Жеке тұлғаларға салық салу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1
ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРҒА САЛЫҚ САЛУ . САЛЫҚ БАҚЫЛАУЫ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ

6
1.1 Салық және салық салу түсінігі және элементтері 6
1.2 Салықтардың түрлері, қатынастары және салық органдары 17
1.3 Жеке тұлғалардың салық міндеттемелері және оларды есептеу тәртібі 23

2
ҚР МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТІНДЕГІ ЖЕКЕ ТАБЫС САЛЫҒЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ОРЫНДАЛУЫНА САЛЫҚ БАҚЫЛАУЫН ЖҮРГІЗУ


28
2.1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті мен ондағы жеке табыс салығының түсімдері көрсеткіштерін талдау
28
2.2 Жеке тұлғалардың (жеке кәсіпкерлерді қоспағанда) жеке табыс салығы бойынша салық есептілігін тапсыруы
34
2.3 ҚР.да жеке тұлғаларға салық салу мен оларға бақылау жүргізудің ерекшеліктері мен нәтижелерін талдау
40

3
ЕЛІМІЗДІҢ БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖЕКЕ ТАБЫС САЛЫҒЫН САЛЫҚТЫҚ БАҚЫЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ КЕЙБІР ЖОЛДАРЫ


48
3.1 Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері мен даму тенденциясы
48
3.2 Жеке тұлғаларды салықтық бақылаудың тиімділігін арттырудың жетілдіру жолдары
59

ҚОРЫТЫНДЫ
64

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
69

ҚОСЫМШАЛАР
71
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан экономикасы жаңа нарықтық қатынастарға өтіп, мемлекеттің
шаруашылық етуші субъектілермен қатынастары өзгерді. ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалармен,
қаржы институттарымен қарым-қатынастары ... ... ... түрлі жаңа нысандар пайда бола бастады. Бұл ... ... ... ... қаржы-несие институтары, ұлттық ... ... ... ... ... т.б. қызмет көрсетеді.
Экономикалық саясаттың бір бөлігі бола отырып, фискалдық саясат бюджет
қаражатын ... және ... ... ... ... фискалдық саясат әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі бағыттарын
іске асырудың негізгі ... ... - ... мен ... ... ... ... қаржы активтерін басқаруды, бюджетаралық
қатынастарды, мемлекеттік және ... ... ... ... алу ... басқаруды қамтиды.
Еліміздің қаржы және салық салаларын дамытудың негізгі ... ... ... ... ... қажеттігін
қанағаттандыратын, еркін бәсекелестік жағдайында қаржы ... ... ... тұрақты және тиімді жұмыс істейтін каржы жүйесін
қалыптастыру болды. ... сай ... ... ... үлгісін
қалыптастыру үшін түбегейлі қаржы базасын құруды талап етіледі.
Қоғамның ... ... ... әр мемлекетің өзіне тән
ерекшеліктері мен ... бір ... ... ... сәйкес салық жүйесі басты ... ие. ... ... тетіктердің тиімділігін арттыру - алдындағы жылдары
құрылған салық жүйесінің ... ... ... ... Халық
шаруашылығының тиімді қызмет етуі салық салу жүйесінің ... ... ... ... ... күні елімізде салық салынатын базаны кеңейту ... ... ... ... мақсаты - экономикаға инвестицияларды
одан әрі көтермелеу, инновациялық белсенділікті ынталандыру, ... ... ... ... үшін ... қолында бар табысты ... ... ... ұлғайту, кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы
жағдайлар жасау, заңсыз көлеңкелі айналымды қысқарту болып табылады.
Салық жүйесі - экономикалық ... ... ... ... ... ... пен көрсетілетін қызметтер көлемінің ұлғаюын қамтамасыз
ете отырып, орнықты экономикалық дамуды ... ... ... ... ... мен атқару сапасын және мемлекеттік
шығыстардың тиімділігін арттыруға бағытталады.
Салық ... ... ... ... ... салу ... мен нақты
салықтардың ставкаларын төмендетуге мүмкіндік береді - бұл экономикалық өсу
қарқынын одан әрі ... ... Осы ... ... ... тақырыптың таңдалуына, мақсатына және қарастырылатын мәселелер
шеңберіне негіз болып отыр.
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі - жеке тұлғаларға ... ... жеке ... ... бақылауы объектісі ретінде қарастыру
болып табылады.
Жұмыстың мақсаты салықтың теориялық және әдістемелік негізін анықтап,
салық ... ... ... ... ... ашу, жеке
тұлғалардың табыс салығына салықтық бақылауды ... ... ... ... ... ... және іс ... жасау.
Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... салу және салық төлемдерін бақылаудың ғылыми-әдістемелік
негіздерін зерттеу;
... ... ... мен ... жеке табыс салығының
түсімдері көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... мен
объективті қажеттілігін ашу жолымен республикалық және
жергілікті бюджет ... ... ... ... ... жеке ... ... салу мен оларға бақылау жүргізудің
ерекшеліктері мен нәтижелерін талдау;
• салықтық бақылаудың ... және ... ... ... ... ... ... арқылы бақылауды
күшейтудің талаптандыру жолдарын ... ... ... ... ... қаржылық бақылаудың
жүйелес бөлігі ретіндегі ерекшелігін, ... ... мәні ... ... ... ... бақылауды ұйымдастыру мен бюджетке түсетін төлемдерді
бақылаудың жүргізілу тәртібі мен оның кейбір ... ... ... жасау;
• жеке тұлғаларды салық бақылаудың ұйымдастырылу ісін және әдісін
жетілдіру бағыттарын ... ... ҚР ... ... ... бақылауды жетілдіру мен тиімділігін
арттыру бойынша нақты ұсыныстар жасау және оларды негіздеу.
Осы ... ... ... ... ... ҚР ... ... экономикалық әлеуметтік және саяси жедел жаңару
жолында" атты Қазақстан ... ... ... және бюджет саясатына
қатысты айтқан бастамашылықтары, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... да ... ... туралы» ҚР Кодексі (Салық
кодексі) мен Қазақстан ... ... ... заң
актілері, жеке табыс салығын есептеу және төлеу жөніндегі ҚР ... ... ... ... ... жеке ... салығы
жөнінде мерзімді баспасөз беттерінде жарияланған ... ... ... ... ... үш ... ... қолданылған
әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
Алғашқы теориялық бөлім «Жеке ... ... ... ... ... деп ... да, ... салық және салық салу түсінігі
және элементтері, ... ... мен ... ... ... ... ... салық міндеттемелері және оларды есептеу тәртібі қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың «ҚР мемлекеттік бюджетіндегі жеке табыс салығы ... ... ... ... жүргізу» деп аталатын талдау бөлімінде
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті мен ... жеке ... ... көрсеткіштері талданады. Сондай-ақ, осы тарауда жеке
тұлғалардың табыс салығы бойынша ... ... ... мен ... салу, салықтық бақылау жүргізудің ... мен ... ... ... жеке ... ... салықтық бақылауды
жетілдірудің кейбір жолдары» деп ... ... ... ... бөлімде
пайда болған негізгі мәселелерді шешу жолдары ұсынылған. Мұнда ... ... ... ... ... мен даму ... ... тұлғаларды салықтық бақылаудың тиімділігін ... ... ... жоба 70 ... ... 5 ... және 3 суретпен көркемделген.
1. ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРҒА САЛЫҚ САЛУ – САЛЫҚ БАҚЫЛАУЫ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ
Осы бөлімде салық және ... ... ... және ... мен ... ... түрлері мен еліміздің салық органдары,
сонымен бірге, Қазақстан Республикасындағы жеке ... ... және ... ... ... ... Салық және салық салу түсінігі және элементтері
Кез - келген мемлекет тарихи даму барысында ... ... ... өмiр сүре ... Басқаша айтқанда, мемлекет ... ... және ... ... ... процесiнде
туындайтын шығындарды жабу үшiн ... ... ... ақшаны
шығарылған товарды сату жолымен алуға ... ... ... ... ... товар түрiндегi жаңа құнды
қалыптастырмайтын ... ... ... ... ... ... табуда көптеген әдiстер қолданады. Бiр жағдайда меншiк
иелерiнiң ... өз ... ... ... ... займ
әдiсiн қолданса, бiрде- мемлекет өз мүлкiн қолданудан ... ... ендi ... - мемлекет қандай да бiр ... ... ... ... ... ... Осындай әдiстердiң бiрi – салық.
Әдебиеттерде ... тар және кең ... ... ... ... - бұл ... табысына алынатын кез- ... ... ... ... ... ... қатар пайда болып,
оның өмір сүруінің негізі ... ... ... салық дегенiмiз, бұл мемлекетпен белгiленген, ... ... және ... бiр ... жауап беретiн
анықталған төлемдердiң ... ... ... ... ... экономикалық мәні - олардың ... ... ... мен функцияларын орындауы үшін шоғырландыратын ... ... ... бiр мезгiлде ... ... және ... ... көп ... ... құбылыс болып табылады.
Материалдық мағынада салық - белгiленген мерзiм мен ... ... ... ... ... тиiс ... ... категория ретінде салық- бекітілген мөлшерде,
келісілген ... және ... ... ... ... ... құн ... негіз болатын ақшалық қатынастар.
Құқықтық мағынада салық - анықталған ... ... ... ... ... ... тұлғаның мемлекетке ақша ... ... ... мемлекеттік бекітілім.
Салықтың материалдық белгісі оның ... ... ... белгілі бір ақшалай сомада немесе затттың ... бір ... ... ... ... ... пайдасына ЖҚӨ-ді бөледі;
2. ақшалай нысанда иеленеді;
3. қайтарымсыз төлем болып ... оны ... ... ... ... оны төлеу кезінде меншік нысаны өзгереді;
6. ол тұрақты экономикалық ... ... ... ... салық мемлекетпен өкілеттендірілген органмен белгіленеді;
2. салық құқықтық ... ғана ... ... ... бір ... ... салықты белгілеу салықтық міндеттемені туғызады;
5. салық мәжбүрлік сипатты иеленеді;
6. салықты ... ... ... алу заңдық сипатты ... ... ... төлемдерден ерекшелігі:
1. Мемлекеттік алым - ... ... ... мәні бар ... үшін ... органға жасалатын төлем.
▪ мемлекеттік алым мемлекеттік ... ... ... ... тұтастай ... ... ... ... ... ... болып ... ... ... алым бір ... ал ... тұрақты және ұзақ қатынастар;
▪ салық мәжбүрлік сипатты иеленесе, ... ... ... ... - ... ... ... мемлекеттң фискалдық
меншігіне жатқызылған обьектілерді пайдаланған үшін мемлекетке
төлем.
▪ салық кайтарымсыз және ... ... ... ... ... салық қаржылық қатынасты ... ... ... Мемлекеттік баж - заңдық мәні мен ... ... ... немесе уәкілетті тұлғаның ... ... үшін ... ... ... ... ... Э. Селигман салықтың баждан ... ... баж ... ... бір қызмет көрсетулеріне
төлем;
▪ баж белгілі бір ... ... ... ... өлшемі - төлем қабілеттілік, баж - жеке ... ... ... баж көрсетілетін қызметтердің құны шамасынан ... ал ... ... ... ... ... тәуелді болмайды [3].
Салықтың функциялары:
1. фискалдық немесе бюджеттік функция – ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді;
2. бөлу немесе әлеуметтік ... ... ... өз ... 3- ке бөлінеді:
a. ынталандырушы;
b. шектеуші;
c. ұдайы өндірістік (қоршаған ортаны ... үшін ... ... ... ... ... ... ұсыну) функциясы.
Салық классификациясы:
Салық классификациясы дегеніміз – ... ... бір ... және ... ... ... жіктеу:
1. салық салынатын субъектіге байланысты :
▪ жеке тұлғаларға
... ... ... салу ... ... ... мүлікке, көлікке және жер) және ... ... ... ...... ... ... монополия,
кедендік баж,
3. аймақтық ... ... ... ... ... жергілікті;
4. қолдану сипатына байланысты:
▪ жалпы қолданыстағы;
▪ мақсатты;
5. есептеуші субъектісі мен ... ... ... ... окладсыз;
6. салық базасының туындау негізі мен төлеу көзіне ... ... ... ... ... ... ... ақшалай;
▪ натуралдық;
8. төлем мерзімі бойынша:
▪ төтенше;
▪ кезеңді;
9. салық ставкасы бойынша:
▪ тұрақты ... ... ... ... ... өлшемі бойынша:
▪ абсолютті;
▪ салыстырмалы [3].
Салық салу заңдық фактор ретінде салық төлеушілердің белгіленген ақша-
қаражат ... ... ... ... міндеттеме. Осы міндеттемені
орындау салық салу түсінігімен біріктіріледі.
Салық салу мәселелерімен айналыстатын ғалым Т. Юткинің айтуынша, ... ... ... ... ... салу өзімен бірге біржақты эквивалентсіз мәжбүрлеу, әкімшілік
үстемдік ... ... ... қолдануға корпоративтік және жеке
меншіктің табыстарының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... процесі негізінде қалыптасқан экономикалық
ұйымдық және құқықтық қатынастар жиынтығын ұсынады.
Салық салу екі ... ... ... ... ... салықтың төленуіне қол жеткізу.
Салық салу – салықты белгілеу мен алу бойынша жүргізілетін мемлекеттің
қарекеті.
Салық салудың мақсаты – ... ақша ... ... ... ... әдістері мемлекеттің салық қарекетімен байланысты
анықталады.
Мемлекеттің салық қарекеті ... ... ... ... ... мен оның ... етуін қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... қарекеті келесідей құрамдас бөліктер
мен бағыттардан тұрады:
1. Салықтардың үйлесімді белгілеу жолымен оны әрекет етуін қамтамасыз
ететін мемлекеттің ... ... ... ... салу саласындағы мемлекеттік билік органдарының ... ... ... ... салық органдары жүйесін құрып олардың қызмет етуін
қамтамасыз ету.
4. Салық заңдарының сақталуына ... ... ... ... ... мен жүргізу
5. Салық төлеушілердің салықтарды ... және ... ... ... ... заңдарын бұзғаны үшін және осы заң бұзушылыққа жол берген үшін
жауапты ... ... ... ... ... ... ... сақтау режимін сақтау.
Мемлекеттің салық қарекеті белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мемлекет салық салуды
ұйымдастыру мен ... ... ... амалдар мен тәсілдер. Салық
салудың амалдары мен тәсілдері келесідей:
1. Салықты белгілеу мен қолданысқа ... ... ... ... алу.
3. салықтың окладты түрлері бойынша салық салу объектілерін есепке ... ... ... ... бойынша салық салуды жүзеге асыру.
5. Табыс алу көзінен салықты алуды ұстап қалуды ұйымдастыру.
6. Салық төлеушілердің кейбір категорияларына салықтық есеп беру ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындалуына салық
агенттері мен салықты ... ... ... ... ... анықталған міндеттемелерінің орындалуына бақылау жүргізу.
8. Салық міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз ететін шаралар қабылдау.
9. Салық органдары жүйесін ұйымдастыру
10. ... ... ... үшін ... ... ... Салық заңдарын бұзылуына жауапты тұлғаларға белгіленген жаупкершілікті
жіктеу [5].
Мемлекет өзінің салық қарекетін жүзеге ... ... ... ... мен идеяларды жеткшілікке алады. Демек, әрбір мемлекеттің салық
салуға қатысты қалыптасқан көз ... ... ... Оны ... ... салық саясатын жүзеге асырады. Ғалым А. В. Брызгалин салық
саясатына мынадай анықтама ... ... ... бұл ... ... қандай да болмасын
міндеттерді жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... мен актілер жүйесі. Пансковтың айтуы бойынша, салық
саясаты бұл ... ... ... ... ... сондай-ақ қаржы ресурстарын қайта бөлу есебінен экономиканың
дамуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... және құқықтық шаралардың жиынтығы [6,251].
Демек, салық саясаты дегеніміз мемлеттің алдында тұрған міндеттерді
жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... ... саясаты өзіндік мазмұнды иеленіп белгілі хұқықтық нысандарда жүзеге
асырылады. Салық саясатының ... ... ... ... ... ... ... Салық саясатының мақсаты мен міндеттемелер
нақты экономикалық және саяси коньюктура байланысты анықталады. ... ... оның ... ... салық мәселелерімен айналусышы
Л.Окунев келесідей типтерге бөледі:
1. Алуға болатынның барлығынан салық алу ... ... ... ... ... дамуын жағымды салықтық ахуал қамтамасыз ететін саналы
салықтар саясаты.
3. ... ... ... қарастыратын салық салу деңгейі біршама
жоғары ... ... ... ... ... саясаттар тәрізді салық механизмі арқылы жүзеге
асырылады. Салық механизмі ... бұл ... ... ... ... ... ... мен тәсілдердің жиынтығы. Салық
механизмінің құрамдас элементтері:
1. Салықты болжау мен ... ... ... ... ... ... ... құралған бүтін деген мағынаны білдіреді.
Салық жүйесі дегеніміз ... ... ... ... ету ... ... ... байланысты болатын салықтардың
жиынтығынан құралған кешен. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... Салықтық қатынастарды реттейтін ҚР салық кодексі, кодекске қосымша
нұсқаулар, бұйрықтар, қаулылар.
2. Салықтарды құру мен салу әдістері.
3. Салықтық ... ... мен ... ... ... ... ... интеграциялық сипатта салық
жүйесіне мынандай анықтама ... ... ... ... ... ел
аумағында әрекет ететін ... оны ... ... ... айтын
міндеттемелерді жүзеге асырумен байланысты туындайтын салықтық қатынастар
және осы қатынастарды ... ... ... жиынтығы. Осы анықтамаға
сәйкес салық жүйесі 3 элементтен тұрады:
1. Салықтар.
2. Салықтық қатынастар.
3. Салық ... ... ... ... ... ... құрудың
принциптерін ғалым Я.Корнай ұсынған. Бұл принциптер:
1. Салық жүйесінің ...... салу ... ... ... ... ... себебі салық төлеушілер салық төлеуден
бас тартып, табыстарын азайтып көрсетуге тырысады.
2. Салық ... ... яғни ... ... мемлекетті қолдап,
салық төлушілерді жазаламау керек.
3. Салық жүйесінің тиімділігі, салықтарды белгілеу және оның ... ету ... ... етуі мен ... ... ... ... керек.
4. Сызықтық пропорционалдық қолдану, сызықтық салықты қосылған құн
салығына, табыс ... ... ... бірақ мұндай салық
ставкалары, кәсіпорын салық төлеушінің меншік нысанына тәуесіз ... болу ... ... ... ... немесе салыстырмалылығы, экономикалық қатынастар
бойынша елдің әріптес елдердің негізгі салық түрлері мен ... ... ... бір ... ... ету ... [7].
ҚР салық кодексіне сәйкес салық салу принциптерінде салық ... ... ... Яғни ... ... республикалық бүкіл
аумағындағы барлық салық төлеушілерге қатысты біртұтас болып табылады.
Салық элементтері:
1) ... ...... ... ... заңды және жеке тұлғалар;
2) салық объектісі – субъектінің салық төлеуге негіз болатын заңдық
фактілері және ... мен ... ... салу заты – сәйкесінше салық алуға негіз ... ... ... салу базасы – салық салу затының сандық формасы;
5) салық төлеу ...... ... тиіс ... ... ... – салықтық базаның қалыптасу процесінің аяқталатын
мерзімі;
7) салық жеңілдіктері;
8) салық ставкасы – салық базасынан ... ... ... салықтың бірлігі – салық өлшем бірлігі.
Салық - қоғамның топтарға бөлінуі мен мемлекеттің пайда болуынан,
«басқарушы ... ... үшін ... азаматтардың жарналары...» ретінде
пайда болды. Алым-салықтар - экономика ғылымының негізгі ұғымдарының ... ... ... ... заң ... ... белгілі бір
мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және өтеусіз ... ... ... ... ... ... мен түсімдер. Кейде алым-салық ұғымын
түсінудің біржақты қиындығы туады, себебі салық - ол әрі экономикалық, әрі
шаруашылық, әрі ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде салықтар экономика мен әлеуметтік
хал-аһуалын тұрақты дамытудағы реттеушілік қасиеттері ... ... ... ... ... ... қолданады. Салықтардың
жәрдемімен мемлекет қоғамдық қасиеттілік пен ресурстар арасындағы, ... ... ... кол жеткізіледі.
Салықтардың ... ... ... ... ... ... мен шектеулер енгізе отырып, табиғи байлықты тиімді пайдалануын
қамтамасыз етеді. Салықтар мемлекеттің әртүрлі даму ... ... ... ... ету және ... ... ... мүмкіншілігіне ие болады.
«Республикалық референдум туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 2
қарашадағы N 2592 Конституциялық Заңында ... пен ... ... ... ... бола ... мәселелердің қатарына
жатады [4].
Қазақстан Республикасының Конституциясында салықтарды, алымдарды және
өзге де ... ... ... әркімнің борышы әр ... ... Қай ... ... ... ... оның әлеуметтік-экономикалық
дамуының мерзімдік жоспарларына сәйкестендіріледі.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының мысалы, 2006-
2008 жылдарға арналған орта мерзімді жоспарында ... ... ... ... субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолдану аясын
кеңейтуге және оларды, ең алдымен, экономиканың шикізаттық емес ... ... ... ... ... [9];
▪ салық төлеушілер үшін қашықтық және ... ... ... ... ... процестерін одан әрі
жетілдіру және дамыту;
▪ салық есептілікті талдаудың және оның камералдығының ... ... ... ... ... ... ... органдармен
ақпараттық өзара іс-қимылды жетілдіру және тиімділігін арттыру;
... ... ... ... ... жетілдіру болып
табылады.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... ... ... ... көлеңкелі төлеуді азайту мақсатында әлеуметтік
салықтың ... ... ... ... ... және ... мақсатында
қосылған құн салығының ставкасын азайту;
▪ қосылған құн салығын экспорт бойынша және ел ... ... ... ... әл-ауқатының өсу жағдайы ... ... ... ... күшейту мақсатында салық
ауыртпалығын заңды ... ... жеке ... ... ... ... жеке тұлғалардың табыстарын ... ... ... қарау;
▪ сыбайлас жемқорлықты азайту, салық ... ... ... ... ... есептілігін жеңілдету
мақсатында салық әкімшілендіру бөлігінде заңнаманы ... ... ... саясатын жүргізгенде мұндай өзгертулердің
болу себебі ... ... мен ... ... өрлеу
жағдайы қалыптастырады. Ал экономиканы әртараптандыру үшін салық
саясаты икемді болуы ... ол ... ... жаңа ... ... ... мен ... тартылады. [9].
Осы орайда экономиканың даму перспективаларын ескерген және мемлекет
пен салық төлеушілер ... ... ... ... жаңа ... қолданысқа енгізілді.
2002 жылы мемлекеттік органдардың сыртқы ... ... ... ... және ... ... қарапайымдылығын
қамтамасыз етуді көздейтін ... ... және ... нарығындағы ахуалды реттеу үшін ... ... ... ... жекелеген түрлерінің ... мен ... ... ... Заңдары қабылданды [9].
ҚР Үкіметі 2002 жылы кеден ... ... ... және
төмендетті, сөйтіп, тауарларды жасырын әкелу және ... ... ... ... ... ... ... кеден
төлемдері мен салықтарының төмендеуіне жол ... ... ... ... ... ... ... амалын жасау және енгізілді
[9].
Салық және ... ... ... негізгі процестерін
автоматтандыру аяқталады, атап айтқанда мыналар енгізіледі:
2002 жылдың соңына дейін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... электронды бақылаудың ақпарат жүйесі;
Кедендік автоматтандырылған ақпарат жүйесінің ... ... ... ... ... ... салық ақпарат жүйесінің
екінші кезегі;
"Салық есеп берудің электронды нысандары" ақпарат жүйесі;
- ... ... ... ... ... ... ... салықпен жазылған шот-фактуралар тізілімін қабылдау және
өңдеу жүйесі" ақпарат жүйесі;
- "Төлем көздерінен ... жеке ... ... ... ... жүйесі енгізілді. 2003 жылы ұлттық ресурстардың есебін жүргізу
үшін ... ... ... ... ... мен салық салу
объектілерінің мемлекеттік тізілімі қолданысқа енгізілді..
Қазір ... ... ... ... ... - ... одан әрі ... инновациялық белсенділікті
ынталандыру, төлем қабілеті бар сұранымды арттыру үшін халықтың қолында ... ... ... қосылған құн салығының ... ... жыл ... қарастырылып отыр [10].
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылы 24 ... N ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің 2007 ... ... ... және
әлеуметтік саясаттың негізгі бағыттары мен экономикалық көрсеткіштердің
болжамында Салық ... жеке ... ... ... кедергі жасайтын
экономиканың жекелеген секторларының әлеуетін іске ... және ... ... ... ... қосымша құнға қазірдің өзінде салынатын салық ставкасы
14%-ға дейін төмендетілді, ең ... ... ... ... ... жеке ... үшін 10% деңгейінде жеке табыс ... ... ... 2%-ға ... ... негізінде шағын бизнес
субъектілері үшін ... ... ... ... ... ... ... негізінде 3% бірыңғай ставка енгізілді [9].
Бұдан басқа, жинақтаушы сақтандыру саласындағы қызметті жүзеге асыратын
сақтандыру ... ... ... ... ... салу жойылады, корпоративтік табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... үшін амортизациялық саясатты
жетілдіру және елдегі негізгі қорлардың ... ... ... ... ... жүргізіліп, соның нәтижесі негізінде салық салу мақсаттары
үшін амортизацияның шекті нормаларын ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің ақпарат жүйесі енгізілді.
Соңғы жылдары Қазақстанда салық ставкаларын азайтудың ... ... ... ... ... қоса ... ... үшін жауапкершілік жеткілікті түрде қатаң емес, ең қатаң шара
айыппұл төлеу болып табылады [10].
Салық жүктемені азайту, ... ... ... ... ... бір ... үкіметтік емес ұйымдар жүйесі ... ... ... ... қалыптастыруға белсенді түрде қатысу
үшін кеңінен тартылуын қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... ... ... шығыстарын
қалыптастыруға қатысуымен, өздері төлеп отырған салықтардың ел ... ... ... объектілері, олардың рентабельді қызметі үшін
тарифтерді қолдау арқылы өздерінің ... ... ... ... жақсарту үшін қалай жұмыс істеп жатқанын сезіне алады [9].
Халықаралық практикада түскен салықтар сомасының елдің ... ... ... экономиканың салық жүктемесін көрсететін негізгі өлшем деп
есептеу қабылданған. Бұл көрсеткіш мемлекет өз функцияларын іске асыру ... ... ... кірістің қандай бөлігін пайдаланатынын айқын
көрсетеді. Дамыған экономика үшін оңтайлы сома ... ... ... ... ... ... ... мен елге тікелей инвестициялар
ағыны саясатын басымдық ретінде алға қойған елдер үшін салық жүктеме едәуір
төмен және ... 26%-ға ... ... ... тікелей шетелдік инвестициялар мен технологияларды ... даму ... ... экономикалық басымдылығы
ретінде, экономикалық өсудің жоғары ... ... ету ... ... Осының нәтижесінде салық жүйесін қалыптастырған кезде ҚР ... ... ... ... қамтамасыз етуді өзінің
фискалдық саясатының басты басымдылығы ретінде ... бұл ... ... ... ... іске ... қамтамасыз ететін салық
салу ставкасын белгілеуге мүмкіндік берді [2].
«Салық және бюджетке ... ... да ... ... туралы
Қазақстан Республикасының Кодексінің (Салық кодексі, (2001 жылғы 12 маусым
N 209-П) ... ... ... - ... ... ... ... белгілеген, белгілі бір мөлшерде жүргізетін, ... ... ... болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер».
Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні, оның мазмұны мен мағанасы
олардың атқару функцияларына байланысты ... үш ... ... ... ... ... - ол ... бюджетке қаражаттардың түсуін
қамтамасыз ету. Бұл аталған функция тауар-ақша қатынастарының дамуына қарай
мемлекет ... ... ... ... айқындайды. Фискалдық салық-
бюджет функциясы:
мемлекеттік, республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... орта ... кезеңіне арналып белгіленген басымдықтарын ескере
отырып, бюджет каражатын ... ... ... ... ... даму ... мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз алу ... ... ... ... ... айқындайтын қызметі болып табылады.
Бұл ретте бюджет - басты қаржылық жоспар ... ... ... экономиканы реттеу жүзеге асырылады, себебі мемлекеттің қаржы
ресурстарының негізгі бөлігі бюджетке ... ... ... ... бюджетті қалыптастыру жаңаша жүзеге ... ... тыс ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттер есебінен қаржыландыратын және
республика бюджеті есебінен қаржыландыратын ... бөлу ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы
активтерін сатудан түсетін түсімдер, алынған трансферттер, ... ... ... және ... бюджеттердің түсімдері
болып табылады.
Бюджет кірістері дегеніміз:
-салық түсімдерден - салықтар және ... ... ... да ... емес ... - ... ... байланысты гранттарды
сатудан түсетін түсімдерге жатпайтындардан басқа, жергілікті бюджетгерге
төленетін міндетті, қайтарылмайтын ... мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, трансферттерден
басқа, бюджетке өтеусіз негізде берілетін ақшалар.
Бағдарламаларға бөлудің соңғы ... ... ... ... ... ... ... Аталған мақсатты сақтау жергілікті
тұрғындардың мәдени-әлеуметтік мұқтажын қанағаттандырумен және өндірістік
емес инфрақүрылымның қамтамасыз ... ... ... ... құнгі
жергілікті бюджеттер мен республикалық бюджет арасындағы салықтар мен
бюджетке төленетін ... да ... ... бөлу ... ... ... базасының күшеюіне жәрдемдеспейді [17]. Сондықтан үкімет
соңғы ... ... ... ... ... ... белгілеуді ұсынып отыр. Бұл орайда оның түрлі ... ... ... бөлу ... - ... ... етуші
субъектілердің ... ... ... ... ... бюджеттің кірістері өткен макроэкономикалық көрсеткіштерді
қайта қарау нәтижесінде, ... ... ... бойынша есептік
көрсеткіштерге, сондай-ақ мұнай секторындағы кәсіпорындар бойынша біржолғы
сипаттағы болжамды қосымша түсімдерге ... ... ... Бұл
кызметті орталық үкімет, министрлік, аймақтық және жергілікті басқару
органдары ... салу ... ... ... ... есебінен осыған қажетті
қаржы қаражатын жинақтап ... ... ... пен ... ... атқаратын үшінші бір ... - ... ... мемлекеттік реттеуді қамтамасыз ету. Ол
мақсатты түрде ... ... ... ... шаруашылығын
өркендетуге бағытталған [13,119].
Мемлекеттің салық саясаты тұтастай ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Сонымен қатар,
мемлекет кәсіпкерлік ортаның ... іске ... үшін ... жасайды.
Қазақстан Республикасында салық салу жалпыға бірдей және міндетті болып
табылады және ол жеке ... ... ... ... ... ... Республикасының салық жүйесі Қазақстан Республикасының бүкіл
аумағында барлық салық төлеушілерге қатысты біртұтас ... ... ... ... реттеуіш ретінде жұмыс орындарының санын,
өндірілетін жұмыс пен ... ... ... ... ... отырып, кәсіпкерлік субъектілер санының өсуін ынталандырады. Мемлекет
жүргізетін бюджет саясатының жалпы бағыты сақталады және ... ... ҚР ... ... стратегиялық және бағдарламалық құжаттарда
айқындалған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес ... және ... ... ... азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға, бюджетті
жоспарлау мен атқару сапасын және ... ... ... бағытталады [14].
Салық ауыртпалығын жеңілдетуді жүргізу әртүрлі меншіктегі экономиканың
өсу мүмкіндігін туғызу болса, көлеңкелі экономиканың қысқарып, ... ... ... ... ... салық түсімдерін молайту.
2002 жылы Қазақстанда жаңа «Салық және бюджетке төленетін ... ... ... ... ҚР ... ... ... енгізілуі
қазақстандық салық заңнамасын дамытудың маңызды кезеңі болды, ол ... ... ... ... бір ... ... отырып,
алдындағы жылдары құрылған салық жүйесінің тұжырымдамалық негіздерін
нығайта түсті.
ҚР-да салықтар ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Жанама салықтарға қосылған құн салығы мен ... ... және ... да ... ... ... ҚР Бюджет
кодексіне және тиісті жылға арналған республикалық бюджет туралы заңдарда
белгіленген тәртіппен тиісті ... ... ... ... ... ... ... және салық органдары
Салықтар - өте көп қырлы, ... даму ... ... ... ... ... ... міндетті ақшалай төлем болып
табылады.
Салықтардың функциялары экономикалық табиғаты мен заңи ... ... ... бөлу және ... бөлу ... сипатында мемлекеттің салықтық
қызметінің негізгі бағыттарында пайдаланылатын ... тек ... ... қасиеттері ретінде көрініс табады.
Салықтарды топтастыру ... ... мен ... ... ... саны жағынан шамалы топтарға бөлу арқылы
олардың ғылыми ... және ... ... ... ... кейбір негіздеріне:
▪ алыну тәсілдері бойынша;
▪ салық салу субъектілері бойынша;
▪ салық салу объектілері бойынша;
▪ кірісіне салықтық түсімдер ... ... ... ... енгізудің мақсат-бағдары бойынша;
▪ салықтық түсімдерге деген салықтық құқықтарын пайдалану ауқымы
бойынша;
▪ салықтық төлемдерді төлеу көздері бойынша ... ... ... салу ... ... ... ... алынатын
салықтар; жеке түлғалардан алынатын салықтар болады. ... ... ... ... ... деңгейі бойынша:
▪ өздеріне тұрақты берілген салықтар;
▪ бөліктерге бөлу арқылы белгіленетін реттеуші салықтар болып
бөлінеді.
Салықтардың мән-жайларына ... ... және ... ... ... ... және реттеуші салықтар;
▪ мемлекеттік деңгейдегі және жергілікті аумақтардағы салықтар;
▪ жалпы және мақсатты салықтар;
▪ ұдайы алынатын және біржолғы салықтар ... ... ... ... ... ... және жанама болып бөлінеді.
Жанама салықтарға ... құн ... мен ... ... ... ... Кодексі бойынша 9 салық, 12 алым, 9 төлемақы, 4 кеден
бажы қарастырылған. Қазақстан аумағында алынатын салықтардың түрлері:
1) Корпорациялық табыс салығы;
2) Жеке ... ... ... құн ... ... ... мұнайға, газ конденсатына рента салығы;
5) Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері;
6) Әлеуметтік салық;
7) Жер салығы;
8) Көлік құралдары салығы;
9) Мүлік ... ... 4 түрі бар. ... әмбебап жанама салықтар – ол ... ... мен ... ... ... ... ... алуға салық, сатудан салық,
қосылған құн салығы жатады;
2) жекелеген жанама салықтар, яғни акциз;
3) ... ... ... ... – бұл ... ... ... салынатын жанама салық. Фискалды монополия
жанама салықтың объектісі ... ... ... ... ... кедендік баж – салық нысанына байланысты ақшалай және табиғи
салықтар болады.
Алымдар дегеніміз ... ... ... ... ... белгілі бір тұлғаларға қатысты нақтылы көрсетілген тиісті қызметтер
мен берілген құқықтар ... ... ... үшін сол ... ... ... ... мақсатты – бағдарлы, біршама – ... ... ... төлемдер. Қазақстан Республикасында алымдардың мынадай
түрлері:
1) ... ... ... ... үшін;
2) жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркегені үшін;
3)жылжымайтын мүлікке және ... ... ... ... ... ... ... мүлік кепілін мемлекеттік тіркегені үшін;
4) радиоэлектрондық құралдарды және ... ... ... ... ... механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін;
6) теңіз, өзен ... мен ... ... ... ... үшін;
6-1) кеменің немесе жасалып жатқан кеменің ипотекасын ... ... ... әуе ... ... тіркегені үшін;
8) дәрі – дәрмек құралдарын мемлекеттік тіркегені үшін;
9) автокөлік ... ... ... аумағы арқылы жүріп
өткені үшін;
10) аукциондардан алынатын алым;
11) жекелеген ... ... ... ... үшін ... ... телевизия және радиохабарларын тарату ұйымдарына радиожиілік
спектрін пайдалануға рұқсат бергені үшін алынады ...... ... ... ... өздеріне өтінішпен
келуші тұлғаларға көбінесе материалдық сипаттағы табиғи, ... ... ... ... белгілі бір объектілерді, не болмаса соларға
байланысты рұқсаттарды және құқықтарды бергені үшін сол заңды немесе жеке
тұлғалардан ... ... ... ... ... ... ... төлемақылар:
1) жер учаскелерін пайдаланғаны үшін;
2) жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін;
3) ... ... ... ... жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін;
5) орманды пайдаланғаны үшін;
6) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшін;
7) радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін;
7-1) қалааралық және ... ... ... ... ... кеме ... су ... пайдаланғаны үшін;
9) сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшін алынады.
Баж – арнайы мамандандырылған ... ... ... ... ... қатысты жасалған заңи маңызы бар белгілі бір ... және ... ... ... үшін сол ... ... ... алынатын біршама-эквивалентті, міндетті ақшалай төлем.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ... ... ... сотқа берілетін талап ... ... ... ... үшін;
▪ нотариаттық іс-қимылдар жасағаны үшін, сондай-ақ нотариат
куәландырған құжаттар ... ... ... - ... ... тіркегені үшін;
▪ - аңшылық құқығына рұқсат бергені үшін;
▪ - ... ... ... ... мен жеке
куәліктерін бергені үшін;
▪ азаматтық хал актілерін тіркегені үшін, сондай-ақ азаматтарға
азаматтық хал ... ... ... ... және ... ... жазбаларын өзгертуге және қалпына келтіруге
байланысты куәліктерді қайтадан бергені үшін;
▪ шетелге ... және ... ... ... ... шақыруға құқық беретін құжаттарды
ресімдегені ... ... ... ... оларды ауыстыратын
құжаттарына Қазақстан Республикасынан кету және келу құқығына
виза бергені үшін;
... ... ... алу, оны ... ... туралы құжаттарды ресімдегені үшін;
▪ қаруды және оның оқтарын сақтауға немесе сақтау мен ... ... ҚР ... ... және ҚР ... бергені үшін;
▪ Қазақстан Республикасы ... ... ... сәйкес
Қазақстан Республикасында жасалған, ресми құжаттарға Қазақстан
Республикасының Үкіметі уәкілеттік ... ... ... ... үшін ... ... қатар, консулдық алым түріндегі мемлекеттік баж да ... ... ... ... болып мемлекеттің шығарған нормативтік актісі
табылатын болса, салық салудың ... ... ... ... ... мемлекетпен белгіленеді;
▪ салықты белгілеу мемлекеттің саналы, ерікті актісі;
▪ салық ... ... ... ... білдіреді;
▪ салықты сәйкесінше нормативтік-құқықтық актілермен ... ... ... ... ... ... ... нысанда жүргізіледі.
Сонымен, салықтар - мемлекет ... ... заң ... белгілі бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жалпы 2 нысанда жүргізіледі:
1) материалдық салықтық қатынастар
2) ұйымдастырушылық салықтық ... ... ... ақша қаражатының қозғалысын білдіреді, яғни
экономикалық мағынада материалдық салықтық қатынастар ... ... ... төлеуді білдірсе, құқықтық мағынада салық міндеттемесін ... ... ... ... ... құру мен ... қызмет
етуін қамтамасыз ету. Материалды салықтық қатынастарға сипаттама:
▪ қоғамдық жиынтық ... ... ... тұтыну, бөлумен
байланысты туындайтын қатынастар экономикалық қатынастар болып
табылатындықтан, салық қоғамдық жиынтық ... бөлу және ... ... ... ... ... жатқызылады;
▪ материалды салықтық қатынастар мемлекеттің ақша қорына салық
төлеушіден ақша ... ... ... ... ... ақшалық қатынастар деп танылады;
▪ материалды салықтық қатынастар ... ... ... пайдасына бөлуді ұсынатындықтан бөлінгіштік ... ... ... ... бір жақты құн ... ... ... ... материалды салықтық қатынастар көмегімен мемлекеттік табыстар
қалыптасатындықтан бұл қатынастар мемлекеттік ... бір түрі ... ... материалды салықтық қатынастар салықты төлету барысында меншік
нысанын өзгертетіндіктен меншік нысанының ауысуына негіз болады;
▪ материалды ... ... ... ... ... ... материалды салықтық қатынастар мемлекет өмір сүруінің негізі
болғандықтан оның ... ... ... ... ... салықты белгілеу, жинау және ... ... ... ... асырылатындықтан материалды салықтық
қатынастар құқықтық нысанды иеленеді.
Сонымен, салық қатынастары ... ... ... қарекетін жүзеге
асыру барысында туындайтын қоғамдық қатынастар.
Салық органдары – бюджетке төленетін міндетті төлемдерді есептеуді ... ... ... ... ... ... уәкілеттік берген
уәкілетті органдар. Салық органдары Қаржы министрлігінің құрамына енеді.
Салық комитеті туралы ереже 2002 жылы ... ... ... рет 2004
жылдың 13-тамызында өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... ... ... Қаржы министрлігінің
ведомствосы болып табылады. Бұл ведомство, яғни комитет мемлекет ... ... ... ... ... ... ... өкілетті
[9].
Салық қызметі органдары уәкілетті ... ... мен ... ... ... органдарына аймақаралық салық комитеттері,
облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша салық комитеттері, аудандар,
қалалардағы аудандар ... ... ... жатады. Арнайы экономикалық
аймақтар құрылған жағдайда, бұл аймақтардың аумағында салық комитеттері
құрылуы мүмкін. Салық органдары ... ... ... салық қызметі органына
төменнен жоғары қарай тікелей бағынады және жергілікті атқарушы органдарға
жатпайды. Уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... ... ... Салық органдарының бірінші басшыларын қызметке ... ... ... ... ... ... өзінің қызметін
заңдарға сәйкес және ереже мен басқа нормативтік-құқықтық актілермен жүзеге
асырады.
Комитет – ... ... өз ... ... ... ... ... құжаты – оның ережесі болып табылады.
Салық қызметі органдарының жұмыс істеу ... ... және ... ... салықтық кірістерін
қалыптастыру арқылы қоғамдық – мемлекеттік ... ... ... ... және азаматтар ... ... ... ... және ... инвестициялардың тиімді ағымының арнасын
кеңейту;
▪ инвесторларға салық салу ... ... ... беру және ... ... ... әкімшілігін екі
жақтың мүдделерін есепке ала отырып жүргізу сияқты ... ... да ... ... ... [12].
Қорыта келгенде, салық салу саласындағы салық ... ... ... салу ... ... тиесілі мемлекеттік басқару-
реттеу қызметтерін ... ... ... ... органдардың және
салық әкімшілігін жүргізетін мамандандырылған ... ... ... ... олардың салықтық қызметтерінің шеңбері мен тиісті
өкілеттіктерін белгілейтін салықтық құқықтың жалпы ... ... ... ... ... ... және жергілікті атқарушы өкімет
органдарымен, ... ... ... мен ... ... ... қарым – қатынас жасап отырады, ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Салық қызметі салық төлеуші болып табылмайтын, бірақ бюджетке төлемдер
жасауды жүзеге асыратын заңды және жеке ... ... ... ол төлемдер төлем көзінен ұсталып отырады.
Заңды және жеке ... ... ... ... ... нөмірін
салық декларациясы мен пайдаланатын басқа да ... ... және ... ... ... кез келген тұлғаға хабарлауға міндетті. Салық
қызметі салық төлеушінің ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар барлық хабарламаларда көрсетеді.
1.3 Жеке тұлғалардың салық міндеттемелері және оларды есептеу
тәртібі
Жеке табыс салығы салықтардың ... ... ... ... түрі. Оны
алғаш рет ағылшындар (1798 жылы) байлыққа салынатын үш еселенген түрдегі
салықты енгізді. Бұл салық 1842 ж. ... ... ... ... ... ... түрге ауысты. Басқа елдерде бұл салықтың түрін XIX
ғ. соңы - XX ғ. ... ... — с 1891 ж., ... - 1914 ж. ... келсек, бұрынғы Кеңес Одағы құрамында болған кезде салық
жүйесі жоқ болса да, жеке ... ... ... мен ... ... Оның ... ... төмендетіп, соңында «Жұмысшылар
мен қызметкерлердің жалақысынан салық ұстауды тоқтату ... ... ж. Заң ... ... өз ... алғаннан соң республика аумағында жаңа нарықтық
қатынастар туып, мемлекеттің шаруашылық етуші субъектілермен ... ... ... ... ... жаңа орын ... салықтарға
мұқтаждық туды. ТМД мемлекеттерінің үкіметтері түбегейлі экономикалық
өзгерістердің біршама үйлесімді ... ... көп ... ... осы ... ... «Салық саясатының келісілген
қағидаттары туралы» Келісімге 1992 жылғы 13 наурызда ... қ. қол ... ... ... ... ... ... қарағандаға елдің кірісіне
емес, шығысынына әсері мол болғандықтан, психологиялық және әлеуметтік
жағынан орны ... ... ... ... ... 1995 жыл ... ие. Тап осы жылы ... жүйесін өзгерту бағытында нақты шаралар
қабылданды. Өзгертулер екі ірі салықтың түріне тиесілі еді, ... ... ... салығы мен кәсіпорындардың үстеме пайда салығы болатын.
Ал, 1995 ... 24 ... Заң күші бар ... және бюждетке төленетін басқа
да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды.
Осы Заңның ережелері бойынша жеке ... ... ... салығы,
жеке тұлғалардың мүліктеріне салынатын салық, кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын жеке ... ... үшін ... алым, -салықтар,
алымдар және басқа да міндетті ... ... ... ... ... жеке тұлғалар ең алдымен Қазақстан Республикасының азаматтары, шет
мемлекеттердің азаматтары және азаматтығы жоқ адамдар деп танылды.
Жеке тұлғаларға табыс ... салу ... ... ... ... қаралып, осы Заңда көзделген шегерімдер арасындағы айырма ретінде
есептеліп, салық ... ... ... ... ... ... ... төлеушінің Қазақстан мен оның тысқары
жерлерде алған ... еді. ... ... ... табыстың барлық
түрлері, соның ішінде жеке тұлғалардың еңбекақы, ... және ... ... ... ... мен жеке ... мүліктік табысы жатты.
Осы Заңмен жылдық жиынтық табыстан жеке тұлғалар алған, бұрынырақ
Қазақстан Республикасында төлем көзінде ... ... ... дивидендтер;
жеке тұлғалар алған және олардың кәсіпкерлік қызметімен ... ... ... төлем көзіне салынатын, жеке тұлғалар алған үтыстар; жеке
тұлғалардан ... ... ... түріндегі табыстарға түзету енгізу
шарттары айқындалды. Жеке тұлғалардың жылдық жиынтық ... оны ... ... ... ... ... ... салынатын табысы
есептелген кезде, аталған шығындар бір рет қана шегеріліп ... ... өз ... жұмсаған шығындары, сондай-ақ еңбек шарты (контракт)
немесе мердігерлік (жалдану шарты) бойынша істелген ... ... ... шығындары шегерілуге жатпайды.
Жеке тұлғаларға табыс алынған әрбір ай үшін ... ... ... бір ... жылы ішінде шегеріс жасауға құқық берілді. Оған қоса
жеке тұлғалардың табысы мен төлемдерінің ... ... ... ... ... ... ... ресми табысы; бір жеке
тұлғадан екінші жеке тұлғаның сыйлық немесе мұра ... ... ... ... пен ... ... алынған мүліктің құны;
зейнетақы төлеу жөніндегі ... ... ... ... ... демалысы үшін өтемақыларды, сондай-ак атаулы әлеуметтік
көмек, жәрдемақылар мен ... ... ... ... ... байланысты мертігуінен не денсаулығына өзге де ... ... ... ... ... ... ... оқытуға
және біліктілігін арттыруға жұмсаған шығындары; сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру сыйлықтарының сомасы;
зейнетакы және сақтандыру төлемдері; балаларға және асырауындағыларға
алынатын ... ... ... ... көрсетілетін біржолғы төлемдер
мен материалдық көмектер; сыйақы ... және ... ... ... ... әскери қызмет міндеттерін атқаруына байланысты әскери
қызметшілер алатын ... ... ... ... және басқа да
төлемдер салық салудан босатылды.
Табыс салығы жөнінде ... ... ... мерзімі келісім-шарт
әрбір салық төлеуші бойынша және негізгі капитал мен экономиканың басым
секторына ... ... ... ... ... Заң бойынша салық төлеушінің салық салынатын кірісі ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарының сомасына
жеке адам үшін - айына он айлық есептік көрсеткіштен ... ... жеке ... ... табыс салығы мен бюджетке төленетін
басқа да міндетті ... ... мен ... ... ... ... салық төлеуші арасындағы салық міндеттемелерін орындауға байланысты
қатынастар «Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... Республикасының 2001 ж. 12- маусымдағы № 210-11 ... әрі - ... ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті ... ... ... жеке ... ... - ... Республикасының
азаматы, шет мемлекеттің азаматы, азаматтығы жоқ адамдар болып айқындалды.
Жеке тұлға төлейтін мүлікке, көлік құралдарына салынатын ... ... ал ... ... ... кент, ауыл (село), ауылдық (селолық)
округтердің әкімдері ұйымдастыратындығы белгіленді.
Жеке табыс салығын төлеушілер - ... салу ... бар ... жеке ... салығын төлеушілер (мәтін бойынша бұдан әрі - ... ... ... емес жеке ... жеке ... салығы бойынша салықты есептеп,
төлейді және жеке табыс салығы бойынша салық декларациясын ... ... ... ... ... ... төлем көзінен салық салынатын
табыстар мен төлем көзінен ... ... ... ... ... ... 41 пункттен тұратын мынадай түрлеріне салық
салынуға тиіс емес ... А.) ... ... ... шарттары бойынша сыйақыларды
қоспағанда), ұтыстар түріндегі табыстарға 10 пайыздық ставка бойынша ... ... ... 5 ... ... бойынша салық
салынады.
Салық төлеушінің төлем көзінен салық ... ... ... төлемдерден алынған табыс;
жинақтаушы зейнетақы қорларынан берілетін зейнетақы төлемдері;
дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыс;
5)стипендиялар;
6) жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша табысы жатады.
Салық ... жеке ... ... ... мен ... ... төлем
көзінен салық салынатын табыс төленетін құннен кешіктірмей жүргізеді. Салық
агенттері, егер осы бапта өзгеше ... ... ... ... ... төлем төленетін айдан кейінгі айдың 20-сына дейін ... жері ... ... асырады.
Салық агенттері тиісті бюджеттерге қүрылымдык бөлімшелер бойынша салық
төлеуді олардың орналасқан жері ... ... ... агенттері жеке табыс салығы бойынша есеп-қисапты ... ... ... жер ... есепті тоқсаннан кейінгі айдың 20-сынан
кешіктірмей табыс етеді.
Жеке табыс салығы бойынша есеп-қисапқа ... жеке ... ... ... мәліметтер көрсетіледі.
Қызметкердің төлем көзінен салық салынатын табысы қызметкердің жұмыс
беруші есептеген, осы салық шегерімдері сомасына ... ... ... ... ... табысы болып табылады.
Жұмыс беруші материалдық, әлеуметтік игіліктер немесе өзге ... ... ... ... табыстарды қоса алғанда, жұмыс беруші
төлейтін ақшалай немесе заттай нысандағы кез келген табыстар ... ... ... ... есептеу және ұстап қалу уәкілетті мемлекеттік орган
белгілеген тәртіппен ай сайын жүргізіледі.
ҚР-ның резиденттері болып табылатын шетелдік азаматтар мен ... ... ... жеке ... ... ... төлеуді, сондай-
ақ салық есептілігін беруді салық агенті белгіленген салық шегерімдерін
ескере ... ... ... жеке ... ... жеке табыс
салығын есептеуді, ұстауды және төлеуді салық агенті жүргізеді.
Салық агенті күнтізбелік жыл ... ... жеке ... ... және ... ... ... ғана қолдануға құқылы.
Жеке табыс салығын төлеуші салық заңдарына сәйкес салык ... ... және ... ... ... міндетті.
Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... Салық салу айқындығы салық төлеушінің салық міндеттемелері
туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық ... мен ... ... ... мүмкіндігін білдіреді.
Жеке табыс салығын төлеушінің салық заңдарына сәйкес мемлекет алдында
туындаған міндеттемесі салық міндеттемесі деп танылады, оған ... ... ... ... ... органына тіркеу есебіне түруға, салық салу
объектілері мен ... ... ... объектілерді айқындауға, салық және
бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... жасауға, оны белгіленген мерзімде табыс етуге, салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... арқылы жеке табыс салығын ... ... ... ... көлемінде орындауын талап етуге, ал ... ... ... ... ... оларды қамтамасыз ету
жөніндегі тәсілдерді және көзделген тәртіппен мәжбүрлеп орындату ... ... ... ... мақсатында жеке табыс салығын төлеуші салық
міндеттемесін орындауды ... ... ... ... салығын төлеуші салық міндеттемесін орындау үшін мынадай іс-
әрекеттер жасайды:
салық органына тіркеу есебіне түрады;
салық салу объектілері мен салық ... ... ... есебін
жүргізеді;
салық салу объектілері мен салық салуға ... ... ... мен ... ... ... ала отырып, бюджетке төленуге тиісті
салық және басқа да ... ... ... ... ... ... және оны белгіленген тәртіппен және
мерзімдерде салық ... ... ... ... заңдарында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде салық және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептеп ... және ... ... ... міндеттемесі ... ... ... мен ... ... ... салығын төлеуші салық міндеттемесін белгіленген тәртіппен
және мерзімдерде орындауы тиіс. Жеке ... ... ... ... мерзімінен бұрын орындауға құқылы.
Жеке табыс ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесі банктен немесе банк ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер сомасына төлем тапсырмасы акцептін ... ... ... ... ... төлемді банкоматтар немесе өзге де электронды
құрылғылар арқылы жүзеге асырған құннен бастап , ал ... ... - жеке ... ... ... ... ... банкке немесе
уәкілетті органға төлеген кезден бастап орындалды деп есептеледі.
Жеке табыс салығын төлеушінің ... ... ... салық төлеу
жөніндегі салық міндеттемесі оны ұстап қалған құннен бастап ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен
есепке жатқызу жолымен орындалуы мүмкін.
Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... жөніндегі
салық міндеттемесі теңгемен орындалады.
Салық міндеттемесін орындау кезінде салық және бюджетке төленетін басқа
да міндетті төлемдерді есептеу ерекшеліктері
Төлем көзінен ұсталатын салық ... ... ... агенті жүзеге
асырады.
Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... міндет салық органына және уәкілетті
органдарға жүктелуі ... ... ... ... ... салынбайтын табыстарына,
табыстардың мынадай түрлері жатады:
мүліктік табыс;
жеке кәсіпкердің табысы;
адвокаттар мен жеке нотариустардың табысы;
белгіленетін өзге де ... ... ... ... ... ... нысанасын қысқаша қорыта ... ... және өзге де ... ... төлеу әркімнің
борышы әрі міндеті ... ... ... жеке ... ... ... ... және олар өздерінің төлейтін салықтарын ... ... ... ... ... ... және белгіленген
мерзімдерде орындауы міндетті. Бұл міндеттемні орындауды жеке табыс салығын
төлеушілер ... ... ... Жеке ... салық міндеттемесін тоқтату
қайтыс болғанда немесе оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот ... ... ... ҚР ... БЮДЖЕТІНДЕГІ ЖЕКЕ ТАБЫС САЛЫҒЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ОРЫНДАЛУЫНА
САЛЫҚ БАҚЫЛАУЫН ЖҮРГІЗУ
Жұмыстың «Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетіндегі жеке
табыс ... және ... ... ... ... ... деп ... бөлімінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті мен ... ... ... ... ... ... ... осы
тарауда жеке тұлғалардың табыс салығы бойынша салық есептілігін ... ... ... салу, салықтық бақылау жүргізудің ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік бюджеті мен оның жеке
табыс салығының түсімдері көрсеткіштерін талдау
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын ... ... ... ... 2007 ... 1 ... ... барлық жеке
тұлғалар үшін 10 % мөлшерінде жеке ... ... ... ... Бұл ... 5% ... ... салық салынатын дивидендтерді
қоспағанда, жеке тұлғалардың барлық табыс түрлеріне қолданылады [14].
Бірыңғай ставка ... ... жеке ... ... ... ... ... Енді жеке табыс салығы бұрынғыдай өспелі қорытынды бойынша
емес, әр айға бөлек есептелетін болады.
Жалақысы төмен ... ... ... ... ... қалу
мақсатында салық шегерімдері ұлғайды. Әр қызметкер үшін және асырауындағы
жанүяның әрбір мүшесі үшін бір айлық есептік көрсеткіш (АЕК) ... ... тек «2007 ... ... республикалық бюджет туралы»
08.12.2006 ж. № 194-ІИ ҚР Заңына сәйкес 9752 ... ... ... ғана ең төмен жалақы мөлшерінде шегерім қолданылады. Бұдан тыс он айлық
есептік ... ... ... ... сомада өз пайдасына жинақтаушы
зейнетақы корына қызметкер салатын ерікті зейнетақы жарнасы шегеруге жатады
[15].
Сондай-ақ ҚР тұрғын үй ... ... ... ... ... үй ... қызметкер ҚР аумағында тұрғын үйді жөндеу, салу немесе сатып
алу үшін алған тұрғын үй ... ... ... өтеуге бағытталған
сомалар да шегеруге жатады.
«ҚР тұрғын үй құрылысы ... ... ... ҚР ... ж. № ... сәйкес тұрғын үй және аралық тұрғын үй заемдарын салымшылар ҚР
аумағында ... үй ... ... ... ... ... ғана ... алады, бұл орайда жақсарту деп:
тұрғын үй салу (жер учаскесін сатып алуды қоса алғанда), сатып алу, ... ... ... оны ... ... ... үйді жөндеу және жаңарту (құрылыс материалдарын сатып ... ... ақы ... қоса ... үй жағдайын жақсарту жөніндегі іс-шараларға байланысты туындаған
міндеттемелерді өтеу;
тұрғын үй ... ... үшін ... ... банк заемын алуға бастапқы
жарна енгізу түсініледі.
Мемлекеттік бюджет кірістерінің ... жеке ... ... ... қарастырсақ, ол 2005 жылы салықтық түсімдердің өсуі
алдыңғы жылға қатынасы бойынша 23,9 %, 2006 және 2007 ... ... ... % және 12 % ... [21].
Кесте 1-де Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің 1999-2006
ж.ж. орындалу көрсеткіштері талданады.
Кесте 1.
Мемлекеттік бюджеттің 1999-2006 ж.ж. орындалу көрсеткіштері
млрд.теңге
|  |1999 |2000 |2001 ... |398,6 |598,7 |746,6 ... | | ... | | | ... |330,3 |524,1 |635,8 ... | | | ... |28,7 |78,5 |108,2 ... |23,3 |21,8 |21,7 ... ... |22,3 |20,8 |20,5 ... емес ... |0,6 |0,6 |0,5 ... капиталды сатудан түскен |0,3 |0,4 |0,7 ... | | | ... ... ... ... ... ... сауалнамалық
зерттеу материалдары.
Түсімдердің тағы бір көзі республикалық бюджеттен трансферттер ... Олар ... ... 14% ... ... субвенциалдық
облыстардың бюджеттерінде аталған түсім көзі ... ... ... ... жету үшін ... және ... да ... жетіспеуіне байланысты 50% дейін
құрайды. Бұл мұндай ... ... ... ... емес қуаты аз
шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорда қаражат жинақтау ... ... ... ... ... ... байланысты
мемлекеттік бюджетке табиғи ресурстарды өндірумен ... ... ... ... 2005 жылы қолданыстағы заңнама жағдайында Ұлттық
қорға 128 млрд. ... бұл ... ... ... 48,2 %-ға көп, 2006 жылы
- 114 млрд. теңге (45,4 %-ға), 2007 жылы - 107,2 ... ... ... ... ... 2001-2005 жж.ҚР-дағы мемлекеттік кірістердің
құрылымын төмендегі 3-кестеден көруге болады.
Кірістердің болжамын есептеулерде бұрын болжанған мерзім 2005 ... ... ... 2006 жылғы 1 қаңтардан бастап ... ... ... ... ... аударымдарды есептеу тәртібін реттейтін
Салық кодексінің ережелеріне енгізілген өзгерістер ескерілді.
Кесте 3.
2001-2005 ж.ж.ҚР-дағы мемлекеттік кірістердің құрылымы,%
|Аталуы |2001 ж |2002ж. |2003 |2004 |2005 ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... ... оның ішінде|86,7 |93,2 |94,3 |92,2 |95,2 ... ... ... |23,0 |25,9 |94,3 |92,2 |95,2 ... ... ... |9,3 |9,6 |9,3 |7,7 |5,9 ... құн салығы |21,8 |21,8 |23,0 |18,9 |16,4 ... ... |16,9 |16,6 |15,7 |13,1 |9,4 ... |3,0 |3,1 |2,7 |2,3 |1,6 ... ... ... салықтары |3,5 |4,5 |5,6 |10,6 |14,2 ... ... ... | | | | | ... |9,0 |11,7 |10,9 |9,9 |8,0 ... емес ... |9,9 |5,6 |4,5 |6,3 |3,1 ... ... |3,5 |1,2 |1,2 |1,5 |1,6 ... | | | | | ... ... ... ... үкіметінің 2007 жылғы 20 наурыздағы—№
225 Қаулысымен бекітілген Республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... мынадай көлемдерде бекітілген:
1) кірістер - 1 958 638 496 мың теңге, оның ішінде:
▪ салықтық түсімдер бойынша - 1 456 156 251 мың ... ... емес ... ... - 40 849 672 мың теңге;
▪ негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер бойынша - 8 418 025
мың теңге;
▪ трансферттер ... ... - 453 214 548 мың ... - 1 955 958 982 мың ... ... - 2 679 514 мың ... бюджеттік кредит беру - 22 360 857 мың теңге;
5)қаржы активтерімен жасалатын операциялар бойынша сальдо -
170 176 371 мың теңге, оның ... ... ... ... алу - 172 176 371 мың ... ... ... активтерін сатудан түсетін түсімдер - 2 000
000 мың теңге;
бюджет тапшылығы - 145 136 000 мың ... ... ... ... ішкі ... пайызы;
бюджет тапшылығын қаржыландыру - 145 136 000 мың теңге [9].
ҚР Ұлттық қорына жіберілетін 2007 жылға ... ... ... көлемдері 4-кестеде көрсетілген.
Кесте 4.
2007 жылға арналған бюджетке түсетін түсімдердің көлемдері
мың теңге
|№ |Атауы ... |
|1 ... ... ... ... тікелей |773308968 |
| ... ... | ... ... ... ... ... |
|1.2 |Табиғи және басқа да ресурстарды ... үшін ... |
| ... ақы | |
|2 ... ... және тау-кен өндіру мен |0 |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... түсімдер | |
|3 ... ... ... жер ... |2500000 |
| ... ... түсімдер | ... ... ... ... ұлттық қорының қаражатын
қалыптастырудың және ... орта ... ... ... ... ... республикалық бюджеттің бекітілген ... 2007 ... 1 ... ... ең ... ... - 9 752 ... базалық зейнетақы төлемінің мөлшері - 3 000 теңге;
зейнетақының ең төменгі мөлшері - 7 236 ... ... ... ... және өзге де ... ... ... сондай-ақ айыппүл санкцияларын, салықтар ... да ... ... үшін ... ... ... - 1092 теңге болып
белгіленді.
Төмендегі 1-суретте 2005-2006 ... үшін ... ... ... ... ... бюджет + Ұлттық Қор) қарастырамыз.
Сурет 1.- 2005-2006 жылдарда үшін мемлекеттік бюджет ... ... ... ... Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау
министрлігінің бағалау бойынша ... ... ... ... ... ... ... 14%-ға дейін төмендетілді, ең
төменгі жалақыны шегерімге жатқыза отырып, барлық жеке тұлғалар үшін ... жеке ... ... тіркелген ставкасы енгізілді; 2%-ға дейінгі
патент негізінде шағын бизнес субъектілері үшін ... ... ... ... ... оңайлатылған декларация негізінде 3% ... ... ... ... ... сақтандыру саласындағы қызметті
жүзеге асыратын сақтандыру ... ... ... ... ... салу ... ... табыс салығы
бойынша аванстық төлемдер есептеу тетігі жетілдіріледі [3].
Сурет 2 – ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау
министрлігінің бағалау бойынша ... ... ... ... мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекті төлеуге
көзделіп келген қаражат есебінен табысы аз отбасылардағы 18 жасқа ... ... ... ... 2 916 400 мың ... сомасында
шығыстар көзделді.
Бюджет ең алдымен салық түсімдері ... ... 95-97%) ... емес ... (3-5%) ... ... 2005 жылы ... өсуі алдыңғы жылға қатынасы бойынша 23,9 %, 2006 және 2007
жылдары тиісінше - 10,6 % және 12 % ... жылы ... емес ... 2004 жылға қарағанда теңге бағамының
нығаюымен және 2004 жылғы біржолдық төлемдердің түсуімен, 2006 жылы ... ... ... 5,7 % ... және 2007 жылы -2006 ... ... 4 % ... байланысты 49,2% азаюмен болжанады.
Аталған салықтың осы ... ... ... ... үлесіндегі
салықтардың үлесімен айқындалады. Қазақстандағы ЖІӨ салықтардың ... кему ... ... ... 1991ж. ЖІӨ 20,2%, 1993ж. ... 1996ж. -11,1% ... Бұл жеке кәсіпкерліктің еркін дамуына кедергі
жасайтын экономиканың жекелеген секторларының әлеуетін іске ... ... ... ... ... Қазақстандағы салық саясатының
бір тармағы [14].
Салықтық тексеру тексеруге дайындау тексеруді жүргізу, ... ... ... ... ... ... жою үшін
нұсқаманың қаулының орындалуын бақылау мерзімдерінен тұрады.
Салықтық бақылаудың қамту интервалы - тексерумен қамтылған ... ... ... санына қатынасы. Сонда интервал 0,01-ден 1,0-ге
дейінгі аралықты қамтиды. Мысалы, салық комитеті мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... салық төлеушілер
санына қатынасына тоқталатын болсақ, тексерумен қамту санының коэффициенті:
жылы 0,083;
жылы 0,142;
жылы 0,088;
жылы ... ... 0,087 ... ... ... ... 1,0-ге ... бақылаумен барлық салық
төлеушілер қамтылды деген сөз, бірақ ондай көрсеткішке қол жеткізу ... ... Жеке ... ... кәсіпкерлерді қоспағанда) жеке табыс
салығы бойынша салық есептілігін тапсыруы
Қазақстан Республикасының шегінен тыс ... ... жеке ... кәсіпкерлерді қоспағанда) жеке табыс салығы бойынша декларацияны
(бұдан әрі - Декларация) жасау, Қазақстан Республикасындағы көздерден ... ... ... Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерде
орналасқан шетелдік банктердің шоттарында ... бар жеке ... ... белгіленген шектерден асқанда жеке табыс салығын қалай
есептеу керектігіне тоқталайық.
Жеке тұлғалар ... ... ... және жеке ... байланысты объектілер мен салық салу объектілері туралы ақпаратты
ашу бойынша оған қосымшаларды (200.01 - 200.08 ... ... ... ... Олар ... ... құрылғысын пайдалана отырып қағаз
тасығышта немесе электрондық тасығышта ... ... ... ... ... көрсеткіштер болмаған кезде тиісті тор ... ал ... ... ... ... ... ... Тиісті қосымша нысанның көрсеткіштерін ашуды талап ететін
жолдарды толтыру ... ... ... нысандар міндетті тәртіпте
толтыруға жатады. Қосымшалар мен қосымша ... ... ... ... ... ... Декларацияның "Салық төлеуші туралы жалпы
ақпарат" бөлімінде ... ... ... ... салық органына келу тәртібімен екі данада жасалады, бір
данасы салық органының белгісімен ... ... ... Хабарламамен
тапсырысты хатпен қағаз тасығышта почта арқылы салық төлеуші почта ... өзге ... ... ... ... ... Декларацияны
қабылдау (жеткізу) туралы хабарламаны салык органында немесе электрондық
почта бойынша алады. Декларацияға ... ... ... қол қойылады және
оны тапсырғаны расталады.
Декларацияны толтырғанда жеке тұлға мынадай деректерді ... ... ... ... берілетін салық кезеңі.
Декларацияны беру үшін салық кезеңі салық жылы ... ... ... кезеңінің ұзақтығы мынаны құраса:
күнтізбелік жылдан аз болса - онда "Ай" тор ... ... ... саны ... ал "Жыл" тор ... ... ... жылы
көрсетеді;
толық күнтізбелік жыл болса, онда "Ай" тор көзі ... ал ... ... ... ... ... жылы ... төлеушінің аты-жөні;
ЭҚЖЖ коды:
ЭҚЖЖ ұяшықтарында ЭҚЖЖ кодтары (бес белгіге дейін) ұйым қызметінің
түрлері бойынша олардың үлес ... кему ... ... ... ...... осы ... түрінің үлес салмағын (бір ондық
белгімен) көрсету қажет (осы ұяшықтардың сомасы 100 %-ке тең болуы міндетті
емес).
ЭҚЖЖ үлес ... ... үшін ... ... ... (тоқсандық)
мемлекеттік статистикалық есептілігінің (бұдан әрі - МСЕ) ... ... ... деректерді пайдалану қажет. ЭҚЖЖ ... ... ... ... деректеріне 100-жолдың сәйкес бағаны
деректерінің қатынасы ретінде айқындалады.
5) Декларацияы ... ... ... ... бөлінеді. Егер салық төлеуші Салық ... ... ... ... ... алынса, соның негізінде
бұрын көрсетілген Декларацияға өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... ... толтырады. белгіленеді.
«Төлем көзінен салық салынатын кірістер» қосымшасын толтыруы (200.01-
нысаны) кіріс мөлшерлері осы тармақшада көрсетілген шектен ... ... ... 12) ... ... жеке тұлғалар, сондай-ақ
Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметін жүзеге ... емес ... ... ... ... ... ... резидент емес жеке тұлғалар толтырады.
"Есептік көрсеткіштер" бөлімінде төлем ... ... ... ... ... ... ... Төлем көзінен салық
салынатын кірістердің есепті кезеңі үшін ... ... ... ... ... ... агенттері берген құжаттар негізінде
көрсетеді және салық агенттері берген ... ... ... ... ... ... ... мен ұсталған жеке табыс салығының
сомасы көрсетеді.
«Мүліктік және өзге де ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы көздердің шегінен тыста алынған кірістерді ... ... 166 және ... ... жеке тұлғалардың
мүліктік және өзге де кірістерін мәлімдеуге, сондай-ақ төлем көзінен салық
салынатын кірістерге салық салу ... ... ... ... ... 144 және ... ... айқындалған салык; салынуға
жатпайтын және салық шегерімдерін мәлімдеуге арналған.
Олар "Мүліктік ... ... ... кірістің жалпы сомасы
көрсетеді.
"Кәсіпкерлік қызметте ... ... ... ... мүлікті
өткізу кезіндегі құнның өсуі" бөлімінде ... ... ... ... ... құн өсуі ... ... кірістің
жалпы сомасы көрсетеді.
"Мүлікті жалға беруден кіріс" бөлімінде мүлікті жалға беруден ... ... ... ... Ал "Өзге де кірістер" бөлімінде алынған
өзге де кірістердің жалпы сомасы көрсетеді. ... ... ... кодексінің 164-бабына сәйкес төлем көзіне салық ... ... ... ... сома ... ... ... әр
кіріс алған ай үшін қолданылады, оның ішінде: Қазақстан Республикасының
зейнетақы заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... айына Қазақстан Республикасының заң актісімен
белгіленген ең төмен жалақы мөлшеріндегі салық шегерімінің сомасы, ... ... ... ... ... ... жинақтау
сақтандыру шарттары бойынша жеке тұлға өз пайдасына ... ... ... жеке ... - Қазақстан Республикасының резиденті
Қазақстан Республикасының тұрғын үй құрылысы жинақ ... ... ... ... ... ... ... үй
жағдайларын жақсарту жөніндегі іс-шараларды жүргізуге тұрғын үй құрылыс
жинақ банктерінен алған тұрғын үй ... және ... ... үй ... ... ... ... сомалары көрсетіледі.
200.06.001 қосымша нысан әр кіріс түрлері ... ... ... ... ... ... ... салуға жатпайтын
кірістерді көрсетуге арналған. Декларацияны толтыру кезінде резидент емес
-жеке тұлға бұл ... ... ... ... ... салық
салынуға жататын кірістің сомасын көрсетеді.
«Шетел салығын есепке жатқызу» қосымшасын ... ... ... ... мен ... ... ... тыс көздерден салык
төлеуші-резидентпен алынған кірістерге ... және ... ... тыс ... төленген және Салық кодексінің 173-
бабына сәйкес Қазақстан Республикасында жеке ... ... ... ... ... ... ... айқындауға арналған.
Қазақстан Республикасының шегінен тыс ... ... ... ... табыс салығын есепке жатқызу салықтардың ұсталғанын
және (немесе) ... ... ... бар ... ... ... ... көздерден алынған кірістердің және осы кірістерден
ұсталған және (немесе) төленген ... ... ... ... ... ... куэландырылған анықтамасы осындай қүжат болуы
мүмкін. «Дивидендтер» бөлімінде жеке ... ... ... тыс ... ... ... түріндегі кірістердің жалпы
сомасы көрсетеді.
Қазақстан Республикасының шегінен тыс төленген дивидендтер түріндегі
кірістерден алынған салықтың жалпы ... ... ол ... ... ... ... Республикасының шегінен тыс төленген және ... жеке ... ... ... кезінде есепке жатқызуға тиіс
дивидендтер түріндегі кірістерден алынған салықтың жалпы ... ... ... ... ... негізінде толтырылады;
«Сыйақы» бөлімінде жеке тұлға Қазақстан Республикасының шегінен тыс
көздерден алынған сыйақылардың жалпы сомасы көрсетеді және қосымша ... ... ... Ол ... Республикасының шегінен тыс
төленген және Салық кодексінің 173-бабына ... ... ... ... салығын төлеу кезінде есепке жатқызуға тиіс сыйақылардан алынған
салықтың жалпы сомасын көрсетеді.
«Роялти» бөлімінде жеке тұлға ... ... ... ... ... ... ... кірістердің жалпы сомасы көрсетеді де,
қосымша нысанның ... ... ... Оны ... ... тыс төленген және Қазақстан Республикасында жеке
табыс салығын төлеу кезінде есепке ... тиіс ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
«Халықаралық тасымалдауда көлік қызметін көрсетуден түсетін кірістер»
бөлімінде жеке тұлға ... ... ... тыс ... ... ... көлік қызметін көрсетуден түсетін кірістер
сомасы көрсетеді және қосымша нысанның деректері негізінде ... ... ... ... тыс төленген және Салық
кодексінің 173-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын
төлеу кезінде есепке ... тиіс ... ... ... қызметін
көрсетуден түсетін кірістерден алынған салықтың жалпы сомасы көрсетеді.
«Тұрақты мекемесіз ... ... өзге де ... бөлімінде жеке
тұлға Қазақстан Республикасының шегінен тыс көздерден ... ... ... түсетін басқа да кірістердің жалпы сомасын
көрсетеді. ... ... ... тыс ... және ... 173-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын
төлеу кезінде есепке жатқызуға тиіс ... ... ... ... де кірістерден алынған салықтың жалпы сомасы көрсетеді, оны қосымша
нысанның деректері негізінде толтырылады.
Жеке тұлғалармен ... ... жеке ... (жалдамалы жұмыс)
осындай жеке тұлғаның тұрақты мекеме қүруына әкелмейді.
Жеке тұлғалар «Барлығы» бөлімінде Қазақстан Республикасында жеке ... ... ... есепке жатқызуға тиіс салықтың жиынтық ... ... ... бар ... ... ... ... орналасқан шетелдік банктердің резиденттілік елінің коды мен
Қазақстан Республикасының ... тыс ... ... ... жеке ... ... орналастырылған валютаның коды көрсетіледі.
Декларацияны толтыру кезінде кіріс түрлерінің, валюталардың, елдердің
және халықаралық шарттардың кодтары ... ... ... ... ... жеке тұлғалар жоғарыда толтыруға арналған Декларацияны
және жеке табыс салумен байланысты объектілер мен ... салу ... ... ашу ... оған ... ... ... тапсыруы
салық есептілігін өткізуіне және салық міндеттемесін орындаумен байланысты.
Осылайша жеке тұлға егер де ... ... ... ... ... ... жұмсаған шығыстарына сәйкес келмейтін табысты көрсетсе, ... ... ... ... ... ... олардың жасаған
шығыстары негізінде табысы мен салығын айқындайды.
Салық бақылаушының мақсаты - ... ... ... ... немесе
салық құқықтық қатынастарды қатысушының өз міндетін санасыз орындалғанын
анықтау; айыптарды ... және ... ... ... ... ... ... бұзушылықты жою; қарыздарды өтеу бойынша шаралар қолдану
түріндегі мемлекеттік материалдық қорғау; ... ... ... ... Ол ... ... ең негізгі талабы "Көлеңкелі ... ... ... күрес жүргізу барысындағы ... ... ... ... ... ... экономиканың
мөлшерін қысқарту жөніндегі экономикалық саясат пен ұйымдастыру шараларының
2005-2010 ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 969 ... ... ... ... ... ... формальды
емес қызмет, жасырын қызмет және заңсыз (заңға қайшы) қызмет деп үш ... ... ... жеке ... ... ... тікелей қатысы бар,
ол әдетте, статистика және ... салу ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер және ресми тіркелген, салық
төлеуден жалтару мақсатында өз кірістерін ... ... ... ... ... ... қызметтен алынатын кірістер, ізгілік көзқарас
түрғысынан, экономикалық даму жетістіктері ретінде қаралмайды. Бұл кірістер
жалпы ішкі өнім ... әрі - ЖІӨ) ... ... және ... ... ... ... есептелмейді. Қазақстанда заңсыз қызмет
мөлшерінің бағасы ... ... ... ... ... ... бұзушылық субъектілеріне заңға қайшы
мүліктік игіліктер мен артықшылықтар беретін жеке тұлғалар да жатады. ... ... ... ... тексеру, талдау әдістерін кеңінен
қолдана біліп, оны тек құқықтық негізде жүргізе білуіміз тиіс.
Мемлекеттік даму ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызу, жергілікті
бюджет мүмкіншілігін арттыруда кірістер мен ... ... ету ... ... ... ... ... мүмкіншіліктеріндегі бей-берекеттілікті жою, салық салу мен салық
төлеуден жалтарудың алдын алу, сыбайластық ... жол ... ... күшейту болып табылады.
Салық бақылаушының қызметін тиімді ұйымдастырудың теориялық мәселелерін
енгізу және ... ... ... жоғарылауының жетілдірілуі, салық
бақылау жүргізудің әдістемелігін жетілдіруде ... ... ... ... салық заңдылык актілерінің жүзеге
асыруды ... ... ... ... ... болып отыр.
Демократиялық мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі болып қоғамда
өркениетті салық ... мен ... ... топтарының салықтың
мэдениетінің бар болып саналатындығы баршаға мәлім. Сол себептен, өкілетті
және атқарушы ... ... ... ... және ... мен ... ... қатысушылардың барлық топтардың мүдделерін үнемі есеп
аалып отыруы керек. Қабылданған ... ... ... іске асыру бойынша
кэсіби білім мен салық мәдениет ... ... ... деп ... ... біз ... ... іске асырылмайтын, ал экономика көлеңкелі
бизнеске үшырап отырмыз. Көлеңкелі экономиканың көлемі ұлғайған сайын ... ... ... ... қысқарылуда. Әсіресе жергілікті бюджет
жетістіксіздігіне трансферттік жабу ... ... ... емес ... ... туғызуда.
Келесі мәселе жалпы ішкі өнімді өлшеуіндегі жаңа пайда ... ... ... ... меншіктегі құрылыс үй шарушылығы,
шаруашылық басқа да субъектілер) салық салымы мен алымында жете бағаланды.
Мемлекеттің секілді, салық ... де ... ... ... тиісті атқарушы органдар салықтарды төлеудің дүрыстығы мен уақтылығын
үнемі бақылап отыруы қажет. ... ... ... түрлеріне мыналар
жатады:
▪ салық төлеушілерді тіркеу есебі мен жеке объектілердің есебі;
▪ жүйеге ... ... ... есеп беру ... ... ... шұғыл анықтау);
▪ салық төлеушілердің моноторингі (нақты салық салынатын
мөлшерді ... үшін ... ... ... ... отыру (бақылау) жүргізу);
▪ салық төлеушілер тарапынан ережелердің сақталынуын бақылап
бақылау жасау.
Мемлекеттік бақылау ... оның ... ... қаржы бақылауды
терең зерттелініп, содан кейін ғана мемлекеттік салық ... ... ... қүруға сәйкес шешімдер мен ережелер ... ... ... алға ... ... ... өсуге, қаржы-
қаражат тұрақтылығына азаматтардың өмір сүру ... ... ... қол ... ... ... деп - салық заңдарын яғни Салық кодексі, заңдылық
нормативтік актілерді т.б. орындалуын қадағалауды айтамыз.
Салық ... ... ... - іс ... ... қаржылық іс
әрекетіне бағытталып, ақша қорларын қүюға кететін және осы мемлекеттік
қаржы жүйесінің құрамына ... ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік салық қызметі, яғни тек салық
тексеру жүргізуге ... бар ... - ... ... ... ... комитеті мен оның аумақтық органдары.
Салық бақылауының объектісі - салық заңдылықтары бойынша ... ... жеке ... Олар ... ... ... салық төлеуші туралы ақпараттары бар тұлғалар.
Салық төлеу пәні - ... ... ... ... ... ... ... және де ресми қүжаттар бойынша атқаруға,
орындауға тиіс міндеттері.
Салық ... ... ... нысаны тікелей бақылау, сырттай бақылау
болып бөлінеді. Тікелей салық бақылауына ... - ... ... ... салық есепке қатысты құжаттарды ... ... ... ... Оның ... ... хронометражды
түрлері бар. Сырттай салық бақылау - бақылау ... мен ... ... ... ... ... сырттай жүргізіле беретіндігімен
сипатталып (камералдық) түрі [19,56].
Қорыта келгенде, республикамыздағы жеке табыс салығының ... ... ... ... ... ең өзекті мәселе, жалпы
салық жүйесінің жақсаруына, сол арқылы еліміздің экономикасына, ... оң ... ... ... ... қарастыру керек.
2.3 ҚР-да жеке тұлғаларға салық салу мен оларға бақылау жүргізудің
ерекшеліктері мен нәтижелерін талдау
Басқа салық ... ... жеке ... ... табыс
салығының ставкалары жөніндегі мәселе төңірегінде әрқашан көптеген пікірлер
туындайды, өйткені ол біздің әрқайсымызға қатысты.
Енді осы мәселе ... жаңа ... ... жобасымен ұсынылған
өзгерістер де бір мәнде қабылданған жоқ. Біреулері кедейлер болмасын дейді,
енді ... ... ... ... Әлемдегі салық салу жүйелерінің эр
түрлілігі табыс салығының жаңа шәкіліне тараптарға да, қарсыластарға да ... ... ... тәжірибелерден мысал ретінде келтіруге
мүмкіндік береді.
Мысалы, жаңа шәкілге қарсылар Қазақстанға қарағанда, олардың айтуынша,
байларға ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесіне сүйенеді. Көркемдік ... ... ... жеке ... ... ... салығының шәкілін
келтіреміз және осы аталғандарды қазақстандық ... ... ... 15 255 ... (1голланд гульдені ≈ 124
қазақстандық теңге) (1 885 824 ... 33,99% ... ... ... 33 739 (4 170 816 ... - 37,95% ... бойынша.
Келесі 58 762 (7 264 158 тенге) - 50% ... ... ... - 60% ... ... ... салығының алғашқы екі ставкасы 4,5% және тиісінше 8,55% ... ... ... барысына қарай 16% және 20% ставкалары
(әлеуметтік салықты қолдану ... ... ... ... бұл шәкілді қолдану мемлекеттік бюджетке неғұрлым жоғары
түсімдердің түсуін қамтамасыз ететін және ... ... ... әділетті болып көрінуі мүмкін. Алайда, егер осы шәкілді салық
салу ... ... ... ... ... неге Голландия
үкіметінің бюджетке қажетті түсімдерді жоғары ставкалар ... ... ... болады.
Голландияда салық салынатын табыс кедейлерге де, байларға да бірдей
қолданылатын, заңмен ... ... алып ... ... ... ретінде айқындалады. Сол шегерімдерінің ... ... ... ... ... аударымдарының нақты мөлшері
белгіленбеген және міндетті ... ... ... 21 367 ... ... 288 теңге) аспау керек.
Жеке шегерім. Бұл шегерімнің мөлшері әрбір жеке жағдайларға байланысты
болады. Жеке ... ... ... ... 8 950 ... (1 106 ... ... ал егер салық төлеушінің жүбайы/зайыбы асырауында болатын
болса, осы шегерімнің мөлшері жылына 17 473 гульденді (2 160 012 ... ... ... ата-аналар үшін шегерім мөлшері жылына 15 768
гульденді (1 949 240 ... ... және тағы сол ... жеке ... ... ... төлеу бойынша шығыстар, сондай-ақ жұмыс істеуге
қабілетсіз ... ... ... ... ... ... ... қараушының еңбегін төлеу).
Жасы 27-ден төмен жастағы балаларды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... болады. Осылайша, Голландияның өзі өте бай адамдарға өздерінің
салық салынатын ... ... ... ... береді. (мысалы,
балаларын Гарвардқа оқуға жібере отырып).
Туыстардың ... бір ... ... ... беру ... ... және ... бойынш біліктілігін арттыруға төлемдер бойынша
шығыстар (хоббиді қоспағанда). Бүлдіршіндерді бағу бойынша шығыстар ... бала ... ... ... ... ... ... механизмдерінің дүрыстығына
және салық төлеушілердің шегерген және нақты ... ... ... ... ... ... және голландия экономикасының
әлеуметтік бағдарына ... ... ... ... ... ... Бұл ... жататындар:
әр түрлі төлемдер бойынша жеке тұлғаның шығыстары (мысалы, егер ... жеке ... ... ... ... қоса алғанда жұмысқа
қабілетсіздікке, жесір қалған немесе қартайған адамдарға төлесе). ... ... ... ... егер салық төлеуші бойдақ болса, жылына 6
179 гульденді (381 924 ... ... ал егер ... ... үйленген
болса, жылына 12 358 гульденді (763 848 теңге), ал белгілі бі шарттарда
шегерімге жататын бұл сома ... 86 480 ... (5 345 328 ... ... ... ... өткен абзацта сипатталғандарға үқсас келетін
төлемдерді салық салынатын табыстан (кезең-кезеңмен ... бір ... ... ... жататын басқа да шығыстарға алынған несие үшін пайызтер
төлеу ... ... ... 1997 ... ... осы ... ... шегерімдер мөлшері жылына 5 291 гульденге шектелді. Егер
салық төлеуші ... ... ... онда бұл сома екі ... және 10 582 ... ... басталып жатқан бизнеске бағытталған инвестициялардан келген
залалдар 50 000 гульденнен аспайтын мөлшерде шегерімге жатады.
Қайырымдылық бойынша ... Егер ол ... ... ... ... ... ... қоғамдық игіліктерге байланысты басқа
да ұйымдарға жарна ретінде бағытталған болса, жиынтық ... 1% ... жеке ... жеке ... болатын болса, ол шегерімдер түріне
қүдығын пайдалана отырып, салық салықатын табыстарын азайта ... ... ... ... табылатын жеке кәсіпкерлер үшін шегерім. Өз
бизнесіне кемінде 1 225 сағат бөлетін 18-ден 65-ке дейінгі ... ... ... ... ... белгілі бір үлесін шегеруге құқылы.
96 170 ... ... ... ... 13110 гульден мөлшерінде тіркелген
жылдық шегерім рұқсат етілген. Бұдан әрі шегерімнің бұл мөлшері 108 ... ... және ... ... үшін 8 730 гульденге ... ... ... енді ... жеке ... үш бойы жыл сайын қосымша 3 840
гульден ... ... ... ... ... Егер жеке ... ... немесе
зайыбы жұбайына бизнесті жүргізуге көмектесетін болса, онда ... ... ... ... байланысты пайдадан белгілі бір
сомны шегеруге құқылы. Шегерімнің ең жоғары мөлшері алынған ... ... ... ... ... голландия азаматының салық
салынатын табысын голландияның табыс салығының шәкіліне салатын болса,
бюджетке қажетті түсімдерді тек жоғары ... ... ... ... ... ... ... қазақстанның табыс салығы ставкаларымен салыстырғанда
жоғары ставкаларды қолданатын елдер осылайша «бай» адамдардың ... ... ... ... ... тағы да сол ... табыс салығы
ставкаларының жоғары екенін көрсететін тағы бір ... ... ... сектордан жеке секторға ауысқан. Қазақстанда ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға салық салу әдістерінің ... ... ... 1999 жылы ... 2001 ... ... ... бойынша актісін қабылдады. Бұл нормативтік акті 2001 ... ... ... ... ... және ... ... қабылдаудың
алғышарттарын жасайды: жеке тұлғалар үшін салық ауырлығын төмендету (жалпы
15,5 миллиард гульденге); табыс ... ... ... ... және ... ... ... мүдделілігін ынталандыру мақсатында
жеке тұлғаларға арналған табыс салығының ставкаларын төмендету. Төмендету
ҚҚС (17,5% ... 20% ... ... ... және ... жасаған
операциялардан түскен табысқа салық ставкаларын көтеру есебінен жүзеге
асырылады (жалпы 9,3 миллиард гульденге).
Тағы бір ... ... ... ... ... ... табылады. Голландияда әлеуметтік салықты жұмыс беруші қызметкердің
жалақысынан ... ол ... ... болған кезде әлеуметитік
қолайлылықтармен (медициналық ... ... ... ... ... ... беруші (заңды тұлға және жеке кәсіпкер) еңбекақы қорының
базасында төлейді және қызметкердің ... ... ... яғни ... әлеуметтік жеңілдіктер уәде етілмейді деген сөз.
Корпорациялық және жеке секторлар бір-біріне байланысты және ... ... ... ... болып келеді, мемлекет сол
стратегиялық даму кезеңінде таңдап алынған секторды ... ... ... ... ... ... функциясын пайдаланады.
Қазақстандағы табыс салығы шәкілінің өзгеруінен кейін ала күтілетін
капиталдарды заңдастыру бола ма - ... ... ... ... ... қасиет тән. Алайда, барлығының өз табысының ... ... ... ... «көп ... - аз ... ... есебінде мемлекет іскерлік ... ... ... ... кезде, экономикалық белсенді ... ... енді ... келе ... ... салық ауырлығын
корпорациялық секторға ауыстыру бір ... ... ... ... ... ... ... және эділ табыс ала бастаған аз ғана
адамдар тобы батыстағы табыс салығы ставкаларына элі де ... ... ... қорытындылай айтар болсақ, халықтың аз
қамтылған бөлігін әлеуметтік қорғау мәселесі - бұл тек ... ... ... ... ... көтеру ғана емес, бюджетке ... ... әділ ... ... болып табылады. Әлі бұл
механизм әлеуметтік ... ... ... ... ... қолданған кезде халықтың экономикалық белсенді бөлігінен
қосымша "өндіріп ... ... ... ... ... ... санатында қалып қоймай, дэл жәрдемақылар мен ... ... ... ... бола ... [19,121-129].
Жеке тұлғаларға салынатын жеке табыс ... жеке ... ... ... ... орын ... Алғаш рет ол 1799 жылы Ұлыбританияда
уақытша енгізілген болатын. 1816 жылы ... ... 1842 жылы ... ... заңнамасында кәсіпкерлік қызметпен айналыспайтын
жеке тұлғаларға арналған ережелермен қоса заңды ... мен ... ... жеке ... ... салу ... айқындайтын бір бөлім
белгіленген. Салық кодексінде заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардан алынатын
жеке табыс салығын «Корпорациялық табыс салығы» және ... ... ... 2 ... ... біз осы ... ... ... салу ... бар жеке ... жеке табыс салығын төлеушілер
болып табылады. Яғни еліміздің еңбекке қабілетті адамдарының бәрі ... ... ... ... ... салу объектісі дегеніміз жеке
тұлғаның нақты табысы. Салық кодексі төлем ... ... салу ... ... көздерден алынған барлық табыстарды жиынтықтауды көздемейді. Төлем
көзінен салық ... ... және ... ... ... салынбайтын
табыстар жеке табыс салығы салынатын объектілер болып табылады.
Кез келген ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Бүгінгі күні жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы ставкасының
ең төменгі мөлшері 5 %, бұл ... - 15%, ... ... жеке ... ... жеке табыс салығының ең төмен
ставкалардың бірі болып табылады.
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке ... ... ... ... ... режимін қолдана отырып жеке табыс салығы салынады.
2007 жылдың 1 ... ... тек ҚР ... тұрғын үйді
жөндеу, салу немесе сатып алу үшін алған ... үй ... ... өтеуге бағытталған сомалар кдна шегеруге жатқызылған болатын.
Сонымен қатар Салық кодексінің 144-6. ... жеке ... ... ... тізбесі кеңейтілді.
Тағы да, 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап жеке тұлғаның өмірі ... ... ... ҚР ... ... жоғалтқан жалақысына
қатысты өтеу сомалары (СК 144-6. 1-т. 3) т.) ... ... ... ... жалақысына қатысты өтеу сомалары жеке табыс ... ... ... ҚР тұратын (келген) жерінен жұмыс ... және кері ... ... ... ... салық салудан босатылды
(СК 144-6. 1-6. 26) т.). ... ... ... ... жұмыс
орнына дейін және кері қарай жеткізуге ... ... ... табыс болғандықтан бұл норма толықтырылды.
Сонымен қатар міндетті зейнетақы жарналарын ҚР заңнамасында ... ... ... (есептемегені) және (немесе) ... ... ... үшін ... ... ... салық
салынуға тиіс емес (ҚР СК 144-6. 1-т. 41)-тт. жаңа).
Табыстардың кейбір санаттары бойынша айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде
жеке табыс салығы салынбайтын ... ... ... айта кету ... күні Салық кодексіне енгізілген өзгерістерге сәйкес жеке ... ... ... ең ... жалақы мөлшерінде белгіленді. Сондай-ақ
2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төменгі ... 50 ... ... ... ұтыстарға, 3 топтағы мүгедектердің 27 еселенген ең төмен
жалақы мөлшері шегіндегі табыстарына, медициналық қызмет ақысын төлеу ... ... ... ... үшін ... 8 ... ең төменгі жалақы
мөлшеріндегі төлемақыларға салық салынбайды.
Жеке табыс салығы көбіне жеке бизнеспен айналысатындарға қатысты, ... тек өз ... ... ғана ... сонымен бірге өз табыстарын
анағұрлым ашық көрсетуге мүмкіндік береді. Тиісінше, ... ... ҚҚС 1%-ға ... ... 14% ... ... ... 30%-ға
төмендейді, ал табыс салығы, жеке табыс салығы 10% деңгейінде тіркеледі.
Тиісінше, әртүрлі саладағы, әртүрлі ... ... ... ... ... және ... ... ақшасын өз өндірісін
дамытуға, өз бизнесін кеңейтуге жұмсай алады. ... ... ... 5%-ға ... ... бұл маңызды ілгері қадам болар еді. 1-2% -
ставкалардың сатылап төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... тиіс қой. Қазір мемлекеттен ҚҚС сияқты
бюджеттің маңызды түсімін күрт ... ... ету - ... ... емес.
Көптеген шағын бизнес өкілдері салық ауыртпашылықтарын одан ... және ... ... ... ... салық тарифін енгізуді
ұсынады. Бұл, олардың ойынша, сыбайлас жемқорлыққа байланысты ... ... және ... орындарының өсуін ынталандырады.
Есептелген салық мемлекет алдындағы ... ... ... ... ... жатады. Салықтар немесе ағымдағы төлемдер бюджет кірісіне
ҚР салық заңдарында ... ... ... ... ... ... оны ... немесе олардың дибиторларының шоттарынан салық,
айып пұл және өсім жөнінде пайда ... ... ... егер ... ... оның ... осы ... төлеуге келісетін болса,
өндіріп алуға құқылы.
Салық төлеушінің салық жөніндегі декларация тапсыруы, ... және ... ... есептелген берешекке белгіленген тәртіппен банктік бес
құн ішінде шағымданбау келіскендік болып ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін салық қызметі
органдары ... ... оның ... шотында қаражат болмаған
жағдайда ҚР ... ... ... ... ... ... ... қызметі салық төлеушінің келісуімен айып ақыны оның тұмшаланған
берешек сомасы шегінде өндіре алуды қолдану құқығы бар. ... ... ... туралы салық органының шешімі белгіленген тәртіппен бес
баніктік құн ішінде шағымданбауы келіскен болып табылады.
Салық ... ... ... ... ашық ... оның өткізудің тәртібімен шарттарын ҚР Укіметі анықтайды. Мүлікті
сатудан алынған түсім ... ... ... ... ... ... ... санап өнімді, айыппұлды және ... өзін ... ... ... қалдығы салық төлеушіге банктік үш құн
ішінде ... алу ... ... ... ... ... тұлғаға
(соның ішінде жұмыс берушіге, банкке ... ... ... ... ... ... ... хабарлама тапсырылған құнге дейін салық
төлеушіге тиесілі.
Кез-келген ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ үшінші тараптың- дебиторлардың банк шотысындағы соманы
алуға құқығы бар. Салық ... ... ... алу ... ... ... кеден органдары салық қызметі органдары жіберген
хабарлама негізінде экспортталатын тауарларды тұмшалау ... ... ... ... ... ... ... табу көзінен
ұсталмаған табыс салығының сомасы табысты төленген заңды және ... ... ... ... салық сомасы, соның ішінде ағымдық төлем бюджетке,
осы сома төленген күні, мерзімі өткен әр құн үшін ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі белгіленген қайта
қаржыландыру ставкасының 1,5 есе ... өсім ... ... Салық төлеушілердің өтініші бойынша уақытылы қайтарылған салықтың
артық төленген ... ... ... ... сома ... ... ... төленген күні, мерзімі өткен әр құн үшін (төлем жасау ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
ставкасының 1,5 есе мөлшерінде пайыз төленіп, қайтарылады.
Белгіленген мерзімде жеткілікті негізсіз ... ... ... ... ... жеке ... декларациясын ұсынылмаған әр ай үшін
тқлеуге тиісті, ... ... ... ... ... 5 ... айыппұл салынады.
Есептелген салық сомасына немесе салық ... өзге ... ... ... осы шешімді ... ... ... ... ... ... Өтініште салық төлеушінің өтінішін
негіздейтін дәлелдерін баяндап, құжаттарын көрсетуі керек.
Салық қызметі салық ... ... ... ... өтінішін қарап, ол
бойынша негізделген шешім шығарады және бұл жайында салық төлеушіні 30 құн
ішінде хабардар етеді.
Салық ... ... ... салық қызметінің жоғары тұрған
органына немесе ... ... ... ... Егер ... ... жоғары
тұрған органы шағымға 30 күн ішінде жауап ... ... ... одан
жоғары тұрған органына өтініш беруге болады.
Салық төлеуші салық қызметінің шешімдеріне қолданылып тұрған ... ... пен ... ... ... ... ... құқылы [15].
3 ЕЛІМІЗДІҢ бюджет жүйесіндегі жеке табыс салығын салықтық бақылауды
жетілдірудің кейбір жолдары
«Еліміздің ... ... жеке ... ... салықтық бақылауды
жетілдірудің кейбір жолдары» деп ... ... ... ... бөлімде
пайда болған негізгі мәселелерді шешу жолдары ұсынылған. Мұнда Қазақстан
Республикасының бүгінгі таңдағы салық ... ... мен ... және жеке ... ... бақылаудың тиімділігін
арттырудың жетілдіру жолдары қарастырылады.
3.1 Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері мен ... ... ... типіне көшу біздің елде он жылдан астам
уақыттан бері жүргізіліп келеді. Алайда, ресурстардың тиімді түрде бөлінуін
қамтамасыз ету және ... ... ... координациялау
сияқты кейбір жетістіктерімен қатар нарықтық экономиканың айтарлықтай
кемшіліктері де бар екеніне көзіміз ... ... ... ... бәсекелестік бейтарап механизм болып
табылатындықтан, оның негізінде бөлінген ... ... үшін ... ... ... жасап отырады. Аталған мәселенің алдын алуда
жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік қызметтерге қарамастан кедейлік мәселесі
әлі де ... ... ... ... ... ... ... да көкейкесті экономикалық және әлеуметтік ... ... келе ... ... ... ... ... функция жүктелген мемлекет аталған
процесстерден шеттеп қала алмайды. Экономикалық тұрақтылықты қолдау
мақсатында ... ... ... тегістеу міндетін атқарады. Қоғам
көлемінде табыстарды бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... ... атқаратын қызметтерінің бірі болып табылады.
Табыстарды бөлу барысындағы мемлекеттің нарықтық ... ... ... ... орны ерекше болғанымен, кемшіліктері де ... ... ... ... әлеуметтік саясатының тікелей
шараларын, олардың маңызды ... ... ... тек қана ... беру арқылы жүзеге асыру мүмкін емес. Мұнда, әлеуметтік
инфрақұрылым ұйымдастыру тәсілдері де ... ... бірі ... мемлекеттің әлеуметтік қызметі тек қана, әдетте «әлеуметтік
қамтамасыз ету» деген атауға ие, ... ... ... қана емес,
сонымен бірге жанама реттеу арқылы да ... ... ... қажет. Ал,
мұндай реттеудің оңтайлы түрі салық саясаты. Бірақ, мемлекет экономикаға
қалай араласса да, ол белгілі бір ... ... алып ... ... ... ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі –
салық жүйесі және оның басты функцияларының бірі болып табылатын әлеуметтік
саясаттың өзара байланыстылығын және ... ... ... әлеуметтік шегін
анықтау негізгі мәселелердің бірі болып табылады. ... ... ... ... салу ... заңнамаларға сәйкес, салықтар фискалдық,
реттеу, бақылау, бөлу ... ... ... ... ... ... дұрыс. Фискалды функцияның мақсаты жалпыға ортақ ... ... үшін ... ... бюджетке жұмылдыру болса, ал
қалған аты аталған функциялар осы функциядан бастау алады. ... ... ... және ... проблемаларды шешудегі үлесі
аталған функциялардың орындалуы үшін салық жүйесі әлеуметтік ... ... ... ... алғашқы қазақстандық салық заңнамасы көп жағдайда ... ... ... ... салу ... ұстанды. Бұл, кез-келген
іскерлік бастаманың тамырына балта шабатын, жеке ... ... ... ... тыс ... ... ... кесірінен салық
төлеушілердің жүйелі түрде табыстарын жасыруы, салықтарға деген жағымсыз
көзқарас, ... ... ... одан жалтаруға тырысу сияқты
зардаптардың туындауына әкелді. Ал бұл, өз кезегінде төленбеу дағдарысына,
бюджетке ... ... ... ... ай ... өсіп ... беріп, түптеп келгенде ол әлеуметтік салаларға кері әсерін
тигізді: еңбек ... ... мен ... өз ... ... ... ... жүйесінің мемлекеттің әлеуметтік саясатына
икемделіп келе жатқан кездері деп соңғы бес жылдықты атауға ... 1998 ... ... ... ... ... болып келе жатқан үлкенді-кішілі
реформалардың арқасында бүкіл әлем назар ... бет ... ... ... ... ... деңгейін көтеруге, әлеуметтік жағдайдың дұрыс жолға
қойылуына ... ... ... аз үлес қосылып отырған жоқ.
Бағалаудың негізгі көрсеткіші бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... бойы қарастыратын болсақ,
соңғы жылдары бюджет кірісі ЖІӨ-нің 25-30% ... ... ... және ... ... ... ауыртпалықтың төмен екенінен хабардар ... ... ... ... зор ... ... оң әсерін
тигізді, мысалы, соңғы жылдары қосылған құн ... ... және ... алу ... ... ... мөлшерлемесінің төмендетіліп, регрессивті шкаламен салынуы,
кәсіпкерлерге қатысты арнаулы салық ... ... ... ... емес ... корпорациялық табыс салығынан босатылуы үлкен
әсерін тигізді [24,14].
2001 жылы ... ... ... ... ... ... мен ... да
міндетті төлемдер санының қысқартылуы және ... салу ... ... салу ... ... стандарттарға көшірілуі,
салық жүйесінің нарықтық экономика талаптарына сәйкестендірілуі елдегі
салық ауыртпалығының ... ... ... ... және ... ... ... түсімдердің жоғарылауына
мүмкіндік жасады. Салықтардың жиналу көрсеткіштері жақсара бастады. 1998 –
2002 жылдары ... 2002 ... ... ... 8,7% ... ... ... жетіспеушілік екі есеге азайды.
Қосымша өндіріп алынған салықтар сомасының барлық есептелген сомаға
шаққандағы үлес ... 1998 ж. ... 2004 жылы 40%-ке ... ... көзіндегі алатын орны жоғары корпорациялық табыс ... ... ... ... ... Күрт ... ... 2000
жыл – ірі кәсіпорындарды мониторингке қою процесімен ... ... ... ... ... сақтандыру келісім-шарты бойынша алынатын
сақтандыру сыйақыларынан 2% ставка бойынша, ал ... ... ... ... ... салық салынады.
Жалпы корпорациялық табыс салығындағы кездесетін мұндай жағдайлар, оның
ішінде салық салу мақсатындағы ... ... ... құралдарды
жаңартуға итермелей отырып, әлеуметтік – экономикалық жағдайға ... ТМД ... ... ең ... бірі ... жеке ... ... прогрессивті салық ставкасын құрастырып, тәжірибеге енгізген
болатын. Сонымен бірге, Қазақстанда жеке тұлғалардың табысын жалпыға ... ... Бұл ... ... салық ауыртпалығы жылдын жылға
төмендеп келеді. ... 2004 ... ... ... ... ... айлық
табысқа қатынасы ретінде анықталатын салық салу коэффициенті, еңбек ... 1500 ... ... ... 14%-ке тең ... ал аталған жылдан бастап
минимумы 4%-ке төмендеді, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... бұл салық түсімі жағынан төртінші орында
тұр. ... ... ... ... ... ... жоғары шағын
кәсіпкерлікке мемлекет тарапынан жағымды жағдай туғызу мәселесі де Салық
Кодексінде өз ... ... ... ... ... үшін ... салудың
тиімді режимін бекіту осы топтағы салық төлеушілерге салық ауыртпалығын
төмендету және ... ... ... арқылы оларды көлеңкелі экономикадан
шығаруға ұмтылумен негізделеді. Орта және шағын бизнес ... ... ... отырып халықтың әлеуметтік – экономикалық жағдайын: жаңа
жұмыс орындарын ... ... ... ... баға саясатын
дұрыс жолға қоюға болады.
2006 жылдан бастап тағы да арнаулы салық режимі арқылы салық ... ... ... ... ... ... ... корпорациялық
табыс салығын мөлшерлемесін төмендету, қызметінің негізгі түрі қазіргі
кездегі технологияларды ойлап табу және ... ... ... арнаулы
экономикалық зоналарда қызметін жүзеге асырушылардың ... ... ... қою және т. б. өзгерістер енгізу талқыланып жатыр.
Жоғарыдағы айтылғандардың бәрін қорытындылайтын болсақ, Қазақстан
Республикасының әлеуметтік ... ... ... ... жеке ... ... ... шегерімнің айлық есептік көрсеткіш
бойынша жасалынуы;
▪ корпорациялық табыс салығы бойынша мөлшерлеменің салыстырмалы
түрде ... ... ... мен ... салық салынуы;
▪ өндірістік кәсіпорынға арнайы салық жеңілдігінің қолданылмауы.
Жалпы ... ... ... ... ... ерекшеліктері
туралы айтатын болсақ, нарықтық экономикасы дамыған елдерге қарағанда бізде
әлеуметтік – экономикалық даму жағдайымыз дамудың төменгі ... ... ... ... бағытталған, қоғамға батыс елдеріне
қарағанда терең ... ... тән. ... орай ... ... ... ... кезде, оның әлеуметтік жағдайларға сәйкес
келуіне баса ... ... ... ... ж.ж. ... Республикасында ақпараттық технологияларды
қолдана, салық жүйесін жетілдіру бағдарламасының ... ... ... қызмет көрсету тәсілдері мен ... бір ... ... ... ... ... салық төлеушілерге ұсынылатын қызмет сферасының
кеңеюі;
▪ салықтар және ... да ... ... ... ... ету ... ... Республикасының салық
заңдарының орындалуына бақылау ... мен ... ... міндеттемелерін орындаудан салық төлеушілердің
жалтаруына байланысты, бюджет жоғалтуларының қысқаруы;
Аталған бағдарлама міндеттері:
... ... ... ... мен ... және ... ... салық бақылау әдістері мен формаларын жетілдіру;
▪ салық ... ... ... ... ... органдары қызметкерлетінің кәсіптік деңгейін көтеру, салық
төлеушілерге қатысты риясыз және әділетті кәсіптік ... ... ... ... ... қолдана салық органдары ұйымдық
құрылымның прогрессивті түрлерін енгізу;
... ... ... ... органдарының ақпараттық
жүйелерімен интеграциясы;
▪ Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық,
бағдарламалы-техникалық, телекоммуникациялық технологияларды
қолдану тиімділігін ұйымдастыруды жетілдіру.
Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер:
... ... ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... кең ... салық төлеушілерге ұсыну,
салық міндеттемелерін орындау үшін тең жағдайларды қамтамасыз ету;
... ... ... ... ... ... және ... жемқорлықтың жойылуы;
▪ перспективалық болжамдар мен бақылауды, мониторинг және анализ
қызметтерін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін, орталықтандырылған
ақпаратты-сараптамалық ... ие, ... ... ... ... ... ... қызмет
етуінің құрылуы.
Салықтық әкімшіліктендірудің көрсеткіші ретінде салық бересінің көлемін
айтуға ... 2006 ... ... бұл ... 40,2 ... ... тең
болды. Салық бересі көлемі 2002 жылмен салыстырғанда ... ... ... екі есе азайтуға әкелетін, салық берешегін азайту мақсатында,
ақпараттық ... ... ... ... ... ... салық төлеушілердің банктік шоттарына инкассалық ... ... ... ... жұмыс сапасын ... ... ... ... ... салықтық тексерістердің санын
қысқарту);
▪ өкілетті органдармен электронды өзара қарым- қатынасты пайдалану
арқылы бюджеттегі ... және ... да ... ... ... ... өнімдердің көлеңкелі айналымы мен ... ... қою ... ... «жалған кәсіпорындарды» тіркеуді болдыртпау мақсатында әділет
органдарында «жоғары тәуекелді» ... ... ... базасын
құру;
▪ «жалған кәсіпорындарға» қарсы іс-әрекет бойынша мемлекеттік
органдармен қарым-қатынас;
▪ қорғаудың ... ... ... есепті-бақылау
маркаларды пайдалана отырып, акциздік өнімнің ... ... ... ... енгізу.
Салық әкімшіліктендіруі бөлімінде заңнаманы жетілдіру:
▪ «Трансферттік бағаларды қолдануда мемлекеттік ... ... ... ... қолданылуы;
▪ сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бойынша
халықаралық келісім-шарттарды жасасу жұмыстарын күшейту;
▪ қозғалмайтын мүліктің міндетті тіркелім ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдарына толықтырулар мен өзгерістер енгізу.
Жалпыға ... ... ... өту ... ... Жеке
тұлғалардың жалпыға бірдей мағлұмдама ... ... ... ... бақылауды өткізуде салық төлеушілердің кірістері мен
шығыстар есебінің ашықтығы үшін. ... ... ... жеке ... ... ... ... ақша қаражаттарын есептен шығарады және салық органына
салықтардың толық және ... ... ... ... ... ... жеке тұлға декларацияны ұсынбайды.
▪ Мемлекет қиыншылықтарының бірі көлеңкелі бизнес пен ... ... ақша ... ... табылады және
сәйкесінше салықтар мен басқа да міндетті ... ... ... мен ... ... ... ... тұлғаларға ірі сатып алуларды алуға және өзара ірі көлемде
мәмілелерді ... ... ... Жалпыға бірдей декларациялау
осындай тұлғаларды тиімді ... және ... ... ... ... беретін еді.
▪ Жеке тұлғалардың салық заңнамасын және ... ... ... салынуы туралы жеткіліксіз ақпараттылығы, салық
базасын толық түрде қамтуға мүмкіндік бермейді және дербес түрде
табыстарды бейнелеу мен ... ... жеке ... Жалпыға бірдей декларациялауды енгізгенде жеке
тұлғалар салық ... ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік туралы білетін болады. ... ... ... ... «жалтара алмаушылық» факторы
адалсыз төлеушілер арасында тиімді іс - әрекет етеді.
▪ Жеке тұлғалармен алынатын табыстарға, ақша ... ... және ... жүргізу кезінде «нақты» көрсеткіштерді
анықтау өте қиын. Жеке ... ... ... ... Қазақстан Республикасы азаматтарымен алынатын
табыстарды сараптауға және нақты ... өз ... ... ... ... ... база ... Бұдан басқа,
осындай «нақты» мәліметтер экономика, әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... ... анықтауға мүмкіндік береді [27,71].
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... - салық төлеушілермен орындалатын салық ... ... ... ... төлеушілерге ұсынылатын қызметтер
ауқымын кеңейту және салық төлеушілерге қызмет көрсету әдістері
мен формаларын жетілдіру;
▪ салықтар және ... ... ... да ... ... ... ... Заңының орындалуына бақылау әдістері
мен формаларын жетілдіру;
▪ Қосылған құн салығына ... ... оны ... Автоматы камералды бақылау тәртібін кеңейту;
▪ Жүйеаралық автоматты камералды бақылау ... ... ... ... ИС ... ... Салық тексерістерін жүргізу үшін салық төлеушілерді тиімді
іріктеу;
... ... ... ... модулін құру;
▪ екінші деңгейлі банктермен мәліметтер алмасуды ... ... ... ... саяси жағдайлардан
келе салық жүйесі келесі негізгі міндеттерді шешуге ... ... ... ... ... ... ... мен өз валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету;
▪ кең ... ... ... ету;
▪ меншік түрінен тәуелсіз барлық ... ... ... ... ... ... Қазақстанда экономикалық және әлеуметтік
тұрақтылыққа қол жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... процестердің барлық түрлерін ... ... Бұл ... ... мен ... қағаздар нарығының дамуына өте қажет.
Қазақстанның салық жүйесін жетілдіруде келесі шарттар орындалу ... ... ... ... ... ... алу
есебінен мемлекет шығыстарын оптималды, қоғамға қажетті деңгейге
дейін қысқарту;
▪ экономикалық базистің дамуын ... ... ... Ал бұл ... ... мен қызметтерді өндіруші
кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... ... негізделген: несиелендіру, баға құру,
валюталық қаржыландыру т. б.) ... ... ... 1 ... «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау
қарсаңында Қазақстанның әлемдегі ... ... ... 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы» Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан
Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында Үкіметке – ... және ... ... реформасын іске асырсын, отандық өндірушілерге
мемлекеттік көмек көрсетуді ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарына сәйкес келтірсін, қаржылық
қызмет нарықын реформалауды жалғастырсын деген міндеттерді тапсырды [14].
Салық және кеден саясатын ... ... ... жаңару
саясатының маңызды құралы болуы керек.
Экономикамыздың жаңа салаларын әртараптандыру мен дамытуды ынталандыру,
бұл салаларға шетел капиталы мен соны ілімді тарту ... ... ... бюджет саясатын пайдалану маңызды. Өндірісті дамыту мен кеңейту
мақсатында қосымша құн салығының ... ... ... Ірі ... ... ... түсімдерін жинауды ... үшін ... ... ... ... ... құруды ойластыру керек. Ол
бөлім ... ... ... ... ада халықаралық аудиторлық
фирмаларды тартуға тиіс. ... ... және ... тәртібі сақталуға тиіс.
Елбасы екінші басымдықты ... іске ... ... ... ... 2007 ... бастап қосымша құн салығының ... 1%-ға, ... ... ... тағы да ... азайту;
▪ 2008 жылдан бастап әлеуметтік салық шамамен 30%-ға азайтылып, ол
жұмыс берушілерді жұмысшылар жалақысын өсіруге ынталандыруы керек;
▪ 2007 ... ... ... жеке ... үшін ... ... белгіленген мөлшерлемесі енгізілсін. Еңбекақысы аз
жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... орнына олардың салық салынатын табысынан ең
аз жалақы ... алып ... ... 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап шағын бизнес субъектілері үшін
салық салудың кемітілген бірыңғай мөлшерлемесі енгізілсін;
▪ Алты ай ... ... ... ... ... ... бөлімін
құру жөнінде нақты ұсыныс әзірлесін.
Біз сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жолында үнемі жұмыс істеп, ахуалды
жақсартып келеміз, ... ... ... ... ақша
ағыстарының ашық болмауы және олардың табысты жасыру, қаржы мен мүлікті
шетелдерге ... ... ... ... есебінен заңсыз баюы, сондай-ақ
көлеңкелі экономика біздің дамуымыздың елеулі шектеулеріне аналып отыр. Нақ
осы топтар ... ... ... ... ... ... шақырған
ұрандары дүңкілдеп тұр. Сонымен бірге ... ... ... да нақ
осында жатыр. Сөзден іске көшетін уақыт жетті.
Ашық айналымнан шығарылған капиталдар мен мүліктерге рақымшылық жасау
проблемасын нағыз ... және ... ... қарастыратын уақыт
жетті. Ашық жүргізілген бұл үрдеріс ... ашық ... ... ... біріне айналар еді. Әлбетте, капиталға рақымшылық
жасау туралы мәселені ... ... ... ... ... ... ... заңсыз қару-жарақ саудасы және басқа қылмыстық
әрекеттер арқылы алынған табыстар ... ... ... ... Капитал мен
мүлікке рақымшылық жасау ақысыз іске ... ... атап ... ... ... немесе шетелдерге әкетілген активтерге
салықтар салынбағаны және мемлекет ... ... ... Бұл
қарыздар заңдастырылған активтер құнының 10%-дық ... ... ... ол ел ... ... ... Бұл капиталды заңды айналымнан шығару
арқылы алынған табыс үшін онша ... ... ... Сол ... ... өз
елінің дамуы үшін азын-аулақ салық төлеп, өз активтеріне ... ... ... ... ... ... ... адал болып, тыныш өмір ... ... ... 10% ... ... болса, біз активтерді Қазақстанға
қайтаруға мәжбүрлейміз. Активтердің тығулы жатпағаны, иесіне жұмыс істеп,
кіріс ... ... ... Ендеше «Мысалы, АҚШ азаматы өз елінен тыс
жерлерде ... бола ... шет ... ... табысынан салық
төлейді, ал біздің азаматтар неге мұны істемейді?» дейтін сұрақ туындайды.
Халықаралық тәжірибе бойынша төлеуі тиіс. Егер бұл ... ... ... ... ... үшін оны ... қайтарғысы келсе, рақымшылық
жасаудың тетігі мұндай мүмкіндікті де қарастыруы керек. Көптеген адамдар
өздерінің ... ... ... жасырады. Бұл активтер
айналыстан шығып қалды, оларды жаратуға болмайды. ... ... ... және елге ... ... ... ... жүйесінің
жетілуі қоғамдық дамудың тұрақты саяси шарттары мен мықты ... ... ... ... ... соңғы жылдардағы дамуы жоғарғы экономикалық ... ... ... инвестицияның озық өсімімен, қаржылық
әлуеттің ... ... ... мен ... ... сипатталады. Белгілі бір деңгейде бұл республиканың салық
жүйесін жетілдірумен байланысты. 1993 жылдан бастап бюджет табыстарының ... ... ... ... ауыртпалығы (Кесте 5) көрсетілген [10].
Кесте 5.
Бюджет кірістерінің ЖІӨ-ге қатынасы ретінде салық ауыртпалығы,%
|Жылдар ... өсуі ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |90,80% ... |28,10% ... |87,40% ... |24,80% ... |91,80% |260,90% |21,80% ... |100,50% |138,90% |17,50% ... |101,70% |116,10% |24,20% ... |98,10% |105,70% |21,90% ... |102,70% |113,30% |19,50% ... |109,80% |117,40% |22,60% ... |113,50% |110,10% |25,10% ... |109,80% |105,90% |22,50% ... |109,30% |111,70% |24,50% ... |109,40% |109,90% |25,40% ... |110,20% |107,40% |24,30% ... |109,8% |108,10% |26,00% ... ... ҚР ҚМ СК СББ, ... ... ... мәліметтері. |
Соңғы жылдары бюджет табыстары ЖІӨ-нің ... ... ... ... кіші ... ... ... болып табылады. Бұған
қосылған құн салығының, әлеуметтік салық мөлшерлемелерінің ... ... ... ... ... құн ... ... шегінің
белгіленуі, әлеуметтік сфераның және коммерциялық емес ұйымдардың
корпоративті ... ... ... әсер ... ... салықты жинау көрсеткіші едәуір жақсарды. 1998 – ... ... ... ... ... ... үш есе ... 2006
жылдың аяғында 2,1%-ды құрады. Қосымша өндіріп алынған салықтардың барлық
есептелген ... ... ... ... ... ... алу
коэффициенті 2005 жылы ... ... ... ... өсімі мен
табыстардың айқын ... ... ... 1998 жыл ... ... жеңу ... салықтарды төлеу тәртібі мен бақылауды
көтеруді қажет ... ... ... республиканың ірі салық төлеушілерінің мониторингі
енгізілді. Мониторинг салық есептілігі мен салық міндеттемелері салыстырыла
отырып, сатып алу мен ... ... қоса ... ... ... ... алу жолымен жүзеге асырылады. Салық органдарының
ішінде ірі ... ... ... ... ... ... тиісті департамент және бөлімшелер құрылған. Ірі салық
төлеушілердің ... ... ... бұл ... салықтық түсімдері мен олардың бюджеттегі үлестері өсті.
Мәселен, ірі салық төлеушілердің бюджеттегі салық ... ... ... ... ... 6 – 12%-ға ... басқа Қазақстан Республикасының Үкіметімен 1999 – 2001ж.ж.
отандық кәсіпорындарды қолдаудың бірқатар ... ... ... ... ... ... құн ... нольдік мөлшерлеме
енгізілді, 2003 жылдың 1 ... ... ... өнеркәсіп, резина
өндірісі, тоқыма, аяқ-киім, ... ... ... өнеркәсібі салаларында,
ауыл шаруашылық өнімдерін өндірушілерге ... ... мен ... ... ... ... жинауды ұлғайтудағы келесі қадам
трансферттік бағаларды ... ... ... ... ... ... ... бағаларды қолданудағы мемлекеттік бақылау туралы» Заң
қабылданды.
Заңға сәйкес қолданылатын бағаның нарықтық бағадан 10%-ға ... ... ... ... ... уақытынан халықаралық операцияларда
трансферттік бағалардың қолданылуына бірқатар тексерістер ... мен ... ... экспорттық бағалардың олардың ... ... ... ... ... ... мен толық шығындардың матрицасы
көмегімен өнімді қолдана мемлекеттің бюджеті мен ... ... ... ықпалын бағалауға болады. Мұнай бағасының 1$/баррель-ға
шаққанда өсуі, барлық ... ... ... құн 108 млн. ... ЖІӨ ... ... түсімдері 42 млн. долларға үлкейеді. Салық
әкімшіліктендіруін жетілдіру қадамдары ... ... ... елеулі әсер етті.
1995 жылдың шілдесінде салық реформалары ... ... ... ... жүйесін одан әрі реформалауды қажет
етті. Осыған орай, 2002 жылдың 1 ... ... ... 2001 жылы ... Қазақстан Республикасының Салық Кодексі қабылданды.
Салық Кодексінде салықтық қатынастарға қатысушылардың құқықтары мен
міндеттері айқын ... ... ... ... ... ... бақылауын жүргізудің қағидалары бекітілген, салықтар
және ... ... ... да ... ... тізбесі, барлық салық
жүйесінің қызмет етуіне қажетті маңызды түсініктер мен құралдар анықталған.
Бюджеттегі түсімдердің ең негізгі үлесін ... ... ... ... жанама салықтар (қосылған құн салығы және акциз), әлеуметтік
салық, жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері ... ... ... бойынша салық салынатын табысқа ... ... ол ... жатқызылған салық төлеушінің шығыстары
мен жылдық жиынтық табыс арасындағы айырма болып ... ... ... ... салық салынатын басқа объект төлем көзінен ұсталатын
табыс болып табылады, мөлшерлеме Қазақстан Республикасының резиденттеріне
15%, ... ... ... ... ... ... ... резидент еместерге, алынатын табыс түріне байланысты, 5% - 20%
аралығында ... ... ... анықтауда салық төлеуші құжатпен ... ... ... ... ... ... өзінің шығыстарын шегеріске
жатқызуға құқылы. Шегеріс бойынша бар шектеулер минимумға келтіріліп, тыйым
түрінде емес, ... ... ... активтер бойынша амортизация) мен
шектер (іс-сапар шығыстары, сыйақылар) түрінде бейнеленген. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
салық заңдарымен Қазақстан Республикасының аумағына енгізілген жаңа негізгі
құралдар амортизациясының қос нормасын қолдануды қарастырады. Әрекет ... ... ... ... құру ... ... ... келісім-шарт жасау арқылы инвестициялық салық
жеңілдіктері ... ... ... Бұл ... ... іске асыру үшін қолданылатын, жер учаскелері бойынша жер ... ... және ... жоба ... эксплуатацияға енгізілген
тіркелген активтер бойынша мүлік салығын төлеуден бір жолғы босатуды
қарастырады. ... ... ... табыс салығын есептеуде, ... ... ... ... салу ... бекітетін,
бірқатар жағдайлар қарастырылады: бұл коммерциялық емес ұйымдар, әлеуметтік
орта ұйымдары, сақтандыру ұйымдары ... ... ... ... пен корпоративті табыс салығының
жағдайы негізгі құралдардың жаңаруына және экономикалық ... ... ... ... ... ... тәсілі бойынша ерекшеленетін салық
салудың екі объектісін ... ... ... ... ... мен ұстап қалу, есептеу жүзеге асырылатын, төлем көзінен салынатын
табыстар және ұсынылатын декларация негізінде жеке тұлғамен дербес ... ... ... ... ... ... ... салынбайтын
табыстар. Салық алынған жылдық табыс көлеміне байланысты ... ... ... 5%-30% бойынша төленеді. Бірақ ... ... 15% ... ... ... ... ... алынған табыстарға қатысты қолданылмайды.
1999 жылы әлеуметтік төлемдерді бюджеттен тыс қорларға біріктірген
әлеуметтік салық ... Егер 1998 жылы ... тыс ... ... үлесі 18,4%-ды құраса, 1999 жылы енгізілген
әлеуметтік салықтың үлесі ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыстар ... ... ... ... қос ... ... және ... табысқа салықты төлеуден жалтаруды болдыртпау мақсатында 34 Конвенция
бойынша шарт жасалынды. Салық Кодексімен салықты төлеу ... ... ... ... банк ... ... ... Конвенциясын
қолдану механизімі қарастырылған. Салық Конвенциясын құқыққа сәйкес
қолданғанда, есептелген пайыздарды ... ... ... ... ... ... шарттарды Қазақстанмен «ыңғайлы» әкімшіліктендірудің
бірден бір мысалы болып табылады.
3.2 Жеке тұлғаларды ... ... ... ... ... жағдайдағы жеке тұлғаларға салықтық бақылауды жетілдірудің
қажеттігі тәжірибе көрсеткендегі төменгі шарттарда байқалады:
▪ салықтық бақылау ... ... ... ... қамтамасыз етілуі жеткілікті дәрежеде еместігінен;
▪ салықтық бақылау субъектісі мен салық төлеуші арасындағы ... ... ... ... ... ... жүйесіне
деген онша жақсы емес көзқарастарынан және де ... ... ... ... ... органының қаржылай жеткіліксіз қамтылуынан, яғни салық
жинауға байланысты мемлекет шығынын үнемдеу тек ... ... ... да ... ... бақылаудың тиімділігі олардың заңды бүзушылықтарды болдырмауына
және салық қарыздықтарын болдырмау мен ... салу ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологияларын жетілдіруде төмендегідей
мәселелерді шешуді мақсат етіп қою керек:
▪ әр маманның біліктілігінтарттыру үшін курс ... ... ... отыру;
▪ компьютерлік бағдарламамен қатар салық заңдарына ... ... ... мен оны ... ара ... ... ... жетілдірудің ең негізгі міндеті оның базасы мен
саласын ... ... салу ... - ... - ... кодексі бойынша
мемлекеттік орган оның дүрыс есептелінуімен қатар салық салынбай журген
объектілерді ... алу ... ... ... салық органы жұмысының тиімділігінң кешендік
бағалау мақсатында толық дэрежесін сипаттайтын жалпылама көрсеткіш қажет.
Оны салық төлеушілердің ... ... ... ... ... мен ... ... салу базасына есептелуге тиіс ... ... ... ... ... есептелген және есептелуге тиіс салық
сомасының қатынасы - ... ... ... коэффициенті болып
табылады. Бұл көрсеткіш жалпылаушы болып табылады да салық ... ... ... ... ... төлеушілермен өзара қарым-
қатынастардың дэрежесін есепке алады. Коэффициенттің толық болуы салық
комитеті ... ... үшін ... ... ... Бұл көрсеткіш
кәсіпорындардың төлеу қабілетіне және ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіштің енгізілуі
бағалаушы ретіндеөте ... ... ... салу ... ... ... ... шешуді қажет етеді [19,88].
Бағалық көрсеткіштерді екі түрге бөлуге болады:
салық органының жұмысын кешендік санаттаушы;
салық органы жұмысының әрбір жеке ... ... және ... ... көрсетуші.
Жеке тұлғалардың қызметі мен салықты төлеу ... ... ... ... ... салықтар мен басқа міндетті төлемдер
жасалуының толықтығы және уақтылылығы ... ... ... ... да, ... органдарына түскен банктердің құжаттары
(салықтардың төленуін дэлелдейтін төлем ... ... және т.б.) ... де жасалады. Тексерулер, әдеттегінше,
өте тиімді болады, салық төлеушілердің ... ... ... ... ... жоғарылауына мүмкіндік туғызады. Сонымен бірге
салық төлеушілер сипатында ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің біршама азғандай аппараты бір мезгілде
тексеруге шамасы келмейтіндіктен мұндай бақылау тегіс ... ... ... ... ... ... алатын бақылауға салық органдарында
әрбір салық төлеуші бойынша және салықтар мен басқа ... ... түрі ... ... тағы түсімдердің шұғыл-бухгалтерлік есебін
жүргізу ... ... ... ... ... ... мәселе монополистік бағыттағы
корпоративтік қүрылымдардың қызметін реттеу болып табылады.
Салықтардың бірқатары маңызды ... ... ... ... ... ... мүлікке салынатын салық. Жылжымайтын ... ... ... ... ... жер кадастірінің жылжымайтын
мүліктің кадастірінің , меншік иелері ... ... ... ... ... жерді бағалау мәселелері бойынша
заңгерлік кеңес беру жүйесінің міндетті ... ... ... ... ... ... ... мүлкіне және жеке тұлғалардың мүлкіне)
төлеудің ... ... ... да, жеке ... да ... ... ... енгізуді қарастырған жөн болар еді. Жылжымайтын
мүлікке ... ... ... енгізудің мақсаты — мүлік пен ... ... ... салық салу есебінен жергілікті бюджеттердің
салықтық табыстарының көбеюі.
Салық саясатының негізгі ... ... ... ... пен оның
сапалық көрсеткіштерінің өсуін ынталандырудың ерекше ... ... ... ... - бұл ... ... мен оларды өз уақытында
төлеу жөнінде бақылауды қиындататын, жетілген заңдылық негізінің ... ... ... және ... ... салықтарды төлету
кезінде де кездесіп отырады.
Осындай қиындықтарды шешу мақсатындағы мемлекеттің оңтайлы қадамдарының
бірі ... осы 2006 ... 5 ... ... «Мүлікті жария етуге
байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының Заңын ... ... ... ... Заң бір ... ... мүлігін
заңдастыру барысында көптеген есіктерге жүгіріп, көптеген кезектерге түру,
қүжаттарды жинақтау сияқты қиындықтарсыз мүліктерін заңдастыруға мүмкіндік
берсе, екінші ... ... үшін ... салу ... ... ... ... өз мүлкін заңдастырған әрбір тұлға жергілікті ... ... ... ... ... ... үшін оның ... 10 пайызы көлемінде ... ... ... ... ... ... ... келесі есептік кезеңнен ... ... ... ... ... мемлекеттің ұтымды шешім қабылдағаны анық байқалады.
Және бір айта кететін жай, егер заңдастырылатын ... - ... үй ... 2006 ... ... ... ... мүлік салығы төленген болса, ол 10
пайыздық алымнан босатылады. Салық бақылауын жетілдіру барысында базаны
кеңейту ... бұл ... оң әсер ... деп ... ... Нүрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өткен жылғы халыққа
Жолдауында бірнеше салық түрлерінің ... 2007 ... ... төмендету
туралы Үкіметке нақты тапсырма берген болатын. Осыған ... ... ... ... мен ... енгізілді. Мысалы, патент
негізінде ... ... ... ... жеке ... ... бұрын 3 пайызы мөлшерінде салық төлесе, енді бұл ... 2 ... ... кәсіпкерліктің дамуына барынша қолайлы жағдай тудыру
туралы Елбасымыздың үстанып отырған ... ... ... ... ... сондай-ақ, оңайтылған декларация негізінде есептеуді шағын
бизнес субъектісі ... салу ... ... ... дейін 3 пайыз
ставкасын қолдану арқылы дербес жүргізу және ... ... ету ... ... ... кейінгі айдың 20-на дейін, салықтарды
төлеуді 25-іне дейін үзарту мүмкіндіктері ... де анық ... ... өзгерістердің арасындағы ең бір басты жаңалықтардың бірі
-бұрын табыс салығына берілетін ... ... ... ... ... ... биылдан бастап жеңілдіктер мөлшері ең
төменгі жалақымен есептелетін болады. ... ... ... ... ... ... 3-топтағы мүгедектерге табыс салығына
берілетін жеңілдік бір жыл ... ... ... 240 ... болса, енді биылдан бастап 27 рет еселенген ең ... ... ... ... ... айтқанда, өзгеріске дейін 247200 теңге
құраса, өзгерістен кейін 263304 теңгені ... ... ... ... ... қоса 16104 ... өсті деуге болады.
Жеке тұлғалардың табыс салығына енгізілген ... ... ... 1 ... ... ... ең аз ... мөлшері 9752
теңге, ал, айлық есептік көрсеткіш 1092 теңге болып ... Мүны ... ... жеке тұлғалардың табыс салығын үстағанда жалпы табыстан
бұрын айлық есептік көрсеткіш ... ... енді ең аз ... шегерілетін болды. Мысалы, сіздің айлық табысыңыз 20000 ... ... ... болғанда осы сомадан - зейнетақы қораны аударылатын 10
пайыздық мөлшер, яғни, 2000 теңге және бір айлық ... ... ... ... ... ... 5 пайызы табыс салығы ... ... ... ... ... шығар еді. 20000 теңге - 2000 теңге - 1092 теңге
= 16908 теңгенің 5 пайызы, яғни, 845 ... ... ... ... Енді
басқаша болмақ. 20000 теңгеден 2000 теңгені (зейнетақы қорына аударылатын)
және 9752 теңгені (ең аз ... ... ... ... 8248 теңге
қалады. Жаңа салық талабына сәйкес енді оның 10 ... ... 824 ... ретінде төлейміз. Бұл орайда айта кететін бір нэрсе, бұрын сіздің
табысыңыздан асырауыңыздағы адамдар үшін де бір ... ... ... еді, жаңа ... тәртібі бойынша ол жойылды.
Жалпы, жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша 2007 ... ... ... ... ... салықтың түсім жоспары 116,8 % орындалды.
Жоспар 37 576 млн. теңге болған кезде нақты 43 872 млн. ... ... ... - 6 297 млн. ... ... ... қарағанда ЖТС түсімі 132,7% немесе
10 831 млн. теңгеге өсті.
ЖТС түсімінің өсу қарқынының артуы жалпы ҚР бойынша ЕАҚ ... ... ... ... ... 10 % ... ставкасын енгізумен
түсіндіріледі.
«Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша ... елу ... ... ... атты ... халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-
шаралардың жалпы ұлттық жоспарында инфляцияға ... ... ... ... ... ... 2006 жылы 5,7 - 7,3 % және 2007 – 2008 жылдары
5 - 7 % ... ... тұру ... отыр ... ... іске ... экономиканың қызып кетуінің теріс
салдарының пайда болу ... ... ... ... ... ... сақтауға, бәсекелестікті ұлғайтуға және нарыққа қатысушылар
қызметінің ашықтығын арттыруға, бағалы ... ... одан әрі ... ... ... ... арттыруға бағытталған және экономиканың тұрақты
өсуін қамтамасыз ететін бюджет-салық саясатында ... ... ... әртараптандыруды және дамытуды ынталандыру, салық ... ... ... түсетін түсімдерді барынша ұлғайту, борышты
басқаруды - және бюджетаралық қатынастарды жетілдіру қолға алынып отыр.
Оларды шешу үшін ... жаңа ... ... және ... шетелдік капитал мен «ноу-хауды» тарту көзделеді.
Бұл орайда 2008 - 2009 ... ... тағы да ... шешуші қадам
екені нақ.
Сондай-ақ бұл бағытта:
▪ салық ставкаларын ұлғайтпай мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... салық тәртібін сақтау;
▪ ҚР Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... және ... әкімшілік ету саласында реформалар
жүргізу;
▪ салық төлеушілер үшін электрондық қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... айналдыру»
фирмалары қызметінің және көлеңкелі айналымның, оның ішінде ... ... ... кесу ... енгізу сияқты ірі-ұсақ
мәселелерді шешу қажет.
Бұдан тыс ... ... ... ... ... ... қатаң бюджет тәртібін сақтауға, ... ... ... ... ... жинақтауға, экономиканы қүрылымдық жағынан
қайта құруды ынталандыруға бағытталған салмақты фискалдық саясатты жүргізу
үшін бюджет ... одан әрі ... ... ... ... үшін ... түрі ішіндегі ең күрделі ... ал ЖТС ... ... ... әр ... ... қаржы-
шаруашылық қызметтің әрқайсысына ... есеп ... ... ... басқа ықпал етуші факторлар, мысалы ақшаның құны, кредит
не болмаса ... ... ... ... ... қарқыны,
айналымдағы капиталдың мерзімі мен ұту-ұтпауы, шикізат пен материалдардың,
еңбек күші мен негізгі құралдардың төзімділігі секілді ... ... ... осы ... фактордың қэзіргі экономикалық жағдайдағы
қолданып отырған ЖТС ставкасының өзі жоғары болып табылады.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға негізделіп салықтық ... ... ... ... ... ... алып ... болатындығын белгілеген болады, ол:
▪ еңбек пен жеке тұлғалардың қызметін ынталандыру;
▪ өнім шығарудың көлемін ... ... ... ... ... салынатын табысты көбейту нәтижесінде ... ... ... ... ... ... экономиканың
жағымдысекторларға мемлекеттік кірістің шектеуге мүмкіндік
туғызу;
▪ бағалар мен инфляцияның деңгейін ... ... және ... ... ара ... ... ... бақылаудың жұмысының тиімділігі экономиканың
нақты жағдайын ... ... ... ... ... ... территориясында эрекетте болған салық салу
жүйесінің ... ... ... ... тиіс. Жалпы
салықтық саясаттың келісу ... ... ... ... ... бағыт нарықтық экономиканың Қазақстандық моделі
ерекшеліктерінің есебімен құрылады [29,3].
ҚОРЫТЫНДЫ
Шаруашылық жүргізудің нарықтық типіне көшу біздің елде он ... ... бері ... ... ... ... тиімді түрде бөлінуін
қамтамасыз ету және экономикалық қызметтерді ... ... ... ... қатар нарықтық экономиканың ... де бар ... ... ... отыр.
Еркін нарықтық экономикадағы бәсекелестік бейтарап механизм болып
табылатындықтан, оның ... ... ... қоғам үшін қажетсіз
теңсіздіктің туындауына ... ... ... ... мәселенің алдын алуда
жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік қызметтерге қарамастан ... ... де ... ... европалық елдерде, сонымен ... ... да ... ... және ... ... бірі
болып келе жатыр.
Екіншіден, мемлекеттің әлеуметтік қызметі тек қана, әдетте ... ету» ... ... ие, ... ... ... қана ... бірге жанама реттеу арқылы да жүзеге асырылып отыруы қажет. Ал,
мұндай реттеудің оңтайлы түрі ... ... ... ... ... араласса да, ол белгілі бір әлеуметтік салдарларға алып келеді.
Кез - келген мемлекет тарихи даму ... ... ... ... өмiр сүре ... ... айтқанда, мемлекет өзiнiң
аппаратын ұстау және ... ... ... ... ... жабу үшiн ақшаны иеленедi. Қажеттi ... ... сату ... алуға болады. Осындай әдiстердiң бiрi
– салық. Әдебиеттерде ... тар және кең ... ... ... ... бұл мемлекет табысына алынатын кез- келге ақша
қаражаты. Салық ... ... ... қатар пайда болып, оның
өмір сүруінің негізі болып табылады.
Тар мағынада салық дегенiмiз, бұл ... ... ... ... және белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... Салық мемлекеттiң
атрибуты.
Экономикалық категория ретінде салық- бекітілген ... ... және ... ... ... мемлекетке бір
жақты құн қозғалысына негіз болатын ақшалық қатынастар.
Салық салу ... ... ... эквивалентсіз мәжбүрлеу, әкімшілік
үстемдік жолымен жалпы мемлекеттік қолдануға ... және ... ... бір ... ... ... құнның ақшалай
нысанын қайта бөлудің объективті процесі негізінде қалыптасқан экономикалық
ұйымдық және ... ... ... ... салу – ... ... мен алу ... жүргізілетін мемлекеттің
қарекеті.
Салық салудың мақсаты – мемлекеттің ақша қаражатына деген қажеттілігін
қанағаттандыру.
Салық ... ... бұл ... ... ... да болмасын
міндеттерді жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... мен ... ... Пансковтың айтуы бойынша, салық
саясаты бұл мемлекеттің ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын қайта бөлу есебінен экономиканың
дамуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... және құқықтық шаралардың жиынтығы.
Қазақстан Республикасының АтаЗаңында салықтарды, алымдарды және өзге ... ... ... ... ... әр ... болып табылады. Қай
елдің болмасын салық саясаты оның ... ... ... ... ... ... дамуының мысалы, 2006-
2008 жылдарға арналған орта мерзімді жоспарында салық саясатының негізгі
бағыттары:
шағын ... ... үшін ... салық режимін қолдану аясын
кеңейтуге және оларды, ең ... ... ... емес ... ... тартуға шаралар қабылдау;
▪ салық төлеушілер үшін ... және ... ... ... ... ... ... одан әрі
жетілдіру және дамыту;
▪ салық ... ... және оның ... тәсілдері
мен әдістерін дамыту;
▪ ақпараттық қызметтерді біріктіру, мемлекеттік органдармен
ақпараттық ... ... ... және ... арттыру;
▪ шағын бизнес субъектілеріне ... ... ... болып
табылады.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының келесі 2007-
2009 жылдарға арналған жоспарында:
▪ жалақыны ... ... ... ... әлеуметтік
салықтың ставкасын азайту;
▪ өндірісті кейіннен ... және ... ... құн ... ... азайту;
▪ қосылған құн салығын экспорт бойынша және ел ... ... ... ... ... өсу ... ... қазақстандық
экономиканың бәсекеге қабілеттілігін күшейту мақсатында ... ... ... ... жеке тұлғалардың
кірістеріне біртіндеп қайта бөлу;
▪ жеке тұлғалардың ... ... ... ... қарау;
▪ сыбайлас жемқорлықты азайту, салық төлемеушілерге ... ... ... ... есептілігін жеңілдету мақсатында
салық әкімшілендіру бөлігінде заңнаманы одан әрі ... ... ... ... ... болу ... мәселелер мен тұтастай экономикалық өрлеу жағдайы
қалыптастырады. Ал экономиканы әртараптандыру үшін салық саясаты
икемді ... ... ол ... ... жаңа ... ... капиталы мен ноу-хау тартылады.
Салық органдары – бюджетке төленетін ... ... ... және
жинауды жүзеге асыруға Қазақстан Республикасының Үкіметі уәкілеттік берген
уәкілетті органдар. Салық органдары Қаржы ... ... ... ... ... ереже 2002 жылы 9-қазанда қабылданып, соңғы рет 2004
жылдың 13-тамызында өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... салық комитеті Қаржы министрлігінің
ведомствосы ... ... Бұл ... яғни ... ... ... ... сәйкес жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етуге өкілетті.
Жеке табыс салығы салықтардың басқа ... ... ... ... ... рет ... (1798 ... байлыққа салынатын үш еселенген түрдегі
салықты енгізді. Бұл салық 1842 ж. өзгертіліп, негізі ... ... ... жақынырақ түрге ауысты. Басқа елдерде бұл салықтың түрін XIX
ғ. соңы - XX ғ. Басында (Пруссияда — с 1891 ж., ... - 1914 ж. ... ... ... ... салу ... ... жиынтық табыс
ретінде қаралып, осы Заңда көзделген шегерімдер арасындағы айырма ретінде
есептеліп, салық салынатын табыс ... ... ... ... ... төлеушінің Қазақстан мен оның ... ... ... еді. ... ... табысқа табыстың барлық
түрлері, соның ішінде жеке тұлғалардың еңбекақы, сақтандыру және зейнетақы
төлемдері түрінде алған табысы мен жеке ... ... ... жатты.
Қазір жеке тұлғаларға салынатын табыс салығы мен бюджетке төленетін
басқа да міндетті ... ... мен ... ... сондай-ақ мемлекет
пен салық төлеуші арасындағы салық міндеттемелерін орындауға байланысты
қатынастар «Салық және ... ... ... да ... төлемдер
туралы» Қазақстан Республикасының 2001 ж. 12- маусымдағы № 210-11 Заңымен
реттеледі.
Салық төлеушінің ... ... ... ... табыстарына,
табыстардың мынадай түрлері жатады:
мүліктік табыс;
жеке кәсіпкердің табысы;
адвокаттар мен жеке нотариустардың табысы;
белгіленетін өзге де табыстар жатады.
Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... іс ... жүзеге асыру мақсатында 2007 жылдың 1
қаңтарынан бастап барлық жеке ... үшін 10 % ... жеке ... ... ... ... Бұл ... 5% ставкасы бойынша
салық салынатын дивидендтерді қоспағанда, жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... жеке ... салығын есептеу тәртібі
де өзгереді. Енді жеке табыс салығы бұрынғыдай өспелі қорытынды бойынша
емес, әр айға ... ... ... ... 2006 ... 1999 ... салыстырғанда, табыстар
бабының 1939,4 млрд.теңгеге немесе 5,8 есе өскендігін байқаймыз. Шығындар
бабы да сәйкесінше 1682,2 млрд.теңгеге ... 4,6 есе өсіп ... ... жеке табыс салығы 1999 жылғы 35,3 млрд.теңгеден
2006 жылы 165 млрд.теңгеге өскен, бұл ... 129,7 ... 467,4 ... ... ... ... ... болжамын есептеулерде бұрын болжанған мерзім 2005 жылғы 1
қаңтардың орнына 2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдарды есептеу тәртібін реттейтін
Салық кодексінің ережелеріне енгізілген өзгерістер ескерілді.
2005 жылы салықтық емес ... 2004 ... ... ... ... 2004 жылғы біржолдық төлемдердің түсуімен, 2006 жылы 2005 ... ... 5,7 %-ға ... және 2007 жылы – 2006 ... ... 4 %-ға ... ... ... азаюмен
болжанады.
Салықтық бақылаудың қамту интервалы - тексерумен қамтылған объектілер
санының жалпы объектілер санына қатынасы. ... ... ... 1,0-ге
дейінгі аралықты қамтиды. Салықтық бақылау интервалы 1,0-ге ... ... ... төлеушілер қамтылды деген сөз.
2006 жылдың 1 наурызында «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау
қарсаңында ... ... ... ... қабілетті 50 елдің
қатарына кіру ... ... ... ... ... ... ... Жолдауында Үкіметке – Салықтық және кедендік
әкімшілік жүргізу реформасын іске ... ... ... ... ... ... бағдарласын, техникалық реттеудің ішкі
стандарттарын БСҰ-ның халықаралық ... ... ... ... ... ... жалғастырсын деген міндеттерді тапсырды.
Экономикамыздың жаңа салаларын әртараптандыру мен дамытуды ынталандыру,
бұл салаларға шетел капиталы мен соны ілімді тарту ... ... ... ... саясатын пайдалану маңызды. Өндірісті дамыту мен ... ... құн ... ... ... ... Ірі салық
төлеушілерден түскен салық түсімдерін жинауды ... үшін ... ... ... арнаулы бөлім құруды ойластыру керек.
Ол бөлім тексеру ... ... ... ада ... ... ... ... Қатаң бюджет және салық тәртібі сақталуға тиіс.
Елбасы екінші басымдықты нақты іске асыру ... ... ... 2007 ... бастап қосымша құн салығының ставкасын 1%-ға, ал
2008-2009 жылдары қосымша тағы да 1-2%-ға азайту;
▪ 2008 ... ... ... салық шамамен 30%-ға азайтылып, ол
жұмыс берушілерді жұмысшылар жалақысын өсіруге ынталандыруы керек;
▪ 2007 жылдан бастап, барлық жеке ... үшін ... ... ... мөлшерлемесі енгізілсін. Еңбекақысы аз
жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... орнына олардың салық салынатын табысынан ең
аз жалақы мөлшерін алып тастау қажет;
▪ 2007 ... 1 ... ... ... ... субъектілері үшін
салық салудың кемітілген бірыңғай мөлшерлемесі енгізілсін;
▪ Алты ай ішінде жоғарыда айтылған Салық қызметінің ... ... ... ... ... ... Жалпы, жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша 2007 ... ... ... бюджетке әлеуметтік салықтың түсім жоспары 116,8
% орындалды. Жоспар 37 576 млн. ... ... ... ... 43 872
млн. теңге түсті, асыра орындау - 6 297 млн. ... ... ... ЖТС ... 132,7% ... 10 831 млн. ... өсті.
Фискалдық тәртіпті арттыруға бағытталған және ... ... ... ... ... ... ... шикізат емес
салаларын әртараптандыруды және ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдерді барынша ұлғайту, борышты
басқаруды - және бюджетаралық қатынастарды жетілдіру қолға алынып отыр.
Оларды шешу үшін ... жаңа ... ... және дамыту, шетелдік капитал мен «ноу-хауды» тарту көзделеді.
Бұл орайда 2008 - 2009 жылдардан бастап тағы да ... ... ... ... ... ... ... жолдары ретінде:
▪ салық ставкаларын ұлғайтпай мемлекеттік бюджетке ... ... ... үшін ... ... ... ... ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитетінде ... ... ... және ... ... ету саласында реформалар
жүргізу;
▪ салық төлеушілер үшін ... ... ... ... «жалған кәсіпкерліктің», «қолма-қол ақшаға айналдыру»
фирмалары қызметінің және көлеңкелі айналымның, оның ... ... ... ... кесу ... ... сияқты ірі-ұсақ
мәселелерді шешу қажеттігін атап өту ... ... ... ҚР Бюджет Кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N 548-П).
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі - Алматы,1999.
3. «Салық және ... ... ... да ... төлемдер туралы» 2001
жылғы 12 маусымдағы N 209-П ҚР Кодексі (Салық кодексі).
4. 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының АтаЗаңы.
5. ҚР ... 2004 ... 28 ... № 1119
қаулысымен бекітілген «ҚР Қаржы министрлігі туралы ... С. М. ... ... ... ... для ... Астана-2003-
385бет.
7. Сейдахметова Ф.С. Қазақстандағы салықтар, Оқу құралы, Алматы, 2002 ж.
8. Ильясов К.К. Идрисов Э.К. Шет ел ... ... ... ... ... ... ... Статистика Агенттігінің веб-сайты: http:
www.stat.kz.
10. Қазақстан Республикaсындағы 2005-2015 жылдарға арналған ... ... ... қолдау//интернет ресурс: http: www.goverment.kz
11. Назарбаев Н.Ә. ... - 2030: ... ... ... қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің
Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы: Білім, 1998. – ... ... ... деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді ажырату және
бюджетаралық қатынастарды ... ... ... ... 2003 ж. 10 ... N 147 ... ... В. Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. Алматы,
2001ж. ... ... ... ... ... Назарбаевтың Қазақстан
халқына Жолдауы «Қазақстан өз ... жаңа ... ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы» // Егемен Қазақстан, - 2006. - 2 наурыз.
15. «Бюджет жүйесі ... ҚР 1999 ж. 1 ... N 357-1 ... ... А.Д. ... ... ... мәселелер // Қаржы-
қаражат.- 2001.- N 4.- 32-37 ... Қ. ... С. ... ... Оқулық.- Алматы, 2005ж.-552 б.
18. «Қазақстанның 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясын іске ... одан арғы ... ... ҚР ... 2003
жылғы 15 тамыздағы № 1165 Жарлығы.
19. Худяков А.И ... Г.М. ... ...... ... Н.Ә. ... ... Президентінің халқына Жолдауы
“Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан”, Астана, 2007.
21. Қазақстан – ... ... ...... 2006. - 227б.
22. Статистический ежегодник Казахстана: Статистический сборник – ... 2005. – 616 ... ... ... ... Н.Ә. ... Қазақстан
халқына Жолдауы. - Алматы, 2005. – 22 б.
24. С. М. Омирбаев. Финансы. Метод. рекомен.-Астана-2002 ... ... Б.М. ... ... Учеб.пособие – М.: 1999 г.
Рогачева Т., Петрук Л. Салықты тексеру нәтижелерiн ... алу ... ... 2004.- N 30 ... 4-7 ... А. ... төлеушінің тұрған жері ауысқан жағдайда нені
ескеру керек // Бухгалтер бюллетені.- 2004.- №24 ... ... ... К. М. ... ... государств. Караганда-2004 – 205
бет.
27. Кеңелбаев Б. Кешендi тексерулер жүргiзу тәртiбi // Егемен ... 27 ... 3 ... «ҚР Кәсіпкерлік туралы» нормативті - құқықтық актілер жинағы, Алматы:
2006.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік қызметімен айналысатын жеке тұлғалардың салық салу («Павлодар облысы бойынша Салық комитеті» ММ материалдары бойынша)51 бет
Әлеуметтік салық 6 бет
Жеке тұлғалардың табыстарына салық салу ерекшеліктері86 бет
Қосылған құн салығы10 бет
Бюджет шығыстарын жіктеу3 бет
Заңды тұлғаларға салық салудың мәні мен мазмұны, қалыптасу кезеңдері және оның атқаратын қызметтері64 бет
Мемлекеттік меншік11 бет
Мемлекеттің бюджет шығыстары3 бет
Экологиялық заңдарды бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілік16 бет
Қазақстан Республикасында саяси баспана берілген шетел тұлғаларының құқықтық жағдайы78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь