ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АРЫС ӨЗЕНІН СУҒАРМАЛЫ ЕГІНШІЛІККЕ ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ ЖОБАСЫ


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУЫЛШАРУАШЫЛЫҒЫ
МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Су ресурстары және мелиорация» кафедрасы
САПАРӘЛИЕВ Д. Ә.
ДИПЛОМДЫҚ ЖОБА
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ
АРЫС ӨЗЕНІН СУҒАРМАЛЫ ЕГІНШІЛІККЕ ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ ЖОБАСЫ
5В081000 - «Жерді мелиорациялау, баптау және қорғау» мамандығы
Алматы 2018
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ауыл шаруашылығы
минисТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Гидротехника, мелиорация және бизнес» факультеті
«Су ресурстары және мелиорация» кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖОБА
Тақырыбы:
Орындаған
(аты-жөні)
20___ ж. «___» қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі
(қолы) (аты-жөні)
Жетекші
(қолы) (аты-жөні)
Арнайы тараулар кеңесшілері:
(тарау) (қолы) (аты-жөні)
(тарау) (қолы) (аты-жөні)
Норма бақылау
(қолы) (аты-жөні)
Сарапшы
(қолы) (аты-жөні)
Алматы 2018
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Гидротехника, мелиорация және бизнес» факультеті
«Су ресурстары және мелиорация» кафедрасы
5В081000 - «Жерді мелиорациялау, баптау және қорғау» мамандығы
Дипломдық жұмысты (жобаны) орындау
ТАПСЫРМАСЫ
Студент
(аты-жөні)
Жұмыс (жоба) тақырыбы
Университет бойынша 20___ж «» № бұйрығымен бекітілген
Дайын жұмысты (жобаны) тапсыру мерзімі 20___ж «»
Жұмыстың (жобаның) бастапқы деректері
Дипломдық жұмысты (жобаны) өңдеуге арналған мәселелер тізімі
Графикалық материалдардың тізімі (қажетті жағдайда)
Ұсынылатын негізгі әдебиеттер
Жұмыстың (жобаның) арнайы тараулары бойынша кеңесшілері
Кафедра меңгерушісі
(қолы) (аты-жөні)
Жұмыс жетекшісі
(қолы) (аты-жөні)
Тапсырманы орындауға
қабылдадым, студент
(қолы) (аты-жөні)
Дипломдық жұмысты (жобаны) орындау
ГРАФИГІ
Кафедра меңгерушісі
(қолы) (аты-жөні)
Жұмыс жетекшісі
(қолы) (аты-жөні)
Тапсырманы орындауға
қабылдадым, студент
(қолы) (аты-жөні)
МАЗМҰНЫ
4. 4 Су объектілерін қорғау және судың зиянды әсеріне қарсы
күресу шаралары . . .
6. 3 Жылдық ауыл шаруашылық және жалпы шығындар,
өзіндік құн және таза пайда . . .
6. 5 Күрделі қаржылардың экономикалық тиімділігінің
көрсеткіштері . . .
КІРІСПЕ
Қазақстан халқын ауыл шаруашылық өнімдерімен толық қамтамасыз ету, өндірістер мен шикізат өңдеу орындарын шикізатпен қамтамасыз етіп, олардың сұраныстарын толықтыру елдің экономикалық жағдайын көтеру үшін біз ауыл шаруашылығын кәзіргі деңгейден (тығырықтан) шығарып алға жылжытуымыз керек.
Осындай көп салалы жұмыстарды орындауға алға қойылған әлеуметті 50 елдің қатарына кіруге Қазақстан Республикасының жасаған талпынысы, бағдарламалары баршамызға айғақ және соларды біз ел болып жұмыла еңбек етіп, үлесімізді қосуымыз керек. Бұл бағыттың орындалуында біздер жерге орналастыруды, агроөнеркәсіп мамандары бірлесе отырып болашақта орындалатын және елдің экономикасын көтеретін жобалау жұмыстарын аса ұқыптылықпен жасап, оны өндірісте пайдалануға енгізіп үлесімізді қосуымыз керек.
Сондықтан осы шараны жасау барысында біз бірнеше жылдық есептерді, бірқатар экономикалық көрсеткіштер жинағын, перспективалық жобаларды, нормативтік актілер мен техникалық т. б. әдебиеттерді, үкімет қаулылары мен ұсыныстарын қолданып пайдаландық.
Ғылымның, техниканың және ауыл шаруашылығының қазіргі деңгейі, болашақтағы қарқындап дамуы гидромелиоративтік жұмыстар жүргізетін су мамандарына үлкен міндеттер қояды. Ғылыми-техникалық прогрессті үдете іске асыру, ауыл шаруашылығындағы барлық жұмыс просцестерін жетік жүргізетін, жан-жақты дамыған жігерлі, алдағы жаңа өндірістік мәселелер қойып және оны ойдағыдай ғылыми түрде шеше алатын, өзінің білім деңгейін әрқашан көтере отыратын, қазіргі жағдайдағы ауыл шаруашылығын ұйымдастыру және басқару тәсілдерін жетік білетін жоғары білімді іскер мамандарды дайындауды қажет етеді.
Қазіргі уақытта су құрылыстарын салу және суармалау жүйелерін тиімді пайдалану үшін барлық жұмыс процестерін жаппай механикаландыру және автоматтандыру қажет. Суармалау жүйелерінде жоғары өнімділікке жеткізетін жаңа суару тәсілдері және суару техникасы, су алатын, су өткізетін құрылыстар, су бөлуді автаматтандыратын және механикаландыратын құралдар көптеп пайдаланылуда.
1. Табиғи-климаттық жағдайлары
- Жер бедерінің орналасуы және биіктік деңгейі
Арыс өзені Шымкент облысындағы негізгі су көздері болып табылады. Арыс өзенінің бассейіні солтүстік ендік бойынша (41˚54΄ және 43˚03΄), ал шығыс (68˚16 ΄және 70˚48΄) орналасқан. Бассейннің формасы мен жер бедері батыс Тянь-Шань сілемдерінен бастап батыс бағытқа қарай биіктігін төмендете Сырдария ойпатына жетеді. Арыс өзенінің ұзындығы -378 км, алабының ауданы - 14900 км². Ақсу Жабалығы жақын Шақпақ бұлағының (Қаратау мен Талас Алатауының аралығында) бастау алып, Оңтүстік қазақстан отырар ауданының Талапты ауылы маңында Сырдария өзеніне алабына құяды. Басты салалары Ақсу, Бадам, Қабылсай, Жабалығысу, Боралдай.
Жоғары ағысы терең таулы аңғармен, орта және төмен ағыстарында жазық пен ағады. Төмен ағысының жайылмасы - 1, 5 -2, 0 км, арнасы 40 -50 м шамасында болады. Алабында 11 шағын бөген және 3 СЭС салынған. Негізінен көктемгі еріген қар және жаңбыр суымен толығады. Жылдық орташа су ағының мөлшері 40, 2 м³/ сек -ке (Арыс станциясының тұсында) жетеді. Егістік, бау-бақша, шабындық суаруға пайдаланылады. Арыс өзенінен тікелей 37 канал бастау алады. Ең ірісі АТКА (су ағынының мөлшері 13, 4 м³/ сек) . Өзен суы тұщы, минералдылығы 200 - 400 мг - л-ге (құйылысында) дейін өзгереді.
- Климаттық жағдайы
Арыс өзенінің климаттық жағдайы белгілі бір ұзақ мерзімде тұрақты бақылайтын метеостанциялардың жұмыс нәтижесінде сипатталады. Олар: Арыс, Шымкент, Түлкібас. Төменде көрсетілген 1. 1-кестеде деректер келтірілген.
Кесте бойынша Арыс өзені бассейіннің климатын жылы деуге болады. Орташа жылдық ауа температурасы таулардан батысқа қарай қашықтаған сайын көтеріледі. Онымен қоса климаттың континенталдығы да орташа айлық температура амплетудасы нда өзгеріп көтеріледі. Арыс өзені бассейінің ең суық айы-қаңтар. Үш ай суық мезгілді қамтиды олар желтоқсан, қаңтар, ақпан. Ал ең жылы ай ол шілде. Таулы аймақтарда 22, 6˚С, ал жазықты жерлерде 29˚С дейін барады.
1. 2-кесте бойынша суық мерзім бес айға созылады.
Кесте 1. 1
Орташа айлық және жылдық температуралар
Жыл
дық
Кесте 1. 2
Температураның абсолютті максимумдар мен минимумдар
Жауын-шашын. Климаттың негізгі элементі жауын-шашын болып табылады. Жауын шашынның ерекшеліктері жер беті сулары мен жер асты суларының режимін қалыптастырады. Жауын-шашынға байласты Арыс бассейінің территориясы құрғақ егістік зонасына жатқызуға болады. Ылғалдылығының балансы 1, 0 -ден төмен. Ал Арыс өзенінің төменгі жерлері шөлейт типіне жатады.
Орташа айлық және жылдық жауын-шашынның ерекшеліктері жер беті сулары мен жер асты суларының режимін қалыптастырады. Жауын-шашынға байланысты Арыс бассейінің территориясы құрғақ егістік зонасына жатқызуға болады. Ылғалдылығының балансы 1, 0-ден төмен. Ал Арыс өзенінің төменгі жерлері шөлейт типіне жатады.
Кесте 1. 3
Орташа айлық және жылдық жауын-шашын
Жыл
дық
Демек, Арыс өзені бассейіні жауын-шашынның таралуы бойынша төмендегідей бөлінеді:
- Биіктаулар аймағы. Талас-Алатау - 2500 мм және одан жоғары.
- Талас-Алатау тау баурайларында - 1500-2500 мм.
- Биік тау бөктерінде - 700-1500 мм.
- Қаратау таулы аймақтарында - 500-1500 мм.
- Аласа тау бөктерінде Алатау - 300-700 мм, Қаратау - 300-500 мм.
- Арыс өзенінің төменгі ағыс жазықтарында - 200-250 мм.
Кесте 1. 4
Жылдық жауын-шашынның жиынтығы
Жауын-шашынның жылдық максималды қосындысы,
(мм)
Жауын-шашынның жыл мезгіліне байланысты таралуы төмендегі 1. 5-кестеде көрсетілген.
Кесте 1. 5
Жауын-шашынның жыл мезгіліне байланысты таралуы
Кесте бойынша Арыс өзені бассейінінің 76% жауын-шашын көлемі суық мерзімге тиесілі. Бұл жауын-шашын таралу түрі жер асты және жер беті суларына жақсы әсер етеді.
- Ауаның ылғалдылығы
Жазда ауа температурасының жоғары болуы мен ылғалдылықтың жетіспеушілігінен Арыс өзені бассейінінің ауқымды территориясында ауаның құрғақшылдылығы байқалады (1. 6 - кесте) .
Кесте 1. 6
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы
Арыс өзенінің батыс бөлігі Түркістан аумағындағы ауа ылғалдылығы төмен болады, ол жердегі бірыңғай ауа ылғалдылығы 28% дейін төмендейді (1. 7 - кесте) .
Кесте 1. 7
Ауаның абсолютті ылғалдылығы
Метеостан
ция
Абсолютті ылғалдылық максимумы жаз айларында, ал минимумы суық қыс айларында - қаңтар, желтоқсанда байқалады.
Булану. Булану процесі тікелей ауа ылғалдылығымен температураға байланысты болады. Мәліметтер 1. 8 - кестеде келтірілген.
Буланудың максималды көлемі жаздың күндерінде, ал минималды қыс айларында болады.
Жел. Арыс өзені бассейінде көбінесе боранды желдер соғады. Ондай қатты желдердің соғуларынан мамырдың аяғы мен маусымның басында мақта мен басқа да дәнді дақылдардың жинау көлемін азайтады (1. 9 -кесте) .
Кесте 1. 8
Су бетінің булануы (мм)
Кесте 1. 9
Желдің орташа жылдамдығы, м/сек
Жол байланысы. Ең жақын теміржол станциясы құрылыстан 45 км қашықтықта жатыр. Негізгі көлік магистралі болып Шымкент - Түркістан болып табылады. Оның ұзындығы 180 км. Көбі тегіс жолдар, тек қысқа мерзімде ғана пайдаланылады, өйткені олар ескірген жолдарға жатады. Жолдарды қыста пайдалану өте қолайсыз, ал жазда шаңы көтеріледі.
Экономикалық шаруашылық
Қазіргі кезде ГЭС бар. Ең ірісі Арыс ГЭС-1 болып табылады. Оның қуаттылығы - 5800 квт. Электрэнергияға қажетті секторлар:
- Ауыл шаруашылығы - 6200 квт
- Тұрмыстық қажеттілік - 5600 квт
- Кәсіптік шаруашылық - 7600 квт
Құрылысқа тоқ Арыс ГЭС - 1-ден тартылған. Ол 8 км қашықтықта орналасқан.
- Геологиялық сипаттамасы
Арыс өзені бассейнінің батыс Тянь-Шань тау жүйесі мен Түркістан жазығының арасына орналасуы геологиялық жағдайының күрделі және әр түрлі болып қалыптасуына әсер етеді. Талас-Алатауының аласа жерлерінде ежелгі массивті жыныстар, әсіресе төменгі тас көмір әк тастары басым кездеседі. Ал кристалдық жыныстыр, граниттер полеозой эрасына дейін жататын жыныстар өте сирек кездеседі. Граниттерді Ыр - Су өзенінің бастауларында кездестіруге болады. Олар жүйелі түрде магнитті темірлермен араласып қалыптасқан. Сонымен қатар басты Солтүстік-Батыс Талас Алатауларында кездестіруге болады. Ал таскөмір әктастар Талас Алатауының негізгі бөлігін құрайды. Қабаттардың петрогрфаиялық құрамы сан алуан болып келеді: құмдақ, топырақты тақтатас, топырақ конгломераттар. Қара - Тау құрылымында ауқымды түрде әктастар, кейбір жерлерде мраморлар мен құмдақтар кездеседі. Сонымен қатар, девондық әктастар мен ежелгі полеозойға дейінгі конглемераттар. Арыс өзенінің зонасында мел қабаттары кең таралған.
- Топырақтардың физика-механикалық қасиеттері
Механикалық құрамы бойынша топырақтар саз бен құмға жататын жыныстар. Жеңіл, шаңды, ауыр, шаңды құмдақтар болып бөлінеді. Құлама жарды тұрғызу үшін мынандай ұсыныстарды қабылдау керек (1. 10-кесте) :
- Сулы топырақтар үшін - 1, 5
- Құрғақ топырақтар үшін - 1, 0
Гранулометриялық құрамы бойынша шаңдылары басымдырақ фракциялар болып табылады.
Фракциялардың диаметрі:
- 0, 05÷0, 01 мм - 54 % дейін
- 0, 01÷0, 005 мм - 36 % дейін
- <0, 005 мм - 15 % дейін
Құмдақты фракциялар 0, 25÷0, 5 мм және бөлшектік пайызда одан да ірілеу болып өлшенеді.
Топырақтардың мынадай сипаттары болады:
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz