Шетелдік педагогикадағы тәрбие

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І ТӘРБИЕ . МАҚСАТТЫ ҮДЕРІС ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Тәрбиенің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Тәрбие әдістері мен тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3. Тәрбие үдерісінің мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

ІІ ШЕТЕЛДІК ПЕДАГОГИКАДАҒЫ ТӘРБИЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.1. Шетелдер мектебі мен педагогикасының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2. Шетелдік мектептегі білім беру мен тәрбиелеу практикасы ... ... ... ... ... .26
2.3. Шетелдік практика мен Қазақстандағы тәрбие мақсаттарының тұжырымдалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
І ТӘРБИЕ - МАҚСАТТЫ ҮДЕРІС..................................................................5
1.1. Тәрбиенің пайда болуы....................................................................................5
1.2. Тәрбие әдістері мен тәсілдері..........................................................................7
1.3. Тәрбие үдерісінің мақсаты мен міндеттері..................................................19
ІІ ... ... ... ... мектебі мен педагогикасының тарихы.......................................23
2.2. Шетелдік мектептегі білім беру мен тәрбиелеу практикасы.....................26
2.3. Шетелдік практика мен ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................32
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Педагогтің кәсіби қызметі адамның барша іс-әрекетіндегідей мақсат қоюдан басталады. Педагогтің балалармен жүргізіп жатқан ісінде мақсат болмаса, ол істі ... ... ... деп ... ... оны ... бір ... тәрбиелік процеспен ешбір байланысы жоқ, жәй белсенділік деп түсіну керек. ... ... ... іс-әрекетке қуат береді. Ұлы да шапағатты мақсат адамның бар шығармашылық күшіне ... ... оны ... ... ... жету адам бағытының негізі болған терең де толық қанағат-танушылық тудырады.
Тәрбие мақсаты - ... ... ... ... Оны ... ... ... - педагогикалық тұжырымдар жасаудың арқауы.
Шынында да, күнделікті мектептегі ... ... ... ... ... ... өте нашар шешілуде, кейде ол мәселе тіпті естен шығарылады, ... ... ... яғни жол-жөнекей тәлім етек алған құбылыс. Осының ... ... ... ... ... ... ... балалар мен ұстаздардың шығармашылық мүмкіншіліктері іске қосылмайды, ал кәсіптік іскер не істерін білмей, ақырында түңіледі, ... ... ... ... ... істің мұндай келеңсіз жағдайларының объективті себептері мақсаттың әлеуметтік-психологиялық табиғатынан туындайтынын түсіне білу қажет.
Мақсат - субъект санасында оның ... ... ... ... ... туындайтын әрекеттің нәтижесі туралы ой болжамы. Демек, мақсат - жағдайлар ... ... ... ... ... ... - ол объективті құбылыс. Бір мақсатты жалау еткен педагогтар, сол мақсаттың өзін әртүрлі баламада түсінеді, себебі олардың әрқайсысы кәсіби ... ... өз сана ... баға ... ... мақсат болжау проблемасы - тәрбиелі адамның идеалды образының дараланған ... ... ... қамтыған мақсаттың мүмкін-дігінше нұсқасын анықтау - байсалды зердемен қоса, көп уақыт та, ... күш ... да ... ... Адам өзіне ықпал етуші объективті және субъективті ... ... өмір бойы ... ... ... ... ... дейінгі, мектептік, мектептен соңғы) жеке адамның қалыптасу деңгейі мен сапаларын нақты көрсететін өзінің ... ... ие ... әр саты ... ... ... жөнінде сөз қозғауы мүмкін.
Өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу мақсаты - кең ... пен ... ... тек ... ... педагогикалық саясаттың басты құрылым бірлігі. Жарияланатын тәрбиелік мақсаттардың экономикалық, ... және ... ... ... ету ... міндеті. Былайша айтқанда, құқық негізінде бекіген тәрбие мақсатының іске асуына қоғамның бар ... ... ... ... ... да ... бақылау қажет.
Өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу мақсатының мазмұны қоғамның өркениеттілігіне (цивилизованность), оның демократиялық сипатына, экономикалық мүмкін-дігіне, педагогикалық ... ... ... және ... ... ... отыратын мекемелеріне байланысты.
Курстық жұмысты орындаудағы негізгі мақсат - шетелдік педагогика практикасындағы тәрбие мақсаттарын қарастыру.
Курстық ... ... ... ... ... туралы түсінікті ашып көрсету;
* Шетелдік педагогика және тәрбие үдерісін қарастыру.
Курстық жұмыс құрылымы кіріспе, екі тарау, қорытынды мен пайдаланылған ... ... және ... ... ... ТӘРБИЕ - МАҚСАТТЫ ҮДЕРІС
1.1. ... ... ... - бұл қоғамдық өмірдің құбылысы. Ол адамның және адамзат қоғамының дүниеге келгенінен бастап пайда болды. Бала тәрбиесі адамзат ... ... ... ... мәңгілік ұғым болып табылады. Тәрбие қоғам қажеттілігіне байланысты. Ол ұрпақтар арасында сабақтастық байланысты қамтамасыз етеді. Аға ... әр ... өз ... мен ... ... ... беріп отырады.
Тапсыз қоғамда ру, отбасы болмағанда адамдардың негізгі айналысатын кәсіптерінің түрі ... ... ... ... ... ... ... аңшылық және балық аулаумен ерте айналысты, ал қыз балалар аналарына үй жұмыстарына, тамақ дайындауға көмектесті. Адамдардың еңбек қажеттіліктерінің ... ... ... ... ... ... ... дамуының алғашқы сатвсында тәрбиенің мақсаты еңбекке араласқан балаларға үлкендер қарапайым еңбек ... ... ... ... ... және түсіндіреді. Еңбек түрлерінің қиындау деңгейіне қарай адамдар мал шаруашылығымен, егіншілікпен айналысқан кезде ру пайда болды, тәрбиенің рөлі арта түсті және оның ... ... ... ... ... ... айтылатын нұсқаулардан балаларды бірте-бірте еңбекке даярлауға, оларды еңбектен бос уақыттарында әртүрлі дағдылар мен ептіліктерге оқытуға көшу іске асырылады. Сонымен ... ... ... ... діни түсініктерінің ережелерімен таныстырды.
Алғашқы қауымдық құрылыста отбасы болмаған кезде, балалар руға ортақ болды. Балаларды ... ... ру ... ... тәжірибелі, құрметті адамдары, ақсақалдар айналысты. Кейіннен моногамдық отбасы пайда болғанда, балаларды тәрбиелеу мәселесімен өзі айналысты. Бірақ оның тәрбиесінің ... ру, ... ... ... ... Бұл кезде тәрбие тапсыз сипатта болғандығы өзінен-өзі түсінікті. Барлық бала бірдей дәрежеде ... ... ... ... ... ... алғашқы қауымдық құрылыс кезінде адамдардың өмір жағдайлары өте ауыр болды, сондықтан да олар өмір сүру үшін бәрі ... тек ... ... ... еңбек ету қажет болды. Әлеуметтік теңсіздік, тап деген болмады, адамдар ортақ үйлерде тұрды және бала тәрбиелеу ісі де ... ... ... болды. Тапсыз қоғамда барлық бала бірдей өздеріне лайықты іс-әрекетке ерте қарастырылды. Жас кезінен ... олар ... ... ... қатысты - жеуне болатын өсімдіктерді, ... ... Жас ... ... ... ... ... еңбекке қатысу дәрежесі өсіп отырды. Үлкендермен бірге және олардың басшылығымен балалар мен ... ... ... ... ... мен дағдыларын меңгерді. Қыз балалар мен ер балалардың ... ... ... ... ... айтылғандай, балалар ерлермен бірге аңшылықпен және балық ... ... да ... айналысты, оларды күресе білуге, садақ ата білуге, атқа мінуге үйретті; қыз балалар үй шаруасына, әйелдермен бірге ... ... киім ... ... ... ... ... баланы жануарларды күтуге, егіншілікпен айналысуға үйретті,қолөнердің дамуымен оларды қолөнерге баулыды.
Жеке ... ... және ... отбасының пайда болуымен алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы басталды. Жеке неке пайда болды. ... ең ... ... ... бірі ... өз ... шаруашылық жүргізді, сонымен қатар бала тәрбиесімен айналыса ... ... ... ... ... ... айналды. Пайда болған үстем таптар (көсемдер, ақсақалдар) ақыл-ой ... дене ... ... ... Алғашқы білімнің негіздерін (жер өлшеу, өзендердің тасуын алдын ала түсіндіру, адамдарды емдеу тәсілдері және т.б) үстем таптар ... ... ... ... өз ... ... Ой ... мен дене еңбегінің арасында айырмашылықтар байқала бастады. Осы ... ... ... ... үшін арнаулы мекемелер (мектептер) ұйымдаса бастады. Бұл үстем таптардың билігін арттыра түсті. Дене еңбегімен негізінен ... ... ... ... ... ... балалар еңбекке ерте үйретілді, ата-аналар өз тәжірибесін беріп отырды. Мектептерде жүргізілетін ұйымдасқан тәрбие бірте-бірте үстем тап ... ісі бола ... ... ... ... мәселені буржуазиялық ғалымдар әртүрлі түсіндіріп келеді. Оны түсіндіруде ... ... ... ... ... ... кейбірінде, алғашқы адамдардың экономикалық өмірі ен еңбек әрекеттерінде және қоғамдың дамудың ең алғашқы даму сатысында бала ... ... өмір ... тығыз байланысты жоққа шығару көзқарасы тән. Буржуазиялық ғалымдардың тәрбиенің пайда болуы туралы кейбір ... ... ... ... тұрпайы эолюциялық түсініктердің ықпалымен қалыптасқан, ол негізінен тәрбиенің әлеуметтік мәнін ... ... оның ... ... алып келеді.
Жануарлар дүниесіндегі жинақталған барлық материалдарға негіздей отырып, аға ұрпақтың кейінгі ұрпаққа қоршаған ортаға ... ... беру > осы ... Ш.Летурно, А.Эспинас сияқты жақтаушылары жануарлардың инстинктивті іс-әрекетін алғашқы адамдардың тәрбиелік тәжірибесімен бірдей деп қарастырады және тәрбиенің негізіне адамдардың ... ... ... ... ... ... ... заңдылығы әрекет етеді деген теріс қорытынды жасайды. ... ... ... ... шарты алғашқы қоғамдағы адамдардың еңбек іс-әрекеті және қалыптасқан қоғамдық қатыныстар болып табылады.
Тәрбиенің пайда болуы жөнінде әлемдік ғылымда бірнеше тұжырымдама ұсынылады.
1.2. ... ... мен ... ... ... - бұл ... көздеген мақсатқа жетудің жолдары, тəсілдері. Мектеп тəжірибесіне орай əдістердің жəне бір анықтамасы - қажетті сапаларды қалыптастыру мақсатымен тəрбиеленушілердің ... ... ... жəне ... ... ... тəсілдері.
Əдістер түрі сан-алуан да шексіз көп. Ал оның нақты көрінуі өз шəкірттерінің білімдік күш-қуаты мен жалпы мүмкіндіктерін жете танып, ... ... ... сипатына байланыстырып жəне басқа да көп оқу жағдаяттарын зерделі саралай білген педагог əрекетіне тəуелді. Қай тұлға, ... ... ... əдіс ... да ... əрі ... - бұл заңдылық. Əлбетте, əдістердің бəрі бірдей тиімді деп айту қиын. Ол үшін сол ... ... ... ... білу ... ... мақсатқа байланысты дайындалған көп əдістердің ішінен біреуі ғана тиімді ... ... ... ... ... ... келе ... дəстүрлі əдістерге арқа сүйегенді тəуір көреді. Алайда, көптеген жағдайларда олардың да тиімсіз болып қалатыны бар, сондықтан да тəрбиеші ... ... ... шарттарына сай келер көздеген мақсатқа үлкен үнем жəне мол табыспен , ... ... жаңа ... ... мəжбүр. Тəрбие əдістерін құрастыру, таңдау жəне дұрыс қолдану - ... ... ... ... ... - ... əдіс ... нақты жақсаруға жеткізетін жеке əрекет. Көркемдеп айтатын болсақ, тəсіл- тəрбиешінің өз шəкірттерімен бірге мақсатқа тезірек жету үшін таптап өткен соқпағы. Егер осы ... ... да ... ... ... тəсілдер уақыт озуымен даңғыл жолға - əдістерге айналады. Əдістер мен тəсілдер ... ... ... ... көрінеді.
Тəрбие құрал-жабдықтары. Тəрбие жеке ықпалдарды байқатса, құрал-жабдықтар тəсілдердің жиынтығынан құралады. Мысалы, еңбек - ... ... ал ... ... ... ... ... білдіру - тəсілдер. Сөз (кең мағынада) - тəрбие жабдығы, ал ілікпе сөз, əзіл ... ... ... - осы ... құрамындағы тəсіл. Бұл тұрғыдан кейде тəрбие əдісін көзделген мақсат үшін қолданылатын тəсілдер мен құрал-жабдықтар жүйесі деп те атайды.
Əдіс баламалары өте көп. Олар ... ... мен ... ... сай келетіндерін таңдап алу үшін оларды қандай да бір ретке ... ... яғни ... ... ... ... ... қандай да белгісі бойынша бір топқа келтірілген əдістер жүйесі. Осы классификацияға арқа сүйеп, ... ... ... анық білуімен бірге оның қажеті мен өзіне тəн сипаттарын тереңірек түсінеді. ... ... көп ... құбылыс, оның жүйелесуіне негіз болар белгілер сан-алуан. Солар арасында аса танымал болғандарын атап ... ... ... ... - ... ... ... жəне жазалау. Мұндағы мəні - əдістің бағыт-бағдарын, қолдану аймағын, ерекшеліктерін жəне т.б. білдіреді.
Тəрбие ... ... ... ... ... ұйымдастырылған тəрбиенің бірінші сатысы- оқушылардың өздерінде қалыптасуы қажет əрекет-қылық нормалары мен ережелерін білу (түсіну). Ең ... ... да ... ... ... ... сол сапаның мəн-мағынасын жете түсініп алу міндетті. Адамның көзқарастарын, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру əдістері атамасын алған. Бұл топ əдістері екінші ... іске ... - ... көңіл-күй толғаныстарын қалыптастыруда аса қажет. Егер оқушы педагогикалық ... ... пен ... ... ... тəрбие процесі шабандайды, мақсатқа жете алмайды. Егер оқушы қабылдаған идеясын өзін толғантқан жарқын бейнеге айналдыра алса ... оның ... ізгі де ... сезімдер туады. Өткен жылдар оқулықтарында бұл əдістер тобы сендіру əдістері деп аталған, себебі олардың міндеті - тұрақты ... ... ... ... ... дем беретін оның білімі мен білігі емес, ең ... ол ... ... сапаның қоғамдық қажеттігі мен өзіне пайдалылығын танып, оны өз ... ... ... ... ал бұл сана қалыптасуымен бірге жүретін психикалық құбылыс. Тəрбие мазмұнымен белгіленген іс-əрекетке бала белсенді ... ... ... ... ғана ... əдіс өз нəтижесін береді.
Наным-сенімге оқушыны əрқилы əдістермен жеткізу мүмкін. Өткен ... ... ... бұл үшін ... өсиеттер, хадистер мен мысалдар кең қолданылған. Ал ... ... ... өз ... берілді. Өкініштісі, бүгінде біз мұндай аса құнды əдістерді пайдаланудан мүлде қалғанбыз, олардың орнына тура, ... ойға ... ... ... ... ... уағыз айтып, шексіз бір жақсы көрсетпе-нұсқау беруден түскен өнім шамалы. Сондықтан, ұмыт болған əдістерді жаңғыртып, мұғалімдер өз ... ... ... ақын-жыраулар тағылымдарын, шешен билердің ұлағатты кеңестерін, ғұлама Абайдың жəне т.б. ... ... ... ... ... ... тақырыбындағы əңгімелер, ұғындыру, түсіндіру, əдептілік сұхбаттары, насихаттау, сендіру, көрсетпе беру əдістері де өз ... ... ... аса ... ... - өнеге-үлгі. Əдістердің əрқайсысы өз ерекшелігі мен қолданымына ие. Сырт ... ... ... бұл топ əдістерінің бəрі де жоғары педагогикалық бірлікті қажет етеді əрі жүйелі түрде басқа əдістермен бірге қолданылады. ... ... ... - ... ... ... деректер мен оқиғалардың үлкен көңіл көтеріңкілігімен əсерлі баяндау əдісі. Сезімге ықпал ете отырып, əңгіме моральдық ... мен ... ... ... ... ... жəрдемдеседі. Ол адамгершілік ұғым, түсініктерінің мазмұнын ашып қоймастан, оқушылардың инабаттылық талаптарына сəйкес болымды тұлғалық ... ... ... қатынас өрбітіп, мінез-құлықтың оңды өзгерісіне ықпал жасайды. əдептілік əңгімелері бірнеше қызмет жасайды: 1) білім көзі; 2) тұлғаның адамгершілік ... ... ... ... ... 3) тəрбиелік ұнамды үлгі-өнегені өрнек ретінде ұсынады.
Əдептілік əңгіме тиімділігі келесі шарттарға байланысты:
- əңгіме оқушылардың əлеуметтік тəжірибесіне сəйкес болу ... Ол - ... ... ... ... ...
- əңгіме көрнекілік əдісін бірге қолдану арқылы жүргізіледі (көркемөнер туындылары, ... ... ... ... ... ... мазмұнын қабылдауға əн-күй үлкен жəрдем береді.
- əдептілік əңгіме өткізу үшін қолайлы үй-жай, жағдай қажет.
Қоршаған жай-жағдайлардың əсемдігі мен ... ... ... ... адам ... көтеріңкі əсері əңгіме тақырыбы мен мазмұнына сəйкес болуы қажет шарт. Педагогикалық құрал-жабдықтар қорында қай ... да ... ... ... ... алаулары төңірегі, автокөлікті саяхат барысында, кең дала төсінде не жайлы ... ... қала ... ... ... бағында).
- əңгіменің əсері кəсіптік дайындыққа байланысты. Ебедейсіз, дөрекі ... ... ... ... шықпайды, ондайдан бала құлағы тынып, қашуға мəжбүр ...
- ... ... ... ... шарт. Одан алған əсер көп уақытқа дейін ұмытылмауы тиіс.
Ұғындыру - ... ... ... ... ... Бұл ... ... сынып ұжымы мен əр баланың тұлғалық сапаларын танып, білуге көзделген. Бастауыш мектеп балаларына қарапайым тəсілдер мен ... ... өзі ... Кіші ... ... , - деп жай ... өзінде-ақ, педагог айтқанына ере салады. Ұғындыру əдісі, егер тəрбиеленуші ... да ... ... жете ... жатса, жаңа адамгершілік сапа жөніндегі ақпарды ой елегіне түсіріп, қабылдауға қиналса, яғни қалай болғанда да оның санасы мен ... ... салу ... ... Ал мектепте қоғамдағы жай, айқын да ақиқат ережелерді ежелеп түсіндіре ұқтырудан аулақ ... жөн, ... ... ... ... сөз ... ... түкірме жəне т.б. Бұл орайдағы ұғындыру емес, шектеу əдістерін қолданған дұрыс. Аталған əдіс негізінен: а) жаңа моральдық сапа мен ... ... ... əрі ... үшін; б) тəрбиеленушілердің қандай да болған қылыққа ... ... ... ... - қолданылады.
Қандай да ұғымның орнығуы, баланы оған сендіре білуге байланысты. Сенім кейде мұғалім сөзін сын-сарапқа сала алмаудан шалыс, қателікті ... ... ... ... еніп ... адам сезе ... осыдан ол ырықсыз сеп-түрткілер жетегінде қалып, тұтастай тұлғалық сапаларын өзгертуіне тура келеді. Педагог сендіру əдісін оқушыға нақты нұсқау-талапты ... ... ... ... ... ... əсерін күшейту мақсатында қолданады.
Тəрбие тəжірибесінде ұғындыру мен сендіруге қоса үгіттеу əдісіне де жүгінуге тура келеді. Үгіттеу əрекеті тəрбиеші ... ... ... ... ... ... ... педагог тəрбиеленуші тұлғасында ұнамды қалыптарды жобалайды, жақсылық сезімін ұялатады, жоғары нəтижелерге жететініне сендіреді. Үгіттеуден болатын тиімділік тəрбиеші абыройына, оның жеке ... ... ... өз сөздері мен əрекеттерінің дұрыстығына кепіл бола алған жағдайда ғана оның үгіті мақсатына жетеді. Бала тəрбиесінде ұнамды үлгі-өнегеге арқа сүйеу, ... өз ... ... ... қолдан бермеу секілді алғы шарттарды пайдаланған педагог қай күрделі жағдайда да үгіт ... өз ... ... ... боларына толық сенуіне болады.
Үгіттеу арқылы кейде оқушыны өз ... ... ... ... ... ... ... баланың мұндай сезімдерін оятып қана қоймастан, келеңсіз əрекеттерін түзетудің жолдарын да көрсетеді. Бұл жағдайларда орынсыз əрекеттің, оның ... ... ... ашып ... ... ... мінезіне ұнамды ықпал жасаушы тəрбие көздерін тауып, қолданады. Кейде орынсыз қылық білместіктің салдарынан болады. Мұндайда үгіт ... жəне ... ... ... ... өз ... ... мінезін оң қалыпқа келтіргендей əсерде жүргізіледі.
Əдептілік сұхбаты - екі тарап өкілдері - ... жəне ... ... болатын жүйелі де бірізді білімдер талқысы. Сұхбаттың əңгімелеу мен ... ... ... - ... өз ... - тəрбиеленушінің пікірін тыңдайды жəне онымен есептеседі, олармен болған өз қатынасын ... ... жəне ... ... ... ... ... сұхбаттарының негізгі арқауы адамгершілік, инабаттық-имандылық проблемалары. Сұхбат мақсаты - ізгілік ... ... ... бұл бағыттағы білімдерді қорытындылау жəне бекіту, адамилық ... мен ... ... ... ... сұхбаттары тəрбиеленушілерді өздерін толғантқан барша сұрақтар бойынша дұрыс баға ... ... ... ... ... ... жағдай, оқиғалар мен əрқандай қылықтарды талқыға сала отырып, балалар олардың мəн-мағынасын жеңіл түсінуге мүмкіндік алады. Көп ... ... ... да ... нақты дерек, оқиға, балалардың қылығы себеп болады. Мұндай сөйлесулерді болған оқиғалардың не сол оқиғаның кінəкəрі сəл өзіне ... ... ... ... ... соң ... жөн. ... сұхбаттарының тиімді болуы келесідей маңызды шарттарға тəуелді:
1. Сұхбаттың проблемді сипатта ... өте ... ... ... ... ... ... өрбиді. Тəрбиеші тосын, қалыпқа келмейтін сұрақтардың туындауына себепші ... өз ... ... ... ... ... баулиды.
2. Сұхбаттың жаттанды дайын не үлкендердің құлаққа салған жауаптары бойынша өтуіне жол бермеңіз. Балаларды не ойлағанын ашық айтуға тартыңыз, ... ... ... ... ... ... ... топшылауға жетелеңіз.
3. Сұхбатыңыз тəрбиеші көпіре сөйлеп, тəрбиеленушілер үндемей тыңдайтын дəрісбаянға айналып кетпесін. Сұхбат барысында ашық та анық ... ... ... ... ... ... Əңгіме-сұхбат нəтижелілігі екі адам ортасындағы көңіл табысудан, пейіл жылуынан шығады.
4. Сұхбат үшін таңдалған материал тəрбиеленушінің ... ... сай ... жөн. ... ... оқушыларға жете түсінімді болмай, олардан сөз-жарыс, пікір- талас белсенділігін күту не талап етуге болмайды. Шынайы тəжірибеге негізделген ... қана ... ... ... ...
5. ... ... барша көзқарастарды айқындап, салыстыра білу қажет. Ешкімнің де пікірін жоққа шығаруға болмайды - бұл ... ... ... ... ... белгілері.
6. Əдептілік сұхбатында дұрыс басшылық - мəні - тəрбиеленушілерге өз ынта, əрекетімен дұрыс шешім қабылдауға жəрдем беру. Бұл үшін ... ... ... ... ... көз ... оның ойы мен сезімін түсінуге тырысуы қажет.
Сұхбат өзінен өзі бола қалады деу - қате пікір. Жоғары маманданған ... ... ... не болса соны сылтау қылып, өткізе салмайды, оған ... ... ... ... де ... дайындайды. Мектепте əдептілік сұхбаттары жалқылау (индуктив) не жалпылау (дедуктив) жолымен ... ... ... ... баға ... ... жалпы қорытынды жасалады немесе алғашқыда үлкен проблема қойылып, кейін ол дара ... ... ... ... ... ... ... шеберлікті қажет етеді. Мұндай əңгімелесу кезінде екі ортада психологиялық кедергі, түсініспестік болмауы тиіс. Егер оқушы болған жағдайды ... ... ... оның намысына тимей, кемшілік-қателігін бетіне баспай, əрекет-қылығының шалыс екенін ... бағу ... ... кезінде бұл сұхбат қысқа да нұсқа, байсалды, əжуа- ... ... ... Өз тəрбиешісінің шынайы көңілін, жəрдем пиғылын сезінсе ғана, ол айтқан ақыл-кеңеске құлақ түреді, жазатайым ... ... ісін енді ... уəде ... ... ... əрекетке бармайды да. Оқушымен жекелеп сұхбаттасу тəрбиеші мен тəрбиеленуші арасындағы кейіп ... ... оның ... ... ... ... - өте ... тəрбие əдісі. Бұл əдіс негізінде жатқан заңдылық: көрумен қабылданған санада тез əрі жеңіл бекиді, ... оны ... ... ... не таңбасын ауыстырып жатудың қажеті жоқ. Үлгі- ... ал сөз - ... ... жүйе ... əсер ... Үлгі ... үшін ... өрнек беріп, сана, сезім, сенімді белсенді қалыптастырып, іс-əрекетке қозғау салады. - деген ... Рим ... ... Бала ... ... ... өрнек - ата-ана, тəрбиеші, дос-жаран. Əдебиет, фильм кейіпкерлері, тарихи қайраткерлер, ұлы ғалымдар да ... ... ... ... ... ... ... - еліктеушілік. Осыған орай бала əлеуметтік жəне инабаттық тəжірибе жинақтайды. Мектеп жасындағы балалар өздері аса ұнатқан адамдарға еліктейді. ... ... ... ... ... жасауда оның өнегелі ортаға араласуына басты назар аудару қажет.
Өмір өнегесі ұдайы оңды болса, тіпті жақсы, бірақ олай бола ... ... əсер ... кері ... аяқ ... ... ... өмір, адам келеңсіздіктеріне аударып бару, болымсыз қылықтар салдарын талдап, олардан қорытынды ... - ... ... ... ... пайдаланған ұнамды үлгі тəрбиеленушіні жаман қылықтан сақтандыруға жəрдем беретінін де ескерген жөн. ... ... жеке басы ... оның ... ... балаларға қатынасына, дүниетанымына, іскерлігі мен абыройына тəуелді. Ұстаз үлгісінің оңды ықпалы оның сөзі мен ісінің жарасымдылығына, балалардың бəріне бірдей ақ ... ... орай арта ... Бұл ... ... ол ... істің жүйелілігі мен бірізділігіне де байланысты.
Сонымен, сана қалыптастыру əдістері тұлғаның ізгілену ... ... рөл ... ... ... ... əдептілік əңгімелері, түсіндіру, ұғындыру, əдептілік сұхбаттары, үгіттеу, сендіру, көрсетпе нұсқау, үлгі ... ... ... олардың қалай қолданылуына, педагог таңдаған гуманистік бағытқа тəуелді.
Тəрбие көзделген əрекет-қылық (поведение) типін қалыптастыруы міндетті. Тұлға тəрбиелілігі түсінік, ... ... ол ... ... ... ... Бұл тұрғыдан іс-əрекет ұйымдастыру мен қылық қалыптастыру ... ... ... ретінде қарастырылады. Аталған топтағы əдістердің бəрі тəрбиеленушілердің практикалық іс-əрекетіне негізделген. Мұндай ... ... үшін ... оны ... ... - нақты істер жəне қылықтарға жіктейді.
Қажетті ... ... ... ... ... - ... Балада қалыптасатын қылық, əрекеттің қай-қайсысы да жаттығып, дағдыланудан. Балаға басқалардың қалай ... ... ... атақты күйші өнерін көрсетіп, домбыра тартуға үйрету мүмкін емес. Тəрбиеленушіні мақсатты бағытталған белсенді əрекетке ынталандырмай, жоспарланған ... ... де ... ... ... мəні - талап етілген əрекеттерді көп мəрте қайталаумен автоматты орындалу дəрежесіне жеткізу. ... ... - ... ... ... ... мен ...
Жаттықтыру істерінің тиімділігін келесі шарттар анықтайды: 1) жаттығулар жүйесі; 2) олар мазмұны; 3) түсініктілігі мен жеңілдігі; 4) көлемі;
5) қайталау ... 6) ... мен ... 7) ... ... сапалары; 8) жаттығулардың орындалу мерзімі мен орны; 9) жеке-дара, топтық, ұжымдық ... ... 10) ... ... мен оған ... ынта ... Жаттығулар жиілігі, көлемі жəне жетіскен нəтижелер арасында тікелей тəуелділік бар: жаттығу неғұрлым көп орындалса, олар жəрдемімен қалыптасушы сапалар дамуы да ... ... ... Бұл ... ... ... ... барады. Бірдей тең деңгейлі сапаны қалыптастыру үшін əр оқушының орындайтын жаттығуларының саны əрқилы: бір бала ... ... аз ... ... ... болса, екінші біреуінде ондаған, жүздеген жаттығу əрекеті қажет. Сапа неғұрлым күрделі келсе, оған байланысты əдеттерді қалыптастырып, ... үшін ... көп ... ... көп ... қайталау керек.
Жаттығулар жүйесін жоспарлауда тəрбиеші ең алдымен өз тəрбиеленушілеріне қандай дағдылар мен əдеттерді қалыптастыруы қажет болатынын ойластырып ... жөн. ... ... ... сəйкес болуы (адекватность) - əдісінен баланың өмірлік қажетті, мəнді жəне пайдалы ... мен ... ... Сондықтан жаттығулар қалай болса, солай ойдан шығарылмай, өмірден алынуы тиіс. Бірінші кезекте жалпы адамзаттық ізгілі сапалар ... ... ...
Тұрақты дағдылар мен əдеттер қалыптастыру үшін жаттығуларды мүмкін болғанша ерте ... ... ... Жас ... қай ... де тез ... Əдеттенген адам өз сезімін басқара біледі, құмарлықтарына тоқтау береді, өз ниеттерін басқалар мүдделерімен салыстырып, ... ... ... ... ... ... ... қатынас мəдениеті - бəрі де тұрақтанған əдеттер негізінде туындайтын ізгілі адам сапалары. ... ... ... ... ... ... ... біртұтас жаттығулар жүйесінің біртіндеп күрделеніп баруы. Кіші сынып оқушыларында мінез-құлық мəдениетін қалыптастыруда келесідей шамалап ... ... ... ... ... ... ... тəрбиеде де қатаң əдістер қолданылады. Бірақ əңгіме оны қалай пайдалануда. Осындай шешімді əдеттердің бірі - ... ... ... ... ... ... ынталылығын көтеруге не оны тежеуге қажет талаптар тікелей не жанамалы болып келеді. Тікелей талап - анық, дəл, ... ... ... ... келтіретін талаптың (кеңес, өтініш, сенім, қолдау, құлақ-қағыс жəне т.б.) өзі ... ал сол ... ... ... ... ... күйзеліс, мүдде, ұмтылыс. Жанама талаптар арасында аса көп ... ... Бала ... ... жасаумен педагог қойған талаптың қажеттігін, пайдасын түсіндіреді. Мұндайда кеңестің қабылдануы не қабылданбауы педагог ... оның ... ... ...
Ойын талап. Əрқандай талаптарды қою үшін тəжірибелі мұғалім баланың ойынға құштарлығын пайдаланады. Бала ойынды қызығушылықпен орындай жүріп, өзі байқамай ... да ... Бұл ... ... өте ... жəне тиімді формасы, бірақ оны қолдануда аса жоғары ... ... ... ... ... ... əдіс, əдетте, сыйластық жайлаған ортада іске асады.
Өтініш талап. Педагог пен тəрбиеленуші ... ... ... ... ... ... өз тиімділігін береді.
Үйретіп көндіру - көзделген сапаны ... əрі ... ... ... үшін ... ... бала мұндай талапты ауырсынады, өжеттікпен қарсы шығады. Солай болса да, көндіру баланың өзі үшін ... ... ... адам ... ... ... ... қолданудан аулақ, дегенмен орынды жерінде бұл əдісті жұмсарта, басқа əдістермен, əсіресе ойынмен бірлестіре пайдаланғанды жөн санайды. ... ... жəне оны ... ... бала ... сай ... ... көндіру тəрбие процесінің барша кезеңдерінде де тиімді, бірақ бала дамуының алғашқы сатысында ... ... Бұл ... пайдалану шарттары:
1. Тəрбие шарттарын екі тараптың да ... ... ... Егер ... ... ... көндіру мақсатының мəнін, пайдасын жете пайымдамаса, онда əдіс баланы түгелдей бағындырумен орындалады. ... өзі нені ... ... түсінген жағдайда ғана əдіс өз нəтижесін береді.
2. Қандай да талапқа көндіруде, айтар ойыңызды сөзбен анық, түсінімді өрнектеңіз, ... ... деп ... ... , ... ... жолымен ұғындырған жөн.
3. Əрбір уақыт аралығына қонымды, оқушы мүмкіндігіне сай ... ... ... мақсатты жақындатпайды, керісінше, алыстатады. Алғашында дəл орындауға, кейін тез ... ...
4. ... орындалуын, одан болар нəтижені көрсете біліңіз. Салақтық пен тазалықты, ұқыптылық пен ... ... ... ... ... бала ... ... өз тəрбиесіздігінен ұялып, оқушыны өзінің келеңсіз əрекетінен жеркенуге мəжбүр ...
5. ... ... - параллель схемасын қолданыңыз. Егер тұлға ... ... ... ... ... - ... жеткізе алмаймыз. Барша сапаларды параллель де қалыптастырып болмайды. Сондықтан, қай сапалар өзара табиғи байланысты болатынын анықтап, оларды бірқатар тəрбиелеңіз, ... қай сапа ... ... ... ... ... алып, оларды бірінен соң екіншісін қалыптастырыңыз.
6. ... ... пен ... ... бірақ бірқалыпты қатаң, үздіксіз бақылау бар жерде нəтижесін береді. Бақылау оқушының ... ... ... ...
7. ... педагогикалық тиімді нəтижесі ойынмен бірге келеді. Бала белгілі қағидаларды ойын барысында еш ... өз ... ... ... үшін ... ... тартудың себептері: 1) қажетті іс-əрекет мақсаты оқушылар үшін тартымсыз болса; 2) мақсатқа жету жолы іс логикасына орай баланы жалықтыратын, ... ... ... беру - ... ұнамды қылық-əрекеттерге жетелеудің тиімді жолы. Тапсырыстар түрі əрқилы: сырқат ... ... ... оның ... жəрдемдесу; қамқорлыққа алынған балабақшаға ойыншықтар дайындау; сынып бөлмесін ... ... жəне т.б. ... ... ... үшін де тапсырмалар қолданылады, мысалы, нақтылығы мен ұқыптылығы кем балаларға - дəл əрі орынды жасау əрекеті, шыдамсыздарға - ... ... ... ... ... ... болады. Тапсырыстың орындалуын ежелеп, түсіндіріп жатудың қажеті жоқ.
Тəрбиелік жағдайлар - ... ... ... орай тəрбиеленуші іс-əрекеті мен мінез-қылығын қалыптастыру əдісі. Тəрбиелік жағдайлар (ситуация) тиімділігін көтерудің екі жолын еске ұстаған жөн:
- ... ... ... ... нақты өмірде кездесетін қарама-қарсылықтары мен қүрделіліктерден құралуы тиіс. Тəрбиеші əдейі ... ... ... ... ал ... табиғи қалпында өтуі тиіс. Мектеп өмірі мұндай ситуацияларға бай: , , жəне т.б. тосын ... ... ... күткен тəрбиеленуші оған алдын ала дайындалады, ал əрекет тосын болса, көп жағдайда бала мұғалім айтқанына көнеді. Оқушының тосын қылығына мұғалім ... ... ... лазым. Бірақ бұл жағдайдағы басты шарт: бала мұғалім əрекетін дұрыс түсініп, оны əлсіздік, ... ... ... ... ... қабылдауы тиіс. Қай жағдайда да мұғалімнің ситуация дамуына тікелей араласпағаны жөн.
Аталған əдіс басқа тəрбие ... ... ... ...
Тұлға мінез-қылығын қалыптастыру əдістері тəрбиеде өте қажет. Олардың бəрі тəрбие процесінің өзегін құрайды. Атап ... бұл ... ... талап, көндіру, тəрбиелік жағдайлар (ситуациялар).
Тəрбиеленушіні белгілі іс-əрекетті ... ... ... ... əдістер тобында ынталандырудың орны өз алдына. Бұл əдістің ежелден-ақ мадақтау мен ... түрі ... XX ... ... жəне бір өте ... ынталандыру əдісі - жарыстыру əдісін алға тартып отыр. Кейінгі он жылдықта дəстүрлі ықпал əдістеріне қосымша субъектив-прагматикалық ... ... ... ... ... мен ... ... бүгінгі жастардың ерекшелігі - өмірге болған прагматикалық (пайдакүнемдік) қатынасы. Осыдан қазіргі заман оқушысы өзіне, өз жолдастарына тəрбие ... не ... ... қай ... ол ... одан түсер пайда қандай жəне қаншалықты деген сұрақтарды үстемелеп қоятын болды. Осы секілді пайдакүнемдік - прагматикалық ... ... ... ... шет ел ... жүйелері тəрбие процесін тəрбиеші мен тəрбиеленуші арасындағы коммерциялық қатынас ... ... Ал ... ... өзегі - пайда. Əдіс əлі қалыптасып, ресми қабылданған емес, бірақ тұрмыста тəрбиеші мен тəрбиеленушілер арасында түзілетін келісім-шарттар ... ... ...
Мадақтау - тəрбиеленушілер əрекетіне ұнамды баға беру. Мадақтау ықпалы оқушының ұнамды көңіл-күй сезімін көтеруге негізделген. Осыдан да мадақтау ... ... ... сенім орнықтырып, жұмысқа деген жағымды көңіл қатынасын оятады, жауапкершілік арттырады. Мадақтау түрліше ... ... Олар ... ... процесінде жиі қолданылатындары - қолдау, қуаттау, алғыс жариялау, құрметті құқықтар беру, ... ... мен ... беру жəне т.б. ... бола ... ... өте жауапкерлі де іс. Мадақ шектен тыс əсіреге ... ... ... кем де болмауы керек. Санамен сарапталмаған əсіре мадақ баланы бұзады. Осыдан мадақтаудың ... ... мен оның ... ескерген жөн:
1. Мадақ-марапат сырттай көзге түсіп, əйгілену ниетімен емес, ... ... мен ... оқушының, яғни екі тараптың бірдей жан дүниелік қалауы мен қабылдауынан болуы шарт.
2. Мадақтау арқылы тəрбиеленушіні басқа балаларға қарсы ... ... да ... жөн. Сондықтан тек табысқа жеткен оқушыны ғана мақтап шектелместен, шын ықыласымен еңбектенген, өз ісіне адалдық ... ... де жылы ... ... сөзді аянбаған жөн.
3. Мадақ қолдана отырып, кім, не үшін, қаншалықты сыйға тұрарлық екенін сараптауды ... ... ... астамшылдыққа апарады.
4. Əрқандай мадақ жеке тұлғалық ерекшеліктерді ескерумен беріледі. Өзіне сенімі жоқ, үлгерімі төмен оқушыны ... ... ... да ... сапасын танып, педагог сол арқылы балада сенім оятады, ұмтылыс пен дербестік, кедергілерден ... ... ... ... ... ... ... сенімін артқан бала, өз кемшіліктерін де , оңды жолға түсе бастайды.
5. Бүгінгі мектеп тəрбиесіндегі басты міндеттерден жазбау. Мадақтау мəселесін ... өз ... ... ... да жадтан шығармаңыз.
Жарыс, бəсеке. Көп бала топтала қалса, сол ... ... ... таластыра бастайды. Балалар табиғатына аса тəн құбылыс - бəсекелестік. Төңірегіндегілер арасында өз беделін ... оны ... - əр ... тума ... Ал бұл ... іске ... ... жарысуды керек етеді. Жарыс нəтижесі баланың ұжымдағы беделін ұзақ уақытқа айқындап, бекітеді.
Жарыс əдісімен баланың ... ... ... ... жеке ... жəне ... ... сай қасиеттерді баулитын тəрбие арнасына бұруға болады. Өзара жарыса жүріп, оқушылар қоғамдық қылық тəжірибелерін тез игеріп, тəн-дене, адамгершілік, эстетикалық ... ... ... ... ... төмен оқушылар үшін аса қажет: өз нəтижелерін жолдастарының жетістіктерімен салыстыра отырып, өз білімдері мен ептіліктерін ... ... ... күш ... оқуы мен ... ... ден қоя бастайды. Жарыс ұйымдастыру - оңай іс емес: балалар психологиясын жете тану ... ... ... ... мен талаптарды ұстану əрі орындау керек. Жарыс тиімділігі оның ... Бұл үшін ... ... мен міндеттері айқындалады, бағдарлама түзіледі, баға өлшемдері белгіленеді, жарыстыру шарт - ... ... ... ... жеңімпаздар марапатталады. Жарыс өзіне сай күрделілігімен əрі қызықты өткізілуі тиіс. Сонымен бірге жарыс ережелері соңғы нəтижелерді ... ... ... нақты болғаны жөн. қорытындылау мен жеңімпаздарды анықтау жариялы болып, бағалау өлшемдері қарапайым, баршаға түсінімді болғаны дұрыс. ... ... мен ... ... ... ... Бүгінгі таңда мектеп тəжірибесінде сынып, мектептің озық оқушысы, пəн білгірі атақтарын алу ... ... ... педагогика жазалауды да жоққа шығармайды, бірақ оның шегін, сипатын, орындалу жолдарын ... ... ...
Жазалау - келеңсіз қылықтарды шектеп, тежеу үшін, басқалар алдында, өз тұрғысынан айыбын мойындау сезімін ояту мақсатында қолданылатын педагогикалық ықпал ... ... ... əдістері секілді жазалау да қылық-əрекеттердің сырттай себептерінің тұлғалық ішкі ықылас-ниеттерге ... ... ... ... ... ... түрлері қолданылуда; 1) қосымша міндеттер таңу; 2) кей құқықтардан айыру не ... 3) ... ... не айып ... Тəрбие барысында жазалаудың келесі формалары қабылданған: жақтырмау, ... ... ... ... ала ... ... сай ... қою.
Жазалау əдісінің тиімділігін анықтаушы шарттар төмендегідей:
1. Оқушы тұтқан абыройлы адам тарапынан болған жаза əсерлі келеді. ... ... тек ... ... дос, ... да ... ескертуіне ұшыраса, айып сезімі күштілеу болады. Сондықтан тəрбиеші ұжымдық пікірге ... ... жөн.
2. ... сыныпқа жаза қолдануға болмайды.
3. Жаза шешімі қабылданса, ол орындалуы шарт.
4. Жаза ... оның ... ... болып, оны əділ деп қабылдауынан. Өтелген жаза қайтып еске алынбайды, оқушымен қалыпты қатынас жалғасын табады.
5. ... ... ... намысына тиюші болма. Тəрбиеші жазаны өз жек көргендігінен емес, педагогикалық қажеттіктен қолданады. ... ... ... ...
6. ... мəселесін шешуде негізінен келеңсіз қылықтарды, болымсыз мінез бітістері мен əдістерді шектеу, ... ... ... ... ... ... қолданып, басты, мəні нақты, ұнамды сапаларды орнықтыруға қаратылған іс-əрекеттерге өту ...
7. ... ... ... ... дау-дамайлы жағдай (ситуация). Бірақ көрінген орынсыз қылық пен ережеден ... ... ... ... парықсыз жаза қолдана беруге болмайды. Жазалау мəселесінде жалпы, барша жағдайға жаза тағайындау мүмкін емес, əрқандай тəртіп бұзу өзінің дара ... ие: оны ... кім, ... ... болды, себептері не - осы жəйттерді ескерумен жаза жеңіл не өте ... ... ...
8. ... - өте ауыр да ... ... Жаза ... педагог қателігін түзету өте қиын. Сондықтан, жүз ... ... ... ... та анық ... ... асығыстықпен жаза қолдануға болмайды. Кері жағдайда жаза өз əділдігі мен пайдасын жоғалтады.
9. Педагогикалық процестегі жаза - кек алу ... ... ... ... оның өз ... үшін ... жатқанына сенім тудырыңыз. əрқандай жаза əр баланың жеке ерекшеліктеріне орай қолданылғаны дұрыс.
10. Жазаның жеке балаға,оны даралығына сай қолдануы - ... ... ... Бұл өте маңызды проблема. Егер педагог оқушының жеке ... ... мəн ... ... жаза да, ... да ... ... ал, егер ол тек келеңсіз қылықтың өзіне мəн беріп, қай тəрбиеленуші тарапынан ... ... ... жаза түрлері жіктелінбей қолданылып, тұлғалық бағыт заңдылығына қайшы келеді. Мұғалім өз ... ... ... ... ... ... ғана ... жаза əділдігін мойындайды.
11. Əрқандай жаза педагогикалық əдептілікті, жас кезеңдері ... ... ... тек ... істі ... ... ... жөн. Осыдан да жаза басқа тəрбие əдістерімен бірлікті қолданылады.
Субъектив - ... əдіс ... - ... пен ... ... пен қоғамдық талаптарды өрескел бұзудың пайдасыз екенін түсінуде. Қоғамдық жəне экономикалық қатынастар баланы ерте жастан қатаң конкуренттік тайталасқа қосып, өмірге ... ... ... ... Осыдан да нарықтық экономикаға ертерек көшіп, дамыған елдердегі ... ... мен ... ... ... ... ... бағытталып, басты мақсат - шəкірттерді оқу орнын бітірген соң жұмыс табу, ... ... ... тəрбиелейді. Біздің өткен кеңестік дəуірдегі тəрбиеміз, керісінше, оқушыға бəрін білдірді, бірақ субъектив - ... ... ... деп ... ... мектеп түлегі білгенін тұрмыста қолдана алмай, жеке де, қоғамдық та пайдаға ... ... ... ... ... ... мақсатында қолданады. Алдымен олар жоғары сапалы мектеп тəрбиесінің əр адамның нарықтық əлеміндегі орны жəне жағдайымен байланысты ... баса ... ... ... білімі кем адамдардың болашақта беделді қызметтен, жоғары жалақыдан жұрдай болатынын, жұмыссыздар қатарында қалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... тəрбие қатаң жеке тұлғалық бағытта жүргізіледі, себебі əр тəрбиеленуші мектеп бітіруде ұнамды пікір, бағамен еленіп, жұмысқа орналасу мен оқуға түсу үшін ... ... ... ... ... ... мен мекеме басшылары оны қызметке алмайды. Егер педагог академиялық табыс, яғни педагогикалық процестегі жетістік əр оқушының қабілетіне байланысты болатынын əрі ол ... ... ... бала ... орай ... жете түсінсе, оның қолынан болымсыз түлек шықпайтынына кəміл сенуге болады.
Субъектив - ... ... ... іске ... ... ...
- ... міндеттері анық көрсетіліп, тəрбиеші мен тəрбиеленуші арасында жасалған келісім-шарт (контракт);
- тəрбиешілер жəне ата-аналар ортасында келісіммен түзілген жеке ... ... ... ... ... мазмұны);
- жеке қызығушылықты арттыру үшін оқушылар қалаулары бойынша түзілген төлемді оқу-тəрбие ...
- ... ... ... ... тəрбие - сақтандыру жұмыстарын алып баруға арналған ;
- ең ... ... ... жəне ... - ... машиналары жəрдемімен тəрбиеленушілердің мінез-құлығын, əлеуметтік дамуын үздіксіз бақылауға алу, яғни мониторинг ...
- ... ... ... сандық жəне сапалық көрсеткіштер нəтижесі негізінде тəрбиеленушінің жеке-дара даму бағытын анықтап, тұлғаның қажетті қасиет-сапаларын алдын ала ... ... ... ...
- ... ... ... ойын, жарыс, курстарға байланысты əрбір оқушының тəрбиелік, əлеуметтік кемел, азаматтық дəрежесін анықтау үшін ұйымдастырылатыны тест-байқаулар;
- тəртіп бұзушыларды ... ... ... айыппұл төлету, құқықтары мен еркіндігінен айыру, əлеуметтік-қоғамдық басымдықтарын (привилегии) алып ... жəне т.б. ... ... ... ... ... ... еліміз мектептерінде кең өріс ала алмай отыр. Дегенмен, тұрмысымызға қарқындай еніп жатқан əлеуметтік жəне экономикалық өзгерістер уақыт оздырмай, ... ... ... ... бірі ретінде субъектив-прагматикалық əдістің алғы шепке шығуы - заңды күтілетін құбылыс.
1.3. Тәрбие үдерісінің мақсаты мен міндеттері
Маңызды ... ұғым ... ... үш ... ... сипатталады: біріншісі - мақсаттылық, яғни жалпы болса да әлеуметтік-мәдени бағдар ретіндегі қандай да бір ... ... ... ... - ... ... ... жетістіктері ретіндегі әлеуметтік-мәдени құндылықтарға тәрбие үдерісі жүру барысының ... ... - ... ... ұйымдастырылған әсерлердің белгілі бір жүйесінің болуы.
Тәрбие ... ... ... басқарылатын, бақыланатын және алдын ала анықталған жоспарға сәйкес саналы түрде жасалатын ... ... ... ... ... Яғни ... - тұлғаны мақсатты түрде қалыптастыру ... Бұл ... ... ... ... ... ... қоғамға қажетті, пайдалы тұлғаны қалыптастыру болып табылатын тәрбиеші мен тәрбиеленушілердің өзара әсерлесуі. Бұрын тәрбиені қоғам мақсатына сәйкес оқушыны ... ... ... ету деп қарастырды. Бұл анықтамадағы кемшілікті және ... ... ... ... ... ... өзара әсерлесу тұлға белсенділігін қамтамасыз етеді, ал бұл тәрбие тиімділігінің бірден-бір шарты.
Тәтбиені қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені беру қажеттілігінен пайда
болды.
* Тәрбие әрбір қоғамдық-тарихи кезеңдерге сәйкес дамиды, өзгеріп
отырады, себебі әлеуметтік тәжірибеде де ... ... ... ... ... ... меңгеру жолымен жүзеге асырылады.
Тәрбиені қоғамдық құбылыс ретінде түсіну мынадай ... ... ... ... ... - ... ... мақсатты меңгеру және дамыту
үдерісі;
* Тәрбие адамның қоғамдағы ... ... ... ... ... беру үшін ... мен балалардың
саналы қарым-қатынасы жүреді;
* Тәрбиенің негізгі өлшемі - ... ... өмір ... ... ... басты қызметі - баланы іс-әрекетке тарту, оларға түрлі әрекеттерді ... ... ... ... тәрбиесін жаңғырту барысында өзінің қабілеттерін дамыту жағдайларын жасау болып табылады. Демек, тәрбие үдерісінің мәні адамзаттың жинақталған тәжірибесін ... ... ... ... іс-әрекетке қатыстыру болып табылады.
Тәрбие қойылған мақсатқа тікелей байланысты. Егер тәрбиені ... ... ... анықтасақ, онда тәрбиенің бірінші деңгейдегі мақсаты - тұлғаны жан-жақты ... ... ... Бұл ... ... ...
Екінші деңгейде қойылатын мақсат - қоғамда ... бір ... ... ... ... ... ... Мұнда тәрбиенің әлеуметтік мәні, яғни қоғамға пайдалы тұлғаны дамытуға қатысты әлеуметтік сұраныс ... ... ... ... ... тұлғаның жеке мақсатымен анықталады. Бұл адам өмірінің мәнін анықтайды. Ол адамның туа бітті берілген мүмкіндіктерін толық ашып ... ... ... ... мен ... ... болып табылады.
Бала құқығы туралы Конвенцияда (1989) білім беру және ... ... мен ... ... ... Бұл ... тәрбие мақсаты- оқушы тұлғасының жан-жақты дамуына, тұлғаның қоғамда толық өзін байқатуына жағдайлар жасау деп көрсетілген.
Тәрбие мақсаты оның ... ... ... ... ... міндеттері:
* Тұлғаның таланты, ақыл-ой қабілеттіктері мен денелік дамуына
толық ... ... Адам құқы және оның ... ... ... тәрбиелеу;
* Баланың ата-анасына, мәдени ерекшелігіне, тіліне, өмір сүріп
отырған елдің құндылықтарына құрметті дәлелдеу;
* Баланы бейбітшілікті түсіну, шыдамдылық, достық және халықтар
арасында ... ... бар ... ... саналы өмір сүруге дайындау;
* Қоршаған ортаға құрмет көрсетуге тәрбиелеу.
Сонымен, тәрбие үдерісі - қойылған мақсатқа қол жеткізуге
бағытталған тәрбиеші мен ... ... ... ... ... табылады.
Тұлғаны қалыптастыру үдерісі тәрбиемен ұштаса жүретін өзін-өзі тәрьиелеу мен қайта тәрбиелеу ... ... да ... ... ... ... ... бойынша өзін-өзі тәрбиелеуге ұштасуы қажет. Өзін-өзі тәрбиелеу - тұлғаның өз ... ... ... ... және ... үшін ... мақсатты, өз бетінше жасалатын іс-әрекет. Балаға өзін-өзі дамыту бойынша өзінің іс-әрекетін жасату тәрбие ... ... ... ... ... ... мектептегі тәрбиеніңғ міндеті - оқушының ішкі күштерін ояту және ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиеленуіне жетекшілік ету болып табылады. Бұл міндетті шешу үшін ... ... даму және ... ... ... білімдер беру, өзін-өзі тәрбиелеу бойынша ұжымдық және жекелеген іс-әрекеттер ұйымдастыру, кеңес ... ... ... ... ... қолдануға болатын тәсілдер: өзін-өзі талдау, өзін-өзі реттеу, ... ... ... бақылау және т.б.
Өзін-өзі тәрбиелеуде өзіндік сананы, тұлғаның Мен-тұжырымдамасын қалыптастыру ерекше рөл атқарады. Мен-тұжырымдама тұлғаның өзгелермен өзара әсерлесу және ... ... ... ... өзі, өз ... жайлы мағлұматтар жүйесі болып табылады. Мектеп пен отбасындағы тәрбие позитивті Мен-тұжырымдаманы қалыптастыруды жүзеге асыруы ... ... ... ... ... ... ... мен этикалық нормаларына қарама-қарсы келетін ұстанымдарын, көзқарастарын және мінез-құлық тәсілдерін қайта құру болып табылатын қайта тәрбиелеуді де қамтиды. Сананы және ... ... ... ... өте күрделі. Қайта тәрбиелеуді мінез-құлқында ауытқулары байқалатын, үлгермеуші, оқушылар қажет етеді. Мұндай ауытқулардың пайда болу ... ... ... тәрбиеде жіберілген қателіктерге байланысты.
Қайта тәрбиелеу үдерістері алгоритміне кіретін әрекеттер: оқушының дамуы мен ... ... ... ... ... мінез-құлық стреоптиптерін қайта құруға әсер ететін жолдар мен құралдарды анықтау, оқудағы, бос уақыттағы оқушылар санасы мен іс-әрекеттін белсендірек ету, талаптар ... ... ... ... ... ... ... ауытқу көбінесе мінездегі акцентуацияға байланысты байқалуы мүмкін.
Тәрбие үдерісі бірқатар ерекшеліктермен сипатталады. Мұндай ерекшеліктерге көп факторлық; ... ... ... ... екі жақты сипаттылық жатады.
Тәрбие үдерісі диалектикасы қарама-қайшылықтармен анықталады. Қарама-қайшылықтар ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Тұлғаның қалыптасуы барысында байқалатын оның ... мен ... ... ... арасындағы қайшылықтар ішкі қайшылықтарға жатады.
Тәрбие үдерісін жүзеге ... ... ... ... ... іс-әрекет бірнеше кезеңдерден тұрады:
* тәрбиеленушілерді диагностикалау және тәрбие міндеттерін
анықтау;
* тәрбиелік іс-әрекетті жобалау, жоспарлау ... ... ... ... ... әсерлесуді ұйымдастыру (жоспарды жүзеге
асыру);
* нәтижелерді тексеру, бағалау;
Тәрбие үдерісі тиімділігін екі - нәтижелік және процессуалдылық
бағытта анықтауға болады.
Нәтижелік ... ... қол ... ... ... мақсатқа неғұрлым көбірек сәйкес келуімен анықталады. Мінез-құлық пен санадағы байқалатын белгілер тәрбиелік көрсеткіштермен сипатталады. ... ... ... ... ... мен біліктері, ұжымдық және тұлғаралық қатынастардың қалыптасуы, әлеуметтік белсенділігі, құлықтық нормалардың болуы, ... ... ... ... ... ... процессуалдық жағы оның мақсаттары, мазмұны, таңдап алынған әдістері, құралдары, формаларының бір-біріне сәйкестігі, психологиялық және ... да ... ... ... ... Бұл ... ... әңгімелесу, тәрбиелік істерді педагогикалық талдау барысында қолдануға болады.
ІІ ШЕТЕЛДІК ПЕДАГОГИКАДАҒЫ ТӘРБИЕ
2.1. Шетелдер мектебі мен ... ... ... ... дайындау және қоғамның тәрбие саласына қоятын мақсаттарын жүзеге асыру, тиісті білім-тәрбие беру орындарының жүйесін құрмастан мүмкін емес. Сондықтан да, өндірістің ... және ... ... ... қиындау деңгейіне байланысты білім-тәрбие беру орындарының саны мен мамандықтарының көбеюі және ... ... өсуі ... ... XІX ... соңына дейін олардың ең кең тараған және негізгі түрі бастауыш мектеп болған. Содан кейін оның үстіне жалпы ... беру ... ... ... ... атап ... орта және жоғары сатылары құрылды. Қазіргі кезде орта мектеп дүние жүзінің дамыған ... ... ... беру ... ең негізгі және кең тараған түрі болып табылады.
Бастауыш мектптерге жаңа сатыларды қосу үрдісі үстінен ғана емес ... да ... ... XІX ... дами ... балабақшалар сияқты мектепке дейінгі тәрбие беру орындарының жиынтығы XX ғасырда кең тарау алды. Өмір, орта және ... ... ... ... және ... пен ... саласындағы әр түрлі мамандарды кәсіби дайындауға арналған арнаулы орта және жоғарғы оқу орындарын құруды және дамытуды талап ... XX ... ... ... ... жоғары қарқында дамуы көпшілік мамандықтардың жоғары дәрежелі ... ... және осы ... ... жүзі елдерінің барлығында саны үнемі өсіп жатқан кәсіби-техникалық оқу орындарын құру қажеттілігін туғызды. Осымен ... ... ... ... т.б. ... ... орындардың саны көбеюде.
Білім тәрбие беру және мәдени орындардың кең ... ... ... ... құрылымы мен сабақтастық қарым қатынастарын жақсарту үрдісі жүріп жатыр. Осының бәрі әр елдің өзіндік спецификалық білім беру жүйесін құруға алып ... ... беру ... ... ... ... керек? Система өзі грек тілінен шыққан және қазақ тіліне аударғанда біртұтас, бірнеше әр ... ... ... бөліктердің құрылымы дегенді білдіреді. Мұнда білім беру жүйесі деп кез келген ... ... ... білім тәрбие беру орындарының жиынтығын, олардың арасындағы байланыстарды және де сол ... ... және ... ... ... принциптерін түсіну керек.
Әдетте әр елдің білім беру ... ... ... ... ... ... мекемелерінен тұрады:
* мектепке дейінгі тәрбие
* жалпы орта білім
* мектептен тыс білім беру және тәрбие
* ... ...
* орта ... ... ... және ғылыми педагогикалық кадрлар дайындау.
* мамандықты көтеру және кадрларды қайта дайындау.
Қазіргі мектептің тәрбиесінің ... ... ... ... құру ... ... Бірақ бұл процесс айтарлықтай қарама-қайшы. Бір жағынан мектепте авторитарлы тәрбиенің дәстүрлері сақталады. Екінші жағынан тұлғаның дербестігінің, эвристикалық ойының, адамгершілік және ... ... ... ... ... кең ... ... педагогикалық білім берудің дамуының басты тенденциялары анықталды: жоғары білімге мұғалім мамандығын алу шарты ретінде бағдарлау; психологиялық, педагогикалық дайындықты күшейту мен ... ... беру ... ... көп ... педагогикалық кадрлардың мамандық дәрежесін көтеру жүйесін толық жетілдіру; түрлі оқу орындарында қатар білім алу т.б.
Маңызды тенденциялар ... ... ... көрініс алды. Мектеп жұмысын басқару кезіндегі қатаң ... мен кең ... ... ... құруға ұмтылу байқалды. Осы ерекшеліктердің және тенденциялардың көп тарамды және әр түрлі болып келгенімен олар дүние жүзінің көптеген елдерінің білім беру ... ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздылары келесілер:
а) Қоғамның жергілікті тұрғындарды білім ... ... ... тартудағы үлкен құштарлығы әлеуметтік және рухани прогрестің алғышарты. Кезінде атақты неміс гуманисі Вильгельм Фон ... ... ... беру мен ... ... ... ... соғұрлым біз адамға жақынырақ боламыз"-деген. Бұл, әрине, түсінікті. Адам мен қоғамның дамуы біртұтас үрдіс. Өндірістің қарқынды түрде ... ... ... ... мен ... дамуы оның өміріне, жақсы тұрмыс-халіне және рухани байлығына едәуір қолайлы ... ... ... осы ... байлылықты сезіну адамның өзінің білімділігімен және жан-жақты қабілеттерінің дамуымен байланысты. Сондықтан-да, қоғам, оның ... және ... ... ... ... оған ... беру мен ... жақындатуға ұмтылады. Осының әсерінен дүние жүзінің көптеген елдерінде барлық білім мен тәрбие беру мекемелерінде оқудың жалпыға бірдей қол ... ... ... түрде жарияланды. Дамыған елдердің бірқатарында (Англия, Германия, Франция, АҚШ, т.б. )жалпы, тіпті міндетті орта білім қолға алынуда, мектепке дейінгі ... беру ... ... орта және ... мектептердің жүйесі кеңейтілуде, жоғары білім беретін университеттердің, ... ... және ... саны ... және ... ... ... ұщырылған спутник пен адамға американдықтар ғарыштық зерттеулерді тездету және білім ... ... ... ... ... 1990 - шы жылы ... Джордж Буштың нұсқауы ... ... ... ... арналған білім беру саласындағы стратегия" атты бағдарлама құрылды. Онда АҚШ-тың математиканы, табиғат ғылымдарын меңгеруде, ... ... мен ... дәлелдеу мен шығаруда дүние жүзінде бірінші орында болуы қарастырылған. АҚШ президенті Билл Клинтон сайлау алдындағы компаниясы кезінде "Білім беруден ... көп ... ... саласы жоқ. Біз бәсекелі күрестің табысы көп мөлшерде білім ... ... ... өмір ... ... білім беруді қамтамасыз ететін мемлекеттік жалпы орта білім беретін және кәсіби мектептердің, сонымен қатар жоғары оқу орындарының жұйесін кеңейту. АҚШ-та, ... ... 90%-і ... Бұл оның ... ... жағдайына қарамастан, қажетті білім алуына жол ашады. Мемлекеттік оқу орындарының жүйесін ... ... ... көптеген елдеріне тән. Бұрынғы СССР республикаларында барлық білім мен тәрбие беру орындары ... ... ... ашық және ... ...
б) Жеке меншік жалпы орта білім беру және кәсіби мектептерде, сонымен қатар жеке жоғары оқу орындарында ... ... ... ... ... ... жеке меншік мектептегі оқу жылына 7-10 мың долларды құрайды, бала ... ... ... ақысы айына 40-500 долларды құрайды. Жоғары дәрежедегі университеттерде ол 17-20 мың долларға дейін жетеді, және де осы фактор ... ... оқуы мен ... ақша табуға мәжбүр етеді.
Жапонияда 6 мен 15 жас аралығындағы балалардың бастауыш және орта мектептің бірінші сатысындағы білім алуы ... ... және ... деп ... Ал орта ... ... сатысы жартылай ақылы, және де осы екінші сатыдағы мектептердің ... өсуі ... ... тобы ... ... ... ... префектурасында мың міндетті білім беру мектептерінің 130-ы ғана мемлекеттік (ақысыз) ... ... ... ... олар 60%-тен асады, ал Иокогама мен Осакада - 40%. Көбіне олар үш мыңға дейін оқушылары бар, өте ұлкен ... оқу ... ... беру ... ... ... ... ұлғаюда. Дұние жүзінің алдыңғы қатарлы елдерінің барлығында дерлік мектеп - қаржыландырудың объектісі ... ... Осы ... ... ғасырдың екінші жартысында мектепке қаржы бөлу бюджеттің негізгі баптарының бірі ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-та, білім берудің қажеттіліктеріне федералды бюджеттен 12% қаржы бөлінеді. Басқа елдерде бұл проценттің айтарлықтай аз болуы мектепте білім беру және ... мен ... ... ... тежелуіне әсер етпей қоймайды.
Педагогикалық авторитаризмге қарсы адамгершілік тәрбиесі тенденциялары дамуда. Мектеп өміріндегі жағдайларға көңіл көбірек бөлінуде. Балалардың жетістіктерін, ... ... ... ... және ... ... ... психологиялық атмосферамен қамтамасыз етуге деген ұмтылыс өсуде. Оқытушы мен оқушы арасындағы қарым-қатнас ... ... ... ... Солайша бала педогогикалық процестің құқылы қатысушысы болады, балалар мен ересектер арасында сенімділік, еркіндік қатнастары пайда болады. Тәрбиенің ... ... ... асырылады, оқушылардың, мұғалімдердің және ата-аналардың бірлескен жұмысы жүргізіледі. Қуаныш пен шығармашылық жағдай ... ... ... ... ... беру мен тәрбиелеу практикасы
Мектептегі білім беруді жеткілікті жоғары дәрежеде ұстау қоғамның қарқынды дамуының алғышарты. Жоғары дәрежеде ... ... ... ... ісінде елеулі көрсеткіштерге қол жеткізді. Оларда оқу, білім деңгейінің орта статистикалық көрсеткіші үнемі көтерілуде. Осылайша ... ... ... ... ... ер ... тұрғындардың 95%-і ең аз дегенде тоғыз жылдық мектеп білімі болды. АҚШ-та 1985-ші жылдың қарсаңында ер жеткен тұрғындардың ... ... орта ... болды.
Мектеп білімі бір бастан сөзсіз болып табылмайды. Оларға оқушыларды дайындау сапасының төмендеуі түрткі болады. Білім ... ең ... ... ... жаңа көріністің дамуына бой алдырды. Ол функционалды сауатсыздық. Функционалды сауатсыз болып мектеп дәрежесінде міндетті ... беру ... ... ... күнделікті өмір проблемаларын шешуге қажетті оқу, жазу, есептеу қабілеттілігі жоқ адам саналады.
Мектеп бағдарламалары үнемі түзетулер мен ... ... ... ... ... ... едәуір тұрақты болып келеді. Дегенмен оларды үнемі жаңарту қажеттілігі ... туып ... ... мысал ретінде мектеп бағдарламасына экология тақырыбын енгізуді алуға болады.
Жалпы білім беру мектептерінде оқу ... ... ... бар. ... тип ... ... ... табылады. Жалпы білім беру мектебінде міндетті курстардың саны ... ... ... белгілі бір бөлігіне арналған арнаулы бағдарламалардың саны едәуір көбірек. ... ... ... ... ... оқу ... бағдарламалары. Кейбір бағдарламалар, бағдары мен дәрежесіне байланысты, міндеттіден арнаулыға ауыса алады. Арнаулы курстар тереңдетілген және жеңілдетілген болуы ... жүзі ... ... ... және арнаулы бағдарламалармен қатар интегративті бағдарламалар кеңінен тарауда. Оның ... орта ... ... тану ... ... ... ... бағдарламаның мақсаты-түрлі ғылымдардың және олардың өзара қарым қатынастарының негізгі көріністерімен, заңдылықтарымен таныстыру.
XX-шы ғасырдың екінші жартысында дүние жүзі ... ... беру ... ... ... Бағдарламалар құрамы мәселесіндегі кертартпалықты сақтаған жағдайда, бұл реформалар оқуды икемдірек ... ... ... ... оған ... және ... міндеттілік және таңдаулылық дәрежесін беруге бағытталады. Мектеп бағдарламаларын өзгерту екі түрлі жолмен жасалады:
1. ... ... жол ... ... табылады. Ол бөлшектелген пәнді білім беруді қарастырады. Мерзімінің өсуіне, ауқымының кеңеюіне қарай мұндай білім беру, ... ... ... оқу ... ... ... тарайды. Интенсивті типтегі бағдарламалар ең алдымен оқу материалын жете ... ... ... ... ... ... ... тез жақсартады деген үміт ақталмады. Ол мектеп басшылығының қысымында болды және оқушылардың дербестігі мен ... ... ... Осының себебінен олардың мектеп кеңестері алмастырды Олардың құрамына оқушылар, мұғалімдер, ата-аналар, басшылық ... мен ... ... ... ... ... айрықша бағыттары - оқушыларды мектеп өміріне тарту, балалардың дербестігін, өз көз қарастары мен талаптарын жақтай алу қасиетін дамыту, ... ... ... ... ... ... ... психологиялық ахуалды жақсартты.
Дүние жүзінде көпмәдениетті тәрбие кең тарауда. Бірақ оның көлемі алдыңғы қатарлы елдерде бірдей болып келмейді. ... ... ... екі тілді бағдарламалы жеке меншік мектептерде жиналған. Онда балалар мемлекеттік тілде және өзі жататын этникалық топ тілінде оқытылады. ... ... ... өздерінің этникалық ерекшелігін ажырата білуге көмектесу мақсатында құрылған.
Уақыт ... ... ... оқу ... жаңа ... ... ... Олардың негізін есірткіге қарсы, ішімдікке қарсы, табиғатты қорғау тақырыптары құрайды. Бұл тақырыптарды дәстүрлі мектеп ... ... ... ... ... мен Қазақстандағы тәрбие мақсаттарының тұжырымдалуы
Тәрбие мақсаты арнайы дайындалған және жоспарлы ... ... ... әрекеттер негізінде адамдарда болатын өзгерістер нәтижесі деп түсінуге болады.
Адамзат тарихында тәрбиенің ауқымды мақсаттары қалыптасқан философиялық көзқарастарға, тұжырымдамаларға, қоғамның білім ... ... ... ... ... ... ... грек елінде тәрбиенің мақсаты - ізгілікті адамды тәрбиелеу деп тұжырымдалған. Бірақ ізгілікке, адамгершілікке жету ... әр ... ... ... ... ... еркін және сезімдерін тәрбиелеуге ерекше мән берген.
Аристотель адамда ерлік пен төзімділікті, қанағатшылдық пен ... ... ... және моральдық тазалықты тәрбиелеу қажет деп санаған.
Я.А.Коменский тәрбиеде үш мақсатқа қол жеткізу қажет деген: өзін және қоршаған ортаны тану ... ... өзін ... ... ... және құдайшылыққа ұмтылу (діни тәрбие).
Ағылшын философы Дж.Локк тәрбиенің басты мақсаты - өз ісін ақылмен ... ... ... ... ... ... деп ...
Француз матералисті К.Гельвецидің пікірінше, тәрбиенің мақсаты - ... ... ... ал тәрбиешінің міндеті адамды ізгілікке, ақылдылыққа, сезімтал патриоттарды тәрбиелеу ... ... ... ... жалпы адами құндылықтарға бағыттаған. Ең бірінші адамды тәрбиелеу қажет деп санаған.
Швед педагогі И.Песталоцци тәрбие мақсаты - адамның ... бар ... мен ... ... ... ... адамның күші мен қабілеттіктерінің үйлесімді дамуын қамтамасыз ету деп тұжырымдады.
Неміс философы И.Кант тәрбие мақсатын тәрбиеленушіні ертеңгі күнге, болашаққа дайындау, ... ... ... бағыттау деп білді.
Неміс педагогі И.Гербарт тәрбие мақсаты адамның үйлесімді ... ... ... қызығушылықтарын қалыптастыру деген тұжырым жасады.
Орыс социал-демократтары да тәрбие мақсатын ... ... өз ... ... ... (ХІХ ... ... крепостнойлық, патшалық режіммен күрескерді тәрбиелеу деп есептеді. А.И.Герцен ... ... - ... ... ... ... еркін, белсенді, ізгі, жан-жақты дамыған тұлғаны тәрбиелеу деп атап көрсетеді. ... ... ... - қоғамдық мәнді, идеалды, тура және адал, аздаған эгоизмді (өзінің жекелеген мүддесін қоғамдық ... ... ... ... ... тәрбиелеу болған.
Ұлы педагог К.Д.Ушинский адамның басын білімдермен толтыра, ақылды дамытудан да гөрі құлықты тәрбиелеуге баса мән беруді ... ... деп ... Бұл ой () ... еңбегінде тұжырымдалған.
Қазіргі кездің өзінде әлемдік практикада тәрбие, білім беру мақсатына ... ... ... ... Құрама Штаттарында 20-жылдары анықталып, қазіргі кезде аздап өзгертілген, тұлғаны өмірге бейімдеу тұжырымдамасы сақталған. Бұл тұжырымдама бойынша ... ... ... ... ... азаматты, ақылды тұтынушыны және қайырымды отбасы иесін тәрбиелеуді қарастырады. Мектеп оқушының бойындағы қоғамдық құндылықтарын қалыптастырады. 80-жылдарда бұл ... ... ... деп атады. Бұдан басқа да бағдарламалар ... ... ... ... ... ... сыни ... бар және өз бетінше мінез-құлқы қалыптасқан, өз қажеттіліктерін, оның ішінде өзін-өзі жандандыру ... ішкі ... жеке ... ... ... ... енді экзистенциалистік педагогика бойынша мектеп тұлғаны қалыптастыру мақсатын қоймауы қажет, оның ... ... ... беріп, өзін дамыту бағыттарынтұлғаның өзі таңдап алуын қамтамасыз ету деп түсіндіріледі. Қазіргі кездегі Батыстағы білім беру мақсаттары осы ой бағыттары ... ... ... 1917 ... ... дейін кеңестер одағы елі құрамында болды. Кеңестік дәуірдегі тәрбие мақсаты жан-жақты және ... ... ... ... ... табылды. Бұл мақсатты толығымен жүзеге асыру бағытында көптеген жұмыстар жүргізілді. Бірақ жан-жақты дамыған, үйлесімді ... ... қиын ... ... ... мұның себептері анықталып отыр. Қойылған мақсатқа қол ... ... ... - ... құқы мен ... басып тастау, тәрбие үрдістерін қатаң регламентпен жүргізу, идеологияға шектен тыс мән беру, ... ... тыс, ... ... ... ... ... аталған мақсат аясын тарылтуға мәжбүр болып отыр. Бірақ тәрбиенің басты мақсаты - ... және ... ... ... тәрбиелеу болып қала береді.
Кеңестік дәуірдегі оқу-тәрбие үдерісінде біздің елімізде басты ... ... ... ... ойлап, өндірісте тиімді еңбек етуге қабілетті мамандарды дайындауды алған болатын. Ал енді тәрбиені ізгілік ... ... ... ... ... ... ... толығымен көрсету жағдайын жасау (самореализация), барлық мүмкіндігінің толық қолданылуын ұйымдастыру болып табылады. Бұл үшін құндылық бағдарлар ... ... ... ... ... ... баса назар аударуы қажет.
Қазіргі кезде жалпы білім беретін мектептің ... ... - ... ... ... ... және ... дамуына әсер ете отырып, оның ізгілік қатынасын қалыптастыру, баланың жас ерекшкліктерін ... ... ... дамуына жағдай жасау болвп табылады.
Өсіп келе жатқан адамды тұлға ретінде ... ... ... ... ... ... өмірге, еңбекке және әлеуметтік шығармашылыққа, демократиялық өзін-өзі басқаруға ... және ел мен ... ... ... қалыптастыру мақсаттарын шешуге мүмкіндік береді.
Бұл бағытта біздің елімізде өсіп келе ... ... үшін өз ... ... ... ... ерекше мән беріп, осы уақытқа дейін жинақталған орасан зор тәжірибесін тұлғалық дамытуда негізгі бағдар ретінде қарастыруға ерекше мән беріледі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық ... ... ... әр елдің білім беру жүйесінің жеке адамның рухани және күш-қуат мүмкіндіктерін ашу, адамгершілік пен салауатты өмір ... ... ... ... ... ... дамыту үшін жағдайлар жасауда; азаматтықты, отбасының, халықтың, қоғамның және мемлекеттің алдындағы жеке адамның хұқылары мен ... ... ... ... ... экономикалық және саяси өміріне қатысу қажеттігін тәрбиелеуде; азаматтардың жалпы және кәсіптік білім алу үшін ... ... жеке ... ... қабілеттерін және эстетикалық тәрбие беруді дамытуда; халықтың мәдениеті мен салт-дәстүрін ... үшін ... ... ... зор деп ... болады.
Осыған орай білім беру жүйесіне әсер ететін факторлардың да ... ... ... ... беру ... тигізетін әсері дүние жүзінің түрлі елдерінде әр түрлі болып келеді. Бірақ оның дамуы мен толық жетілдірілуін сипаттайтын ... ... да бар. Осы ... және ... көп тарамды және әр түрлі болып келгенімен олар дүние ... ... ... ... беру жүйесінің дамуында көрініс табады.
Дүние жүзінің алдыңғы қатарлы ... ... және ... топтарының назары білім беруді демократияландыру проблемасына аударылып отыр. Соның салдарынан Қазақстан педагогикасында орта білім беретін ... ... ... ... ... ... деуге болады. Егер бұрынғы мектептік саясат жалпы білім берудің біркелкілігіне негізделсе, қазіргі ... ... ... ... ... түсіну барған сайын елеулі түрде байқалуда. Мектеп екі қызметті,яғни, ... өзін және ... ... ... ... тиіс. Алғашқы жағдайда сөз білім, білік дағдыны меңгеру және мінезді қалыптастыру туралы болса, ... ... ... ... және ... ... бойынша орналастыру жөнінде.
Демократизм проблемасына жаңа көзқарас білім беру сатылары ... ... ... ... ... ... диверсификациялауды қарастырады. Осылайша жалпы білім беретін мектеп құрылымының мақсаттары, мазмұны, ... ... көп ... оқу орындары қалыптасуына жол ашылады.
Адамға бетбұрыс, оның руханилығына көңіл бөлу, технократиялық еліктеушілікпен күрес, және ғылымдардың ... ... ... беру реформаларының негізгі бағыттарына айналуда деп айтуға негіз бар.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Ж.Әбиев, С.Бабаев, А.Құдияров Дарын-Алматы-2004
* Ж.Б.Қоянбаев, ... ... ... ... ... ... Мектеп-1984
* Қ.Сейталиев Алматы 2008
* Седнев Ю.В. Теория и практика содержания образования. - 1996.
* ... Г.Н, ... В.Т. ... ... и педагогической мысли Казахстана. - Алматы, 1998.
* ... К.К. ... ... ... в Казахстане. - Алматы, 1997.
* Жарықбаев Қ.Б, Қалиев С. Антология педагогической мысли ... - ... ... ... ұлы А.Е. ... Республики Казахстан. - Алматы, 1998.
* Иманғалиев А.С. ... идеи и опыт ... ... у ... - ... 1997.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру жүйесінде шетелдік жоғары білім беру жүйесі мен педагогикалық технологияны қолдану22 бет
Шетел тілі сабағында инновациялық педагогикалық технологияларды пайдаланудың теориялық негіздері16 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
«Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірибесі»10 бет
Активтерді басқарудың шетелдік тәжірибесі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь