Тәкен Әлімқұлов өмірбаяны, шығармашылығы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

Негізгі бөлім

1. Тәкен Әлімқұловтың шығармашылық өмірбаяны ... ... ... ...3
2. «Ақбоз ат» шығармасының жазылу тарихы ... ... ... ... ... ... ..4
3. «Ақбоз ат» шығармасының басты идеясы ... ... ... ... ... ... ... ..5
        
        Жоспар
Кіріспе................................................................
............................2
Негізгі бөлім
1. Тәкен Әлімқұловтың шығармашылық өмірбаяны...............3
2. «Ақбоз ат» шығармасының жазылу тарихы..........................4
3. «Ақбоз ат» ... ... ... ... әдебиетінде нағыз өнерпаздық өрістен табылар санаулы
суреткер болса, соның бірі - ... ... ... ... ... ... атышулы «Ақбоз атымен» келді.
Бұған дейін ол ақындық ... ... ... өлең ... ... Александр Пушкиннен, ... ... ... ... әлі ... дейін әдебиет құмар оқушының жадында. Ол ... ... ... бей» ... ... ... қазақша
әсем жеткізген-ді. «Қу ағашқа қонып ап, ... құсы ... Көк ... ... ... жаһанға» немесе «Бозғылт бір ... ... ... ... тамаша теңіз, Дауыл, көк, толқын бәрінен асқан,
Емеспе ғажап шыңдағы сол қыз» деген ... шын ... ... жүрегінен
туған еді. Тәкен Әлімқұловтың әдебиет ... ... ... ... тұсы да сол ... ... басталады.
Тәкен Әлімқұловтың шығармашылық өмірбаяны
Тәкен Әліқұлов алпысқа жуық әңгіме, 7 повесть, 2 роман жазыпты. Демек,
Тәкен шығармаларының дені әңгіме ... ... ... ... ... «Тәкеңнің әңгімелерінен белгілі бір тақырыпты айрықша ... ... ... ол өнер ... ... өндіріс тақырыбын, мейлі қала не
ауыл тірлігін, мейлі спорт жәйлі қозғасын, бәрінен бұрын ... ... ... ... Ол ешқашанда тақырыпқа телініп қалған емес. Әлгі
бізде жұмысшы тақырыбы, ауыл ... деп ... ... ... одан ... ... пәлендей ауыр салмақ жоқ. Өйткені, ... ... ... ... ... ғұмырын, харекет – характерін суреттейді.
Кейіпкерлері де ... ... ... ... ... жүрген «таныс
бейтаныстар». Адам басындағы трагедиялық жәйттер, оғаш ... ... ... ... тіл ... ... ... өтірік әжуа арласа
ақиқатқа айналып жүре береді» деп мәлімдейді.
Тәкен көркем әдебиеттің негізгі ...... ... ... деп біледі. Ол әдебиеттің басты міндеті – тәрбиелік роль атқаруында
деп ұққан.
Ол бұл міндетті алғашқы ... ... ... түсінген-ді.
Бірді-екілі очерк, анда-санда әңгіме жазғаны болмаса, көркем прозаға
аяғын баспай жүрген Тәкен 1961 жылдың соңғы айларында ... ... ... ... ... еді. ... көпшілік әуелде елең
ете қалған. Өйткені, Тәкенді жұрт ... ... ... деп ... ... перзенттері» бір жылдан соң «Ақбоз ат» боп дүниеге ... ... желі ... ... ішкі ... сезім дүниесін
ашуға құрылған. Кейіпкерлердің көбісі сол ішкі ... ... ... ... ... сыр ... ... Жағымды-жағымсыз
кейіпкердің бәрі де нанымды, шыншыл күйде бейнеленген. Жағымды кейіпкердің
бойынан да жарамсыз қылық, жаман сөз табылып ... ... ... ... жарқ ... сөзімен көрініп қалады. Бұлайша суреттеу,
асылы, шыншылдықтың, шығармашылық адалдықтың, шынайы ... ... ... ... деп ... ала, ... жағымдының бәрін
жақсыға, жағымсыз атаулыны жаманға қарай қақпайлап, көрінеу көзге бұрмалап,
қуалай ... ... әдет ... ... ... ... бірі деудің себебі де бұл шығарманың
сол шындылығынан, табиғи көркемдігінен шығар.
«Ақбоз ат» шығармасының жазылу тарихы
Тәкеннің «Ақбоз аты» діттеген ... ... ... ... деуге болады.
Бүгінгі ауыл тұрмысын көркем тілмен қызықты әңгімелеп, қазіргі жастардың,
жалпы ... ... дөп ... дәл ... ... атаймыз. Сонау жаңа экономикалық саясат ... ... ... ... ... көркем баянын тапқан, шыншыл шежіре
шерткен ... бірі деп ... ... ... ... ... Досов баяндайды. Қамшыдай өріліп
жатқан оқиға желісі – соның көрген, кездескен ... ... ... ... ... ... текеметке, түкті кілемге
басылған ою-оймыштар да сол ... ... ... ... ... ... ... , керіліп, жатқан кең даладан көргені. Бұл әке ... ... ... пен ... ... ... Өз ... бақытын
бір атқа сатқан әке қаталдығы, ақылды әкенің қаталдығы, ... ... ... ... ... ... Орал мен ... арсындағы ұзаққа
созылған сүйіспеншілік хикаясы да тікелей әсерін ... ... ... тағдыры бүгінгі тұрмыстың, шаруашылық өмірдің
түбегейлі әлі де ... ... ... қиын ... ... ... ... Біркімбайдың атқұмарлығынан жылқы шаруашылығының кей
проблемалары жарқ етіп ... ... ... Ал, ... ... бұл-
адамдардың ара қатынасы жайлы, жақсылық пен жамандық, ... пен ... пен ... жайлы шығарма. Бек тазалық, берік ... ... ... ... ... оқи отырып, алыстағы ауылға бірге сапар
шеккен журналист Елеусіз Досов пен Қараш ... ... ... ... ... бара жатқанын аңғаруға болады. Сырттай сұлу, сөзуар Қараш уақыт
өткен ... ... бет ... ... ... ... ... бірте-бірте
оқиға өрісінен қашықтап, жылыстап шеттей береді. Ақыры, Елеусіздің еңбегін
иемденіп, ... ... ... ... ... ... ... Сейдің
ауданына бірге сапар шегіп, кейбір сөздерінен, мінез құлқынан оның мәңгілік
дос емес ... ... ... жолдас болмайтынын Елеусіз де, сол
арқылы, соның баяндауы арқылы аңғаруға болады.
«Ақбоз ат» романындағы кейіпкерлердің көбі-ақ ... ... ... Әр қилы мінез қасиетімен есте қалып қояды.
Алдымен ... ... өзі ... ... ... Оның өмірге
көзқарасы айқын турашыл, адал. Ол – кісінің көңілін қарайтып қабақ ... ... ... ... сырттай жарқылдап тұрған жоқ, тіпті
қораштау десе де болады. Алайда, оның жан сарайы таза, жақсылығы, ... мол, ... ... бәрі оны ... ... сырласып
жүре беретіні де ... ... ... ... ... ... ... Сырға берік, ақылға серік адам.
Ал, оның қасындағы Қараш Беков - көрікті де білікті, сөзуар жігіт.
Бірақ ... жан ... ... жоқ. ... ... ... озық көрінгісі
келеді. Шіркімбайдың оны «Дүрегей» деуі де тегін емес Бірде жалтаң, бірде
тарпаң тұрлаусыз ... бар. ... ... өз ... ... ... ... аз уақытта–ақ одан сырт айналып, сырдаң тартып шыға береді.
Шығармадағы сүйекті, сом тұлғалардың бірі-Біркімбай. Ол-турашыл, ... ... ... Жығылған жағынан тұрып келуі екі талай. Бірақ ... ... ... ... ол өзі ... мәні деп ... ... нәрсесі бар – ол жүйрік ат. Ол үшін ең керекті түлік – жылқы. Мінсең –
көлік, шапсаң – жел, ...... Бұл ... бері ... ... одан ол ... емес.
Енді колхоз боп, жаңа бағыттағы шаруашылық құрғанда да, сол ... ... ... жоқ деген кісі – оның ең бірінші жауы. Ал,
Ақбоз үшін ... ... ... етсе – ол ... Оның осы
пендешілігі көрінбесе, кейіпкер ретінде кімді сендірмек, қай ... ... Ол ... өзі де ... Осы күнге дейін қысылады
да. Бірақ, Ақбоз үшін қаталдықтыда өз басы кешірер еді.
«Ақбоз ат» шығармасының ... ... ат» ... ... ... ... ... арналған.
Жылқышылардың өмірі мен тіршілігі, арманы мен мұраты журналист Елеусіздің
көргендері мен ... ... ... ... ... орай, романда
Елеусіздің кәсіби қызметі айналасындағы жайларға да орын беріледі. Сөйтіп,
романда бір емес, ... ... ... ... ... қамтылады.
Роман кейіпкерлерінің басынан өткен түрлі өмір өткелдері ... ... ... ... ... ... ... арнасы,
басты өзегі болып ауыл өмірі, жылқышылардың тіршілігі, солардың қилы
тағдырлары алынады. Бұл ... ... тек ... ... ... тағдырын
ғана тамашалап кетпейді, жалпы жылқы малының түлік ретіндегі ерекшелігін,
даралығын ашуға да үлкен мән береді. Осындай бір ... ... ... ... ... ... келген сәт аясында беріледі.
«Түнеген үйінен ұзаңқырап шығып кеткен қонақтар бастау басында
шұрқыраған ... ... ... ... алқаракөк, алшақ кеуде,
ботатірсектер қамыс құлағын тігіп, үріккен еліктей еліріп тұр. Танауларының
желбіреп, кеудесінің болмашы ... ... ... жайылып жатқан
үйір емес, шамалы бүлік көрген үйір сияқты» (Т.Ә.,18)
Жылқы үйірінің осы көрінісі, осы күйі жылқылы ауылда өскен ... мен ... ... ... ... Бұлар келгенде аз ғана бұрын
жылқышылар үйірден бір биені ұстап алған екен. Бірақ асау бие айдауға ... да ... ... ... ... ... осымен байланысты
болып шығады. Жазушы жылқы үйірінің үркулі күйін, оның себебін ... Осы ... ... ... басқа бір жайды алға тартады.
Асау қаракөк бие жетекке де жүрмейді, ... да ... ... оқыранып,
біресе кісінеп, біресе ... ... ... үйіріне қарай
тартыншақтай береді. Бұдан кейінгі жайды жазушы былай суреттейді:
«- Үйірін қия алмай, ... бара ... ... - деді ... ... бие жүз ... ұзап ... артында қалған қара жабағысы
шырылдап, үйірінен жырылып шықты. ... ... ... ... ... қуып тастады. Қара жабағы шалғайлап бара жатқан енесін қоңыраулы
нәзік үнмен тағы да жоқтап еді, ана ... мына ... ... ... үйір ... азан-қазан болды да кетті...
Қаракөк бие мүлде қырсауланып, қырсығып қалды. Басынан тартқан,
сауырынан ... ... ... кекжеңдеп, керенаулап ілгері
қарай өндірімді жүріс бермеді.
Бұл жақтан қара жабағы да жырыла қашқақтайды. Құйрығын ... ... ... шырқ ... ... шырылдайды.
Бір уақытта қара жабағы Біркімбайға қайыру бермей, қаңғалақ атып,
шеттеп шығып кетті. Дәл сол ... ... ... недәуір алыстап қалған
қаракөк бие оқыс жұлынып, екі адамның арасынан ... ... ... ... бауы ... ... бара жатыр.
Қаракөк бие жабағысына келіп жабысты. Емшектен баяғыда шығып кеткен
құлыны бауырына енді. Енесі ... ... ... ... жаутаңдап, жалтаңдап тұратын нәркес көзі жасқа толып, жанарын
қашырды...
Жирен сақал Нұрша келіп ... ... ... ... ... ... қолыңды! Бұл биені енді саған жетектетіп жібере алман! – ... ете ... ... ... айрықша назар аударды қажет ететін тұс – құлын ... ... ... ... көз ... ... келмеген қимас
түйсігі. Биенің құлынына, құлынның енесіне шырқырап ұмтылған, шыбын жандары
шырылдап бұлқынған қылықтарында қайсібір адамдарға біте ... ... ... ... ... ... ... еді.
Жазушы осы шағын эпизод арқылы жылқы малының қасиетін, «адамнан есті
жнуардың» жаны ауырған, ... жан ... ... көрген күйін, еріксіз
ажырасудың азабын адамнан ... ... ... ... күйінген қалпы мен
қайта табысудың көзден жас ... ... мен ... ... ашып ... Оның бер ... осы жайлардың бәрін жанымен
сезіп, түйсінетін, ... де, ... де көп қарт ... мен ... жарығы көмескі жирен сақал Нұрша ... ... ... Сол ... ... ... бұл екі жылқышының әрқайсысының
мінез даралығы да ашылып жатады. Сөйтіп, жазушы халықтың дәстүрлі ... ... ... ... мінезі мен адам мінезін қатар ашып көрсетуге
мүмкіндік ашады.
Екі жылқышының бір қаракөк бие ... ... ... ... ... да ... ... емес. Қаракөк бие, жалпы осы ... ...... ... ... ... жел жетпес жүйріктігімен
бүкіл елдің аузына іліккен, аты аңызға айналған аса текті жануари болатын.
Жазушы қаракөк ... ... ... ... ... ... ... Ақбозға бұрады. Ақбоздың айналасында да талай адамның ... ... мен ... ... мен мұраты, мұңы мен қайғысы бар. Жазушы
бірте-бірте осы бағыттағы әңгімелерге ойысады.
Біркімбай бір ... ... құда ... оның баласына қызы
Гүлнашты бермекке бата жасасып, қарымына ... ... атын ... ... қолы ... ... мініп, бәйгеге тұлпар қосып,
мерейі өскен Біркімбайдың төрт құбыласы түгел, одан асып ... ... жоқ ... ... ... ... жолына бар жиған-тергенін, керек
болса өмірін қиып жіберетін қазақтың бірі. Бірақ ... осы ... ... ... әсер ... оның ... ... ауыртпалық салады.
Соған орай, қыздың жан күйзелісі, мұңы мен қайғысы, наласы белең алады.
Өз кезегінде сүймеген ... ... ... болып келген
қыз да келген жеріне, шыққан күйеуіне ықылас білдірмейді, аңсары басқаны
аңсап тұрады. ... ... ... ... ... ... ... етеді. Сөйтіп, адамдар арасындағы қатынас, бір кейіпкердің ісі мен
әрекетінің, шешімінің өзге кейіпкерге, оның ... ... ... бір сатыдан келесі сатыға ауысып, тереңдей береді. Мұның өзі
шығарманың әлеуметтік салмағын арттыруға жол ... ... ... ... ... ... ... Тұлпар
айналасындағы адамдардың өмірі мен тіршілігі, арманы мен ... ... ... ... ... ... тапқанда, олардың
өміріне тікелей қатысы бар Ақбоз тұлпардың тағдыр-талайы да белгісіз ... ... бір ... ... ... еді. ... жазушы «Ақбоз ат»
романында Ақбоз тұлпардың өмірінің ... ... ... ашпай,
беймәлім қалдырады. Романның өзі «Ақбоз ат» аталып отырғаннан кейін, Ақбоз
тұлпардың өмірінің соңғы кезеңін қалай аяқталғанын ашып ... ... ... ... ... ... сөз жоқ.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Беруші және қабылдаушы оптикалық модульдер10 бет
Жазбаша жұмыс арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту55 бет
Математиканы оқыту барысында оқушының шығармашылық қабілетін дамыту26 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту34 бет
Принтердің түрлері және олардың жұмыс жасау принциптері22 бет
Шешендік өнер және шешен таланты4 бет
Шығармашылықтағы еркіндік пен қажеттілік арасындағы өзара қатынас42 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь