Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары

Баға өзінің макро.микроэкономикалық мағынасында . объективті нарықтық факторлармен, өндірістің белгілі бір шарттарымен, нарықта тауарды өткізу жағдайларымен анықталады және мемлекеттің әлеуметтік.экономикалық саясатын бейнелейді. Баға белгілеудің маңызды қызметі . барлық шығатын шығындарды жаба отырып, пайда табу.
Баға . нарық реттеушісі, ол тауарлардың нақты түрлерін өндіруге мүмкіндік береді немесе тежейді, сұранысты шектейді немесе ұлғайтады, осылайша белгілі бір өнімнің өндірісі мен тұтынуына тікелей немесе жанама әсер етеді. Бағаға деген маркетингтік көзқарастың классикалық теориядан айырмашылығы . тұтынушының сұранысына, мұқтаждықтарына және талғамына, сонымен қатар, нарықтың құбылмалы жағдайына байланысты бағаның икемділігінде. Тұтынушыны өндіріс шығыны емес, оның нәтижесі, тауардың пайдасы мен сапасы, қажеттілігін қанағаттандыру деңгейі қызықтырады.
Баға . шығындарды талап етпейтін, ерекше күш.жігерсіз.ақ кіріс әкелетін маркетинг.микстің ең икемді элементі. Өндірістің бәсекеге қабілеттілігі, сату көлемі, рентабельділік және тағы басқа экономикалық көрсеткіштер көбіне баға қою бойынша дұрыс шешім қабылдауға байланысты. Өткізу бағасын белгілеу және өзгерту . кәсіпорынның баға саясатын жасайтын маркетинг бөлімдерінің маңызды міндеті.
Баға жөніндегі маркетингтік шешімдерге мыналар жатады: бағаның төменгі және жоғары деңгейін, олардың фирма мақсаттарына, тауар сапасына, сұранысқа, бәсекелестердің баға саясатына, ТӨЦ (тауардың өмірлік циклі) пен басқа факторларға байланысты өзгеруін анықтау, оңтайлы өткізу бағаларын белгілеу және жеңілдіктер жүйесін жасау. Осыған орай маркетингтің баға саясаты фирманың өз мақсаттарына нақты бағаларды белгілеу негізінде жету жолдарын межелейді.
Нарықтық экономика жағдайындағы экономикалық субъектілердің баға қоюы көбінесе мемлекеттің экономикалық саясатына байланысты. Қазақстанның нарықтық қатынастарға өту кезеңінде ХВҚ.ның (Халықаралық валюта қоры) «естен тану терапиясы» ретіндегі бағаны еркіне жіберуде кіретін ортодоксалды.монетарлық ұсыныстарын қолдану нәтижесі елді инфляция мен гиперинфляцияға әкеліп соқтырды. Соның салдарынан баға өзінің экономикалық міндеттерін атқармай, өндірістің өсуіне кедергі келтіріп, бәсекеге қабілетті өнім өндіруді ынталандырмады. Бұл саясат сол кездегі бағалар деңгейіне және кәсіпорындар мен экономика салаларының барлық экономикалық
        
        8.1. |Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары | |
Баға өзінің макро-микроэкономикалық мағынасында – ... ... ... ... бір ... ... тауарды өткізу
жағдайларымен анықталады және мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатын
бейнелейді. Баға белгілеудің маңызды қызметі – ... ... ... ... пайда табу.
Баға – нарық реттеушісі, ол ... ... ... ... береді немесе тежейді, сұранысты шектейді немесе ... ... бір ... ... мен ... ... ... жанама
әсер етеді. Бағаға деген маркетингтік көзқарастың классикалық ...... ... ... және ... қатар, нарықтың ... ... ... ... ... ... шығыны емес, оның нәтижесі, тауардың
пайдасы мен сапасы, ... ... ... ...... ... етпейтін, ерекше күш-жігерсіз-ақ кіріс әкелетін
маркетинг-микстің ең икемді элементі. Өндірістің бәсекеге қабілеттілігі,
сату көлемі, рентабельділік және тағы ... ... ... баға қою ... ... шешім қабылдауға байланысты. Өткізу бағасын
белгілеу және ...... баға ... ... ... ... міндеті.
Баға жөніндегі маркетингтік шешімдерге мыналар жатады: бағаның төменгі
және жоғары деңгейін, олардың фирма ... ... ... ... баға ... ТӨЦ ... өмірлік циклі) пен
басқа факторларға байланысты өзгеруін анықтау, ... ... ... және ... ... жасау. Осыған орай маркетингтің баға
саясаты фирманың өз мақсаттарына нақты ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы экономикалық субъектілердің баға қоюы
көбінесе мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... өту ... ХВҚ-ның (Халықаралық валюта қоры)
«естен тану терапиясы» ретіндегі бағаны ... ... ... ... ... ... елді ... мен
гиперинфляцияға әкеліп соқтырды. Соның салдарынан баға өзінің экономикалық
міндеттерін атқармай, өндірістің ... ... ... ... өнім өндіруді ынталандырмады. Бұл саясат сол кездегі бағалар
деңгейіне және кәсіпорындар мен экономика ... ... ... әсер ... ... көпшілігінде баѓалардың маркетингтік саясатымен
маркетинг бөлімдерінің менеджерлері айналысады. Мысалы, «Рахат» ААҚ-да баға
саясатын маркетингті ... ... ... іске ... бұл ... ... баға туралы дұрыс шешім ... ... әсер ... ... баға саясатымен экономика немесе басқа да
бөлімдердің ... ... ... байланыс
жасалмайды, бұл баға бойынша әрқашан дұрыс шешім қабылдауға әкеле бермейді.
Түпкілікті бағаны ...... ... өте ... ... ол ... іс-әрекетінің көрсеткіштеріне әсерін тигізеді. Өткізу
бағаларын қалыптастыру немесе өзгерту ... ... ... ... ... ала ... баға ... дәстүрлі
әдістерін үйлестіріп қолдану керек. Жоғары ... ( ... ... ал ... ... – бәсекелестердің назарын аудартады, сондықтан
нарықтық жағдайды үнемі талдап отыру керек.
Нарық ... баға әр ... ... тығыз байланысының
нәтижесінде құралады, бұл факторлар есепке алынбайынша бағалар ... ... ... Мұндай факторлар өте көп және ... ... ... кезінде анықтау, бағалау, есепке алу қиын. Сондықтан нақты бағаны
таңдау осы ... ... ... әсер ... ... негізгілері мыналар:
1. Өндіріс шығындары. ... ... ... ... ... және орта салалық өзіндік құнды ... ... ... байланысты.
Бағаның негізгі элементі – өзіндік құн, ал оның ... ... ... ... ... ... кондитерлік өнімнің өзіндік
құнында шикізат пен материалдық шығындардың үлесі көп. Мысалы, «Рахат» ААҚ-
тың мәліметтері бойынша, ... ... ... материалдық шығындардың
үлесі 1996 ж. – 48%, 1997 ж. – 64%, 1999 ж. – 70%, 2002 ж. – ... ... ... үшін ... ... ... ... енгізу, өндірісті ұйымдастыруды, еңбек өнімділігі мен
басқаруды жақсарту есебінен оны түсіру ... ... ... Өнімнің
өзіндік құнының азаюы пайда мен ... ... ... ... Өнім ... ... рентабельдіктің деңгейі өндірісті кеңейтуге,
шығындарды жабуға және ... ... пен ... ... ... ... өзгермелі және тұрақты деген 2 түрі болады.
Тұрақты шығындар - ол ... пен ... ... ... ... ... көлеміне қарамастан, ай сайын жалға алу ақысын, несие
пайызын, жылу ... ... және т.б. ... міндетті. Бұлар тұрақты
шығындарға жатады.
Өзгермелі шығындар – өндіріс ... ... ... ... ... әрбір бірлігі үшін шығындар тұрақты болып қалады, бірақ
олардың жиынтық көлемі өндіріс ... ... ... ... ... материалдар, құрал-жабдықтар және т.б.
Жиынтық шығындар – бұл белгілі бір өндіріс көлемі ... ... және ... ... ... ... ... шығындар жиынтығы мен пайдадан тұрады:
Б = Жш+П,
мұндағы: Б ( ... Жш ( ... ... П ( ... Сұраныс. Нарықтық экономика жағдайында сұраныс – нарықтық бағаның
өзгеруіне әсер ететін негізгі фактор.
Баға мен ... ... ... ... тәуелділік бар, олар бір-
бірімен кері пропорционал байланыста болады. Бұл өзара байланыс ... мен баға ... ... түсіндіріледі, оны нарықтық сұраныс қисығы
түрінде ... ... ... ... ... ... баға мен сатылатын өнім көлемі арасындағы кері ... ... ... ... ... ... ... бағасы өссе,
онда осы тауарға деген сұраныс төмендейді. Бұл құбылыс – сұраныс заңы ... ... ... ... ... ... салыстырмалы
өзгерісінен көп болса, ондай сұраныс ... ... ... шоколадқа,
кофеге, алкогольге және т.б деген сұраныс осы сипатта болады.
Егер баға ... ... ... іс ... ... оны – ... деп атаймыз.
Сұраныстың бағалық икемділігі (эластичность) (Эс) мына формуламен
анықталады:
|Эс= ... ... %-дық |; |
| ... | |
| ... %-дық ... | ... егер баға 2%-ға өссе, сұраныс 10%-ға азайса, сұраныстың бағалық
икемділігі – 5-ті құрайды, бұл ... пен баға ... кері ... Егер баға 2%-ға ... ... 1%-ға ... ... икемділігі
0,5-ке тең, яғни, бұл икемсіз сұранысты көрсетеді.
Мұндай жағдайда сатушы баѓаның өсуін қалайды. Егер ... ... ... ... ... Икемді сұраныс жағдайында мұндай саясат сату
көлемі мен жалпы табыстың өсуіне әкеледі.
Тауар жоғары сапалы, ... ... ие ... оған айырбас табу
қиын болады, оны алу ... ... ... әсер ... сатып алушылар бағаның өсуіне онша сезімтал болмайды. Мысалы,
ет өнімдеріне қарағанда, еттің белгілі бір сорттарына деген сұраныс ... ... ... сұраныс икемсіз, себебі, оны ауыстыратын алмастырғыштар
немесе субститут тауарлар жоқ.
3. Тұрғындардың сатып алу ... ( ... ... табысына
байланысты. Қазақстанда соңғы жылдары орташа жалақы өсіп келеді. Мысалы,
1997 ж. республикадағы орташа ... 17300 ... ... 2002 ж. ... ... бұл ... ... алу қабілетінің біршама өскендігін
айғақтайды.
4. Ақша өрісінің жағдайын тұтынушылардың қолындағы ақшасы, ... оның ... ... ақша бірліктерінің, валюталық бағамдардың
қозғалысы және тағы басқалар сипаттайды.
5. Бәсеке. Ол бағалық және ... ... ... ...... ... арқылы бәсекелік күрес жүргізу. Бағалыќ бәсекенің тетігі
мынада, ... өз ... ... ... ... ... ... сол
кезде бағаларды төмендетуге мүмкіндігі жоқ бәсекелестер нарықтан кетуге
мәжбүр болады.
Бағасыз бәсеке – тауар ... оның ... ... ... ... мен ... және тағы ... сипаттамаларын жақсарту
арқылы жүргізетін бәсекелестік күрес.
6. Бағаларды мемлекеттік реттеу. Шаруашылық субъектілерінің баға саясаты
көбінесе мемлекеттік бағаларды реттеу ... ... ... Бұл
реттеу тікелей (табиғи монополия ... ... және ... ... және ... ... ... мүмкін. Табиғи монополияға: құбыр
арқылы газ және мұнай ... газ ... ... ... және байланыс, электр қуаты кәсіпорындары, су шаруашылығы жүйелері
және коммуналды шаруашылық саласында қызмет ... ... ... оларға «Қазтрансгаз» ЖАҚ, «Қазақстан темір ... ... ... РМК, ... және т.б. ... монополия бағаларын қалыптастырған кезде монополияға ... ... ... шығаруға кететін шикізаттың, материалдың және
энергия шығындарының бекітілген мөлшерінің бар-жоғы, ... ... ... және оның ... ... ... ... шегін тиісті мемлекеттік орган пайда сомасының мөлшері мен тауар
немесе қызмет өндірушілер ұсынатын смета бойынша ... ... ... ... ... ... ... мен
айыппұлдар мөлшерін белгілеу арқылы мемлекеттің баѓаның белгілі ... әсер ... ... ... ақша-несие саясатын реттеу жатады.
7. Тауар сапасы. Сапалы тауарларға жоғары баға қоюға болады. ... ... ... ... ... ... жоғалтуға, сату көлемінің
азаюына әкеледі, сондықтан ... ... ... баға ... ... ... ... көлемі неғұрлым жоғары болса, тауардың
әрбір данасына кететін шығындар соғұрлым аз болады да, ... ... ... Бұл үшін ... ... ... ... және
т.б.) неғұрлым толтыра тиеп, оларды тиімді қолдану қажет.
9. ... мен ... ... ... өзара қарым-қатынас арқылы бағаның
нақты мөлшері, белгілеген ... ... ... ... ... мен ... ... Жеткізу ... ... ... ... ... тұтынушыға тікелей жеткізіледі. Қоймалық жабдықтау дегеніміз
– тауарды делдалдар мен алыпсатарлар ... ... ... ірі ... ұсақ ... ... ... жеткізгенде жүзеге асады.
Әрбір делдал тауар өндірушінің бағасына өзінің ... ... ... бағасының елеулі түрде өсуіне әсер етеді.
Барлық факторларды бағалау, тауардың ... ... мен оның ... ... ... ... және оны ... |
| |кезеңдері ... ... ... бір баға түрі бағалыќ элементтердің қалыптасу процесіне
байланысты. Құрамдас элементтер бойынша тауардың бір ... ... ... ... = Өқ + П+ ҚҚС + ... Өқ – тауардың өзіндік құны (тауар бірлігін өндіруге кеткен
шығындар жиынтығы);
П – ...... ... ... ... ... оны ... анықтайды;
Сү – делдалдың саудалық үстемесі, ол оның жеке шығындары, пайдасы және
ҚҚС-нан тұрады.
Егер фирма акциздік тауарды өткізетін болса, онда ... ... ... = Өқ + П+ А + ҚҚС + ... А – ... ол ... ... ... бір мөлшерде алынады.
Сауда ұйымдарының үстемесі олардың жеке ... ... ... ... және қажетті еңбек көлеміне қарай ... ... ... ... Алдымен, баға қоюдың мәселелері мен мақсаты анықталып, соған
байланысты бар және әлуетті ... мен ... ... Екінші кезеңде баға тағайындауға әсер ететін факторлар ... ... ... ... мүмкіндік беретін тауарға деген ... білу ... Осы ... әр ... ... ... ... анықталып, оңтайлы баға деңгейі табылады, сұраныс
және тұтыну сәйкестілігінің графиктері ... ... ... ... және тұтынушылар талғамының өзгеруі ... және ... ... ... ... ... ... дұрыс шешім қабылдауына көмектеседі. Көптеген азық-түлік
тағамдары үшін сұраныстың баға мен тұтынушылар табысына тәуелділігі
жоғары екені ... ... ... ААЌ өндірген «Дары природы»
атты шарап бағасының 1 ... ... тек оның ... ... ғана емес, тіпті осы өнім өндірісінің тоқтауына әкелді. Бұл
оның бағалық икемділігінің ... ... ... ... мамандар тауарға қойылған бағалардың әр ... ... ... әсер ... ... қажет.
3. Баға белгілеудің келесі кезеңі тауардың ең ... ... ... ... анықтауды көздейді. Мұның ыңғайын білу
өзін-өзі ақтау нүктесін ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Шығындар құрамын бухгалтерлер «Бухгалтерлік есептің қазақстандық
cтандарттары» негізінде ... ... ... шығындар құрамын
анықтаған кезде жоғарыдағы құжатпен қатар «Өнім ... және оны ... ... және ... ... ... ... Ереже
қолданылады.
Қазақстанда баға тікелей есептеумен ... ... ... ол барлық шығындарға пайданы қосып есептеуді көздейді. Мысалы,
егер өнімнің толық өзіндік құны 100 мың тг, ал ... өнім ... ... ... дана ... тауардың өзіндік құны 500 тг құрайды
(100 мың тг: 200 ... ... ... ... тұрады десек, тауар
бірлігінің көтерме бағасы 650 тг болады
(500 тг+(500 тг х 30%: 100%).
Нарықтық экономикасы ... ... ... кері ... ... ... қалыптасқан нарықтық баға бойынша пайда мөлшерін
емес, қажетті тауар санының өткізілу жылдамдығы мен мүмкіндігі бағаланады.
Белгілі бір ... ... ... ... өтеу ... ... ... ұғымды тудырады. Бұл жағдайда бағаның анықталуы
«шығынсыздық нүктесін», тұрақты және ... ... ... әдіс, АЌШ-та директ-костинг, ал Еуропа елдерінде-маржиналдық есеп
немесе “өтеу сомалары” әдісі деп аталып кетті. Ол – ... ... ... ... негізделген әдіс. Маржиналды пайда тауар сатудан түскен
түсім мен өзгермелі шығындар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... толтыру арқылы пайданы
қалыптастырады. Бұл әдіс фирма іс-әрекетінің пайда әкелетіндігін ... ... ... ... Баға ... негізгі факторларының
әсеріне қарай шығынсыздық нүктесін анықтаудың әр ... ... ... ... ... ... баға мен ... фирманың бағаларды калькуляциялау мысалын көрсетейік (23-кесте, 23,
175-б.).
23-кесте
Өтеу сомасы әдісімен баѓаны есептеп шыѓару
(цифрлар ... ... ... ... ... ... |тер мәні |
|Бір дана тауардың нарықтық |Теңге |550 |
|бағасы | | ... ... ... |мың ... ... нарықтық | | ... | | ... |мың ... ... ... |мың ... ... персоналдың |мың теңге|25 ... | | ... ... ... |мың ... ... сомасы (І) |мың теңге|72 ... ... |мың ... |
| | ... ... |15 ... ... |мың ... ... тыс ... |мың ... ... ... |мың ... |
|Өтеу сомасы (ІІ) |мың ... ... ... |мың ... ... нүктесі (ІІ) |мың теңге|182 |
| | ... | |) ... өнім ... ... |200 ... рентабельділік |% |10 ... ... ... ... ... ... ... есептеу
әдісімен белгіленеді. Біздің мысалда ол 10%-ға тең, оның ... ... ... ... ... ... бір пайда мөлшерін әкеледі.
Халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес өндірістен тыс шығындарды
өзіндік ... және өтеу ... ... ... ... ... бағалар деңгейіне өнімнің өзіндік құны мен ... ... ... ... және аударымдар әсер етеді. Олардың
ішінде: ҚҚС, оның ... 2001 ... ... ... ... өнімнің көтерме
баѓасының 20%-ын құраған, ал шілде айынан бастап 16%-ын, 2004 ж. – ... ... ... ... ... орташа жылдық құнының 1%-ын
құрайды, жер салығы –
1 шаршы метр ауданға 35 ... ... ... ... ... ... ... нарықтағы барлық
бәсекелестердің бағаларын зерттеп, олардың бағалық әрекеттерін және ... ... ... ала ... іске ... ... табылады.
5. Бағаны есептеп шығарудың келесі бір кезеңі – баға белгілеудің әдісін
таңдап, баға деңгейін анықтау. Тауардың ең төмен ... ... ең ... ... сұранысқа байланысты анықталады.
Фирманың бағалық стратегиясы осы шақта және болашақта бағаға ... ... ... ... ... ... ... бағалық
мақсаттар пайда мөлшерін қалаулы нәтижелерге дейін өсіруге, болашақта ... ... ... әсер ... әр ... ... мен ... үшін арнайы қаржы және уақыт резервіне ие болуына мүмкіндік береді.
6. Баға белгілеудің соңғы кезеңінде барлық ... ... ... өткізу бағасы аныќталады. Баға белгілеудің өзі бір өнер болып
табылады. Өйткені ол өндірушінің ... ... ... сұранысты, өндіріс шығындарын, бәсекелестер бағасын,
мемлекеттің баға саясатын, тауардың ... мен ... ... және
тағы басқа баға белгілеуші факторларды ескеруі тиіс. Фирма жеңілдіктер
мен үстемелер шкаласын жасап ... және осы ... ... ... ... ... отырады.
Отандық кәсіпорындардағы баға белгілеудің ерекшеліктерін кондитерлік
өнімдерге көтерме өткізу бағаларын белгілеу ... ... ... ... ... 2003 ж. ... ... шаққандағы теңге бойынша
|Көрсеткіштер |“Ертегі|“Қаймақты ... |
| |” ... | ... құны |105,3 |103,3 |105,3 ... |15,5 |12,5 |37,2 ... ... |120,8 |115,8 |142,5 ... (20%) |24,2 |23,2 |28,5 ... ... |145 |139 |171 ... | | | ... |12,1 |35,4 |
|% | | | ... ... бар, оны ... ... ... маркетинг бөлімінің
мамандары өнімнің өткізу бағасын дұрыс белгілей алады. Маркетингтің баға
стратегиясы икемді және өзгеріп отыратын ... ... ... болуы
тиіс. Сондықтан, кәсіпорындар нарықтық баға белгілеудің әр ... ... және ... ... бір нарықтық жағдайға қарай
өзгертіп отыруы қажет. Ол үшін ... ... ... ... бағасы мен ТӨЦ кезеңдерінің ерекшеліктерін ... ... ... пен ... ... және ... факторларды
ескеру керек.
|8.3. |Баға белгілеудің мақсаттары, |
| ... және ... ... баға ... ... ... ... Нарықта қалуды қамтамасыз ету;
• Пайданы мейлінше молайту;
• Нарық үлесін жаулап алу;
• Тауар сапасы бойынша берілген нарықта жетекші (лидер) орынды ... ... ... ірі ... ... фирманың
өндірістік мүмкіндіктерін пайдалану, ... ... ... да баға
белгілеудің мақсаттары болуы мүмкін.
Қазақстанның нарықтық қатынастарға ... ... ... көптеген
фирмалардың баға белгілеудегі басты мақсаты – ... ... ... ету ... ... ... күнделікті ағымдағы пайданы мейлінше
молайту мен нарық үлесін жаулап алу алға шықты.
Кәсіпорындардың экономикалық жағдайы жақсарса, баға ... ... ... ... ... ... ... беделді, стандартты
емес тауарлар өткізілген кезде ғана баға белгілеудің ... бола ... ... ... деңгейі едәуір жоғары болса, көбіне баға белгілеудің
мақсаты – нарық үлесін жаулап алу деп ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, үнемі нарық
жағдайларына бейімделіп отыру бағаны дифференциациялауды жояды.
Фирма белгілі бір көрсеткіштері бойынша нарық лидері ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Өнім сапасын жоғарылату
көптеген шығындарды талап етеді, әйтсе де тұтынушы сапалы, озық ... ... ... ... әзір болғандықтан бұл шығынның орны тез толады.
Фирма ... ... ... әдістерін таңдап, ең жоғары және ең
төмен бағаның ... ... ... ... ... шығынға,
сұранысқа, бәсекеге, тауардың өмірлік цикл кезеңіне негізделіп, айқындалуы
мүмкін.
Нарыќ ... ... ... ... ... ... нақты бір
әдісті таңдауының маңызды шарты болып табылады. Нағыз бәсеке ... ... бір ... ... ... және ... көптеген сатып
алушылар мен сатушылардан тұрады. Мұндай ... ... ... не ... ... күнделікті ағымдағы бағалар деңгейіне көп әсер ете ... ... ... ... баға қоя ... ... ... алушы бұл
тауарды төмендеу бағамен басқа бір сатушыдан сатып алуы ... ... ... баға ... стратегиясын қолданған дұрыс болады.
Қазіргі экономикалық теорияда қарастырылатын ... ... ... ... бір жағынан пайдалылық шегіне, екінші жағынан шығындар
шегіне сәйкес келіп, сұраныс пен ... ... ... ... нарық бір-біріне өте сезімтал бірнеше сатушылардан тұрады.
Тауарлар ұқсас /біртектес/ болуы мүмкін ... ... және т.б. ... Мұндай нарыққа жаңа сатушылардың енуі
қиын. Олигополист өз ... ... де, оны осы ... ... қала
алатынына сенімсіз болады. Алайда бағаның өсуі бәсекелестерге әсер ... тек ... ... ... ... бәсекелестерге кетіп қалуы
мүмкін. Мұндай ... ... ... жетекшіге (лидерге) қарап баға
белгілейтін бейімделу стратегиясы қолданылады.
Монополистік бәсеке (жетілмеген полиполия) нарығы тауардың әр ... ... ... кең ... ... ... ... көптеген сатушылар мен сатып алушылардан тұрады. ... және ... баға ... ... ... монополия жағдайында нарықта тек бір сатушы ғана болады. Ол өз
саясатын нарықты кеңірек жаулап алу ... ... ... ... баға ... ... байланысты болады. Егер монополист
әлеуметтік және қайырымдылық мәселелерін шешіп ... баға ... ... ... ... Егер ол пайданың өсуін көздесе, баға
шығындардан артып, көп жоғарылайды. Әрине, ... ... ең ... ұлғайтуға ұмтылады, бірақ оған бағаны ... ... ... бола алады.
Қазақстанда тұтыну тауарлары мен ... ... ... ... ... ... ... олар сапа, тұтыну қасиеттері,
буып-түю, орауы және т.б. сипаттамалары бойынша ... бар, ... ... әр ... ... модификацияларынан тұрады. Сондықтан,
баға тағайындау әр түрлі тәсілдерді ... ... ... стратегиясын жасаған кезде микро және макроортаны ... ... ... ... ... ... баға үш тәсіл арқылы анықталады:
1. Баға тауар өндіру және қызмет ... ... ... жабуы
қажет;
2. Кәсіпорын тек шығындарды ғана жаппай, сонымен қатар белгілі бір
пайда алуы ... ол өз ... ... ... ... ... ... әрекет етеді. Сондықтан, тұтынушы төлеуге әзір
баға бәсекелестер ұсынысына байланысты.
Сөйтіп, баға жайында шешім қабылдау шығындарға, тұтынушылар сұранысы ... ... ... ... ... қарай
шығындарға, сұраныс пен бәсекеге негізделген стратегияларды бөліп көрсетуге
болады.
Көптеген отандық кәсіпорындар бағаны тікелей есептеу ... ... ... оның ... барлық шығындарға пайда мөлшерін қосу
негізінде анықталады. Бұл тәсілдің мынадай түрлері ... ... ... ... ... Бұл жағдайда өнімнің өзіндік ... ... ... ... өнім ... ... құны 20 ... фирма 1 млн. теңгеден тұратын сату көлеміне 20% пайда ... ... ... ... 24 теңге болады. Делдалдарға мұндай бағаны ұсынған
өндіруші әрбір өнім бірлігінен 4 теңге ... ... Өз ... делдалдар
тауарды тұтынушыға сатқанда өз үстемелерін қосады.
Бұл әдісті қолдану белгіленген баға қажетті сату ... ... ... ғана ... ... ... негізделген мұндай әдіс
делдал үшін де, тұтынушы үшін де әділ ... ... Осы әдіс ... дейін ең танымал, себебі, шығындарды анықтау ... ... ... ... әдіс ... ... және ... шығындарын анықтау сияқты екі
амалға негізделуі мүмкін. Көптеген кәсіпорындар баға белгілеген кезде ... ... оның ... ... шығындар және белгілі бір
тауар өндіру үшін ... ... ... ... ... ... ... және өзгермелі шығындарды толығымен өтеуге
негізделген шығынды жабу ... ... ... ... ... баѓа ... Мұндай әдіс шығынсыздықты
болдырмау ... ... Бұл ... ... шығынға
ұшыратпайтындай және белгілі бір пайда мөлшерін алатындай баға анықталады.
Осы ... ... ... ... ... ол ... 15-20%
пайда деңгейін белгілейді.
Осы әдісті қолдану әр түрлі сату көлемі ... ... ... ... ... ... графигін құруды көздейді. Бұл жағдайда
шығынсыздық шегі жиынтық шығындар мен жиынтық ... ... ... ... ... ... шегіне жету үшін компания ... 24 ... ... ... 30 мың бұйым бірлігін сатуға тиіс, сондағы
түсім жиынтық шығындарды жабады. 20% ... ... алу ... ... ... теңге қаржы жұмсаған /инвестициялағанда/ компания 45 мыңнан ... ... ... ... мұндай жағдайда көп нәрсе сұраныстың
бағалық икемділігіне байланысты болады. ... ... ... ... ... ... және әр ... бағалардағы
пайданы анықтауы қажет. Бірақ, бағаның өсуі сату көлемінің азаюына әкеледі,
шығынсыздық шегіне жету үшін тұрақты және ... ... ... өзіндік құнды төмендету жолдарын іздеу керек.
Сұранысқа негізделген баға тағайындау әдістерін кең қолдану ... ... ... ... және қажетті пайда алу мүмкіндігін береді.
Тәжірибеде сұранысқа негізделген баға ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы. Жаңа тауарларды жоғары бағамен
сатуды ... ... жаңа ... оған ... ... ... ... икемділігі нарықты әр түрлі сегменттерге бөлуге ... ... ... ... ... ... ... болады.
Жоғары баға жарнама және ... ... ... жұмсалатын
шығындарға байланысты белгіленеді. Икемділігі жоғары ... ... ... ... ... ... ... алу” стратегиясын
қолданған кезде тауардың өмірлік циклі қысқа болуы ... ... де оны ... ... ... ... стратегиясының артықшылықтары:
• Бұл стратегия бағаны ... ... ... ... ... ала ... мүмкіндік береді.
• Жаңа тауарды өндіру шығындары әрқашан ... ... бұл ... ... ... жәрдемдеседі.
• Тауардың жоғары бағасы оның сапалылығына ... ... ... бұл ... ... оның ... ... көтеруге мүмкіндік береді.
“Қаймақ қалқып алу” стратегиясының кемшіліктері:
• Бұл стратегия бәсекелестерді тез қызықтырады, ... дәл ... өнім ... ... ... баға ... сәтсіздігі ТӨЦ-тің
ұзақтығына әсер етіп, тауардың ... ... ... ... ... ... микрокалькуляторлардың алғашќы үлгілері 200$
және одан жоғары бағамен сатылды. Қазір олардың жаңа нұсқаларының бағасы ... ... ... сүт ... ... ... өнімін енгізгенде, “қаймақ қалқып алу” стратегиясын қолданды.
Қазақстандық нарықта бұл стратегияны ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы ықпал етті.
2. «Престижді бағалар» стратегиясы тауарларды жоғары бағамен сатуды
көздейді, ол тауардың сапасына, ... ... ... ... ... аударатын нарық сегменттеріне арналған. Бұл стратегияны
бизнес әлемінде жоғары беделге ие ... ... ... ... үшін
тұтынушылар бағаны асыра төлеуге әзір. Мысалы, “Mercedes-Benz” автомобилі,
аса бағалы аң терілері, ... және ... ... ... баға ... ... ... бағалар) бағаны психологиялық тұрғыдан қабылдауға
негізделген. Бұл стратегия көбіне ... ... ... қолданылады.
Психологиялық баға дөңгелектенген бағадан сәл төмен бағамен белгіленеді.
Мысалы, тауар ... 100$ емес 99$ 99 ... ... ... 4.95$ ... ... ... тұтынушылар фирманың шығындарына негізделген –
әділ қойылған баға деп ... ... ... ... 5 ... (29,95$) дейін болса, қымбат
бағалы тауарлар үшін ауытқулар 1$-ды құрайды. Мысалы, ... ... ... 499$ тұрады.
Бірақ кейбір жағдайларда психологиялық әсер ету ретінде басқа сандар да
қолданылуы мүмкін. Мысалы, “Sears” сауда ... ... ... ... ... ... 7 деген сан 9 ... ... ... ... ... ... қатты әсер еткен.
4. Ассортименттік баға белгілеу ... Бұл ... ... ... ... бірін-бірі толықтыратын және ауыстыратын
(субститут) тауарларға қолданылады.
а) Бағалардың “номиналдан жоғары” ... ... ... ... баға және ... алмастыратын тауарға төмен баға белгіленеді.
Кәсіпорын негізгі тауардан пайда ... ал ... ... ... ... ұшырайды, дегенмен өндіріс ауқымын өсіруге және ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы дегеніміз – тауардың негізгі үлгісіне төмен баға,
ал оның басқа атаудағы немесе басқа ... ... ... баға
белгілеу. Бұл стратегия фирмалық тауарлар және олардың модификацияларына
қойылады, өйткені, тұтынушылар үшін ... ... ... ... ... ... маңызды болып келеді. Мұндай саясат
көбінесе ... ... ... ... сияқты тауарларды өткізу
кезінде қолданылады, себебі мұнда тұтынушы үшін тауардың ... ... ... ... болып табылады;
б) Кешенді баға белгілеу стратегиясы –“екіқұрамды” және “шығынды лидер”,
“еліктіргіш (приманка)” атты ... ... ... ... ... ... лидер” бағасы танымал маркалы тауарға
қолданылады, тауардың бағасы сатып алушыларды ... ... ... Ал, сол ... ... бұйымдарға жоғарырақ баға
белгіленеді. ... ... ... ... ... ... ... қымбат құраушы бөлшекті сатып алуға дайын. ... ... ... ... фотоаппаратқа (пленка, автокөлікке ( қосалқы бөлшектер. Мұндай
тәсілді “Gillette” және “Kodak” фирмалары қолданады.
«Екіқұрамды» бағалар ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Бұл жағдайда тауарға қойылған
жоғары баға ... ... ... ал ... қойылған баға пайда
әкеледі.
5. Бағалар дифференциациясы. Ф. Котлер мұндай бағаларды дискриминациялық
деп атайды. Сегменттер баға ... әр ... ... ... ... және ... бөлгенде қолданылады. Егер сатушы өз бизнесінің мақсатына
орай, бір-бірімен байланысы жоқ, сұранысының даму ... әр ... ... ... нарықтардың бірнешеуін анықтаса, ... ... ... Егер ... ... ... тұтынушының сатып
алу қабілеттілігіне және басқа факторларға байланысты ... ... ... ... бөлу орын алады. Бұл жағдайда бір
тауар әр түрлі ... ... ... сатып алу қабілеттілігіне қарай
шығындар есепке алынбай әр түрлі бағалармен ... ... ... ... ... ... бір ... өнімді жоғары бағамен
сатып алады да, шығындардың бір бөлігін жабады, басқа сегментте оны төмен
бағамен сату ... ... баға ... ... ... ... орындауды талап етеді:
• нарықтың оңай сегменттелуі және оның ... ... ... ... нарық сегменттері сұраныстың
қарқындылығымен ерекшеленуі тиіс;
... ... ... ... жоғары
сегменттерге тауарды қайта сату мүмкіндігінің
болмауы;
• тауар ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестің еніп кетпеуі.
Бағалар дифференциациясының түрлері:
А. Бағалардың уақыт бойынша ... Бұл ... ... ... әр ... ... белгілеу. Оның мақсаты – сұраныстың
маусымдылығын ескеру, қызметкерлер мен ... ... ... ... ... ... байланысы үшін тарифтер, маусымға дейінгі және маусымнан
кейінгі бағалар, жазғы және ... ... ... ... ... сатып алу қабілеттілігіне қарай қойылатын бағалар.
Қызмет көрсету саласында табысты қолданылады. ... ... және ... қойылатын тарифтер, көліктегі ... ... мен ... ересектер мен балаларға арналған бағалар. Әуе
транспортында тұтынушыларды: бағаға мән бермейтін бизнесмендер және ... ... ... ... ... деп 2 түрге бөледі. Қарапайым
жолаушылар өз табыстарына ... әуе ... ... ала ... олар үшін ... ұсынылады. Ал, бизнесмендер бағаға көп
мән бере бермейді, бірақ ... ... ... ... ... брондау жүйесі қызықтырады. Бұл саясатты “Эйр Қазақстан” ... ... ... ... ... ... билетті ұшу
күнінен 24 күн бұрын алғанда, барып-қайту бағасы 180 $-ды ... ... бару ... бағасы – 240 $.
Б. Тауар нұсқаларын есепке алу арқылы қойылатын баға. Мысалы, ... 0,5 ... ... су бөтелкесін 49 теңгеден, 1,5 литрлікті
55 теңгеден ұсынады.
В. Кезеңді жеңілдіктер ... ... ... ... ақшалай табыстары мен нарық сыйымдылығына қарай топтастыруға
негізделген. Мысалы, бай адамдарға фирма ... ... ... ... бұл жағдайда сату көлемі жоғары болмайды. Сондықтан, ... ... ... үшін бұл ... ... ... ... төмен тұрғындарға
төмендеу бағамен сатады. Нәтижесінде фирма қажетті ... ... ... ... ... ... ... тыйым салынғанын есте
сақтаған жөн, яғни, ол ... ... ... ... ... ... бір дәрежеде табысы төмен адамдар
тобын ынталандырып, әлеуметтік сипатқа ие болады. Дегенмен, дифференциалды
бағаларды қолдану әдістемелік, ақпараттық қамтамасыз ... және ... мен ... көп ... ... баға ... ... әрқашан бәсекелестерге қарағанда,
төмен баға белгілеуге негізделеді.
Нарық құрылымына, бәсекелестердің саны мен мүмкіншіліктеріне ... ... үш ... біреуін таңдай алады:
• нарыққа ену;
• баға лидеріне ... баға ... ... ... ... баға ... Нарыққа ену стратегиясы. Мұндай стратегия нарық үлесін жаулап алу
мақсатымен ... баға ... ... ол тек ... және ... ... ... жоғары нарықта тиімді болып табылады.
Бұл стратегия мынадай жағдайларда ғана қолданылады:
• баға бойынша сұраныс ... Бұл ... ... ... кең ... мақсатында төмен баға белгіленеді.
• тауар нарыққа енгеннен кейін шиеленіскен бәсеке тууы ... ал ... ... ... ... ... ... табылады.
• сату көлемін ұлғайту арқылы өнім бірлігіне кететін ... ... ену ... ... ... мол) ... ... себебі бәсекелестер жаңа технологияны қолдану арқылы фирманы
басып озуы мүмкін. Фирма бәсекелестерді ығыстыра ... ... ... арқылы ол ТӨЦ-тің өсу кезеңінде нарықта белгілі уақытта монополист ... ... соң ... ... ... және ... азаюы есебінен
бағалар біртіндеп өседі. Бұл стратегияны кейде «төмен бағалар» стратегиясы
деп те атайды.
Нарыққа ену стратегиясын сыртқы нарықтарға өту үшін де ... ... ... ... бағаларынан төмен, яғни демпингтік
бағалар (өндірістік шығындардан төмен) қолданылуы мүмкін. ... ... АҚШ ... енуі – осы ... ... жарқын
мысалы.
Төмен бағалар арқылы нарықта қалу оңай ... бұл ... ... ... ... ... ... өсуі сатып алушылардың
наразылығын тудырады. Сондықтан нарықтық жағдайға сай оңтайлы баға деңгейін
таба білген жөн.
2. Нарықтық ... ... баға ... стратегиясы олигополистер
арасында қолданылады. Фирма өз бағасын олигополист-лидердің баға ... ... ... Бұл стратегия бойынша фирма тауарларына бағаны
нарықтағы лидер бағасына сәйкес қатаң белгілеуге тиіс емес, олар белгілі
бір ... ... ... ... мүмкін. Осы стратегияны қолдану кейде
қауіп туғызып, күрделі қателіктерге әкеледі, себебі лидер-фирма баға ... ... ... ... ... ... өз ... әдейі алдап,
адастыруы мүмкін. Кейбір жағдайда ... ... ... ... ... ... шығарады. Мысалы, АҚШ-тың дербес компьютер
нарығында көптеген ... өз ... ... ... ... белгілейді.
Нарыққа өткен жылдары отандық кәсіпорындарда қалыптасқан тәжірибеден
бағалардың үнемі өсіп ... ... ... ... отандық
кәсіпорындардың негізгі қолданатын бағалық стратегиясы – ... ... баға ... ... айтқанда, “лидерді қуып жету” стратегиясын
қолдану. Бұл жерде бәсекелестердің ... ... ... ... ... ... ... бағалық саясат. Кәсіпорындар әр
тоқсан сайын өз ... ... ... бағасымен салыстырады және
қажет болған жаѓдайда оларды өзгертіп (түзетіп) отырады. ... ... баға ... ... ... бәсекелестері ресейлік және украиндық
өндірушілер, әсіресе, Донецк, Екатеринбург, Ульяновск, ... ... ... Егер осы ... өнім ... онда ... ... өз бағаларын бәсекелестерге қарап
ыңғайластырады. Ал, ... ... ... ... ... баға ... “Рахат” компаниясына қарап жоспарлайды.
3. Бәсекелеске қарағанда ... баға ... Егер ... бірегей
қасиеттері бар жоғары сапалы тауар шығарса, онда ол ... ... баға қоя ... Бұл ... ... көптеген
елдермен қатар, Қазақстанда да баға деңгейін бәсекелестермен сөз ... ... ... ... ... заң тыйым салады. Соған қарамастан
көптеген қазақстандық компаниялар арасында сөз байласып баға ... ... ... жоғары баға» стратегиясын көбіне өз өнімінің сапасы жоғары
екендігіне сенімі зор компаниялар қолданады. Мұндай стратегия “ФудМастер”,
“Беккер және К0” ... тән. ... ... және К0” ... ... ... ... “Докторлық”, “Сыра ішуге арналған майлы шұжық”
сияқты жоғары сорттарының бағасы бәсекелестерге қарағанда 30-40% ... ... ... ... баға ... ... ең
алдымен шығындарға, инфляциялық болжамға сонан соң сұраныс пен бәсекелестер
іс-әрекеттеріне сай бейімделеді. Сұраныс пен бәсекеге ... ... ... мен ... ... жоқ ... себепті мамандардың
біліктілігі мен тиісті ақпараттық базаның болуын талап етеді.
Баға белгілеудің барлық тәсілдерін үйлестіруге болады. Сұранысты ... ең ... ... ... оның ... шегі ... ал
бәсекелестердің бағалары мен бірін-бірі ауыстыратын (субтитут) тауарлар
бағасын бағаның жуық мәні деп алуға болады.
Компания ... ... ... іске қосылмағанда, сату көлемін
арттыру қажет болған жағдайда, ... ... ... ... ... түсіру саясатын қолданды. Бағаның түсуін тұтынушылар тауар ... деп ... ... ... ... ... ... бар мықты
бәсекелестер өз бағаларын төмендетіп, компанияны нарықтан ығыстырып шығаруы
мүмкін.
Бағалардың өсуінің негізгі факторы – бұл ... ... ... ... орын алып ... ... ... Шығындар үлесінің
артуы өнімділіктің өсуіне ... ... ... ... баға ... ... мәжбүр болады. Бағалардың өсуіне себеп
болатын тағы бір ...... тыс ... ... ... ... ережелерді орындауы тиіс:
1. Тұтынушылар бағаның артуы орынды деп қабылдауы тиіс, оларды ... ... ... ... ... ... өсіру керек.
3. Шығындарды қымбат емес материалдарды қолдану есебінен азайту,
рентабельді емес бұйымдар ... ... ... қызмет түріне
төлемақы белгілеп, олардың жалпы ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін қолданбау, қымбат ... ... ... ... ... баға саясаты. Фирманың баға саясаты ТӨЦ ... ... ... талап етеді. Оларды анықтау – баға белгілеу
стратегиясынан тактикасына өтуді білдіреді. Оның ... ... ... бір ... ... ... ... Егер енгізілетін тауар нарықта бар болса, онда ... ... ... ... ... ... Жаңа тауарға ТӨЦ-тің
енгізу кезеңінде жоғары баға қойылады. Бұл “қаймақ ... ... ... ... Өсу ... ... техникалық және функционалдық
дифференциациялануы жүреді, ол ... ... ... әсер етеді. ТӨЦ-тің өсу кезеңінде баға белгілеудің
«қаймақ қалқып ... ... ... ... ... ... және ... баға стратегиялары қолданылады.
3. ТӨЦ-тің жетілу кезеңін анықтау өте ... Оны ... және ...... ... ... маңызды кепілі. Бұл кезеңнің соңына
қарай сұраныстың сату көлемі мен пайда мөлшерінің ... ... ... ... баға стратегияларының әр түрлерін қолдануы мүмкін. Олар
... ... ... дифференциациялық бағалар.
4. ТӨЦ-тің құлдырау кезеңі. Бұл ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігін өтеуге бағытталған.
Сондықтан берілген кезеңде, негізінен, ... ... ... ... ... күрт ... ... қолданылады.
Кәсіпорындар өздерінің бағалық стратегиясын нақты нарық жағдайына
қарай өзгертеді. Дегенмен, ТӨЦ-ке әсер етпейтін бағалардың түрлері
бар, бұлар – ... және ... ... баға ... ... тауар маркасының күшін және тұтынушылар
таңдауын сипаттауы керек. Сондықтан, баға мен тауар маркасының нарықта ... орны ... ... ... ... ... Бағаларды географиялық принципке сүйеніп белгілеу. Ішкі саудадағы
және сыртқы нарықтардағы бағалар.
Географиялық баға белгілеу стратегиясы – негізінен ... ... ... ... ... қою – ... ... транспорттық шығындарды төлеу
жүйесі. Транспорттық шығындарды төлеуде субъектінің белгілеуіне қарай
франко-баға ... әр ... ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады. ... жиі ... ... қоймасы» және «франко-вагон белгіленген станция».
«Франко» сөзі итальян тілінен аударғанда “мынадан бос...» ... ... ... ... ... ... ... тасымалдау шығындары
көтерме баға құрамына кіретінін көрсетеді. ... ... ... мен ... құралдарын қолдану мүмкіншіліктері тасымалдауға
төленетін төлемнен көрінеді және ... ... алу ... мен ... анықтайды.
“Франко-вагон белгіленген станция” бағасы бойынша сатып алушы вагонға
тиеуді және өнімді белгіленген станциядан өз ... ... ... ... ...... тиеу және оны қоймаға дейін
жеткізуге кететін барлық шығындарды сатып ... ... ФОБ, ФОР, СИФ ... Бұл ... ... ... ... тауарды
көлікке тиегеннен кейінгі шығындарды өзі төлейді.
ФОБ бағалары (ағылшынша «кеме бортында бос») ... ... ... иесі ... тауарды кеме бортына немесе вагонға тиегеннен кейінгі
барлық шығындарды өзі төлейді. Бұл ... ... ... ... ... шеңберінде іске асырылады. ФОБ бағалары бойынша географиялық
арақашықтық есепке алынбайды, кез ... ... ... бірдей баға
төлейді.
ФОР бағалары ... ... бос), ... ... факторын
есепке алады. Бұл жерде “базистік нүкте” белгіленіп, осы нүктеден ... ... ... ... ... төлейді. Ал сатушы өз
есебінен жүкті темір жол станциясына ... ... ... ... керек.
Бұл стратегия кезінде фирмалар, тасымалдау шығындарын өзара бөлісіп,
олардың арасындағы әр ... ... ... ... (құн, ... ... ( сыртқы саудада көп қолданылатын баға
түрі. Оның ... ... ... ... тиеу ... дейінгі
сақтандыру және фрахт шығындары кіреді. Бұл баға тұтынушылар үшін ... ... ... ... бойынша кездесетін күрделі
жағдайлар жеңілдетіледі, екіншіден, тауардың белгіленген ... ... мен ... жауапкершілігі жабдықтаушының мойнына жүктеледі.
3. Зоналық бағалар. Фирма сатып алушыларды екі немесе одан да ... ... осы ... ... ... ... алушылар тек
бір бағаны төлейді. Мысалы, шығыс зона үшін көлік шығындары 15$ ... зона үшін 20$ ... ... ... ... ... қиылысу икемділіктері әр түрлі
болғанда қолдануға болады. Мысалы, ВМW автомобилі беделді ... ... ... ... бұл ... Германия нарығында әр
түрлі әлеуметтік ... ... ... ... бағамен сатылады.
Мұндай бағалар туристер мен дилерлердің де назарын аударады, сондықтан олар
сол ... ... ... ... ... ауданына қарай бағалар ішкі және ... ... ... ... ... ... ... бағалар мәміле шарттарымен белгіленеді. Мәмілелік
бағалар жарияланатын және есептік болып екіге бөлінеді.
Жарияланатын бағалар арнайы және ... ... ... ... ... деңгейін көрсетеді. Жарияланатын бағаларға төменде
көрсетілген бағалар ... ... ... ... ... аукциондық бағалар;
• нақты (жасалған) мәмілелер бағасы;
• ірі фирма ұсыныстарының бағалары.
Биржалық баға – ... ... ... ... ... ... бағасы.
Ол нақты жасалған мәмілелерді бейнелейді.
Әлемдік бағалар бойынша ірі экономикалық ... ... ... ...... ... ... бағалар. Шикізат
тауарлары бойынша әлемдік бағаны негізгі ... ал ... ... осы тауарларды өндіретін жетекші өндірушілер ... ... ... ... ... экспорттық бағаларымен анықталса,
кесілген ағаш материалдар бағасын ... ... ... ... ... ... еркін айырбасталатын валюта арқылы ... ... Таяу ... және тағы да ... елдерде экспорттық
операциялар қарама-қарсы сауда ретінде жүзеге асырылады. Бұлар – ... ... ... ... – бір ... ... ... ақшасыз
айырбастау. Өтемақылық сауда – сатушы төлемнің бір бөлігін қолма-қол ақша,
ал екінші бөлігін өнім ... ... ... ( ... ... мен ... шығару, ал жарым-жартылай төлем ретінде
экспортталған зауытта сол ... ... ... ... алып қалу.
Анықтамалық бағалар – әр түрлі баспа беттерінде жарияланатын ішкі
көтерме және ... ... ... ... көмегімен мәміле кезінде
бағалық келісімдер ... ... ...... іске ... қойылатын баға.
Ірі фирмалар ұсынатын бағалар – көбінесе монополиялық бағалар ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың өзгерістеріне фирма үнемі бейімделіп ... ... баға ... ... ... ... ... болып келеді. Олар каталогтар, жобалар, ... ... ... үшін ... ... ... Егер бағалар өзгерсе, онда
каталогтар мен жобаларға да түзетулер енгізіледі.
Бағалардың бейімделуі мынадай тәсілдерді қолдану негізінде ... ... баѓа ...... саудаласу арқылы қою. Зергерлік
дүкендер, автомобиль дилерлері, «бүрге базарлар», жылжымайтын мүлік
брокерлері, ... ... осы ... жиі ... ... ... қарай сауда қызметкеріне комиссиондық
сыйақы төленеді.
2. Дисконттар. Дисконт – бұл тауар ... ... ... ... ... алғашќы екі рюмкасы қойылған баға
бойынша төленеді, ал үшіншісі – ... ... ... ... құны ... екі ... ... кіруі мүмкін. Дисконттар
ақшалай және заттай түрде болады. Заттай дисконтқа сатып алушыға тегін
берілетін қосымша тауар жатады.
3. Бағалық ... ... ... ... кезде өнімнің өзін-өзі
өтеу нүктесі анықталып, тауардың сапасы мен бағасының ... ... ... ... ... ... ... шығарған
кезде төмен, орташа және жоғары баға түріндегі диапазон белгіленеді.
Бұл бағалар анық болуы және бір-біріне жуық болмауы керек. Әрбір ... ... ... ... ... ... ... сызықтар
бөлшек саудаға барлық бағалар диапазоны бойынша тауарлардың үлгілерін
ұсына отырып, олардың ассортиментін көбейтуге, ... ... ... Психологиялық баға. Оны қолдана отырып, бағаларды жасанды түрде
көтеруге болады..
5. Базалық ... ... ... ... ... ... ... бағалар. Олар бағасы ... ... ... сондай-ақ клиенттердің назарын аудара отырып, арзандатып
сатудың уақытша шарасы ретінде қолданады. Жеңілдетілген ... ... ... ... өндіріс шығындарынан төмен
деңгейде ... ... ... кей ... ... және қажет болған жағдайда қоймаларды қорлардан ... ... Баға ... ... тәжірибеде қолдану делдал шешімдерін ескере
отырып оның нарықтық жағдайларға үнемі бейімделуін талап етеді. Бұған
жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... ... ... бағалық жеңілдіктердің 30 түрі танымал. Олардың ішінде жиі
қолданылатындары:
• “Сконто” немесе қолма-қол ақша ... ... Бұл ... ... ... есеп ... тигізеді. Мұндай жағдайда, көбіне 2/10 нетто
30 шарты қолданылады, яғни сатып алушы 30 күннің
ішінде есеп ... ... ... ... ... ... 10 күн ... жасалса, тауар құнынан 2%
мөлшерде жеңілдік жасалынады.
• Бонустық ... ... үшін ... ... ... алушыларға жыл ішінде жасаған
айналымдарына қарай беріледі.
... ... ... ... ... алу
санына, көлеміне, сериясына (бір типті тауарлар)
қарап беріледі. Бұл ... ... ... ... ... болатын шығындарды
үнемдеу көлемінен көп болмауы керек.
... ... ... ... тауарды сату
маусымы өткеннен кейін ұсынылады. Мұндай жеңілдіктер
жыл бойы ... мен ... ... бір
деңгейде ұстап тұруға мүмкіндік береді. Әуе және
қонақ үй ... ... өз ... ... ... азайған кезде клиенттерге
арналған маусымдық жеңілдіктер ұсынады.
• Функционалдық ... ... ... ... және есеп жүргізу жұмыстары бойынша арнайы
қызметтер атқарғаны ... ... ... ... әр түрлі өткізу арналарына ұсынылады.
• Арнайы жеңілдіктер. Олар тұрақты сатып алушыларға,
сондай-ақ сатушы мүддесіне сай тапсырыс беретін сатып
алушыларға да ... Бұл ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер тегін қызмет көрсету түрінде
болады. Олар, сондай-ақ жеңілдетілген және ... ... де ... мүмкін.
• Зачеттер – бұл белгілі бір бағдарламаны іске асыруға
қатысқандығы үшін прейскуранттық ... ... ... ... ... зачет дегеніміз
– ескі тауарды тапсырған жағдайда жаңа тауарды ... беру ... ... ... және ұзақ пайдалануға ... ... ... ... Тауарды консигнацияға бергендігі үшін жасалатын
жеңілдіктер. Өндіруші тауарының делдалдың ... ... ... ... ... ... ... шығынын жабуға
арналған. Ол автомобиль, трактор және ... ... ... ... ... Мысалы, автомобиль маркасына ... ... ... ... ... ... Қарапайым жеңілдіктер. Ол әдетте тауардың
прейскуранттық немесе анықтама ... ... ... ... түрі ... және ... мәміле жасағанда кең қолданылады.
• Клубтық жеңілдіктер. Бұл ... ... ... ... клуб ... ұсынылады.
Олар үшін жеңілдікпен тауар сататын дүкендер жүйесі
қызмет ... ... ... негізінен жүк тасу,
машинаны жалға беру, қонақ үй және ... ... ... ... ісінде көп
таралған.
• Экспорттық жеңілдіктер. Тауарды шетелге сатқанда ішкі
нарықтағы жеңілдікпен қатар ... ... ...... ... ... ... арттыру.
Тауар сапасы, оны жеткізу жылдамдығы және ... ... ... үшін ... ... ... кең ... Республикасында және басқа да кейбір мемлекеттердің заңдарына
сәйкес баға белгілеу үшін ... ... ... ... ... бағаларды қолдану. Бәсекелестермен сөз
байласып, баға қоюға тыйым салынады.
2. Әр түрлі сауда ... ... ... ... өзінің тауарын іс-әрекеттері
ұқсас сауда кәсіпорындарының бәріне бірдей
шарттармен ... ... ... ... тауардың өзі белгілеген
бағамен сатуды талап ... ... ... ... ... ... құқығы бар.
4. Бәсекелестерді ығыстыру мақсатында тауарды өзіндік
құнынан төмен деңгейдегі ... ... ... ... ... көтеруге заң бойынша тыйым
салынады. Бұл тұтыну тауарлары нарығында кездеседі,
себебі түпкі тұтынушыларда ... ... ... ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Баға8 бет
Баға белгілеу10 бет
Баға белгілеу саясаты11 бет
Баға саясаты және баға стратегиясы11 бет
Баға, баға белгілеу және баға жасау8 бет
Бағалық саясат жайлы42 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь