Протопласт туындылары

ЦИТОПЛАЗМА
Цитоплазма мембраналардың тұратын клетканың құрамды бөлігі. Оның құрылысын жұқа (4-10нм), біршама тығыз белоктардан және фосфолиптерден тұратын биологиялық мембраналар түзеді. Биологиялық мембраналардың негізін липидтер құрайды. Липиттердің молекулалары белгілі бір жүйеде орналасқан, яғни клетканың қабықшасына екі қабат болып перпендикуляр орналасқан.
Плазмалемма және тонопласт. Плазмалемма цитоплазманы клетканың қабықшасынан клетканың қабықшасынан бөліп тұратын мембрана. Ол әдетте клетка қабықшасына тығыз жабысып тұрады. Кейде плазмалемма түкті болып келеді, немесе терең қатпарлар түзеді. Плазмалемма клетканың сыртқы ортамен зат алмасуын реттейді, сонымен бірге заттардың синтезделуіне қатысады.
Гиалоплазма. Гиалоплазма каллиодтық ерітінді түріндегі тұтас сұйықтық, оның ішінде органелдер болады. Гиалоплазмада ферменттер және нуклейн қышқылдары болады. Гиалоплазма белсенді (активті) түрде қозғалуға қабілетті. Егер клетканың ортасында бір ғана вакуоль болса, онда гиалоплазма клетка қабықшасының ұзына бойымен бір бағытта айналып қозғалады. Ал вакуольдер бірнешеу болса онда гиалоплазма орталық вакуольді кесіп өтетін цитоплазманың сілемдерінің бойымен әртүрлі бағытта шашырап (стручатый) қозғалады. Гиалоплазманың қозғалу жылдамдығы температураға, жарықтың қарқындылығына, оттегімен қамтамасыз етілуіне және басқа да факторларға байланысты болады. Қозғалған кезде гиалоплазма өзімен бірге органелдердіқозғалысқа келтіреді.
Эндоплазматикалық ретикулум (Эндоплазматикалық тор). Ол мембраналармен қоршалған, бір-бірімен байланысқан субмикроскопиялық каналдар мен цистерналардың системасы. Ретикулумның (тордың) екі формасы болады – гранулярлы (кедір – бұдырлы) және агранулярлы
        
        ПРОТОПЛАСТ ТУЫНДЫЛАРЫ
ЦИТОПЛАЗМА
Цитоплазма мембраналардың тұратын клетканың ... ... ... жұқа ... ... тығыз белоктардан және фосфолиптерден
тұратын биологиялық мембраналар түзеді. Биологиялық мембраналардың ... ... ... ... ... бір ... орналасқан,
яғни клетканың қабықшасына екі қабат болып перпендикуляр орналасқан.
Плазмалемма және тонопласт. ... ... ... ... қабықшасынан бөліп тұратын мембрана. Ол әдетте
клетка қабықшасына ... ... ... ... ... ... болып
келеді, немесе терең қатпарлар түзеді. Плазмалемма клетканың сыртқы ортамен
зат алмасуын реттейді, сонымен бірге заттардың синтезделуіне қатысады.
Гиалоплазма. Гиалоплазма ... ... ... ... ... ... органелдер болады. Гиалоплазмада ферменттер және нуклейн
қышқылдары болады. ... ... ... ... ... Егер клетканың ортасында бір ғана вакуоль болса, ... ... ... ... ... бір ... ... Ал вакуольдер бірнешеу болса онда гиалоплазма орталық вакуольді
кесіп өтетін цитоплазманың сілемдерінің ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығы температураға,
жарықтың қарқындылығына, оттегімен қамтамасыз етілуіне және басқа да
факторларға ... ... ... ... ... өзімен бірге
органелдердіқозғалысқа келтіреді.
Эндоплазматикалық ретикулум (Эндоплазматикалық тор). Ол мембраналармен
қоршалған, бір-бірімен байланысқан ... ... ... ... ... ... екі ... болады –
гранулярлы (кедір – бұдырлы) және агранулярлы (жылтыр).
Гранулярлы эндоплазматикалық тордың үстінде ұсақ ... ... ... Гранулярлы эндоплазматикалық тор клеткада өте маңызды
қызметтер атқарады: ферменттерді синтездейді, клетка ішіндегі ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді
(плазмодесмалар арқылы), жаңа ... ... және ... ... болуын қамтамасыз етеді.
Рибосомдар. Рибосомдар диаметр3 20 нм. – дай гиалоплазмада болатын,
немесе эндоплазматикалық ... ... ... ... тұратын
түйіршіктер. Олар митохондиарлардан да, ... де ... ... және ... ... (РНК) тұрады, мембраналық
структурасы болмайды. Рибосомның атқаратын қызметі белокты синтездеу, яғни
тірі материаны өзі ... ... ... ... Бұл ... топтасып
орналасқан және бір-бірімен и ... жіп ... ... ... ... . ... ... (группаларды) полисомалар
деп атайды. Рибосомаларды ядрода пайда болады да айтады.
Гольджи аппараты. ... және ... ... тұрады.
Диктиосома 5-7 жалпақ цистернадан тұратын агранулярлы мембраналармен
қоршалған жиынтық. Цистернаның диаметрі 1 ... ал ... 20-40 ... ... бір-бірімен түіспейді. Гольджи көпіршіктері цистернаның
шеттерінен бөлініп шығып, гиалоплазманың барлық жеріне таралады.
Диктиосомада полисахаридтер синтезделіп ... және ... ... ... ... ... сол күйінде тамысалдап плазмалеммаға
жеткізеді. Көпіршіктердің мембраналары плазмалеммаға сыртында қалып отырады
және олар клетканың қабықшасына қосыла алады. ... ... ... да қосыла алады.
Сферосомалар. Дөңгелек сырты жылтыр диаметірі 0,5-1 мкм. ... ол ... ... ... және ... орталығы. Олар
эндоплазматикалық тордың шеттерінен бөлініп шығады. ... ... ... май ... ... ... ұшырайды, сөйтіп одан тек сыртқы қабат ған қалады.
Лизосомалар. Размері 0,5-2 мкм. Болаттын, сыртында бір қабат мембранасы
бар көпіршіктер. Олардың ... ... ... ... органикалық қосылыстарды ... ... ... ... ... ... ... жепшелерінен
(тяждарынан) пайда болады. ... ... ...... ... ... ... жаңартуға қажетті бөліктерін
(локальный автолиз) ыдыратып бұзу болып табылады.
Митохондриялар. Митозхондрияның формасы алуан түрлі болады, дөңгелек,
сопақша, целиндр ... ... ... ... ... ... ... ұзындығы 2-5 мкм. (цилиндр тәрізді формаларының ұзындығы 7
мкм.) болады, ал ... 0,3-1 ... ... ... 2 қабат мембранасы болады. Ішкі қабатынан ... ... ... ... ... ... өтетін өскінді пайда болады. Оларды
кристалар деп атайды.
Пластидтер. Тек өсімдіктерде ғана болады. Бұл органойдтардың сыртында ... ... ... ... ... 3-ке ... көк ...
хлоропластар; сары – қызғыш, қызыл түсті – хломопластар; түссіз ... ... ... хлорофилл, сонымен қатар каратиноидтар
тобына жататын ... ... ... ... және ксантофилл (сары
түсті) болады. Хлоропластардың негізгі ... ... ... ... айтқанда органикалық емес заттардан күннің энергиясының
қатысуымен органикалық заттарды синтездеу (фотосинтез) болып табылады.
Сондықтанда ... ... тек ... ... ... жер
бетіндегі органдарының клеткаларында ғана ... ... ... болуы хлоропластарға тікелей байланысты болады.
Лейкопластар. Лейкопластарда пигменттер ... ... ... олар
хлоропластардан кіші және белгілі формалары болмайды. Лейкопластар
көпшілігінде ... ... ... ... ... және
огандарының клеткаларында – тамырларында, түйнектерінде, ... ... ... ішкі ... ... ... ... жетілген. Стромасында ДНК – ның, рибосомалардың, пластоглобулдердің
молекулалары болады.
Ядро
Ядро тек цитоплазмалық ортада өмір сүре ... Ол ... ... сақтайтын және түзетін орын болып саналады. Ядро осы клетканың
және осы организмнің ... ... ... ... Сонымен бірге
зат алмасу процесін басқаратын және цитоплазманың органелдерінің қызметін
бақылайтын орталық. Егер ... ... алып ... ... онда ... көп кешікпей өледі.
Әдетте клеткада 1 ядро болады, бірақ балдырлардың ... ... ... көп ... клеткалар болдады. Бактериямен көк-жасыл
балдырлардың толық қалыптасқан ядросы болмайды, бәрақ оның құрамына кіретін
заттар ... ... ... Яғни ядро ... ... ... ... Ядроның ішіндегі заттарды цитоплазмадан бөліп тұрады.
Ядроның қабықшасы екі қабат ... ... ... арасында
перинуклеарлық кеңістік деп аталатын қуыс болады.
Мембрананың қалыңдығы 10 нм, ал ... ... ... ... ... ... Қабықшаның жалпы қалыңдығы 60-80 ... ... ішкі ... ... ... келеді, ал сыртқы
мембранасына ... ... ... және ... ... жағынан
ядро қабықшасы эндоплазматикалық торға ... ... оның ... тіптен цитоплазманың торына өтетін өсінділер түзіледі.
Нуклеоплазма. Бұл ішінде хромосомдар және ядрошықтар ... ... ... ... әр ... ... ... кіреді. Ол ядроның органелдерінің арасындағы байланыстарды ғана
реттеп қоймайды, ... ... олар ... ... ... тасымалдайды.
Хромосомдар. Бұл тек электронды микроскоппен көрінетін, өте жіңішке (10
нм) жіп ... ... Ядро ... ... олар ... ... нәтижесінде қысқарып жуандайды және ... ... ... ... ... ... ... сіңіруге және
белсенді түрде боялуға ... ... ... Ол ... 1-3 мкм ... ... тәрізді денешік. Ол
негізінен белоктан және РНК-дан тұрады. РНК-ның молекуласы, ... ... ... ... ... ... Бірақ РНК-
ның нуклеотидінде дезоксирибозаның орнында рибоза, ал ... ... ... ... ... ... молекуласынан айырмашылығы
сол, ол ... бір ғана ... ... ... әдетте
хромосомның 2-ші реттік тартылған бөлінген байланыста ... ... ... ... ... ... деп ... онда рибосомдық
РНК-ның матрицалық синтезі түзіледі. Содан соң рибосомдық РНК ... ... ... ... ... болады. Бұл
түйіршіктер рибосомның ... ... ... олар ... содан соң ядро қабықшасының поралары арқылы цитоплазмаға
өтеді, осы ... ... ... ... ... Ядрода 1 немесе бірнеше
ядрошық болуы мүмкін.
ЯДРОНЫҢ ЖӘНЕ КЛЕТКАНЫҢ ... ... ... ядро ... ... жетілуіне байланысты пайда болса ... ... ... ... ... ... ... Бірақта онтогенез
процесінің барысында ядро тек ядродан пайда болады.
Ядроның бөлінуі ... ... ... ... аяқталады. Бөліну
процесінің тууына себепкер болатын ... ... ... ... 1) ядро ... көлемінің дұрыс қалыптасқан тепе-теңдігінің бұзылуы, кейде
цитоплазманың көлемінің ұлғаятындығы сонша, ядро клеткада ... ... ... ... ... ... 2) ... көлемімен
клетка қабықшасының жалпы көлемінің тепе-теңдігінің бұзылуы; 3) әртүрлі
стимуляторлардың әсері (гормондардың, клетканың ... ... ... ... үш ... жолы бар: ... ... мейоз.
Митоз. Саматикалық клеткалардың бөлінуінің ең универсалды (жанжақты)
жолы. Ол еволюциялық дамудың қай деңгейіндегі болмасын, қалыптасқан ядросы
бар ... ... тән. ... болатын бір бөліністен
екіншісіне дейінгі ... ... ... ... ... цикл деп ... ... цикл бір-бірімен тығыз байланыста
болатын интерфазадан және ... ... оның ... шамамен 10-20
сағатқа созылады.
Интерфаза – митотикалық циклдің ең ұзақ ... ... ... ... ... байқалатын 1-2 ядрошығы болады, ал структурасы ... ... ... ... ... ... ... қалыптан қатты өзгеріп,
спиральсіз формаға келеді және бояғанның ... де ... ... ... ... клетканы бөлінуге дайыдайтын өте маңызды ... ... ... үш кезеңнен тұрады: синтезге дейнгі кезеңге
(G1), жаңа пайда болған клеткалар өседі, ... ... ... РНК мен ... ... ... ... синтездік кезең (S)
– ДНК –ның молекуласы қайтадан қалпына келеді, екі ... ... ... кезең (G2), - белок синтезделеді, энергия жиналады.
Митоз өз кезегінде төрт фазадан тұрады: ... ... ... ... ұзақтығы 1-2 сағатқа созылады.
Профазаның бас кезінде ядроның көлемі ұлғаяды және онда ... ... ... бастағаны да айқын көрінеді. Профазаның
соңында хромосомдар қысқарады, кейде олардың екі хромотидтен тұратындығы
байқалады. Бұл ... ... ... ... ... ... тордың (ретикулум) элементтерінен айырмашылығы болмайтын,
кішілеу жекелеген бөліктерге ... ... ... қосылады. Клетканың полюстерінен орталыққа ... ... ... ... ... Профаза митоздың ең ұзақ фазасы.
Метафазаның бастапқы кезінде хромосомдар ... ең ... ... және олар клетканың экводориальды пластинкасына қарай
жылжып жақындайды. Олар ... ... ... ... ... ... ... мөлшері және орналасу ерекшелігі әрбір өсімдік
түріне тән және ... ... ... ... ... ... ... идиограммасын түзеді. Хромосомдардың жиынтығы диплойдты
болып келген жағдайда, олардың ... ... ... ... ... деп атайды. Хромосомдардың жиынтығы гиплойдты болып
келген жағдайда, ... ... ... ... ғана ... ... бір-бірінен ажырайды, олардың арасындағы
байланыстар тек цинтромерлерде ғана сақталады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушалық инженерия6 бет
Жасушалық инженерия жайлы13 бет
Жасушалық инженерия жайлы ақпарат12 бет
Жасушалық инженерия жайлы мәлімет10 бет
Жасушалық инженерия жайында14 бет
Клетка туралы ілім.7 бет
Клеткалық инженерия мәселелері16 бет
Сомалық будандастырудың принциптері4 бет
Өсімдік шикізатының электроплазмолизаторының параметрлерін есептеу5 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь