-ге тең ... онда ... те 0-ге тең ... Бұл ... ... ... ... көрсетедi.
Нормативтік параметр(Jнп) бойынша жалпы топтық көрсеткіш Jнп ... (qi) ... ... техникалық сипаттамасын санды түрде техникалық параметр бірлігі
шамасының (Теі) ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы, өнімділігі, жанар-жағармай шығындары бойынша
салыстыру арқылы көрсетуге болады (8, 120-б.).
(6)
tні – талданып ... ... ... і-ші ... шамасы.
tэі – ұқсас немесе эталон тауардың і-ші параметр шамасы.
Техникалық параметр бойынша (Jтп) топтық көрсеткішті белгілеу үшін әр
параметрдің ... ... ... ... (Li) ... ...... қабілеттілік бағаланатын техникалық параметр саны.
Параметрлердің 3-ші тобына экономикалық көрсеткіштер жатады. Топтық
экономикалық көрсеткішті (Jэп) анықтау үшін ... ... ... (Цп) ... немесе ұқсас-тауардың тұтылу бағасын салыстыру қажет.
(8)
Тауардың тұтыну бағасы сату нарық бағасы мен ... ... ... ... және ... ... бойынша топтық
көрсеткіштер (индекстер) негізінде талданып жатқан тауардың кешенді
көрсеткіші (Кк) ... ... ... ... ... ... ... талданып отырған тауардың бәсекеге
қабілеттілігі жөнінде ... ... Кк 1 ... ... отырған тауар ұқсас тауардан асып
түседі. Кк >1 ... осы ... ... және ... шығару жөнінде шешім
қабылданады, ал Кк

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетинг саласындағы тауарлар және оның жіктелуі23 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
ААҚ сынау зертханасы жағдайында құрлыс өнімдерінің сапасын талдау40 бет
Сатып алынған тауарлардын есебі мен бағалануы41 бет
Тамақ өнімдерінің сапасын бағалауға қолданылатын зертханалық құрал- жабдықтар8 бет
Тауарлық-материалдық қорлар жайлы21 бет
Тауарлық-материалдық қорлар жайлы тусінік27 бет
Тері мех өнімдерін өндіру технологиясы8 бет
Қоймадағы тауарлы материалдык құндылықтарды есепке алу негізі49 бет
Өндірістік корлар есебі және аудиті60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь