Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесіне жалпы сипаттама

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесіне жалпы сипаттама.
2. Қоршаған ортаның тазалығының қазіргі жағдайы.
3. Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесін жақсарту жолдары мен болашағы.
4. Табиғаттың нарық жағдайындағы экономикалық нысандары.
5. Қоршаған ортаны пайдаланудың экономикалық механизмі

Қорытынды мен ұсыныстар.

Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Табиғат – бұл бізді қоршаған орта. Ол адам баласының санасынан тыс, өздігінен пайда болған дүние. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды. Табиғат өлі және тірі табиғат болып екіге бөлінеді.
Өлі табиғатқа – ауа, су, пайдалы қазбалар, топырақ құрайтын аналық жыныстар жатады.
Тірі табиғатқа - өсімдік дүниесі, майда ағзалар, насеком, құс, балық, аң мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі табиғат тірі табиғаттың тірегі, ал тірі табиғат өзінің қалдықтарымен өлі табиғатты баытып отырады. Ал топырақ осының екеуіне де жатпайды. Табиғатта өте тамаша бір қасиет бар. Оның өзі бөліп шығарған қалдықтардан адамдардың көиегісіз-ақ өзін-өзі тазартып аала алады. Ал адам баласының бөліп шығарған көң-қоқсығынан ақыл-оймен өмірге келген халық шаруашылығының (ауыл, өнеркәсіп, транспорт, құрылыс) улы, зиянды қалдықтарынан өздігінен тазалануға табиғатта шама жоқ. Табиғаттың адам баласының қажетін тек уланбаған, былғанбаған тек таза қалпында ғана өтуге мүмкіндігі бар. Уланған, былғанған табиғат байлығын қажетіне пайдаланса, жазылмас ауруға ұшырайды, ондай табиғат адамзаттың сорына айналады. Қысқасы, таза табиғат – біздің ырыс – құтымыз, ал былғанаған табиғат – біздің ауруымыз, өліміміз. Ал табиғатты былғайтын тек адам ғана. Таза табиғат үшін күрес – адам үшін күрес, келешек үшін күрес. Табиғаттың тозуы – экологиялық кризис. Бұл үлкен ғаламат апат. Ал одан құтылудың бірден бір жолы – халықтың, түгелдей табиғаттың, адамның санасыз әрекетінен тозуына қарсы күрес жүргізу. Ел біріксе, алынбайтын қамал, жеңілмейтін қиындық жоқ. Ендігі мәселе-әр адамның саналы түрде табиғаттың тозуына қарсы күресуі. әрбір кісіге табиғатты қорғау өзінің өмір қажетіне керек. Пайдаланғанда оны быгғану мен уланудан, тозып кетуден қорғауды үйрету, бұл әрине, педагогикалық оқу мен тәрбиелеу проблемасы. Табиғат қоғауға әрбір кісіні тәрбиелеу педагогика ғылымының негізгі принципі болуы керек. Адам бойында табиғатқа дос қасиеттің қалыптасуы әркімнің отбасы, ошақ қасынан, үлкендердің өнегелі іс-әрекетінен басталады. Бұл бүкіл халықтың дәстүрлік мәселесі. Мысалы, халқымыз ғасырлар бойы көктемнің алшақты наурыз мейрамының басын өз ауласын тазалап, үйінің айналасына гүл, жасыл желектер егіп, су ағатын арыған жөнге келтіріп, ел болып бірігіп көшелермен алаңдарды тазалап, көң – қоқыстарды жинап, ағаш, егін егіп, тұрмыс, шаруашылық мейрамы деп өткізген. « бір тал кесең, он тал ек», «Бұлақ көрсең – көзін аш» тағы басқа өзін қоршаған ортадан игілік атаулының көзін ашуға шақырған. Табиғатты қорғауға байланысты халқымыздың салт-дәстүрге айналдырған іс – шараларына көптеп мысал келтіруге болады. «Жері байдың – елі бай» деп халқымыз тегін айтпаған.
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналды, тіпті ядролық соғыс қауіпі де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамның шаруашылық іс-әрекетінің қауырт дамуы, айналадағы ортаға үдемелі көбіне бүлдірушілік сипатта әсер етуде. Адамның табиғатқа әсері мыңдаған жылдар бойында қалыптасқан табиғи жүйелерді өзгерту, сондай-ақ, топырақты, су көздерін ауаны ластау арқылы жүзеге асуда. Бұл табиғат ахуалының күрт төмендеуіне әкеліп соқты, көп жағдайларда орны толмас зардаптар қалдырды. Экологиялық дағдарыс шын мәнінде қуіп төндіріп отыр іс жүзінде тез өріс алып бара жатқан дағдарыстың жағдайларды тез кез-келген аймақтардан көруге болады.
Экологияның танымал сөзге айналғаны соншалық, оны не болса соған – тазарту ғимараттарын салуға, жерді пайдалануды аймақтық деңгейде жоспарлуға, қағазды қайта өңдеуге және көкеністерді тек органикалық тыңайтқыштарды пайдалана отырып өсіруге айдар етіп таға салатын болды. Осы іс - әрекеттердің бәрі аса қажет екендігіне қарамастан, мұның ар жағында көбіне ойыңды әдеттегі талай сыннан өткен ережелер бойынша жүргізбей, табиғат заңдарын сорақылықпен бұзғанымыз үшін табиғаттың өз үмітімен бізге берер соққысын
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – адамзаттық міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 қазан. №40. 6-бет
2. Шоқпытов А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын десек...Атамекен. 2002 ж. 10 шілде.
3. Қараева Ш. Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру.Сақшы. 2002 ж. 19 қыркүйек. 5-бет
4. Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды ойлап жатқан ешкім жоқ.
5. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет. Әбенбаева С. Табиғат та сұлулықтың кәусарбұлағы.Ұлт тағлымы. 2003 ж.
6. Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7. Темірғали Ж. Экология – екінші реттегі мәселе емес. Заң газеті. 2001 ж. 28 мамыр 3-бет
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қоршаған ортаның тазалығын бақылау ... ... ... ... ... ... ... жағдайы.
3. Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесін жақсарту жолдары мен
болашағы.
4. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың экономикалық механизмі
Қорытынды мен ұсыныстар.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Табиғат – бұл ... ... ... Ол адам ... ... ... ... болған дүние. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды.
Табиғат өлі және тірі ... ... ... ... ... – ауа, су, ... қазбалар, топырақ құрайтын аналық
жыныстар жатады.
Тірі табиғатқа - өсімдік ... ... ... насеком, құс, балық, аң
мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі ... тірі ... ... ал ... өзінің қалдықтарымен өлі табиғатты баытып отырады. Ал ... ... де ... Табиғатта өте тамаша бір қасиет бар. Оның ... ... ... ... ... ... тазартып аала
алады. Ал адам баласының бөліп ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп, транспорт, құрылыс) улы,
зиянды қалдықтарынан өздігінен тазалануға табиғатта шама жоқ. Табиғаттың
адам баласының ... тек ... ... тек таза ... ... ... бар. ... былғанған табиғат байлығын ... ... ... ... ... ... адамзаттың сорына
айналады. Қысқасы, таза табиғат – біздің ырыс – құтымыз, ал ...... ... өліміміз. Ал табиғатты былғайтын тек адам ғана.
Таза табиғат үшін күрес – адам үшін күрес, ... үшін ... ...... ... Бұл ... ғаламат апат. Ал одан құтылудың
бірден бір жолы – ... ... ... ... ... ... қарсы күрес жүргізу. Ел біріксе, ... ... ... жоқ. Ендігі мәселе-әр адамның саналы түрде табиғаттың
тозуына қарсы күресуі. ... ... ... қорғау өзінің өмір қажетіне
керек. Пайдаланғанда оны быгғану мен ... ... ... ... бұл ... ... оқу мен тәрбиелеу проблемасы. Табиғат
қоғауға әрбір кісіні тәрбиелеу педагогика ... ... ... ... Адам ... ... дос ... қалыптасуы әркімнің отбасы,
ошақ қасынан, үлкендердің өнегелі іс-әрекетінен ... Бұл ... ... ... ... ... ... бойы көктемнің
алшақты наурыз мейрамының басын өз ауласын ... ... ... ... ... ... су ағатын арыған жөнге ... ел ... ... ... тазалап, көң – қоқыстарды жинап, ағаш, егін ... ... ... деп ... « бір тал ... он тал ... көрсең – көзін аш» тағы басқа өзін қоршаған ортадан игілік атаулының
көзін ашуға шақырған. Табиғатты қорғауға ... ... ... ... іс – ... көптеп мысал келтіруге болады. «Жері
байдың – елі бай» деп халқымыз тегін айтпаған.
Қазіргі ... ... ... өзінің қоғамдық
мәні жағынан алдыңғы ... ... ... айналды, тіпті
ядролық соғыс қауіпі де оның ... ... ... ... ... ... ... айналадағы ортаға үдемелі
көбіне бүлдірушілік ... әсер ... ... ... ... ... бойында қалыптасқан табиғи жүйелерді өзгерту, сондай-
ақ, топырақты, су көздерін ... ... ... ... ... ... ахуалының күрт төмендеуіне әкеліп соқты, көп ... ... ... ... ... дағдарыс шын мәнінде
қуіп төндіріп отыр іс жүзінде тез өріс алып бара ... ... тез ... ... ... болады.
Экологияның танымал сөзге айналғаны ... оны не ...... ... ... ... пайдалануды аймақтық
деңгейде жоспарлуға, ... ... ... және ... ... ... ... отырып өсіруге айдар етіп таға
салатын болды. Осы іс - ... бәрі аса ... ... мұның ар жағында көбіне ойыңды әдеттегі талай ... ... ... ... табиғат заңдарын ... үшін ... өз ... ... берер соққысын
жеңілдетумен лайықты жазаны аз да ... ... ... ... жаңару мен жаңғыру кезінде болып жатқан
революцияның ... ... ... қабылдауы заңды. Жан
тыныштығын күтпеген, ... күн ... бей күнә ... ... қозғалыс », « экологиялық дүмку » секілді бойында қаны ... бар ... ә ... ... ... ... да ... үстіне адам психологиясы мұндайда тәттіні көп жеген ... ... өз ... өзі ... шыға ... тағы бар. Ендеше
экологиялық қозғалыс төңірегінде ... ... әр ... ...
тартыс пен экология ... ... мен ... ... ... ... қалдырмаса керек.
Білімнің барлық салалары сияқты, экология үздіксіз дамып
келеді, ... ол ... тез, ... баяу ... ... ... басқа да көне грек ... ... ... ... деректер бар. Сонымен бірге гректер « ... ... ... ... Бұл ... « ... қайта өрлеудің »
XVIII – XIX ... ... ... ... де өз үлесін
қосты. Мысалы, XVIII ... ... ... ... бірі ... ... танымал болған Ангол ... ... ... осы күнгі экологияның маңызды екі ... ... ... ... » ... ... санының » динамикасын зерттеудің пионері ... ... ... ... ... ... 1900 – шы ... ... ... 1869 жылы ... биологы
Эрнест Гегель Ұсынған ... ... бір шама жас ... ... экология қазір қауырт өсу кезеңін басынан кешіріп тіпті одан
ары өсі ... ... ... ... ...... мекені
туралы ғылым.
Авторлар неғұрлым дәл және ... ... ... бір ... ... ... бұл ғылымға ең толық анықтама ... өзі ... ... шығарып алады. Гегель айтқан: « Экология
деп, біз табиғат экономикасына ... ... ... ... оны ... ортамен, әсіресе оның өзімен ... ... ... ... және ... ... немесе қатынастық әрекеттерінің бар ... ... Бір ... ... ... - ... ... үшін
күресті туындатушы жағдайлар деп атаған, барлық күрделі ... ... ... болып табылады».
Кез – келген ғылым санасы сияқты, экологияның екі ... Оның бірі ... ... кеңейту. Бұл бағытта бірінші орынға
табиғат дамуының заңдылықтарын және ... ... ...... білімдерді қоршаған ... ... шешу үші ... ... ... ... сайын
артуын – практикалық маңызы бар ... ірі ... ... және ... компоненттері арсындағы ... ... ... ... ... ... ең ... табиғатты
пайдалану мәселелерін шешуден көрінеді. Тек ... ғана ... ... ғылыми негіздерін құрай ... Бұл ... ... ... ... ... ескермеу табиғат
пен адам арасындағы елеулі ... ... ... ... ... Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесіне жалпы сипаттама.
Барлық тірі табиғат соның ... ... аң, ... жәндік пен
ұшста, жалпы бүкіл тірі организмдер ауамен дем аламыз, су ішіп, онымен
жуынамыз. ... ... ... ... ... үш ... ... табылады.
Ғылымда оны биосфера, яғни тіршілік ортасы деп атайды.
Биосфера – түрлі тірі организмдер мекен ететін ... ... ... ... ... мен ... ... мен мұхиттардан, яғни жердің
асты – үстіндегі су мен будан және 2-3 ... ... ... ... тұратын нәзік қана өмір әлемі. Сондай-ақ ауа 12-15 ... ... ... ... және ... деп ... төменгі
қабаты да осы тіршілік аясына кіреді. ... ... ... және күш ... ... ... ... тіршілік иелерінің
өмір сүруінің нәтижесі болып табылады. Бүгінгі таңда тіршілік ... ... ... түсуде.
Табиғи орта миллиардтаған жылдарғы даму барысында қалыптасқан ... ... ... Оның ... ... ұсақ ... ... өсімдіктер, жан-жануарлар, адамзат, топырақ, қызу, жарық,
басқа ғаламшарлар, жұлдыздар, түрлі ... ... ... ... ... табиғат пен тірі емес табиғат өзара ... ... ... ... бірінші кезекте атомдардың ары бері сапырылысуы,яғни заттар
мен күш қуат түрлерінің шексіз ... ... ... үнемі қайтадан
таралып тұруы түрінде көрінеді және оның өзі ... ... ... ... асырылады.
Адам табиғаттың сан-алуан кен байлықтарын пайдалана, өңдей отырып,
оларды түрлі қалдықтар түрінде кері ... ... адам мен ... ... бір ... орнайды. Осы қатынас барысында заттардың
табиғатта таралуы мен ... ... ... ... ... ... үнемі қозғалыста болып, бір орыннан екінші орынға жылжып отыруы
табиғи жайт. Алайда адам ... бұл ... ... ... өтетін болады.
Аз уақыт ішінде заттар мен атомдар бір жерде ... ... ... ... түседі. Заттардың бірі тарыдай шашылып кетіп, екіншісі шоғырлана
бастайды. Мысалы: адам кеніштердегі миллиондаған жылдар бойы ... ... аз ... ішінде-ақ әлде бір затқа айналдырып, жер жүзіне
таратып жібереді. Немесе ол кенді өңдеп, ... ... деп ... ... ... маңайына ауасын, суын, табиғатында екінші бір заттардың
шоғырлануын туғызады. Бұған қоса адам өте көп ... ... ... ... ... ... Оларды тіршілік аясының әр тұсына
немесе одан тыс жерлерге жинақтап, табиғи ... ... ... ... бәрі адамның ішіп - жеуге байланысты қажеттіліктерін ғанғ
емес, бірінші кезекте ... ... ... өсіп бара ... ... қанағаттандыруға бағытталған. Ғаламшардың тіршіліктік қорлары
мен ... ... ... ішіп тірі ... өмір сүруі үшін қажет болса, жер
қойнауындағы кендер мен қуат қорлары адамның, қоғамның алуан түрлі тауарлық
өндірістерінің көзі ... ... ... ... елу ... ... ... ықпалымен өндіріс
технологиялардың күрт дамуына орай бірнеше жүздеген мың жаңа ... ... ... өз ... ... ... ... шығарылып, жан-
жақты қолданылу үстінде.
Қоршаған ортадағы улы заттар ... ... ... ... ең әуелі
адамның өзіне ауыр, денсаулығына жүк болады. Мұнан соң ауыл ... мен ... ... ... ... төмендетеді.
Ормандар мен су қоймаларының қуатын әлсіретіп, ... ... ... ... түсіру қажеттілігін туғызып, оларды өңдеуге кететін
шығын мөлшері артады.
Өзендер мен көлдерге мұнай және оның ... ... ... ... ... ... бәрі де біз өмір сүріп отырған ортаның тазалығын
төмендетіп, адам денсаулығына қауіп төндіреді. Сндай-ақ былғанған ауа ... ... ... мұндай кері әсерлері бүгінгі күнмен бітпейді.
Олар кен қазу ... ... ... ұзақ ... бойы сақтала
береді.
Табиғатты сақтаудың экологиялық тұрғысы адамның жер үстінде, қазір
де, болашақта да ... ... ... өмір ... ... етуді мақсат тұтады. Бұл үшін өсімдік пен ... ... ... ... өмір сүруіннің негізгі
сақталуы шарт. Халықтар санының артып, ... ... жер ... және ... кен ... ... ... болуы бұл мәселені
айрықша назарда ұстауды талап етеді. Бұл үшін адам ... ... сөз ... ғана ... іс жүзінде де мойндап, оны ... ... ... ... білуі қажет.
Техника-экономика тұрғыда өндірісті жүргізудің ұтымды технологиялары
мен құралдарын дұрыс талдап, ... ... ... ... асырудың
арзан және пәрменді жолдарын табуды талап ету.
2. Қоршаған ортаның тазалығының қазіргі жағдайы.
Қазақта бұрыннан келе жатқан « Адам мен ... егіз » ... ... ... қазіргі күні сол адам мен қоғамның табиғатпен, қоршаған ортамен
қарым-қатынасы ерекше күрделене түсті. ... ... ... ... ... ... терттелмеген. Сонда да төмендегідей
заңдылықтарды атап өтуге болады:
Қалада тұратын адамдардың табиғи ортада ... ... ... ... өсіп, қала маңының жер бедеріне теріс әсерін тигізе бастады.
Әлеуметтанушылық зерттеулер қала сыртында демалушылырдаң арасында ... аз ... ... ... ... және ... (39-40%-
ы) топтардың басым екендігін дәлелдейді.
Қала тұрғындары қала ... ... ... өткізуді қолайлы ететін
жағдайларға үлкен көңіл бөледі.
Қала сыртында пошымдық қатынастардан гөрі, адамның өзін-өзі еркін сезінуі
жоғары қойылады.
Жалпы жер ... ... ... ... өсуі және ... ... күрт ... адамның табиғатқа ықпалын күшейтті. Мысалы, 1700 жылы
планетада 620 миллион адам ... 1850 жылы оның саны 1 ... ... ... Яғни екі есеге көбею үшін 150 жыл қажет болады. 1950 ... шары ... саны 2 ... 500 ... жетті және 1850 жылдан
кейінгі кезекті еселенуге 100 жыл уақыт кетті. 1986 жылдың орта шенінде жер
бетінде 5 ... адам өмір ... ... ... ... не бары 35 ... ... өтті. БҰҰ-ның болжамы бойынша 2050 ... ... ... саны 11,9 ... ... ... санының жылдам өсуі табиғатқа
деген «тұтыну қысымын» өсірді. Қазірдің өзінде табиғат ресурстары өзін-өзі
қалпына келтіре алмайтындай ... ... ... ... ... ... ... өсіп келеді. Соған орай, шикі затқа
деген сұраныс мөлшері де артты. ... ... ... ... ауа ... ... ... деңгейдегі табиғи
қолданыс пен ауа қозғалысының өзгеруінен, үйлер мен ... ... яғни ... ... ... беткі қабатында
қалуынан деп есептейміз. Әсіресе, көшедегі автокөліктердің ... ... ... ... ауа ... ... ... көзі болып отыр.
Мысалы, ауа кңістігіндегі ластанудың 80%-ы автокөліктер үлесіне тиеді екен.
Айталық Алматы ... 2005 жылы ... ... ... ... ... саны 4243 болса, қозғалысты ұшынды көздері, яғни облыс
аумағында тіркелген автокөлік саны 138 ... ... және осы жыл ... ... көздерден 69 мың тонна (2004 жылы 71 мың ... ... 130,9 мың ... ... ... ... ... 4243
тұрғылықты ұшынды көздері ішінде Қарасай, Іле аудандарындағы ,Алматы ... ... ... ... ... жылу ... ... Іле
аудандары мен Қарабұлақ, Балпық би аудандарындағы қант ... ... ... ... ... бөлігін шығаратындардың ең ірілері болып
табылады.
Өткен жылы ауа кңістігіндегі зиянды заттардың салмағы 184,5 ... ... Бұл ... ... бір ғана ... ... май
стансаларының саны 300-ге жетіпті. Жыл сайын елімізде 2,5 мың түп ағаш
кесіліп отырылады екен. ... ... ... ... ... ... қадір-
қасиеті кеңістікті, парасатты ойлай білуде екендігін енді-енді дұрыстап
түсініп келе жатыр. «Өссін десең ... ... ойла ... ... ... мекенін ұрпаққа амманнатқа ... ... үшін ... ... ... ... ірілі-ұсақты өндіріс орындары да қатты қиянат
жасап келеді. Тек 2000 жылы ғана ... ... 2,49 ... ... ... ... ... Әсіресе, ірі өндірістік аймақ саналатын
Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстары қоршаған ортаны ... ... ... ... Мұнай мен газ өндіретін Атырау,
Маңғыстау, Қызылорда және ... ... ... ... да
жылдан-жылға асқына түсуде. Ғалымдардың есебі бойынша жыл сайын атмосфераға
250 миллион ... ... ... 150 ... ... ... ... 120
миллион тонна күл, 50 миллион тоннаға жуық көмірсутегі, көп мөлшерде фтор,
сынап тарайды. Біріккен ұлттар ... ... ... ... сайын ауаға 2,5 млрд. тонна шаң-тозаң, 1,2 млрд. тонна азот ... Жер ... ... өрісіне ғаламат залал әкелетін химиялық
қосылыстардың 65%-тен астамы мұнай және мұнай өнімдерінен ... ... ... жүз ... ... жер ... 5 миллион тоннадан астам
мұнай жойылып, ол ... ... 2 ... 8 ... ... ... ... шыққан. Соның салдарынан мұнайлы аймақ Атырау, Маңғыстау
облыстары жерінің төрттен бірі өлі ... ... ... да, ... өзінде табиғат ресурстары ... ... ... ... ... ... кері реакция беруіне ең
бірінші адамдар өздері кінәлі.
География ғылымының докторы, профессор Әлия ... ... ... ... ... ... ... қабатарының бірі стратосфераға да
тиіп жатыр. Атмосфераның бұл ... ... ... ... ультракүлгін және инфрақызыл сәулелерден қорғайтын озон қабаты
орналасқан. Соңғы кезде осы дұрыс озон қабатының бұзыла ... ... ... жүр. Оның ... тропосфера мен стратосфера шекарасында
ұшатын түрлі ұшақтар санының көбеюі себепкер болып отыр. Олардан ... озон ... ... әсер етеді. Қазақстан териториясында озон
қабаттарының бұзылуы космос ғарыш аймағы ... ... ... Сол маңайдағы жайылымдар шөбінің құрамының өзгеруі, сол жерді
мекендейтін қарақұйрық етіндегі радиациялық элементтер ... ... ... ... ... », - ... ... экологиялық шешімі қиын мұндай мәселелер төңірегінде
бұқаралық ақпарат құралдары арасында әңгімелер жиі ... ... жүр. ... де, құр ... ... ... ... айдан
анық нәрсе.
«Табиғат пен адам егіз» деген ... ... ... оралар
болсақ, бүгінгі табиғат басынан кешіп отырған мүшкіл ... ... ... ... ... негіз жетерлік. Ауаның ластануы, экологиялық
бақытсыздықтар (атом бомба сынақтарының жарылуы, ... ... ... адамзаттың өзіне көптеген бақытсыздықтар әкелуде. ... ... ... ... ... ... ... Өкінішке қарай,
олардың еш кінәсіз бола тұра бейкүнә ... ... ... төнген
қатердің алғашқы құрбандарына айналғандығына жүрегің ауырады.
Мұндай экологиялық мәселелер ... елді ғана ... ... ... ... бәрімізге белгілі. Мәлелен, Қытайда жүрегі сол жағында
емес, оң жағында, бауыры да оң ... емес сол ... ... ми
шарларының орны ауысқан нәресте дүниеге келген. Оның жүрегі, қанды, сағат
тілі бағытында емес, ... ... ... Дене ағзалырындағы
клеткалардың бәрі де оңды-солды шатысып кеткен, бірақ, қытайлықтар мұны
ауру емес, ... ... ... ... есептейді.
Табиғат пен адамзаттың бүкіл ... ... ... ... ... да бұл қатер адамзаттың да басына ... ... ... көбін адам өз қоламен жасайды. Бірақ, алдыңғы буынның ... жаңа ғана ... ... ұрпағы неге тартуы тиіс. өз істеген
қателігін ... буын ... ... ... істеуде. Бұл әтине,
дұрыс шаруа. Солай жасалуы міндетті де. Ара-кідік болса да әр ... ... ... ... ауа – ... ... «Табиғат – таусылмас
байлық!», ... ауа – ... ... ... ұрандар көтеріліп,
плакаттар ілініп жүр. Халық саны жағынан бізді бірнеше мәрте орайтын кейбір
елдерде автокөліктер қатаң бақылауға алынған. Қала ... ... ... да ... ... Оларда ескі машина қолданысқа жіберілмейді
немесе оларға ауаны зиянсыздандырғыш қондырғылар орнатылады. Бұл ... де ... ... ... М. ... ... «Болмыс біздің үйіміз
десек, рнда осы кңістікті көркейтуге кірісуіміз ... ... ... ... деп ... ... жетілген үлгі, мұрат – ... ... оған ... ... ... ... Бұл ... тіпті XIX ғасырдың 30-жылдарында К. Риттер
көтерген ... ... адам мен ... ... ... Сондықтан
да, өзімізді - өзіміз қорғайық.
3. Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесін ... ... ... ... аяларын ластаушы зиянды,улы деп бағалып жүрген
заттардың бәрі де адам ... үшін аса ... ... қорларына жатады. Бар
кінәрат олардың жатқан жерінен жылжып кетуінде, тиісті орнында ... ... ... бей ... ... белсенді күйге ауысуында ғана.
Күкір, ... ... ... ... ... де өз ... ... зиян келтірмейді. Ал оларды жылы ... ... ... толық пайдаланбаса, онда қалған бөлігінің бәрі өндіріс және ... ... ... ... ... ... затқа айналады.
Дегенмен адам табиғат қорларын пайдаланбай және ... саны мен ... ... яғни өзін қоршаған ортаға өзгеріс енгізбей тұра алмайды. Бұл
адам әрекетімен, оның өмірімен ... ... адам ... ... адам ... дейді.
Тіршілік мәдениеттің тұтыныстарын қанағаттандыру мақсатында қоғамның
табиғат қорларын пайдалану әрекеті табиғатты пайдалану деп ... ... және ... ... ... ... ... пайдалануға оны әуелі
зерттеп-зерделеу, құнттап, ұқыпты пайдалану, оны ... ... ... ... ... ... ... қажетімен ғана шектеліп қоймай,
алыс болашақ қажеттерін де ескеру ... ... ... ... ... азып тозуына, таусылып-тітуіне, табиғат тепе-теңдігінің
бұзылуына, қошаған оратның былғануына, ластануына алып ... ... ... – адамның өмір сүріп, тіршілігін ... ... ... тәні мен күштері. Оларға күн ... су, ... ... пен ... ... және ... адам қолымен
жасалмаған жаратынды дүние ... ... Адам ... өмір ... қандац
да әрекет қыла алмайды және оларды:
- тікелей тұтыну нәрселері (ауызсу, ауадағы оттек, жеуге ... ... ... ... балық т.б.).
- Қауымдық шаруашылыққа қажет еңбек құралдары ( жер, су жолдары т.б.).
- Барлық бұйымдар мен өнімдер жасалатын ... ... ... ... ... Қуат ... су ... жел қуаты, отын қорлары ретінде пайдаланады.
Мұнан басқа табиғат қорлары демалу, тынығу, тоқалу, күшею үшін және ... ... ... ... ... ... - ... денсаулықтық,
әсемдік, ғылыми т.б. топтарға, табиғаттың қандай да құрауыштарының ... ...... ... тұздық, жан-жануарлар мен өсімдік
топтарға, алмасу мүмкіндігіне қарай – алмастыруға болатын және алмастыруға
болмайтын, таусылу мүмкіндігіне ...... және ... ... Ал ...... ... келетін және келмейтінге
бөледі.
Қайтіп қалпына ... ... ... ... ... топырақ құнарлығы.
Қайтіп қалпына келмейтін қорлар: жайылу кеңістігі, өзендер қуаты,
пайдалы қазбалар.
Мұндағы қалпына келмейді деп ... ... ... келмейтін
немесе қалпына келу құбылысы оның адамның пайдаланып-тіресуіне ... баяу ... ... пен орман салыстырмалы түрде өз бетінше қалпына келетін
қорға жатады және бұл жайда жүздеген ... ... ... ... әрбір
кішігірім деген кәсіпорынның өз табиғаттан ... ... ... ... барған сайын арттыра береді және оның ... ... ... мен ... түрінде кері қайтарып, қоршаған ортаның
демалыс ырғағын бұза ... ... ... мен адамдардың бір жерге, яғни қалаларға
шоғырланып, өндірістік ... мен ... ... ... ... жұмылдыру жайлары да экологиялық күйзелісті күшейте ... ... ғана ... кәдімгі қаланың өз күніне тоналған табиғат байлықтарын
ішіп-жеп, соншалық мөлшерде былғанған қатты, ... және ... ... ... ... шығарып отырады.
Табиғатты пайдалану, негізінен, жер қойнауындағы қатты, сұйықжәне
газдық кенжер мен жердің асты үстіндегі суларды пайдалану түрінде ... ... ... орта бұған дейін өз орнында марғау жатқан түрлі
заттардың жер үстіне шығарылып, орнымен қолданыла алмай, артылып қалып ... ... ... ... дүниеге әрқалай әсер етуінен зардап
шегер болса, өндірістің суды ... ... ... үшін аса ... ... ... ... өзінде де жетпей жатқан суы ... қана ... ... ... ... ... кері ... себепті әлемде қабылданған, әр елден әр қалай қолданылып ... ... ... ... ... үнемді пайдалану қажет. Оны ... шек ... ... ... 2340 табиғат пайдаланушы тіркелген, оның
ішінде 100-ы ауыл шаруашылығы мақсатында су пайдаланушыларға ... ... ... жаңадан 714 табиғатпайдаланушы қосылған екен. Бұл «тау
соғарлар» мен «көл ... ... ... кен байыту комбинаты ең үлкені
болып саналады. Шағын саналатын Көксу кен байыту фабрикасының өзі ... ... 4367 ... кенді пайдаланып, 4797 тонна қалдық шығарған және
24000 текше метр су ... ... ... «су ... су ... басты мекеме болып
табылады және одан ... ... су жыл ... ... тоғанының көлемінен
асып төгіліп тұрады. Осы сияқты «техноимпорт», «Талғар спирт», Түрген және
Бесағаш өзендері суын пайдаланып, өзендерге жылына 4243 және 965,7 ... ... ... ... ... төгуге рұқсат алған. Сондай-ақ бүгінде
су қорыанықталған 40 жер асты су ... ... ... ... ... экономикалық нысандары.
Қозғалыс табиғатты қорғау ... ... ... қаралатын,
кейінге қалдыруға болмайтын және ... ... ... ... ... ... Адам мен табиғаттың қарым – ...... ... ... қарала бастады.
Біздің республикамыздың териториясы көлемі жағынан әлемде
алтыншы ... ие. ... ... 105 элементтің Қазақстан
қойнауынан 99 – ы табылды, 70 – інің қоры ... ... 60 ... ... отын ... көмір өндіру, мұнай және ... ...... ... мыс, ... ... ... және
титан – магни өндірісі, қара металургия : ... қара ... ... Осы ... ... ... жерді, жер қойнауын
бүлдіріп қана қоймай, барлық тіршілік ... ... ... ... ... республика териториясында
климаттық антропогендік өзгерістері бар ... ... ... ... КСРО елдерімен салыстырғанда екі есе көп, ... ... ... әлемде ең арттағылардың қатарында.
Экология ең негізгі саяси проблемаларға айналды. Қазақстан
экологиялық ... ... ... ... ең ... бірі өнер ... орындары мен ведоиставаларға табиғатты
қорғау қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ғана бұл ... түпкілікті өзгерте ... ... ... құны мен қожайыны болуы ... ... ... тек қана экономикалық жағынан ... ... ... ... ... ұшырауына кінәлілердің бірі
ғылыми техникалық прогрес.
Ертеңгі ... ... ... болуы қажет ? Экологиялық
тұрғыдан ... ... ... технологиясын табиғатпен
бірлесе қызмет технологиясына көшу ... ... деп ... ірі – ірі ... ... ... 2/3 ... транспортының үлесіне тиеді. Табиғатты ... ... ... негізгі он бүлдірушінің ішіндн, БҰҰ – ның таблицасы
бойынша, автомобильден ... ... ... ... ... ел болдық деп ... ... ... ... ... күн ... азып барады. Бұрын ... ... ал ... ... ... ... ... деген
немқұрайлыққа ертең кімді кінәлар екенбіз? Қазір ... би, ... ... бе? Ел аман жұрт ... « жау шапты, от қашты »
деуімнің ең ... ... ... ... қалып отырған
экология мәселесі. Бұл сөзімнің ... ... ... ... ... байлықтары, мұнай өндірісі сияқты
табиғатқа пайдасы мен ... ... кен ... ... бір ... ... ... Мысалы соңғы кездері
өндіріс ошақтарын ... ... ... бас ... ... тапқанымызбен тарих алдындағы жуап кершілігіміздіде
ұмытпағанымыз жөн ... ... ... ... ... экономиканың жүйесі анықталып келеді, нарықтың ... ... ... ... ... ... «
Қоршаған ортаны қорғау туралы » заңы ... ... ... ... ... ... жеке бөліммен
бөліп ... ... ... ... экономикалық әдістері
белгіленген: жоспарлау мен қаржыландыру ; табиғи қалаларды ... ... ақы; ... ... ... ... төлемақысы;
қоршаған ортаны қорғау қорын жасау. 1998 жылғы ... ... ... ... ... үшін ... ... -16 млрд.
астам теңге. Бұл бюджеттің ... ... 8,2% ... бұл ... ... ... ... бюджет табысына орман ; су, жер ... үшін ... ... ... көлемі олардың экономикалық бағалануына көбнесе сәйкес
келе ... Олар ... ... ... ... табиғи
ресурстарды қалпына келтіруге ... ... ... ... ... ... оны қорғауға кететін
шығынды өтеуі ... ... ... ... ... ... төленетін төлемақының көлемін ұлғайту үшін құқықтық негіз
жасап, ... ... ... ... сәйкес анықтаудың
әдістемелігін өзгерту ... ... ... ... ... ... сақтандыру шараларын енгізу қажет.
Қоршаған ортаның ... ... ... үшін ... ... ... ... жағдайында инвестицияға кезігетін
елеулі кедергілер ... ... ... ... ... Мемлекеттік
бюджет пен экономиканы басқарудың ... ... ... қаржыландырудың негізгі көзі ретінде ... әлі ... ... жоқ. Оның ... ... беретін
басқа да финанстық құралдары жеткіліксіз. Соған қарамастан жергілікті
банк ... ... олар өте ... проценттік мөлшерде зайымдар
береді.Көпшілігінде ... ... ... ... ... ... ... өте төмен белгіленген, әрі
өте нашар ... ... ... күш ... ... ... сөйтіп кәсіпорындарға бағалауды бюджетке
өткізуді мүмкіндік ... Бұл ... ... ... ... ... қорларды құрудың
басты себебі олар кездескен қиыншылықтарға қарамастан ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
қорлар экологиялық стандарттар мен ... ... ... әрі қорларды үнемдейтін технологияның да шығуына ... ... ... 2030 жылы ... ... ... мөлдір
сулы, жасыл ... елге ... ... ... ... мен
радияция бұдан былай біздің үйлерімізбен ... ... деп ... ... ...... бағдарламасы даген
сөз. ... ел ... ... ең алдымен табиғатты сауықтыруымыз
керек.
Қазақстандағы табиғат ... ... ... ... ресурстардан түседі, алайда қаржыландыру деңгейі төмен.
Үкімет табиғат қорғау ... ... ... құқығын
кеңейтіп, сол ... ... ... ... мен ... ... бар дербес статус беріп ... ... ... ... ... ... қор ... Оның қаржысы экология
және табиғи қорлар ... ... ... ... ... құру республикада табиғатта ... ... одан әрі ... ... ... қорғаудың басымдық шараларын іске асыру үшін
халықаралық ... ... ... ... ... ... және « Қазақстан – 2030 »
стратегиясында ... ... ... қоршаған ортада
салауатты өмір ... дер ... ... ... ... ... құқық берілген.
5. Қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық механизмі.
|Табиғат ресурстарының| ... ... ... | ... ... ... пайдаланғаны |
|үшін төлемдер ... үшін ... ... үшін ... ... ... |
|Экологиялық |
|льготтар |
|Материялдық ... ... ... |
|қалпына келтіру ... ... ... ... ... ... ... таза |
|өнімге қосылымдар және |
|жеңілдік бағалар |
| ... ... ... |
| ... |
« ... » ... В. И. ... В. ... 527 ... мен ... қорғау бір күндік шаруа емес, ол ұзақ мерзімді қажет
етеді. ... ... ... ... ... тек экологтардың шамасы
келмейді. Ол үшін орта мектеп терде, лицей, ... ... оқу ... пәні ... ... ... оқытылуы міндетті керек. Экологиялық
білім беру – ... ... ... ... Ұлы Абай ... құбылыстарын өз туындыларына арқау етті. Ал ұлттық білімнің негізін
салушылар А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаев,
Ж. Аймауытов қоршаған ортаны ... ... өмір сүру ... құрудың
ғылыми алғы шарттарын жасады. Табиғат дегеніміз – құбылыстар ... ... ... ... ... ... білім – ұлан-ғайыр әлем тынысының
бүкіл логикалық жүйесін мейлінше дәл бейнелеу. Адамзат ұрпағының парызы,
берекелі еңбегі осы ... ... ... ... ... ... ... Табиғат дауыс – дыбысын, үнін ата-аналар да, тәрбиешілер
де, заң шығарушылар да ... ... ... ... ... ... ... жақсылыққа апармайды, адамға тек оның табиғи ... ... ... - деп ұлы ... ... айтқан жоқ па? Келешек ұрпақты
экологиялық апаттан сақтап, ... ... ... ... ... тағы бір жолы - әр ... ... қорғауды түсінбейтін
ұйқысынан оятып, олардың есіл-дертін табиғат қорғау жұмысына бұруды жоғары
шегіне дейін жеткізу. Бұдан бөлек ... ... ... ...
адамды аман сақтап қалудың жолы жоқ. Ол ... ... те ... ... аз. Әлі де ... аздығы, экологиялық сауаттылықтың төмендігі
басым. Бұрынғы істелінген жұмыстарды қайталай беруден ... ... ... ... да ... деген сөз бар, күндердің күнінде бір үлкен
нәтижеге жетуіміз сөзсіз. Ол үшін экологиялық тәрбие беру ... ... ... ... ... ... мекемелеріндегі ұстаздардың
бірлігімен, жауапкершілікті сезінуімен, азаматтық ... ... ... ... пен ... ... ... өткен бала,
жастардың үлкен азамат болғанда табиғаттың, елі мен ... жауы ... жолы ... болады.
Бұл келтірілгендерден төмендегідей төр тұжырым шығады.
Бәрі бір-бірімен байланысты. Яғни экожүйеде бір жердегі аз ғана жылжудың,
өзгерудің өзі алыс ... ... алыс ... ... және ұзақ ... алып келуі мүмкін. Сол себепті шикі затты «кешенді» өңдеу дегенді
қазылған кеннің құнды ... ... ... алу тұрғысында емес, барлық
жайды ескеру, жан-жақтылық тұрғысында түсіну керек.
Бәріде қайта болмасын, әйтеуір көзден таса болуы, бір ... ... бір ... өз орнын табу тиіс. ... ... ... ... ... сол – жер ... орасан мөлшерде кен қозылып, жаңа,
белсенді заттарға айналдырылады да, олардың қошаған ... ... ... ескерілмей әрі оның есебін шығарарлық ақылда жетпей, шартарапқа
шашылып тасталады.
Табиғат бәрінде жақсы біледі. Табиғаттың ... ... ... ... адам ... үсіге аз уақытта-ақ жасап, соның салдарынан
өмірге бір-бірімен қиысып, ... ... тиіс ... аса ... алып ... ... бәрі өзара толық үйлесе ... ... ... ... ... ... ... құрау арқылы жасалған,
табиғатта болмаған, болуы мүмкін емес органикалық заттардың ... көп ... ... ... шөп ... ... осылай келді. Бұдан
мынадай қорытындылар шығады: 1. пайдалы қазбалардың сапсынан гөрі ... ... ... ... ... ... ... ойлау және шешу керек. Минералды шикі заттың құрамы, ... ... ... біз ... ... және ... тиіс ... болып табылады. Бұл жайларды танып білу оларды тұтыну технологиясын
игеруге мүмкіндік береді.2. Айналамызда тұрғылықты және аса ... ... ... ... және ... ... ... енгізерде істі
табиғат тәжірибесіне қайта-қайта қарай отырып ... ... ... ... берілмейді. Экономикадағы сияқты
экотануда бұл заң мүлтіксіз орындалып ... яғни ... ... да құны ... Қазақ судыңда сұрауы бар деген. Сондықтан табиғаттан
алған әсіресе оның өз еркімен бергені, ... ... жер ... ... ... ... қазып алынған, одан «тартып» алынған
нәрселердің орнын толтыру, өтемін қайтару керек болады. Оның ақысын төлемей
кету мүмкін ... ... ... ... бай ... қалу үшін
экология мен табиғат қорғау мәселесін біріктіре отырып оқып, үйреніп, іске
асыру, адам тағдыры мен ... ... ... ұғыну керек. Біз дүниеге
эколог көзқарасымен қарап, ең бірінші адам ... ... ... ... өсіп ... зәулім ағаш терезеге күн түсірмей, үйдегі
ауадағы микроб өлмейді, одан адам тұмау тағы ... ... ... Ал ағаш ... улы ... ... көп ... желмен терезеден
үйге кіреді десек, табиғат ... ... оның ... ... ... Сонда тез жеміс береді, оқушы жемісінің балбырап
піскенің, оның қандай екенін көруі ... Енді ... ... ол ... ... отырғызылады, оны сұлулық, көркемділікті сақтау үшін біркелкі әдемі
қылып кесіп, қырқып отыруымыз керек, екпе ... ... ... ... ... Енді ... ... ағашы түр ретінде міндетті түрде
сақталуы, көбейтілуі керек» десек, енді біріміз» ... ... ... ... ... ... ол шаң мен улы заттарды бойына өте көп, тез
жинап, оны үй ... ... ... ... ... болашағы – жас ұрпақтың көздерін ашып, көкіректерін оятып,
оларды ... ... үшін жаны ... ... етіп ... ... ... – анамызға ашкөздікпен қарайтындармен күресуге тәрбиелеуіміз
керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – ... ...... 2002ж. 4 ... №40. ... ... А.Су ... ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай ... 2002 ж. 10 ... ... Ш. Қоршаған орта – ... ... 2002 ж. ... ... Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, ... ... ... ... ... ... 2004 ж. 5-7 ... 7-бет. Әбенбаева С. Табиғат та
сұлулықтың кәусарбұлағы.Ұлт тағлымы. 2003 ж.
6. Бейсенова Ә. Мәселенің мәні ... ... 2005 ... ... Ж. Экология – екінші реттегі мәселе емес. Заң газеті. 2001
ж. 28 ... ... салу

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гамма теңіз кен орны80 бет
Магистралды құбырөткізгіштер97 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Қала тазалығы - өз қолымызда3 бет
Қолданбалы экология. Табиғат ресурстары. Жіктелуі. Оларды қорғау6 бет
SCADA жүйесіне түсініктеме6 бет
Statex эксперттік жүйесіне жалпы сипаттама7 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Туркуаз» - топ компаниясындағы персоналдарды басқару жүйесіне талдау60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь