Үлкен орталық Азия идеясының мәні

ЖОСПАР:

КІРІСПЕ

1 Тарау. Үлкен Орталық Азия идеясының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.8
1.1. Үлкен Орталық Азия идеясының пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ...3.6
1.2. Үлкен Орталық Азия идеясының мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ..6.8

2 Тарау. Үлкен Орталық Азия идеясына әлем мемлекеттерінің
көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9.14
2.1. Үлкен Орталық Азия . Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9.12.
2.2. Үлкен Орталық Азия . Жапония ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.14

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: 2005 жылы дүниеге келген Үлкен Орталық Азия идеясы (бастамшысы профессор Федерик Стар) – бұлОрталық Азия және Кавказ елдері институтының төл тумасы. АҚШ-тың мемлекеттік департаментінен бірден қолдау тапқан бұл жоба оны жүзеге асыру мемлекеттік департаменттің Орталық Азия – Еуропа елдері басқармасынан бөлініп шыққан Ауғанстан, Пәкістан сияқты елдер кіретін Оңтүстік Азия аймағы басқармасының құзырына берілді. Олардың жобасына сай, Орталық Азия Ауғанстанды экономикалық тұрғыдан қалпына келтіру жолында донор қызметін атқара алады ма және осыған байланысты Үлкен Орталық Азия идеясы Ресейде және басқа да ТМД елдерінде АҚШ-тың қазіргі Орталық Азия елдерін Ресей Федерациясынан айыруға деген ұмтылыс ретінде қабылдануы ара қарай қалай жалғаспақ. Әрі болашақта қанша мемлекет бұл жобаны қабылдамақ деген сұрақ туып отыр.
Жұмыстың мақсаты: 2005 ж. қабылданған Үлкен Орталық Азия идеясының жүзеге асуын бақылау және бұл жоба расында да берілген аймақтағы проблеманы шеше алады ма деген сұраққа нақты жауап табу. Жоғарыда айтылған мақсатқа жету үшін автор алдына төмендегідей міндеттерді қояды:
 Үлкен Орталық Азия идеясының пайда болу тарихы
 Үлкен Орталық Азия идеясының мәні мен маңызы
 Үлкен Орталық Азия – Қазақстан
 Үлкен Орталық Азия – Жапония
Зерттелу деңгейі – Мұрат Лаумуллин, саясаттану ғылымдарының докторы, профессор «Орталық Азия одағын құру идеясы тығырыққа тірелді» атты «Айқын» газетінің интервьюінде (2007-10-06) Үлкен Орталық Азия идеясына нақты сипаттама берген. Бойко В.С. «1990 – 2000 жж. басындағы Орталық және Ішкі Азиядағы Ресей Алтайы» атты еңбегңнде Орталық Азияның географиялық жағдайларын толығымен қарастырған. 2004 ж. ақпанында американ Институтының қызметкерлері Жаклин Дейвис и Майкл Свининің «АҚШ стратегиясындағы және жылдам жоспарлаудағы Орталық Азия: Біз қайда бағытталудамыз?» деген баяндамасында АҚШ-тың Үлкен Орталық Азияға ықпалын қарастырды.
Тақырыптың тарихнамалық шеңбері – Үлкен Орталық Азия жобасы 2005 ж. қабылданғанмен, алғышарттары XX ғ. 90-шы жж. «қырғи-қабақ» соғыстан кейін әлемдік жүйеге саяси-географиялық конфигурациядағы өзгерістер (КСРО-ның таратылуы) тән болған уақыттан бастап қалыптасты
Жұмыстың құрылымы: кіріспеден, негізгі үш тараудан, қорытындыдан және 17 беттен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Центральная Азия и Шанхайская организация сотрудничества. Московский Центр Карнеги. Рабочие материалы. 2005, №5. М., 2005. С. 16.
2. –«Айқын», 2007-10-06.
3. Алексеева Т.А. Новый мировой порядок: альтернативы и возможности.
4. Миовая политика: теория. Методология, прикладной анализ / Отв.ред. А.А.Кокошкин, А.Д.Богатуров. М,: КомКнига, 2005.
5. – Haussmann R. Prisoners of Geography// Foreign Policy, №122. January-February. 2000.
6. Davis J., Sweeney M. Central Asia in U.S. Strategy.
7. «Егемен Қазақстан», №129 (25101) 01 мамыр бейсенбі 2008 жыл
8. Blank S. Reconstructing Inner Asia. Conflict Studies Research Centre. August 2002. London.
9. Интернет желілері:
www.google.kz
www.yandex.kz
www.викепидия.com
www.rambler.kz
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ
1 Тарау. Үлкен ... Азия ... ... Орталық Азия ... ... ... ... ... Азия ... мәні ... ... ... ... Азия идеясына әлем мемлекеттерінің
көзқарасы...................................................................
.......................................9-14
2.1. ... ... Азия ... ... Орталық Азия ... ... ... 2005 жылы ... ... ... ... Азия
идеясы (бастамшысы профессор Федерик Стар) – бұлОрталық Азия және ... ... төл ... АҚШ-тың мемлекеттік департаментінен бірден
қолдау тапқан бұл жоба оны жүзеге ... ... ... ...... ... басқармасынан бөлініп шыққан Ауғанстан, Пәкістан
сияқты елдер ... ... Азия ... басқармасының құзырына берілді.
Олардың жобасына сай, Орталық Азия ... ... ... ... жолында донор қызметін атқара алады ма және ... ... ... Азия ... ... және ... да ТМД ... қазіргі Орталық Азия елдерін Ресей ... ... ... ... ... ара ... қалай жалғаспақ. Әрі болашақта қанша
мемлекет бұл жобаны ... ... ... туып ... мақсаты: 2005 ж. қабылданған Үлкен Орталық Азия идеясының
жүзеге асуын бақылау және бұл жоба ... да ... ... ... алады ма деген сұраққа нақты жауап табу. Жоғарыда айтылған мақсатқа
жету үшін автор алдына төмендегідей ... ... ... ... Азия ... ... болу ... Үлкен Орталық Азия идеясының мәні мен маңызы
➢ Үлкен Орталық Азия – ... ... ... Азия – ... ...... ... саясаттану ғылымдарының докторы,
профессор «Орталық Азия одағын құру идеясы тығырыққа тірелді» атты «Айқын»
газетінің ... ... ... ... Азия ... ... берген. Бойко В.С. «1990 – 2000 жж. басындағы Орталық және ... ... ... атты ... ... Азияның географиялық
жағдайларын толығымен қарастырған. 2004 ж. ақпанында ... ... ... ... и ... ... «АҚШ стратегиясындағы және
жылдам жоспарлаудағы ... ... Біз ... ... ... ... ... Орталық Азияға ықпалын қарастырды.
Тақырыптың тарихнамалық шеңбері – Үлкен Орталық Азия жобасы 2005 ж.
қабылданғанмен, алғышарттары XX ғ. 90-шы жж. ... ... ... ... ... ... өзгерістер (КСРО-ның
таратылуы) тән болған уақыттан бастап қалыптасты
Жұмыстың құрылымы: кіріспеден, негізгі үш тараудан, қорытындыдан ... ... ... Тарау. Үлкен Орталық Азия идеясының мәні
1.1. Үлкен Орталық Азия идеясының пайда болу ... ... ... ... ... қатынастарда
жүйесі бірнеше факторлармен қамтамасыз етіледі. Солардың ішіндегі ... ... ... ... сыртқы саяси векторының болуы анықталуы;
2) кеңістіктегі аймақтың немесе ... ... ... немесе топтардың субьектті қажеттілігі;
3) саяси, әскери-стратегиялық және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... курстың іске
асыру мұқтаждығы бойынша әлемдік орталықтарды синхронды ... ... ғ. 90-шы жж. ... ... кейін әлемдік жүйеге саяси-
географиялық конфигурациядағы өзгерістер тән болды.тән
КСРО-ның таратылуы және ... ... жаңа ... ... ... кезінде сол аймаққа кірген жерлердіңі сапалы
трансформацияларды ... Бұл өз ... ... өзгерістер өткізген
нақтылы елдерге сыртқысаяси жаңа амал қамтамасыз ететін жаңа айматық-саяси
концепциялар мен ... ... ... әкеліп соқты. Жоғары айтылған
мәселелер айқындылықпен халықаралық саясаттағы ... ... ... ... Орталық Азияға байланысты. ХХ ғ. 70-ші жж. ... ... ... ... есте қаларлық жайт еді.
ХХ ғ. 30-90 жж. арасында орыс ... ... ... ... және ... ... белгілі нақты себептер бойынша қолданылды.
Себебі – Азияда орналасқан және КСРО ... ... ... және ... елдер «ортақазиялық экономикалық аймағы деген
атаудың құрамында болса, ал Қазақстан бөлек ... ... ... Бұл ... ... ... енді бұл аймақ
орталықазиялық деп қзгертілді. Бұл 1993 ж. ТМД-нің басшыларымен ... ... ... ... екінші хабар бойынша, бұл мәселе
халықаралық ағарту ... ... ... ... ... Азия ... аймақ толық мағынада ЮНЕСКО-да «Орталық Азияның Өркениеттер
тарихы» ... ... (1976 ж. ... ... ... ... ... жүзеге асыру 1981 ж. ... ... ... ... ... Азия Монғолияны, Қытайдың батыс
бөлігін, Тибет, солтүстік-шығыс Иранды, Кашмир территориясын, ... ... ... ... тайга зонасының шығысын, Орталық Азияның
кеңес республикаларын, Уттар, Прадеш, Харьяну, Химачал, ... ... ... алып ... ж. соң ... ... кеңістік интерпритациясы
географиялық қатынаста ерекше мағынаға ие бола ... ... ... ... ... Еуропа мен АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі жетекші елдердің сыртқы
саяси ... ... XX ғ. 90-шы жж. ... ... ... бұл істе ... ... бірлестігінің рөлі үстем болды. Осы ерекшелік Р.Хаусманмен
белгіленді. Ол 2000 ж. «XX ғ. 50 жж. ... ... ... ... ... ... ... кө п уақыт аралығында бұл
пәнге ерекше көңіл аударылмады» [1].
Күн тәртібінде осы ... ... ... ... ... ... ол өз кезегінде орыстілді дәстүрде
«Үлкен Орталық Азия» деген атау алды. Алайда ағылшын-американдық аудармадан
«Greater Central Asia» – «Ұлы ... ... ... атау алды.
Ресей Федерациясының шығысындағы ресейлік ғылым академиктерінің
өкілдерінің ойынша: «орталықазиялық макроаймақ немесе Үлкен Орталық Азия ... көп ... бойы ... ... және халықаралық-саяси
қайта құрулар өткізген ірі мәдени және этникалық құрылымдардың бірі.
Жүйеқұрушылық ... бірі бұл ... ... ... ... факторлардың әрекеті ( жаңа заман және қазіргі ... ... ... арасындағы буферлік жағдай, экономгеографиялық
параметрлер, т.б.) Қазіргі кездегі Үлкен ... Азия ... ... ... ... Иран және ... ... Монғолия, әрі Ресейдің оңтүстік-сібір шеттері және Повольжьеның
бөлігі) – бұл табиғи ресурстар және Еуропа мен ... Азия ... ... үшін ... ... ... ... қалыптасып кеде жатқан
аймақ»[3].
Алайда, 2001 ж. күзіне ... ... ... жүйе нақты
бір формаға ие болды. 11 қыркүйекте болған АҚШ-тағы оқиға, Ауғанстандағы
келесаі саяси операцияға ... және оны іске ... ... ... ... ... Орталық Азиядағы одақтасу және
қарсылық көрсетулер,т.б. келесі оқиғаларға түрткі ... ... ... ... ... 2002 ж. ... ... маманы Ст.Блэнктің азиаттық геосаяси зерттеуі саласындағы
аналитикалық мәліметінің шығуы болды. Ол ... ... ... ... ... шықты Автор өзінің ерекше көңілін ... ... ... ... ... ... ... ж. ақпанында американ Институтының қызметкерлері Жаклин ... ... ... «АҚШ ... және ... ... Орталық
Азия: Біз қайда бағытталудамыз?» [5] деген ... ... ... мәні 2 ... ... ... еді. «Біздің ойымызша, АҚШ-
тың Орталық Азияға деген ыңғайының 2 ... ... бар. ... ... Азия мен Кавказды айырып бөлу кере. Кавказ бен Орталық Азия
жөнінде тығыз ... ... ... ... ... көршілерін айтуға
болады, әсіресе – Орталық Шығыс, ... Азия және ... ... Өз
кезегінде Кавказды Азияның қосалқысы немесе Каспий теңізінің жағалауындағы
деп қарастырғаннан гөрі, Қаратеңіздің жағасындағы және ... ... ... деп ... ... АҚШ ... ... ең басты орны деген көзқарасты
ары қарай ұстануы керек. ... ... ... ... ... үшін ... бірақ олар революциялық емес, бұған қоса
олар қазіргі кезге дейін жалғасып жатқан Персид шығанағының мұнай мен ... ... ... ... ... ... салыстыруға
болмайды. Осылайша Каспий аймағы АҚШ-тың Кавказ бен Орталық ... ... ... ... ... ... [6].
2005 ж. қыс-көктемінде Орталық Азия ... мен ... ... ... ... ... ... негізгі себебі
қоғамдық саяси жүйедегі қалыптасқан саяси, әлеуметтік және ... ... ... Осы ... ... факт ... ТМД ... арасында «барқыт революциясын» құру жөніндегі
талпынысы. Бұл ойды ... ... ... ... мұны ... алайда
Орталық Азия үшін мұндай үйлесімділік тиімді де болуы мүмкін еді.
2004 ж. соңындағы американ мамандарының белгілеуі ... ... ...... ... Тәджікстан, Түркменстан және Өзбекстан
– болашақта әлеуметтік әлемді сақтау жөнінде үлкен ... ... ... Бұл неізінде экономикалық көріністермен шектелген және радикалды
ислам ықпалының өсуімен шектелген жас ... ... [7]. Осы ... «Орталық Азия мемлекеті әлсіз және діни, этникалық дауларға
жеткілікті потенциалы бар. Діни және этникалық ... бұл ... ... мүмкін» [8]..
Проблеманың ішкісаяси аспекті орталықазиялық геосаяси алаптардың
кеңістік концепциясының ... да әсер ... 2005 ж. ... ... ... ... саясаттың дәл осы факторына ерекше көңіл бөлдіі.
Олар ШОС-тыОрталық Азиядағы осы ... ... ... және
болашақтағы бақылаушы өзгерістер ретінде қарастырды. Осы қытай мамандарының
ерекше көңіл бөлген: «Қазіргі ортлықазялық ... ... ... Кеңес Одағының таратылуынан соң келді, әрі ... мен шын ... ... бұл ... бірнеше жылдан соң
басшылықтың ауысуынан келеді. Барлық орталықазиялық республикалардағы
мемлекеттік ... ... ... өз ... ... сақтайды. Алайда Орталық Азияда билік белгілі бір дәрежеде
авторитарлы принципке негізделгендіктен, мұнда ... ... ... жоқ, ... ... беру жөніндегі құрылым мен механизмдері болуы
мүмкін емес. ... ... ... кетуі билік үшін ... ... ... ... ... өз ... саяси және
әлеуметтіккүйзеліске әкелуі мүмкін» [9].
Ортылық Азия жөніндегі американ саясаткерлермен қарастырыла бастаған
концептуализация Фредрик ... ... ... ... ... ... үшін ... Ауғанстан және көршілері үшін» атты аналитикалық
мәліметінде қарастырылды.
1.2. Үлкен Орталық Азия идеясының мәні мен ... ... ... әлемде Үлкен Орталық Азия (ҮОА) деген термин
пайда болды және оны ... ел, ... ... ... түсіндіре бастады.
Бұл терминнің шығуына және ондағы мақсат мүдденің ... ... ... стратегиялық мақсаттарына сәйкес келіп отыр. Ақш өзінің мақсаты ... ... ... ... Азия концепциясын доктрина ретінде айтып
отырғаны мәлім. Бұны 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ашық айтқан болатын. Тіпті оның Оңтүстік және Орталық Азия
жөнінен Америка мемлекеттік ... бюро ... атап ... Ол бюро ... Азия ... бірге Үндістан, Пәкістан, Ауғанстан
сияқты елдерді Бақылауға алаьынын жасырған жоқ.
«Үлкен Орталық Азия үшін Серіктестік идеясының пайда болуының ... ... Пол Нитц ... халықаралық зерттеу Жоғары мектебінің
қарауындағы ... Азия және ... ... Джон ... ... ... Старға тиесілі. Фредрик Стардың ниеті
бойынша Орталық Азия ... қоса ... ... ... жату керек.
АҚШ-тың сыртқы саяси ведоствосының құрылымында Орталық және Оңтүстік Азияға
қатысты ... ... ... ... Орталық Азия және Кавказ
Институтының (Мәскеу) Директоры ... ... ... ... Азия ... – бұл «дәстүрлі» Орталық Азияның (Қазақстан, Өзбекстан,
Тәджікстан, Түркменстан, Қырғызстан) ... Азия ... ... ... ... Шри ... ... деп «Ауғанстан және
Орталық Азия қауіпсіздігі» деген жинақта ... ... ... Азия ... ... Азия ... әрі ... қоса, дәстүрлі посткеңестік Орталық Азия анықтамасына
сәйкес келмейтін Ауғанстан, Пәкістан және кең ... ... ... ... ... ... айқын болды. Орталық Азия елдері өздерінің аймағына
бұл атауды 1993 ж. Ашхабадта өткен Қазақстан және бұрынғы ... ... ... ... ... Бұл ... 26-28 маусымда
болған Халықаралық Худжанде конференция-сында ... ... ... пен интеграция жобасында: салыстырмалы ... мен ... атты ... ... талданды. Бұл
конференцияға тәджіктер, ресейліктер, ... ... ... ... италияльяндар және басқалары да қатысты.
Қырғыз Республикасының сыртқы істер ... ... ... сөйлеген сөзінде Орталық Азияның көптеген аспектіріне
тоқталды. Прантикалық саясатта «АҚШ-тың ... ... ... республикалар Ресеймен бір топқа бірігеді (яғни еуразиялық
кеңістік), ал ... ... ... ... ... ... ... Қорғаныс Министрлігінің Орталық басқаруы бұл
6 елді бір бүтін ретінде санайды. Яғни бұл жерде біз өзіндік идентификация-
мен емес, ал сыртқы ... ... ... ... қолайлылық дегеніміз міндетті түрде ... ... ... емес, тіпті интеграция да емес. Бұл жағдайда әскери басқарудың
әуе көпірлері) қисыны экономикалық интеграциянікінен жердегі коридор) ... ... ... ... ... қажет етеді
деген мағынада емес. Аймақта жұмыс істейтін халықаралық ұйымдарда ... ... ... ... жоқ» ... ... Үлкен Орталық Азия идеясы Ресейде және басқа да
ТМД елдерінде АҚШ-тың қазіргі Орталық Азия ... ... ... ... ... ретінде қабылданды. Бұл жайлы ресейлік аналитик
И.Д.Звягелькаянгың ... ... ... және ... да еңбектерде жазылған. А.НМедведевтің ойынша,
«Үлкен Орталық Азияны құру ... жаңа ... және ... ... дайын американ сыртқы саясатының құрамдас бөлігі». Бұл – ... ... ... ... ... ... мен Қытайға қатысты
мемлекеттермен аймақтық ... ... ... ... ... және де ... аймақтардағы белгілі барлық бірігу
және интеграция ... ... ... ... және ... ... Сол ... Үлкен Орталық Азия идеясы көлемді ... ... ... ... ... ниеті бойынша бұл жобаның негізгі
мақсаты аталған аймақтағы энергетиканы дамыту. Мысалыға, ... ... жоба ... және ... үлкен сұранысқа ие болатын Рогундік ГЭС,
Зеравшандық ГЭС, гидроэнергетиканың қуатты дамуына қолайлы» [13].
Мұрат ... ... ... ... ... Азия ... құру ... тығырыққа тірелді» атты интервьюінде: «Бұл
жоба 2005 жылы дүниеге ... Ол – ... Азия және ... ... төл ... Оның ... – профессор Федерик Стар. Оның
идеясы АҚШ-тың мемлекеттік департаментінен қолдау тапты. Оны ... ... ... Орталық Азия – ... ... ... ... Ауғанстан, Пәкістан сияқты елдер кіретін Оңтүстік Азия
аймағы басқармасының ... ... ... ... сай, ... Азия
Ауғанстанды экономикалық тұрғыдан қалпына келтіру жолында донор қызметін
атқаруы ... ... ... да Ауғанстанға қол ұшын созып келеді:
гуманитарлық көмек беріп, бидайға дейін ... жүр. Ал ... ... ... көршілес елдер – гидро-электр ресурстары
жөнінен жоғары әлеуетке ие Тәжікстан, ... мен ... су ... ... ... ... Ауғанстанға жеткізуі керек. Бірақ бұл тұста
бұған кім ақша ... ... ... ... ... «Үлкен Орталық Азия»
жобасынан кейін АҚШ «Үлкен Кавказ» жобасын дайындауы мүмкін бе?» ... ... ... ... бұл – Ресейдің мемлекеттігіне қол сұғу болып
табылады. «Үлкен Кавказ» ... тек қана ... ... ... ... ... аймағы ғой. Бұл Шешенстан, Солтүстік Осетия, Қабарды-
Балқар... Бұл ...... ... ... ... ... Азия ... әлем мемлекеттерінің көзқарасы
2.1. Үлкен Орталық Азия –Қазақстан
Үлкен Орталық Азия ... ... ... ... ... ... пен ... болашақта барынша күшейтеді
деген оймен Қазақстан бұл концепцияны барынша ... Бұл ... ... ... ... ... ... Тоқаевтың «Үлкен Орталық Азиядағы
әріптестік, сауда және даму» халықаралық конференциясында сөйлеген ... ... 1 ... ... ... бұл ... ... Азияны мекендеген халықтардың
болашағына тікелей қатысы бар. Үлкен Орталық Азия деп ... ... ... және ... ... үшін ... ... бар
ма?  Мұнда орналасқан мемлекеттердің осы кеңістікке саяси және экономикалық
кірігуге мүддесі ... ма? - ... ... ... ... ... ... .
Орталық Азия ежелден біртұтас мәдени және экономикалық кеңістік
ретінде қалыптасты. Алайда, 19-шы ... ... қол ... оның ... ... тынды. Тап осы ... ... ... ... және Оңтүстік Азияның орасан зор кеңістігін
бөлу сызығы ретінде қалыптасты.  Ауғанстанның ... ... ... мен ... ... дейін, Монғолияны қоса алғанда,
бұрынырақта «Орта Азия  және Қазақстан» деп аталған жаңа ... ... ... жаңа жолға түскен Ауғанстанда өткізіліп отыруының
өзі, бұл ... енді Азия ... ... ... ... ... жаңа рөл ... отырғанын көрсетеді.
Орталық Азия әлемдік экономика тұрғысынан маңызды бола түсуі қуантады.
Аймақ  мемлекеттері өзінің транзиттік ... ... ... құнды тауарларды – мұнай, газ, рудалар және ауыл ... ... ... ... ... ... жолының бағытымен сәйкесетін
жаңа мұнай-газ ... 21-ші ... авто және ... ... бастады.
Орталық Азия еуроазиалық көлік дәліздерінің қиылысқан жерінде тұр,
оның ... ... ... кең. Иран ... ... ... шығанағына, Ауғастан мен Пәкістан арқылы – Үнді мұхитына шыға алады.
Орталықазиялық елдердің қоса алынған экономикалық әлеуеті өте ... адам мен ... ... ... ... мол. Бұнда 84 млн.
адам тұрады, қоса алынған ЖІӨ 100 млрд. доллардан асады.
Үлкен Орталық Азия ... ... ... ... жатуы
көңілге медет.  Аймақтағы интеграциялық процесстерді  дамыту жөніндегі өз
жобаларын Дүниежүзілік банк, Азия даму ... ... ... және даму
жөніндегі агенттігі (USTDA), Халықаралық даму жөніндегі ... ... ... да халықаралық институттар ұсынды. 
«Біздің есебіміз бойынша, Орталық Азияда қазіргі уақытта халықаралық
институттардың, ... және ... ... 100-ге жуық жобалар жүзеге асуда». [16]
Бұл жобалар транзитті көлік бағыттарын дамыту мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы транзитті сауда
 жолдарындағы кедергілерді жоюға бағытталған. Жасалып, әрі ... ... ... ... аумағы өте зор.  Орталық Азияның
дәстүрлі аумағына ... ... ... ... ... және Ауғанстаннан басқа, кейбір жағдайларда оған Пәкістан ... ... мен ... ... ... ... ... мен Батыс Сібірі және Монғолия қосылады. ... ... ... ... Араб ... ... Үндістанмен саяси
және экономикалық орнықты байланыстарды дамыту маңызын алға тартады.
Қазақстан аймақтағы елдермен ... баса мән ... ... ... ... Азия ... егер ол қазіргі ... ... ... пен ... ... ... ... тегіс қолдайды. Қазақстанның ұстанымы: Үлкен Орталық Азия, ең
алдымен ... және ... ағым ... ... ... Орталық Азиядағы интеграцияны дамыту мен ... ... ... ... басым бағыттардағы күш-жігерді шоғырландыруды
талап етеді: ... ... ... ... ... Көлік
инфрақұрылымын дамыту.
Алайда, бұл жолда күрделі бөгеттер мен ... бар ... ... Бұл – ... ... Азияны  дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... ... жекелеген елдерде
тұрақсыздықтың сақталуы, экономикалық басымдықтардың әралауандығы, заңнама
және өзге де факторлар.
Мысал ретінде ... ... ... ... әділ ... ... мәселелерінің шешілу жайын айтуға болады.  Жағадағы
мемлекеттердің су ... ... ... ... аймақтың
тұрақтылығы мен қауіпсіздігі тәуелді.
Қазақстан мемлекеттердің күш-жігері қазіргі проблемаларды жоюға ... ... ... құру, ортақ нарық құруға бірегей ұстанымдарды
қалыптастыруға жібермей отырған ... ... ... тиіс ... ... «Жібек жолы стратегиясы 2005»-ті өн бағалаймыз, бұл
АҚШ-тың ... ... ... 1961 ... ... ... ... табылады. 
Бұл құжатта көрсетілген шаралар сауда, инвестиция және көлік ... ... ... ... ... ... ұштастыруға
ықпал етуі тиіс.
Ауғанстанның бұл процесстердегі маңызы даусыз - ... ... ... және ... ... ... жаңа ... ашады. Біз Қазақстанда жақында Лондон
конференциясында «Ауған контракті» деген атқа ие ... ... ... ... Стратегиясын  үлкен үмітпен қарсы алдық. 
Біз көптеген ... ... ... ... ... ... SPECA сынды аймақтық бағдарламаның
жүзеге асуын   жақтаймыз. Жағымды нәтижелерге қол жеткізген ... ... ... ... ... және ... Азия 
арасындағы инфрақұрылымдарды қалпына келтіруге, Оңтүстік Азияның өскелең
экономикалары үшін ... жол ... ... ... ... Банк пен Азия Даму ... сондай-ақ АҚШ және Жапония
қаржыландыратын Алматыдан басталып, Бішкек, Ош, ... ... ... және одан әрі ... баратын тікелей автомагистраль салу жобасы
назар ... 2003 ... ... ... жолы жоқ ... бірінші
халықаралық конференциясы өтіп, онда транзиттік көлік ... ... ... іс-қимылдар бағдарламасы»  қабылданды. Қазақстан
«Солтүстік-Оңтүстік» көлік дәлізін құру ... ... ... ... ... ең бір өзекті мәселе - ... пен ... ... өндірісі мен таратылуына қарсы
күрес.   Бұл ... ... ... бір ... ... аумағы арқылы
нақты инфрақұрылымды  қалпына келтіру және жасаумен айналысу қажет.
Қазақстан Ауғанстанды Орталық Азиядағы ... ... ... ... ... Меморандумға қосылуға шақырады.
Жоғарыда айтылғандай, Қазақстан аймақтық ынтымақтастықты сенімді
жақтаушы болып табылады. Бұл бағыттағы ... ... ... Біз 90-шы ... басында біздің аймақ БҰҰ назарынан тыс қалғанына
мән беріп, ... ... Азия үшін ... және ... (SPECA) ... ... ... бұл бағдарлама белсенді жұмыс
істейтін халықаралық жобаға айналды. Астана қаласында 2005 ... ... ... ... ... ... осы ... мүшесі болды.
Азия құрлығында қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қолайлы жағдайды
қалыптастыруға Қазақстанның ... ... ... және ... шаралары
жөніндегі кеңесті шақыру туралы бастамасы   қызмет етеді. Форум қазірдің
өзінде ... ... ... ... ... ... Қазір АӨСШК-ге
әлемнің 17 мемлекеті мүше, соның ішінде біздің аймақтың барлық елдері ... АҚШ ... ... ... аймақтық сауданы жан-жақты
дамытуға бағытталған  TIFA (the Trade and ... ... ... ... деп санаймыз.
Қазақстан жапон тарапының Ауғанстанды «Орталық Азия + Жапония»
диалогына тарту бастамасын қолдайды, ... бұл ... да ... ... аймақтық қарым-қатынастардың тиімді жолдарын табуды көздейді.
Ауғанстанның аталған жобаларға қатысуы, біздің ... ... үшін ... ... еді.
Ауғанстаннығ Шанхай ынтымақтастық ... ... ... және ... терроризмге  қарсы бірлескен күрес мәселелері
бойынша Орталық-Азиялық Аймақтық ... және ... ... осы ... ... ... мен ... қамтамасыз етуде
бірінші кезекте маңызды  екеніне біз сенімдіміз.
Өз кезегінде Қазақстан бірнеше мәрте, соның ... ... ... Лондон
конференциясында  Ауғанстанға түрлі салаларда жан-жақты көмек көрсетуге
әзірлігін білдірді. ... ... ... және ... ... ... бойынша бірлескен жұмыстарды жүргізу, ... ... ... кадрлерді дайындауға жәрдемдесуді қамтиды.
Орталық Азия мен Орта Шығыс және Оңтүстік Азия елдері арасындағы өзара
тиімді ... және ... ... ... ортақ ұмтылыс
мүдделердің ортақтығын түйсіну, және үлкен ... ... ... ... бастау үшін бізді Ауғанстан астанасына алып келді. Бұл – әлемдік
экономиканың ұзақ мерзімді өсуінің жаңа ... ... ... ... рахмет.
2.2. Үлкен Орталық Азия –Жапония
Үлкен Орталық Азия концепциясын ... ... ... ... ... ... және ... Азия қаржы-экономикалық механизмін ... ... ... ... деп ... ... өзі ... жүргізуге болады деп үміттенеді. К.Райз өзі жүрген жердегі елдерді
осы бірлесуге азғырып көндіруден ... емес және ашық ... деп ... өткізуде. Мысалы: 2006 жылғы маусымда өткен
Токиодағы сыртқы істер министрлерінің бас қосуында ... ... ... де ... ... ... жоқ. ... бұл кездесуде
Жапония Орталық Азия маслихаттамасына Пәкістанның да ... ... ... Азия ... ... неге қызығып отыр деген заңды
сұрақ ... ... ... Азия ... ... ... Жапонияның
негізгі көздеп отырған мәселесі. Бұл үлкен елдікке Қзақастан ... ... ... ... сипат алуы мүмкін. Үлкен ... ... ... ... баяғы ССР Одағындағыдай бір бірімен жіпсіз
байланады. Бірінде бар байлық ... ... ... тегін болмағанымен
де келісім-шарт бойынша арзан бағамен өте ... ... ... ... қара ... ... ... астық сияқты өнімдерлі алуға
мүмкіндік туады ... ... ... ... ... тесіп отырған
жағдайларды астыртын болса да меңзеуде.
Бұл идеяның жүзеге асуын Жапония ... ... ... да ... ... үшін ... ... жөнінен жәрдем етуге дайын екендігі
айтпаса да түсінікті.
ҮОА идеясына Қырғызстанның ... ... ... АҚШ
Қырғызстандағы келеңсіз жағдайлардың болуына іштей сүйсініп отыр, өйткені
оның ... ... ... Азия ... ... ... ... базасын
орналастыру АҚШ-тың арманы десе де елдеріне өзінің ... ... деп ... ... біртіндеп аяқ басып, қол сұғу Американың
ежелгі әдістері
Америка өзге елдерге ... ... ... ... ... ... Корея, Вьетнам, Ауғанстан, кешегі Ирак тәжірибелері Американың
күштеу әдісінің пайдасынан зияны көп ... ... ... ... ... ... ҮОА ... арқылы Азия елдеріне өзінің ықпалын
жүргізу.
Мұны әрине Жапония ҮОА ... ... асуы ... ... ... ... ҮОА ... жүзеге асырудағы жетекші ел ... және ... ... стратегиялық доктринасы айқын ел болуы
керек. Ол жетекшілікті АҚШ ... ... ел, яғни ... ... ... Біздің ойымызша Орталық Азия елдерінде сондай ... ... ... ... жоқ. ... екі ... Ресей мен Қытай
геосаясат жағынан бұл елдердің қатарына ... ... ... ... қосылар ма еді. Әрине6, біреу үшін біреу ... ... ... ... жатпайды. Алайда Өзбекстанның ірі державаларға жетім
балаша жаутаңдап қарауына, қазіргі кейбір елмен тығыз байланыс жасауға бара
алмай отырғанына қарағанда ... ... ... ... Тіл ... сөз ... шықпаса жұртты сендіре алмайды. Жапония Өзбекстанға
Қазқстанға қызыққандай қызығады ... ... ... ... Өзбекстанда жоқ екені түсінікті.
Жанонияның Тәжікстанға, Түркменстанға ... ... ... ... десе ... бола ... ... негізгі
байлығы газ. Ал газ теңіздің ар жағына өте алмасы әлбеге аян.
Ал енді ҮОА-ға Жапонияның өзі қандай және несімен үлес ... ... ... ... да ... ... ... тек саяси ұғым, бірлестік қана
болмай, әсіресе, экономикалық мақсатта құрылатынын Жапония жа, Қазақстан да
түсінеді. Осыған орай Жапония өз ... ... Оның бар ... ... мен ... ... жасау т.б. технологиясын қсына
алады. Жапония ет, ... ... ... уран тағы ... байлықтан
құралақан деуге боларлық. Аймүйізді аша тұяқты өнімдерін Авсралиядан, ... ... ... ... аралдар мәселесі жәнінен дүрдеараз,
сондықтан бұл елден үміткер деуге бола бермейді. Сонда Жапонияның ... ... ... Сондағы ең тиімді ел Қазақстан болған тұр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыдағы мәселелерді қарастыра отырып, мынадай негізгі ... ... жылы ... ... Старрмен. ұсынылған Үлкен Орталық ... ... ... ... қолдау тапты. Оны жүзеге асыру
мемлекеттік департаменттің Орталық Азия – Еуропа ... ... ... ... ... ... елдер кіретін Оңтүстік Азия
аймағы басқармасының құзырына берілді. Олардың жобасына сай, Орталық ... ... ... ... ... ... ... қызметін
атқаруы керек. Ал техникалық тұрғыдан келсек, Ауғанстанмен көршілес елдер –
гидро-электр ресурстары жөнінен жоғары әлеуетке ие ... ... ... су мен ... ... ... өндіріп, Ауғанстанға жеткізуі керек.
Қорыта айтқанда, Үлкен Орталық Азия ... ... ... ... Азия
елдері үлкен ұтысқа ие болады деп айта алмаймыз. ... ... АҚШ ... ... Олай ... ... ... жеме-жемге келгенде үлкен
державаларға жем болатындығы тарихтан мәлім.
СІЛТЕМЕЛЕР:
[1] – Haussmann R. Prisoners of ... Foreign Policy, ... ... – Canfield R. ... in Greater Central Asia: ... ... Survey, 1992. V. 32, No. 10. Мурат Лаумулин
– талдаушы және аймақ ... –– – ... В.С. «1990 – 2000 жж. ... ... және ... ... ... Орталық Азия және Сібір. Е.М.Залкиндтің есіне
арналған ... ... ... ... құжаттары. Под ред. В.А.
Моисеева. Барнаул, 2003. С. 221.
[4] – – Blank S. Reconstructing Inner Asia. Conflict Studies ... August 2002. ... – – Davis J., Sweeney M. Central Asia in U.S. Strategy ... ... Where do we go from here? The ... for ... Analysis ... 2004.
[6] – Davis J., Sweeney M. Central Asia in U.S. Strategy. Р. 128.
[7] – Mapping The Global Future: Report Of The National ... 2020 Project. Based on ... With ... ... the World. ... 2004. Р. ... – Mapping The Global Future: Report Of The National ... 2020 Project. Based on Consultations With Nongovermantal Experts
Around the World. ... 2004. Р. ...... Азия и Шанхайская организация ... ... ... ... ... 2005, №5. М., 2005. С. 16.
[10] – "Афганистан и безопасность Центральной Азии", выпуск 3, Бишкек,
Душанбе, 2006, стр. 99
[11] – ...... ... газета "Нигох", Таджикистан 2,4,6 июля 2007
Статья Искандар Асадуллаева
[14] –«Айқын», 2007-10-06.
[15] – ... 1ҚР ... ... ... бетінен. Жариялан-ған
күні: 2006-04-01
[16] – «Егемен Қазақстан», №129 (25101) 01 мамыр бейсенбі 2008 жыл
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Центральная Азия и Шанхайская организация ... ... ... ... ... 2005, №5. М., 2005. С. ... ... 2007-10-06.
3. Алексеева Т.А. Новый мировой порядок: альтернативы и возможности.
4. Миовая политика: ... ... ... анализ / Отв.ред.
А.А.Кокошкин, А.Д.Богатуров. М,: КомКнига, 2005.
5. – Haussmann R. ... of ... Foreign Policy, №122. ... ... Davis J., Sweeney M. Central Asia in U.S. Strategy.
7. «Егемен Қазақстан», №129 (25101) 01 мамыр бейсенбі 2008 ... Blank S. ... Inner Asia. Conflict Studies Research ... 2002. London.
9. Интернет желілері:
www.google.kz
www.yandex.kz
www.викепидия.com
www.rambler.kz
-----------------------

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Демократиялық қоғамдағы Қазақстан3 бет
Алаш идеясы4 бет
Ірі қараны үлкен өндірістік кешендерінде және бордақылау алаңдарында бордақылау26 бет
Алматы, Талдықорған, үлкен Алматы көлі станцияларындағы бұршақтың пайда болуының метеорологиялық жағдайы19 бет
Балалардың үлкендермен қарым-қатынасы29 бет
Ересек және үлкен жастағы адамдардың дене тәрбиесі10 бет
Кемел адам идеясының ақын – жыраулар поэзиясындағы жалғастығы13 бет
М. Мырзахметұлының абайтану ғылымдағы үлкен арнаны ашуы13 бет
М.Мырзахметұлының абайтану ғылымдағы үлкен арнаны ашуы. «М.Әуезов және Абайдың әдеби ортасы» деген тақырыпты зерттеу нысанына алуы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь