Азаматтық құқық субъектілері

МАЗМҰНЫ

ҚЫСҚАРТУЛАР, АРНАЙЫ СИМВОЛДАРМЕН ТЕРМИНДЕРДІҢ
ТІЗІМДЕМЕСІ

КІРІСПЕ 7

1 ЖЕКЕ ТҰЛҒА . АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ СУБЪЕКТІСІ
РЕТІНДЕ 10
1.1 Жеке тұлға ұғымы 10
1.2 Жеке тұлғаның (азаматың) құқық қабілеттілігі 12
1.3 Шетел азаматтарының құқық қабілеттігі 16
1.4 Жеке тұлғаның әрекет қабілеттілігі және
оның шектелу мүмкіндігі 18

2 ЗАҢДЫ ТҰЛҒА . АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ СУБЪЕКТІСІ
РЕТІНДЕ 30
2.1 Заңды тұлға ұғымы мен түсінігі 30
2.2 Комерциялық заңды тұлғалар 37
2.3 Комерциялық емес ұйымдар 41
2.4 Заңды тұлғаның құқық қабілеттілігі мен әрекет
қабілеттілігі 45

3 МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК.АУМАҚТЫҚ БӨЛІНІС .
АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ РЕТІНДЕ 47
3.1 Мемлекет пен әкімшілік.аумақтық бөліністің азаматтық
заңдармен реттелетін қатынастарға қатысуы 47
3.2 Қазақстан Республикасының азаматтық құқық
қатынастарына қатысуы 49

ҚОРЫТЫНДЫ 54

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 56

ҚОСЫМШАЛАР 59
        
        Мазмұны
Қысқартулар, арнайы символдармен терминдердің
тізімдемесі
КІРІСПЕ 7
1 ЖЕКЕ ...... ... ... ... Жеке ... ... ... Жеке ... ... ... қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... Жеке ... әрекет қабілеттілігі және
оның шектелу мүмкіндігі 18
2 ... ...... ҚҰҚЫҚТЫҢ СУБЪЕКТІСІ
РЕТІНДЕ ... ... ... ұғымы мен түсінігі ... ... ... тұлғалар ... ... емес ... ... ... ... ... ... мен әрекет
қабілеттілігі 45
3 ... және ... ... ... ... ... ретінде ... ... пен ... ... ... ... қатынастарға қатысуы ... ... ... ... ... қатысуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесі
АҚШ – Америка құрама шататтары
АЕК – Айлық есептік көрсеткіш
б. – бап
ж – жыл
ҚР – Қазақстан Республикасы
ҚР АК- Қазақстан Республикасының ... ...... ... ...... ... – тармақ
т.б – тағы басқа
т.с.с – тағы сол сияқты
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі: заң тілінде құқықтардың және ... ... ... деп ... ... деп ... ... заңдық
тұрғыдан алғандағы ұғымы құқық қабілеттілік ұғымымен сәйкес ... ... ... ... ... ... ... тұлға деп атауға болады.
Бірақ, әр түрлі топтар мен түрлерге орай субъектілердің ... ... ... Ал, ... ... ... дегеніміз субъектілердің
азаматтық құқыққа ие болып, ... ... ... деп ... азаматтық құқықтағы суъектілердің нақты анықтамалары мен оның
жекелеген түрлерінің ... мен ... ... ... ... ... тұлғаның екі категориясы бар. Құқық субъектілері
– ең алдымен адамдар (жеке тұлға). Әрбір адам – ... ... ... ... басқа да категориясының ... ... Бұл ... ... ... ұйымдар, кәсіпорындар, қоғамдар және т.б. да құқық
пен міндеттердің иелері болып табылады.
Жоғарыда ... екі ... ... ... ... адамдар
мен ұйымдарды) бір-бірінен ажырату үшін заңгерлер ... жеке ... ... тұлғалар. Деп бөледі. Жеке ... ...... ... басқа мемлекеттердің азаматтары, сондай-ақ
азаматтығы жоқ адамдар. Заңды тұлға деп ... ... ... тағы сол ... ... ... тұлға) азаматтық құқық қатынасының қатысушысы ретінде,
оны жекелейтін және оның ... ... ... ... ... және
жасанды белгілері мен қасиеттерін иеленеді. Осылайша бұған оның атын,
азаматтығын, жасын, отбасы ... ... ... ... ... Бұнда
айта кететіні жеке тұлғалар да, ... ... да ... ... ... ... ... сипаттайтын негізгі құқық қасиеттері ... ... ... ... ... ... азаматтық
құқыққа ие болып, міндет атқару қабілеті барлық азаматтарға бірдей деп
тұжырымдалады. ... ... ... оның ... сәтінен басталады.
Құқық қабілеттілігі – құқық субъектісінің өлуімен бірге қысқарады.
Заң мен сот алдында бәрі тең, ... ... ... ... ... ... нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына,
нанымына, тұрғылықты ... ... ... кез ... өзге жағдаяттар
бойынша ешкімді ешқандай кемсітуге болмайды.
Азаматтар құқық қабілеттілігін меңгере ... әр ... ... ... сол ... өзіне әртүрлі міндеттерді жүктейді де, құқық қабілеттілік
мазмұнының ... ... ... ... ... қабілеттілігінің
мазмұны азаматтардың қолданылып жүрген заңға сәйкес азаматтық құқықтар ... ... ... ... ... мен ... ... тұлғалар да азаматтық-құқықтық
қатынастардың субъектілері бола алады.
Заңды тұлға дегеніміз – Азаматтық Кодекстің 33-бабының ... ... ... ... ... жүргізу немесе жежел басқару құқығындағы
оқшау мүлкі бар және сол ... өз ... ... ... ... ... ... және мүліктік емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие
болып, ... ... ... ... ... және ... бола алатын
ұйымды біз заңды тұлға деп ... ... ... тым ... ... Салыстырып қарасақ: заңды тұлғалар деп оқшау мүлкі бар, өз атынан
мүліктік және мүліктік емес құқықтарға ие бола ... ... ... ... ... заңды тұлға деп меншігінде, толық шаруашылық иелігінде
немесе ... ... ... мүлкі бар, өзінің міндеттемесі бойынша осы
мүлікімен жауап беретін және сотта, төрелік сотта өз ... сөз ... ... ... тұлғалар мүліктік және мүліктік емес құқықтар мен
міндеттерге ие бола алады. ҚР ... ... ... ... ... Азаматтық Кодекстің, сол сияқты 1991 жылғы Негіздерінің идеясы мен
рухын ... ... ... ... өз ... құқықтар мен міндеттерге ие
болу мүмкіндігі туралы, оның іс-жүргізушілік ... ... ... ... ... ... туралы айтылған.
Заңды тұлға - ... ... ... ... ... және ... мен ... берген субъект. Заңды
тұлғаның құрылтайшылары (құрушылары) оны ... ... ... өзінен бөлу мақсатында құрады. Мүліктік азаматтық-
құқықтық қатынантар үшін ... ... ... ... мағыздылығы
мынада: «заңды тұлға құрылтайшыларының өз кәсіпкерлік тәуекелін өздері үшін
орынды болады деп ... ... ... мүмкіндігі бар».
Қазақстан Республикасы мен әкімшілік-аумақтық бөлініс заңды тұлға
болып табылмағанымен ... ... ... құқық қатынастарының
қатысушылары ретінде көрінеді. Демек бұл субъектілер құқық және әрекет
қабілеттілігіне ие ... ... олар ... ... азаматтық құқық
қатынастары қатысушыларының өзге құқық субъектілерінен ерекшеленеді.
Құқықтар мен міндеттер қашан да сол құқықтар мен міндеттердің қайсыбір
субъектілеріне байланысты болады. Біз ... ... ... ... бұл құқыққа әлдебіреудің ие екендігін үнемі есте ұстаймыз.
Зерттеу жұмысының мақсаты: ең алдымен азаматтық құқық қатынастарының
субъектілерін ... ... ... ... ... ... сипаттама
беру, азаматтық құық субъектілері ретінде олардың рөлін, ... ... ... ... жағдайын анықтау болып табылады.
Көздеген мақсаттарға жету үшін ... ... алға ... Жеке ... ұғымын ашу;
- Жеке тұлғаның құқық қабілеттілігін талқылау;
- Жеке тұлғаның әрекет қабілеттілігін тақылау;
- Азаматтардың іс-әрекетке қабілеттілігі туралы түсінік және оның мағынасын
ашу;
- ... ... ... мен түрлерін көрсету;
- Заңды тұлғаның құқық қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігін зерттеу;
- Мемлекет және ... ... ...... құқықтың
субъектілері ретінде қарастыру болып табылады.
Зерттеу объектісі: Қазақстан Републикасындағы ... ... ... қатынасқа түсуші субъектілері болып табылады.
Зерттеу пәні. Азаматтық құқықтың субъектілері өзі болып табылады.
Зерттеу әдістері: зерттеу ... ... ... ... ... ... түрде талдау жасау, синтездеу және
топтастыру ... ... ... ... құқықтану мен жүйелелік
және тарихи талдаудың әдістері, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар
мен азаматтық құқықтың субъектісі ретінде мемлекет және ... ... ... ... теориялық және тәжірибелік жақтарына
жалпы мінездеме беріліп оларға талдау жасалынады.
Жұмысының ... ... Бұл ... ... ... ... субъектілердің жүйесі жан жақты қамтылып кешенді түрде талдау
жасалып теориялық және тәжірибелік жақтарына ... ... ... бұл ... ... алғаш азаматтық құқықтың субъектілерінің жеке
және заңды тұлғамен азаматтық құқықтың субъектісі ретінде ... ... ... ... ... мәселелерінен бастап олардың жекелеген
түрлеріне анық түсінік ... ... ... ... мен ... ... ... құрылысы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан,
қолданылған әдебиеттер тізімі және қосымшалардан тұрады.
1 ЖЕКЕ ТҰЛҒА – ... ... ... РЕТІНДЕ
1.1 Жеке тұлға ұғымы
Азаматтық кодекстің 12-бабына ... жеке ... деп ... ... ... ... ... және
азаматтығы жоқ адамдарды атаймыз.
Азаматтық алған адам сол ... ... ... ... да ... ... жеке ... құқық қабілеттілігі туралы
емес, азаматтардың ... ... ... ғана ... Құқық
қабілеттілігі ең алдымен толық түрде Қазақстан Республикасының азаматтарына
беріледі.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 ... 19 ... ... ... ... ... ... заң күші бар
Жарлығының 2-бабына сәйкес, “Қазақстан Республикасының азаматтары ... және ... ... ... ... дәлелі бар азаматтар
шетел азаматтары болып ... ... ... ... ... қабілеттілігі өзінің мемлекетінің заңымен емес, Қазақстан
Республикасының заңымен айқындалады. Олар Қазақстан Республикасының ... ... ... таласа алмайды және де егер ... ... ... ... ... ... ... азаматтары болып саналмайтын және басқа
мемлекеттің азаматтығы туралы ... жоқ ... ... жоқ ... ... ... ... 1995 - жылғы 19 ... ... ... құқықтық жағдайлары туралы» заң күші бар
Жарлығы [12]
Егер заң ... ... ... жоқ ... ... тең ... азаматтық құқықты пайдаланады.
Азамат (жеке тұлға) азаматтық құқық қатынасының қатысушысы ретінде,
оны жекелейтін және оның ... ... ... тигізетін қоғамдық және
жасанды белгілері мен қасиеттерін ... ... ... оның ... ... отбасы жағдайын, жынысын енгізу қажет етіледі.
Азаматтың (жеке тұлғаның) аты. Әрбір адам ... ... ... бір ... қатысады. Тиісінше ... ... ... ... ... ... есіммен өте аракідік қана
салыстырылады. Есім-азаматтың азаматтық құқықтық ... ... ... ... бірі ... ... “Есім”
Қазақстан халықтарының көпшілігінде тегін, өзінің аты мен ... ... ... ... ... халықтарының ұлттық дәстүрлері мұндай
түсінікті білмейді, әкесінің аты ретінде және ол ресми жеке ... 90-шы ... ... ... ... ... батыс елдерінде қабылданған дәстүрге көп көңіл ... ... тегі мен атын ғана ... ... ене ... ... ... үлгі Қазақстан дәстүрлеріне сәйкес келе ... жіне ... тек ... бір ... ғана ... ... ретінде
қалады. Ал ... ... ... толық
аты: тегі, өз аты иен әкесінің аты (қашан ұлттық ... ... ... ... ... басқасында) көрсетілуі тиіс.
Біздің азаматтық заңдылығымыз ҚР ... ... ... ... ... байланысты қарым-қатынастарды реттейтін
нормаларды анықтаған жоқ. Бірқатар нормалар еліміздің Неке және ... ... ... Онда ... аты, әкесінің аты және тегіне
қазіргі уақытта заң ... ... ең ... ... ... ... ... Мұндай шешім азаматтық құқық әрекеті саласын
анықтайтын негізгі талаптарға толығымен сәйкес ... ... ... ... ... пен міндетті өз есімімен иеленеді және ... ... ... ... ... ... міндеттерді иеленуге жол
берілмейді.
Өз атына құқық-азаматтық (жеке тұлғаның) тұлғаның мүліктік емес құқғы
болып табылады. Орыстың ... ... ... ... ішкі сыры
бай болған сайын, ол өз есімін қастерлеп, ... ... деп ... ... белгілі, өз есімін қастерлеп сақтайтын ақсүйектер, ол
құндылық деп түсінетін, ... өте келе ... ... осы ... санасын қалыптастыратынын адамның ортақ қағидаларын орнықтырады”.
Бұл біздің уақытымызда да толық қолдануға болатын сипат.
Азаматқа тиесілі ардақты ... ... ... және ... ... жағдайларда және тәртіпте қолданады. Басқа жолмен
жекеленбейтін және ... ... ... ... Әсіресе,
есіміне байланысты құқықтарды қорғау оның атын ... не ... оның ... немесе іскерлік қасиетке қатысы болатын ... ... ... ... Азамат 16 жасқа толғанда заңда
белгіленген тәртіпте ... ... ... ... ... ... атын
қоса) өз атын өзгертуге хақысы бар. Бұл ретте ол өзінің ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруды
(төлқұжат, туу туралы куәлік, неке туралы ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... Азаматпен атын өзгерту бұрынғы
есімімен алған оның құқығы мен ... ... ... ... үшін
негіз болып табылмайды. Бұған қоса, ... өз ... ... ... мен ... хабардар ету үшін қажетті шара қолдануға
міндетті. Атының ауысуы туралы мәліметтердің осы ... ... ... ... ... міндетті.
Азаматтардың тегін өзгертудің кейбір жағдайлары отбасы ... ... ... ... ... кезде және некені бұзған шақта тегін
өзгерту тәртібі жүйеленеді. Ата-аналар арасында неке бұзылған кезде ... ... ... ... ... атын, әкесінің атын 18 жасқа
толмағанда, оларды асырап алғанда да ... ... ... ... кезде алған аты (тегі, аты, әкесінің аты) ... ... атын ... азаматтық хал актілерін тіркеу үшін
белгіленген тәртіпте ... ... Бұл ... ... ... ... ... Жеке тұлғаның (азаматың) құқық қабілеттілігі
Құқық субъектілерін ... ... ... ... құқық
қабілеттілігі болып табылады. Азаматтық құқық қабілеттілігі ... ие ... ... ... ... барлық азаматтарға бірдей деп
тұжырымдалады. Азаматтың құқық қабілеттілігі оның туған сәтінен басталады.
Құқық қабілеттілігі – құқық ... ... ... ... мен сот ... бәрі тең, ... әлеуметтік, лауазымдық және
мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, ... ... ... ... байланысты немесе кез келген өзге жағдаяттар
бойынша ешкімді ... ... ... ... ... ... отырып, әр түрлі құқықтарды ала
алады, сол арқылы өзіне әртүрлі міндеттерді ... де, ... ... ... ... Сонымен, азаматтық құқық қабілеттілігінің
мазмұны ... ... ... ... ... азаматтық құқықтар мен
міндеттерінің жиынтығы болып табылады.
Азаматтың Қазақстан Республикасы шегінде де, одан тыс ... ... ... ... ... валютасын меншіктенуге; мүлікті мұраға алып,
мұраға қалдыруға, республика аумағында еркін жүріп-тұруға және ... ... ... тыс ... еркін шығып кетуге және оның
аумағына қайта ... заң ... ... ... кез ... ... өзі немесе басқа азаматтармен және заңды
тұлғалармен бірігіп заңды ... ... заң ... ... салынбаған
кез келген мәміле жасасып, міндеттемелерге қатысу; өнертабыстарға, ғылым,
өнер, әдебиет шығармаларынаматериалдық және ... ... ... ... ... ... болады; басқа да мүліктік және жеке ... ... ... ... ... құқық қасиеттері құкық
қабілеттілігі болып табылады. Азаматтық құқық қабілеттілігі ... ... ... ... ие ... ... атқару қабілеті (азаматтың құқық
қабілеттілігі) барлықазаматтарға бірдей дептұжырымдалады. Конституция-ның
14-бабына сәикес заң мен сот ... ... бәрі тең, ... ... ... ... ... нәсіліне, ұлтына, тіліне,
дінге көзқарасына, нанымы-на, түрғылықгы ... ... ... кез
келген өзге жағдаяттар бойынша ешкімді ешқандай кемсітуге болмайды.
Конституцияның аталған ... орай ... ... заңда бәріне бірдей және бірыңғай құрылған. ... ... ... ... қабілеттілігі барлық азаматтар үшін
тең дәрежеде екендігі танылған. Дейтұрғанмен, құкық қабілеттілігінің теңдік
принципі нақты ... ... ... ... ... ... теңдікті көрсете қояды деуге болмайды. Азаматтардың
бәрінде бірдей кез келген құқықты ала беру ... ... ... ... бола ... ... ... теңдігі дегенде заңда бұл
орайда ешкімге артықшылық бермейтіңдігі, ... ... ... ... ... ... ... керек [41]
Құқықтық қабілет туралы жалпы түсінік заңда беріледі. Құқықтық
қабілет-азаматтық құқықты ... және ... ... ... ... қабілет осы құқықтар мен ... ... ... ... қарастырылған немесе жол берілетін кез келген құқық немесе
міндетті иелену мүмкіндігін білдіреді. ... ... ... ... ... кезде нақтылы субъективті құқықтар мен міндеттер туындау
мүмкіндігімен көрініс береді. Ол-оның туындаудың қажетті жалпы алғы ... оны ... ... ... ... ... еліміздің
барлық азаматтарымен танылады. Ол адам дүниеге келген сәттен ... ... ... аяқталады. Демек, құқықтық қабілет адамнан бөліп ... ... ол оның ... ... жасы мен ... жағдайына
қарамастан құқықтық қабілетті болады. Бірақ бұдан құқықтық қабілет адамның
табиғи сипаты, көз, құлақ және т.б. деп ... ... да жөн ... құқықтық қабілет адам дүниеге келгенде туындайды, ол ... ... ... заң ... ... ... өзін ... мүмкіндікті
анықтайтын қоғамдық-заңдық сипаты екенін ұсынады. Тарихта ... ... сол ... ... ... ... қабілетінен айрылған замандарда
болған. Бұған құл иеленушілік қоғамдағы құлдарды қосуға болады.
Заң әдебиеттерінде азаматтың ... ... ... тән ... ... ... ... жиі қарастырылады.[6] Бұл заңнан
туындаған сипаты, сондықтан ... пен ... ... ... ... ... ... басқаны аңғартпайды ғой. Мұндай мүмкіндік заңмен
қарастырылып, онымен қамтамасыз етіледі. Ол өз ... ... ... әрбір нақтылы тұлғада ұсынылады. “Құқықтық қабілет,-деп жазды
С.П.Братусь, - ол ... пен ... ... ... белгілі бір субъективті құқық
ретінде түсіну біздің заң әдебиеттерімізде сөзсіз ... алды ... ... ... ... заңда басқа барлық субъективтік құқықтарға
қарағанда ең алдына қойылатынын атап өткен жөн. ... заң ... ... ... ... баса ... субъективтік құқықтардың кез келгені
үзіліссіз байланыста болады, ал ... ... ... ... ... құқық мімкін емес. Егер ... ... ... ... ... онда оның ... ашып, басқа
субъективтік құқықтарға қарағанда шектеу қажет. Ал ... ... ... ... ең ... осының алдында айтылғандай дербес
мазмұнымен өзгешеленеді, заңда қарастырылған азаматтық құқықтыр ... ... ... ... ... ... ... құқықтың қабілеті басқа құқықтардан өз бағыты
бойынша да ... Ол ... ... заңдық мүмкіндікті қамтамасыз
етіп, нақтылы азаматтық құқықтар мен міндеттерді иелену ... ... ... ... ... мен ... ... тығыз
байланысымен байқалады. Себебі, заң оны жекелеуге жол бермейді. Азаматтық
кодекске сәйкес ... ... ... ... ... қағыс
қалады.
Сонымен, азаматтық құқықтық қабілеті - әрбір азаматқа тиесілі ... ... ... ... ... оның мазмұны кез келген заңмен азаматтық
құқық пен міндетке жол берілетін қабілетпен (мүмкіндікпен) ерекшеленеді.
Заң ... ... ... ... тең дәрежеде танылатын
азаматтық құқықты иелену мен ... ... ... ... ол
абстрактілікке және жекеленбеушілікке тән болады. Азаматтардың құқықтық
қабілеті азаматтық кодекске сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ашылады. Осыған байланысты азаматтардың құқықтық
қабілетіне сипаттама беріп, ол азаматқа психофизикалық ... ... Бұл ... жағынан сапалық белгілерін көрсетеді.
Құқықтық қабілет субъективті құқық ретінде, оны ... ... ... ... ... құқықтармен араластыруға
болмайды. ... ... бөлу ... ... ... жол
берілетін нақтылы құқықтар мен міндеттерді екенін ... ... ... аталып көрсетілгендей, бұл құқықты иелену, оның алғы
шарты үшін негңз ғана бола ... ... ... заң ... ... жеке ... емес құқықтарды иелену қабілетімен танылады, бірақ
нақтылы азамат ешқашан олардың барлық жиынтығын иелене алмайды, ол тек ... бір ... ғана ... ... ... ашқан жаңалыққа
авторлық құқық ала алады, ... мұны ... ... ... ... ... субъективтік құқықтарды алу және олармен ... ... ... ... білдіреді. Бұл ретте субъективті құқықтар ... ... ... істейді, қанша табыс табады, онда қандай ... ... ... ... Кім көп және ... істейді, кім табиғи талаптар мен ... ... ... ... ... кім саналы түрде тапқанын пайдаланады, сол ең
жақсы ... және өзге де ... ... ... ... ... Бұл кез келген қоғамдағы заңды құбылыс
болып табылады. ... ... ... негізін азаматтар
заңға сәйкес иеленетін сол мүліктік емес құқықтарды қалыптастырады. ... ... ... қабілетінің негізін құқықтың нақ өзі емес
оны ... ... ... ... ... ... ... мүліктік және жеке
мүліктік емес құқықтардың ... ... ... ... ... ... құқына мулікті иелену;
- мүлікті мұраға алуы және қалдыруы;
- кәсіпкерлікпен және заңмен ... ... кез ... қызметпен
айналысуы;
- дербес немесе өзге азаматтармен және заңды тұлғалармен бірге заңды тұлға
құруы;
- ... ... ... кез ... ... ... және міндеттемелерге
қатысуы;
- тұрғылықты орын таңдауы;
- ғылым, әдебиет және өнер еңбектеріне, жаңалықтарына автор және өзге ... ... ... ... ... құқық иелену;
- өзге де мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарды иелену;
Заң азаматтардың құқықтық қабілетінің маңызын анықтап, тек ... ... ... ... ... тура еске ... ... бірге
Азаматтық кодексте азаматтардың «міндеттер атқару» қабілеті де ... Бұл ... заң ... ... ... ... мәселе-
құқыққа баса назар ... ... ... ... ... салу ... Мысалы, азаматтардың
«міндеттемелерге қатысу» құқығы туралы ... ... ... құқықтық
қатынас, бір тұлға басқа тұлға пайдасына бір іс ... ... не ... ... ... ... ... тиек етіледі. Ал мұндай жағдайда екі
тұлғаны, бірін қарызгер, екіншісін несиеші деп ... онда ... өз ... ... талап ете алады. Демек, міндеттемеге
қатысу құқығы міндеттемені көрсетіп, оны иеленуді ... ... ... меншікке иелену құқығы да байланысты болады. Азаматтық
кодексте меншік иесі ... ... ... құқықтық
қабілеттің мәні сөзсіз міндеттеме атқару қабілетіне кіреді [33]. Азаматық
кодексте ең ... ... ... ... ... Бұл заң ... Мұндай пікір заң шығарушымен осы ... өте ... ... ету ... ... сияқты. Сондай-ақ Азаматтық кодексте
азамат ... ... ... кез ... ... ... ... және азаматтық заңға жалпы мәні мен ... ... ... құқықтар мен міндеттерді иелену мүмкін екенін жазса да жеткілікті
еді. Сонымен қатар ... ... ... ... деп белгілеу
тағы дұрыс емес.Оған басқа субъективті құқық кей ... тән ... өз аясы бар ғой. «Кез ... ... ... құқылы тұлғаның
мүмкін болатын мінез-құлқы шамасы бойынша, өз ... ... оны ... ... ... да белгілі шекарасы болады».[20]
Бұл ... ... ... ... өйикені азамат кез келген
«заңды қызметпен тыйым салынбаған» ... ... және ... ... ... тыйым салынатыны белгіленеді. ... ... оның ... ... баста-лады, яғни ана құрсағынан тірі туып,
жеке өзі ... ... ... жеке ... ... ... ... түсік
тірі туа тұрса да, тұлға деп саналмайды, өйткені, ол адам ... ... ... ... дамыған шала туған бала тұлға санатына қосыла
алады. Сонымен, егер сәби тірі туып аз күн ... да өмір ... онда ... хал ... ... ... қай ... шетінегеніне
карамастан туғаны жөнінде тіркеледі.
Азаматтык кодекстің 1044-бабы ... мұра ... тірі ... ... және мұра ... кейін тірі туған азаматтар мұрагер бола
алады, ондайда сәби ... ... ... өмір сүрсе де аталған құқыкты
иеленеді.
Құқық қабілеттілігі ... ... өлу імен ... Өлген адамның ие болып келген құқықтары мен міндеттері ішінара
(жеке бастың, жеке отбасылық ... ... ... ... ... ... Өлім — ... құкықтық салдар тудырып
кететін факт. Сондықтан, адам ... ... ... ... ... ... актілерінде тіркеу керек. Айта кететін жайт, аза-маттың денсаулығы және
психикалык жағдайы оның құқьтқ қабілеттілігіне әсер ... ... ... құқық қабілеттігі
Шетел азаматтары біздің елімізде Қазақстан азаматарымен бірге
азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... еліміздегі шетел азаматтры нәсіліне, түріне, жынысына,
тіліне, дініне, саяси ... өзге ... мен ... ... ... табына қарамастан тең құқықтық қабілетке ие болады[19].
Олар, Қазақстан азаматтары сияқты меншігінде ... ... ... және өзге міліктерді пайдалана, мүлікті мұраға ала және бере алады
және азаматтық заңдармен тыйым салынбаған және оның ... ... ... ... емес ... ... ... Белгіленген азаматтық
заңдылықтармен шетел азаматтары мен ... жоқ ... ... ... ... ... ... шетел азаматтары Қазақстан Республикасының азаматтарына
қарағанда құқықтық қабілетті көлемі бойынша одан көбін пайдалана алмайды.
Соңғы ... ... ... ... мәні ... ... ... құқығы мен міндеттерді иелену мүмкіндігі кеңейе
түсті. Мысалы, ... ... ... ... аясы ... кеңейді.
Азаматтардың меншігіне қатысты заң ережелері сонымен бірге біздің елімізде
шетел азаматтарының меншігіне де қолданылады.
Шетел ... үшін ... ... ... азаматтық заңнама
негіздерінде бұл ережеден ... ... ... қабілетімен
салыстырғанда шетел азаматтарының құқықтық ... ... ... қарастырылады. Мәселен, әуе және су ... ... ... ... бойынша Қазақстан азаматтары ғана болуы тиіс. Шетел
азаматтарының ... ... ... бұдан басқа жағдайларда, ҚР Үкіметі
қаулысы бойынша мүмкін. Егер ол сол ... ... ... ... онда
ол елдің азаматтарына бұл талап қоданылады. Мәселен, қандай бір елде біздің
азаматтарымызға тұрғын үйлерді жеке ... ... ... ... онда осы
елдің азаматтарыаталған заңға сәйкес біздің аумағымызда да тұрғын үйлерді
меншігіне алу ... ... ... ... жоқ ... ... ... яғни, біздің еліміздің азаматы ... ... ... ... екенін айғақтайтын дәлелі жоқ,
бірақ біздің елімізде ... ... 160 ... ... ... жоқ тұлғалар ... ... ... ... қүқытық қабілетті пайдаланады. Оларға шетел азаматы ретінде,
ұлттық ... ... ... алып ... ҚР заңдарымен белгіленуі
мүмкін. ... ... ... шетел азаматтары мен
азаматтығы жоқ тұлғаларға оның ... ... ... оның ... ... және жеке мүліктік емес қатынастар
саласындағы құқықтарға кепілдік береді. Бұған ... ... ... ... ... міндеті жүктеледі.
Бұл тарауда азаматтық құқық қабілетінің мазмұны ол туралы түсінік,
құқықтық қабілеттің туындауы мен ... ... ... ... жоқ ... ... ... қабілет ... ... ... құқық қабілеті-бұл қолданыстағы заңға
сәйкес адам ... ... және ол ... ... ... ... алатын азаматтардың құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы. Шетел
азаматтарының азаматтық құқығын шектеу, бұдан басқа жағдайларда, ҚР ... ... ... Егер ол сол ... ... ... ... онда
ол елдің азаматтарына бұл талап қоданылады [17].
1.4 Жеке тұлғаның әрекет қабілеттілігі және оның шектелу ... ... ... ... ... ... ... құқықтарға ие болуға және оны жүзеге асыруға , өзі
үшін азаматтық ... ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі азаматтық құқық ... ... ... ... ... ... ... яғни 18 жасқа толғаннан кейін ... ... ... болады.
Азаматтық кодекстің 17-бабы 2-тармағына сәйкес заң құжаттарында 18 жасқа
жеткенге дейін ... ... ... ... 18 ... толмаған
азамат некеге тұрған кезден бастап толық ... ... ... ... ... ... ... ішінара және шектеулі деп
бөлінеді. 18 жасқа толған соң адам азаматтық ... ... ... ... болады (толық).
Ішінара әрекет қабілеттілігі әдетте, жасы кәмелетке толмағандарға тән,
ал берілетін әрекет ауқымы олардың жасына байланысты. Заң мұндай ... ... ... жасы ... ... 14 пен 18 жас ... жасы кәмелетке толмаған 14 жасқа дейінгі жас балалар.
Спирт ішімдіктеріне немесе есірткі заттарға ... ... ... ... ... ауыр ... ұшыратқан азаматтың әрекет
қабілеттілігін сот Қазақстан Республикасының ... іс ... ... ... ... ... мүмкін. Оған қамқоршылық
белгіленеді. Ол тұрмыстық ұсақ мәмілелерді ... ... ... және өзге кірістерін алуды және оларға билік етуді ол тек
қамқоршысының келісімімен ғана ... ... ... азамат, айталық, жүйке ... ... ... қойып,
нашақорлықтан құтылса, заң осыны ескере отырып, сот арқылы оның әрекет
қабілеттілігіне қойылған шектеудің ... ... Сот ... ... ... қамқоршылықтың күші жойылады. Нәтижесінде сот оны
әрекет қабілеттілігі бар деп таниды.
Азаматтардың әрекет ... ... ... ... ... ... ие ... және оны жүзе-ге асыруға, өзі
үшін азаматтық міндеттер жасап, оларды ... ... ... ... ... ... азаматтың кұкық қабілеттілігінен
ерекшеленеді. Азаматтың құқық қабілеттілігі оның дүниеге келген сәтінен ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі үшін оның
өз еркімен мүлікті иеленіп оған ... ету ... ... ... алуға
тілек білдіруі қажет. Сондықтан да азаматтың құкық қабілет-тілігі оның жасы
мен психикалық жағдайына ... ... Ол ... ... ... ... алу үшін ... әрі толысқан психикада ... ... ... ... барлардың бәрі бірдей ... ие ... бір ... ... азаматта құқық қабілеттілік
болға-нымен, әрекет қабілеттілігі белгілі бір уақыт ... ... ... ... әрекетқабілеттілігі кәмелетке
толғанда, яғни 18 жасқа ... ... ... ... пайда болады.
Бұл арада ескеретін мынадай бір жағдай бар: Азаматтық кодекстің 17-
бабы 2-тармағына сәйкес заң құжаттарында 18 ... ... ... ... етілетін жағдайда, 18 жасқа толмаған азамат ... ... ... толық көлеміндеәрекеткабілеттілігінеиеболады. Қазақстанда "Неке және
отбасы туралы" Заң ... ... ... 18 ... ... ... етіледі.
Егер дәлелді себептер болған жағдайда ... ... орны ... хал ... ... ... неке ... екі жылдан аспайтын
мерзімге төмендетуі мүмкін.
Әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... және шектеулідеп бөлінеді. Оның өзі аза-маттың әрекет қабілеттілігіне
байланысты жүзеге асады. Жаңа туған бала ... ... ... бола
тұрса да, өзі әрекет жасап қайсыбір құқыққа ие ... ... ... ... ... екендігі түсінікті нөрсе. Саналы әре-кет жасау
қабілеті кісінің өскендігіне (жасына) байланысты. Сондықтан әрекет жасау
жасы ... ... ғана ... [27].
18 жасқа толғандар ғана ер жеткен деп саналады . Осы жасқа толған соң
адам азаматтық құқық айналымының толық құқылы қатысушысы ... кана ... ... ... мен міндеттерге де ие болады.
Толық емес немесе ішінара әрекет қабілеттілігі бойынша, азамат әзінің
әрекеті арқылы кез ... ... ... ... ... ... ... тікелей көрсетілген бірқатары ғана ие.
Ішінара (толық емес) әрекет қабілеттілігі әдетте, жасы кәме-летке
толмағандарға тән, ал берілетін ... ... ... ... ... ... тұлғаларды екі топқа бөледі: а) жасы кәмелетке толмаған 14 пен
18 жас ... ә) жасы ... ... 14 ... ... ... пен 18 жас аралығындағылардың әрекет қабілеттілігі ... олар ... ... шекте әртүрлі мәмілелер жасай береді. Ондай
мәмілелерді екі түрге бөлуге болады:
- өздерінің ... ... яғни ... мен ... алушылардың,
қорғаншылары келісімінсіз-ақ өз бетімен жасаған мәмілелер;
- ата-анасының (асырап ... ... ... ... ... хаты
негізінде жасалатын мәміле.
14 пен 18 жас аралығындағы жасы кәмелетке ... ... ... ... істеуге:
- өзінің жалақысына, стипендиясы мен басқа кірістеріне билік етуге;
- интеллектуалдық меншік кұқығы бар объектілеріне ... ... ұсақ ... ... ... ... салым салуға және өзінің салымына, оның ... ... ... ... ... ... құқылы.
14 жастан 18 жасқа дейінгі кәмелетке ... ... яғни ... ... ... алу-шыларының немесе
қорғаншыларының келісімімен жасайды. Мұндай келісімнің нысаны зандарда
кәмелетке толмағандар ... ... үшін ... ... сай ... ... екі түрі ... жауапкершілікті, зан-ды өкілдерінің
келісімі талап етілсін не етілмесін, жасы кәме-летке толмағандардың ... ... ... (14 ... 18 жасқа дейінгі) келтірілген
зиянды өтеуге оның жеткілікті мүлкі немесе ... ... ... ... ... оның ... (асырап алушы адамдар) ... ... ... ... бұл міндеті зиян келтірушінің жасы
толғаннан ... ... ... ... ... оның ... ... не-
месе еңбек табысы жасы толғанға дейін пайда болған ретте жойылады.
14 жасқа дейінгі кәмелетке толмагандар үшін мәмілелерді, егер ... ... ... ... ... мен ... жасай
береді (АК-тің 23-бабы). Сонымен қатар Азаматтық кодекс ... ... ... ... жасай беретіндігін де жоққа
шығармайды. АК-тің 23-бабы ... ... олар ... ... ... ... орындалатын тұрмыстық ұсақ мәмілелерді өз ... ... ... оған ойыншықтарды, бала-ларға арналған ... ... ... болады. Жас балалар аталған мәмілелерді жасағанымен,
әрекетқабілеттілігі жоқ деп танылады. Сондықтан да жеке жауапкершілікті мой-
нына ... ... ... ... ... де ... ... ата-анасы, асырап алушылары мен қорған-шылары жауап береді [34].
Спирт ішімдіктеріне немесе ... ... ... ... өзінің
отбасын материалдық жағынан ауыр жағдайға ұшыратқан азаматтың ... сот ... ... Азаматтық іс жүргізу кодексінде
белгіленген тәртіп бойынша шектеуі мүмкін. Оған қамқоршылық белгіле-неді.
Ол тұрмыстық ұсақ ... өз ... ... құқылы. Басқа мәмілелерді
жасауды, сондай-ақ табысын, зейнетақысын және өзге де кірістерін ... ... ... ... ол тек ... келісімімен ғана жүзеге асыра алады
Ал, азамат, айталық, жүйке ауруынан жазылып, ... ... ... заң ... ... ... сот арқылы оның әрекет
қабілеттілігіне қойылған шектеудің күшін ... ... ... ... ... күші жойылады. Нәтижесінде сот ... ... бар деп ... іс-әрекетке қабілеттігі заңда азаматтардың құқықты алуы
мен оны ... ... ... ... ... жасау мен оны орындау
әрекеттеріне қабілеті ретінде анықталады. ... ... ... заңдық іс-әрекеттерді: шарттар жасау,
сенімхаттар беру және т.б. ... ... ... шығынына (өзгенің
мүлкін зақымдау немесе құрту, денсаулығын зақымдау және т.б.), шарт және
өзге де ... ... ... ... жеке ... (өкілі арқылы да)
қабілетті иелену айтылады. ... ... ... ... ... мәмілелер жасауға қабілеттілікті,
екіншіден, ... ... ... ... қабілеті белгілейді.
Бірақ азаматтардың іс-әрекетке қабілеттілігін аталған заңда анықтауда,
азаматтардың ... ... ... бар ... ... ... өз ... жүзеге асыру деп айтпайды. Бұл аталған
нормалардың жетілмегенінен деп есептеуге болады, не егер ... ... ... ... онда оның ... ... оны ... асырады деп
тануға тағы болмайды [28]. ... ... ... ... заңға сәйкес, нотариус немесе лауазымды
адам нотариаттық іс-әрекет жасаған ... ... ... ... ... оның өкілінің немесе заңды тұлға өкілінің жеке басын
аныктайды. ... жеке ... ... ... ... ... ... жеке куәлігі немесе паспорты ңегізіңде ... ең ... ол ... ... ... азаматтардың
іс-әрекетке қабілеттілігі анықталады және нотариаттық іс-әрекет ... ... ... занды тұлғалардың кұкықтық қабілеттілігі
тексеріледі. Мәміле өкілдер аркылы жасалған ... ... ... ... ... ... ... ешқандайда нотариустың өзіне
жүгінген жеке тұлғаның ... ... ... анықтау керек
екендігі көрсетілмеген. Бұл мәселе ... ... жеке ... ... сауал жүргізілді. Ноариустар өздеріне жүгінген
азаматтардың іс-әрекетке қабілеттілігін қалай анықтайсыздар? ... ... ... арқылы анықтаймыз десе екіншілері ол ... ... алға ... ... ... ... заңдастырып нотариустардың іс-әрекет жасау кезінде азаматтардың
іс-әрекетке қабілеттілігін анықтау жөнінде тиісті заңға нақты бап ... ... ... ... қабілеттілік заң жағынан
тұлғаның экономикалық ... ... ... ... қатысуын,
өзінің мүліктік құқықтарын ең алдымен меншік құқығы ретінде, сондай-ақ жеке
мүліктік емес құқықтар ретінде ... ... ... ... ... ... азаматтардың іс-
әрекетке қабілеттілік дәрежесі үлкен ... ... Ол ... және жеке мүліктік емес қатынастар саласындағы “тәуелсіздік”
еркіндігін аңғартады. ... ... ... азаматтық
құқықтарды алуға және жүзеге асыруға, өзіне міндеттерді алып, оны орындауға
байланысты өз әрекеттеріне қабілетті ... сөз. ... ерте ... ... ... сол ... ... Бұл ҚР Азаматтық Кодексінің ... ... ... ... толық іс-әрекетке қабілеттілік 18
жасқа жеткенше де ... ... Ол ... Азаматтық Кодексте
белгіленген. Осы заңның 22-бабының 2 тармағында ... ... ... ... онда қашан заңмен 18 жасқа дейін некеге тұруға жол ... ... ... ... ... іс-әрекетке қабілеттілікті
некеге отырған уақыттан ... ... ... ... Бұл ... ... оны ... немесе заңсыз деп тапқандағы жағдайларда ерлі-
зайыптылардың ... ... ... салдарлар қарстырылады. Олар
бірдей де емес. Мысалы, егер неке бұзылса, ... ... ... ... ... ... Егер неке ... танылса, онда іс-әрекет қабілеттілігін сақтау туралы ... ... ... ісін сот ... Некені заңсыз деп тану туралы
шешім де сот егер бұл ... деп ... ... ... ... ... ... барысында алған іс-әрекетке қабілеттігінің
жоғалғанын ... ... ... ... кәмелетке толмаған толық
еркіндігінен айырылады, оған 14-тен 18жасқа дейінгі кәмелетке ... ... ғана ... ... ... Біздің заңға әлі ... емес ... ... ... ... кәмелетке толғанға дейін толық іс-әрекет қабілетіне
иеленуі мүмкін. Мұндай қажеттілік ... ... ... дамытуға
байланысты туындады. 18 жасқа жетпеген ... ... ... өз ... ғана емес, несиешілер үшін белгілі ... ... ... ... ... та ... жайлы айтуға болады. 16 жасқа жеткен кәмелетке толмаған
мүмкін іс-әрекетке қабілетті деп ... ... егер ол ... ... ... ... ... ата-аналар келісімімен кәсіпкерлік ... онда ... ... ... ... ... ... орындар шешімі бойынша жүргізіледі. Сотта кәмелетті
толық іс-әрекетке қабілетті деп жариялау шешімін енгізуге қамқаршы ... ... де ... ... ... ... ... қабілетті саналған тұлға немесе
оларды эмансипация тәртібінде іс-әрекетке қабілетті деп ... 18 ... ... мен міндеттерін иеленеді. Олар кез келген мәмілені
дербес жасайды, шартты міндеттемелерге сияқты шығын ... ... ... де ... ... Егер ... ... астарында қамқоршылық белгіленсе, ол ... ... 18 ... ... және ... ... ... Онда азаматтардың құқықтық ... мен ... ... ... белгіленген жағдайлар мен тәртіпте ғана жол
беріледі. Бұл ретте тиісті шектеулер тек ... ғана ... ... ... бір жеке ... ... өз өмірінде барлық
азаматтар құқықтық ... ... ... құқықтық қабілетті толық
шектеу мүмкін емес:азаматтар жекелеген құқықтарды ... ... ... ... ... ... кодкесінде жааасаған қылмысқа
жазалауда белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметті орындау
құқығынан ... жол ... Сот ... ... бұл ... бір жылдан бес
жылға дейінгі мерзімге тағайындалуы мүмкін.
ҚР «Психиатрлық көмектер және оны ... ... ... кепілдіктері туралы» заңына сәйкес азамат уақытша ... ... ... ... ... мен ... ... орындауға байланысты жұмыстарды атқаруға жарамсыз деп танылуы
мүмкін екені айтылады. Мұндай шешімді медициналық ... ... ... азаматтың психикалық, денсаулық жағдайын бағалау негізінде
оған ... ... ... ... дәрігерлік комисииясы қабылдайды
Бұл шешімге сотта азаматпен шағымдануына да жол ... ... ... ... ... ... азаматтар тобының
акционерлік қоғамдардан басқа шаруашылық ... мен ... ... ... жол ... мүмкін ... ... ... ... айыру Азаматтық кодексте қаралған
жағдайларда сот шешімі ... жол ... ... ... ... ... ... құқықтық қабілеті мен ... ... мен ... ... ... ... қана
қоймайда, заңда белгіленген жағдайлар мен тәртіпте де, ... ... ... ... да. ... іс-әрекетке қабілеттілігін
шектелетінін немесе ... да ... ... заңсыз деп танылады.
Мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... заңсыз деп тану тәртібі заңдарда белгіленеді.
Іс-әрекетке ... ... ... ... ... ... ... болады. Сондықтан қабілетті өз іс-
әрекетіне байланысты оның мәнін түсіну, онымен иелік ету және оны ... көре білу осы ... ... ... ... ... жасына ғана байланысты болмайды, бірақ психикалық
жағдайына да қатысты. Сондықтан егер азамат өз ... ... ... ол ... іс-әрекетке қабілетсіз деп танылуы ... ... ... ... ... іс-әрекетке қабілетсіз
деп танудың арнайы тәртібі белгіленеді. - Арыз ... ... ішіп ... есірткі затын тұтыну ... ... ... деп, не жүке ... ... осылай деп тану туралы
іс оны отбасы мүшелерінең, ... мен өзге де ... ... ... ... ... ... емдеу мекемелерінің арызы
бойынша бастау алуы мүмкін. ... ... деп тану ... ... ... ішіп ... есірткі затын тұтынып,
сол арқылы отбасын қиын ... ... ... ... ... айтылуы тиіс. - ... ... ... ... деп тану ... сот ... түрде прокурор мен қамқоршы ... ... ... ... ... ... сот шығындары арызданушыдан
өндіріліп алынбайды. ... ... арыз ... азаматты іс-әрекет қабілетінен айырып, одан
шектеу үшін ... ... ... ... ... ... сот
шығындары өндіріліп алынады. - Арыз ... ... ... ... іс-әрекетінің
қабілеті шектелді немесе іс-әрекетке қабілетті деп танылған шешімі қамқоршы
органдарға ... ... ... ол ... ... тағайындау ушін негіз ... ... ... ... ... үшін ... негіз болып табылады: ішімдік ішушілік немесе есірткі заттарын
тұтынушылық және ... ... оның ... қиын материалдық
жағдайдың басталуы. Егер азамат жалғыз тұрса (отбасы ... гол ... ... ... ... Іс-әрекетке қабілеттілікті шектеу
сотпен Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет қабілетінің ауқымы: олар тек
ұсақ тұрмыстық мәмілелер жасауға ... ... ... ... алу, ... айырбастау және т.б.), сондай-ақ ... ... ақы, өзге ... алу және осы ... жұмсау бойынша кез келген өзге мәмілелерді
жасауда олар қамқоршының келісімімен ғана ... ... ... ... бірге іс-әрекетке қабілеттілікті шектеу мұндай тұлғалардың
дербес мүліктік жаупкершілікке әсер етпейді: олар өздері шарттар мен ... ... ... ... ... бойынша жауапкершілік
атқарады, сондай-ақ олрға келтірілген шығынға ... ... Егер ... ... ... шектелді деп танылса, сот оны ... және ... ... ... та ... процессуалдық заңнамаға сәйкес азаматтардың іс-әрекетке
қабілеттілігін шектеу туралы істер азаматтарды жүйке ауруы мен ... ... деп тану ... істер сияқты олар да ерекше өндірістерге жатқызылады.
Азаматтарды олардың іс-әрекетке қабілеттілігі бойынша ... ... ... ... ... іс-әрекетіне қарамастан жасы немесе
жүйке ... ... ... ... пен ... тұтынатын
тұлғаларды іс-әрекет қабілетінен шектеу, осы белгілері бойынша азаматтардың
өзге ... ... ... өзгешеленеді. Ол өте қатаң
мақсатты бағытқа ие ... Заң өз ... ... ... ... нысанға қатысты қатаң көрсетіледі. Бұл шектеу азаматтың арақ
ішіп, ... ... ... ... бір әрекеттеріне қатысты
туындауы мүмкін. Ол ең ... осы ... ... ... ... ... ... отырып, ... ... ... жасы мен ... ... ... ... қабілетті тұлғаларға қолданылады. Олар саналы, дербес, мақсатты іс-
әрекеттерді жасауы мүмкін. Мұндайға арақ ... ... ... ... ... ... ... әрекеті енеді. Бірақ бұл іс-әрекеттер заңмен
өз отбасына заңға қайшы әрекет ретінде бағаланады.
Себебі, ол ... қиын ... ... ... соғады. Мұндай
мінез-құлық оның өзін де қолайсыздыққа ұрындырыды. Осылайша, егер ... ... ... жағдайдың нақтылы констатациясы ғана болса,
онда іс-әрекетке қабілеттілікті шектеу заңмен белгіленген жағдайда ... ... ... ... Жауапкепшілік шараларын салу
үшін өз алдына ... ... ... және ... ... ... құқық бұзудың толық құрамы бар екенін талап етеді. Бұған
қоса бұл нақтылы ... ... ... мүмкін және
арнайы қажетті мінез-құлықтың құқықтық нормаларын түсінудің құқықтық негізі
болып табылады. Құқықтық норманың мемлекттік ... ... ... де ... ... жауапкершілік құқықтық
қатынас болғанда ғана орын алады. ... ... ... не үшін ... ... ... ... жауапкершілік жағдайы бола
алмайды, заң ... ... ... тартуға мүмкін емес[15]
«Жауапкершілік – бұл, егер ... ... ... ... ... ... ғана болады».[26] Зерттелетін іс дәрежесіне
жауапкершілік туралы ... ... ... ... ма? Бұл сауалға
жауап беру үшін ең алдымен іс қозғалатын тұлға мен оның ... ... ... ... ... жөн, сондай-ақ заңмен отбасы
мүшелерінің міндетінде басқа отбасы мүшелерін ұстау ... ба, ... ... бұл ... ... ... бұзу құрамына кіре ме, соны
агықтап алу қажет.
Отбасын ... ... ... міндеттілік отбасының құқықтық
қатынасына қатысушы тұлғалар ғана атқара алады. Е. М. Ворожейкин ... ... ... ... тән ... аталған құқықтық қатынасқа қатыспаған тұлға ... ... ... атап ... Іс ... ... және оның ... мүшелері де нақтылы ... ... ... ... құқытық қатынастардағы отбасылық құқықтық
спецификалық түрі-өзара ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені мәніне қарай, есірткі немесе
маскүнемдік салдарынан жалақыны жұмсау бойынша өз ... ... ... ... ... орындамауға әкеліп соғады. Отбасылық
құқықтық қатынастан туындайтын міндеттемелерді орындамауға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... аталған сала үшін оңтайлы құрал ретінде қамтамасыз
етілетіні әдебиеттерде аталып көрсетіледі[19]. Әсіресе, ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау мақсатында жекелеген
талаптар немесе отбасының өмір сүру қырлары бола тұра, басқа сала ... ... ... ... ... ең жақыны осы саладағы қарым-
қатынастарды ... ... ... ... институттар
байланысты болады[30]
Тұлға жауапкершілігі барлық басқа заңдық жауапкершілік сияқты құқықтық
қатынас ... ... ... ... ... ... Зертелетін құқықтық
қатынас құрамына заңда тура айтылатын зиянды салдарлар енеді. ... ... оның ... ... кірігеді: өз мінез-құлқының заңға
қайшылығын ... ... ... ... пайда болған
зияндылықтан. Сондықтан тұлғаның кінәсі туралы жай олардың ... ... ... ... ... ... ... нашақорлық асқынған
ауруға айналғанда да бұл ... ... ... ... ... ... ... психикалық іс-әрекетінің белгілі бір дәрежеде бұзылуын
көрсететін ауру болып ... ... бұл дерт ... дұрыс емес мінез-
құлықтың жатқанын да ұмытуға болмайды. Заңға қайшы әрекеттерде кінәнің
болмауын, ... ... ... ... ... бойынша өз іс-әрекетін
түсінбеген де немесе оны ... ... да ... ... Дегенмен,
ауруларда болатын маскүнемдіктің жетімсіз ... ... ... өз ... ... түсіну қабілетінен айыра алмайды[42]. Ал
ерік-жігер саласындағы мүмкін болатын ауытқулар да ... өз ... ... ... ... айтылған кезде де сондай бір дәрежеге
жетпейді. ... ... ... ... мас ... тұлғаны заңсыз әрекеттері үшін жауапкершіліктен босатпайды. Егер
арақ ішу нәтижесінде іс-әрекетке қабілетті ... өзін өз ... ... оны ... ... ... әкелген жағдайда, онда мұндай
көріністерде ... ... ... ол ... ... босатылмайды. Азамат өз ... ... ... ... ... ... кінәлі саналады. Осы іс-әрекеттері үшін
тұлға жаупкершілік атқаруы тиіс. Бұл жағдай ... ... ... ... ... жағдайына дұрыс сот-жүйелік бағытына сәйкес
келуі тиіс[22].
Асқынған маскүнемдіктің іс-әрекеті қашан арақ ішу ... ... ... ... ал тұрақты психикалық ауытқу көрінісі
байқалмағанда, кінәлі деп танылмайды. ... ... ... маскүнемдіктің осындай жағдайларында бұл белгілер өте сирек
ұшырысады[23]» деп атап ... ... ... жағдайы іс-әрекетке
қабілеттілікті шектеу туралы емес, оның іс-әрекетке ... ... ... ... ... ... ... шектеудің азаматтық-құқықтық санкциясы
ретінде бір мезетте екі ... ... ... ... ... ... отбасы алдында өз міндеттрін орындауға мәжбүрлеу, олардың
материалдық жағдайын ... ... ... ... арақ ... ... отбасы мүшелері алдындағы жауапкершілігі тұрғысында ... ... атап ... ... өзінің барлық негізі жалақы
бөлігін немесе мүмкін ішімдік немесе есірткіні сатып ... ... ... ... отбасының құқықтық қатынасынан туындайтын отбасыны ... ... ... орындамау ретінде бағаланады.
Сондықтан мұндай жағдайда екінші тараптан құқықты нақтылы немесе
болжаммен бұзу оның ... ... ... бұл ... бұзушылық оны
міндетті тұлғаға деген материалдық-құқықтық талаптарды алға тартады. ... ... ... ... ... нақтылы көрсету арқылы
арыздануы тараптар арасындағы ... ... ... құқы ... туындағанын айғақтайды.
Құқық жөніндегі заң субъективтік құқықты ... ... ... ... ауызға алынады. Тараптар арасындағы нағыз,қалай дегенде
болжамды материалдық құқықтық ... ... ... дау- дамайдың міндетті
жағдайы болып табылады.
Біздіңше, азаматтың іс-әрекетке қабілеттілігін шектеу ... ... сот ... ... ... мүшелерінің субъективті материалдық
құқығы екенін аңғартады. Осыған байланысты аталған істерде құқықты қорғау
туралы емес, арызданушы ... ... ... сөз ... отыр ... ... болмайды. [35]
Егер де мүдделі тұлғаларға /отбасы мүшелеріне/ заңмен басқа ... ... ... ... ... ету ... ... бұл тұлғалардың
заңды мүдделерінің қорғалатыны туралы ғана емес, ... ... ... дұрыс. Бұдан нысанның оған жататын міндеттерді орындауға міндеттілік
құқына материалдық-құқықтық талаптап туындайды.
Құқық туралы дау тұра келіспеушілікті қашанда көрсете ... ... ... ... ... өз ... ... немесе
тиісті атқарлау түсіндірледі. Сондықтан дау- дамай нақтылы іс- ... ... ... ... ... ... немесе болмауына қатысты болады.
Бұл тараптардың өз құқықтары мен ... ... ... аңғартуы
мүмкін[28]
Құқық туралы дау–дамай ұғымы талап түсінігімен ұдайы ... ... ... материалдық құқықтық қатынастар даулары талабын
қою жолымен сот қарауына ұсынылады. Атап ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, дауласатын тараптарға дауды
дұрыс шешудің ауқымды кепілдігін, ... ... мен ... ... қамтамасыз етеді. Соттың қарауында қуыну талабы өндірісі ретінде
қаралатын құқық ... дау екі жағы ... ... ... ... береді. Ол: материалдық-құқықтық және ... ... ... ... ... ... ... шектеу негізі мен ісінде орын алады. ... оның бір ... арақ ... ... ... қиын ... ... қалыптасуымен
келісе алмайды. Отбасында келіспеушілік жағдай пайда болады.
Ішімдік ішуші тұлғаға маскүнемдікті және оған ... ... және ... өзге ... ... құқығы бұзылатын іс-
әрекеттерді жасамау талабы ұсынылады. Бұл тұлға отбасы мүшелерінің аталған
талаптарына жеке ... Олар оны ... ... не ... қайшы
әрекеттер жасайды. Ылғи өзінің отбасыны ұстау міндетін де мойындамайды.
Азаматтық іс-әрекет ... тану ... ... ... ... ... нормалары заң шығарушымен бір ерекше
өндіріс ... бір ... және одан әрі бір ... ... ... ... іс-әрекетсіз деп тану туралы істерге біріктірілген. Бірақ, біз
азаматтың ... ... ... ... істі ... ... ... негіздерге, не олар өзінің мәні мен сипатына қарай сотта
қаралатын қуыну талабы істері болатының дәлелдеуге тырыстық. ... ... ... іс әрекеті шектелді деп тану негізін ескеріп, ... ... ... ... ... ... салдары мұндай танудың әрқилы болуы, осы істерді
қараудың жүйеленген тәртібінің процессуалдық ... ... ... ... ... ... қабілетін шектеу туралы істерді
қарау тәртібі ... мәні ... ... сот ... жалпы
ережелеріне бағынады.Осы істерді ... ... ... ... табиғатына, жоғары қоғамдық мағынасына және
осы әсер ету шараларының салиқалылығына негізделген [50].
Сот практикасында ... ... келу ... ... ... ... шектеу жөніндегі іс бойынша ... ... ... ... Азаматты іс-әрекеті шектелді деп ... оның ... ... ... ... ... заң шығарушы
азаматтардың іс-әрекет қабілетін негізсіз шектеуге жол бермеуді мақсат
етіп, бұл мәселені ... ... ... ... қабілетін шектеудің
негізі, мұндай шектеудің құқықтың салдары заңмен реттелген. Іс- ... ... тану үшін сот ... шығарғанда соттың ерік –жігері
қажет етіледі.
Азаматтың іс-әрекет қабілетін ... ... ... ... ... де заңда қарастырылған/ ҚР АК 26 бабы/ жағдайлар мен
тәртіптен басқасында іс-әрекет қабілетін шектей алмайды.
Азаматтардың ... ... ... ... іс қозғай аталған істер
есебінен азаматтық сот өнідірісінің жалпы ... ... ... орай ... сот ... арыздануға байланысы кейбір пікірлерді
айту ұсынылады.
Азаматтың істер бойынша сот өнідіріс-бұл ... ... ... ... ... сотқа арыздан құқығы ҚР АПК 2 бабында
көрсетілгендей “тек заңда ... ...... ... ... ... ... қаматамасыз ету үшін заң іс қозғау жағдайының
тізбесін ... мен ... ... ... құқық жетістіктерін талдау
азаматтың істер бойынша арыз қабылдаудың заңдық ... мен ... ... үш ... бөлу ... деген тұжырымға келеді:
1) сот арқылы қорғануға арызданудың құқының бар екенін ... ... ... ... ... бар ... жүзеге асырудың тәртібін анықтау
жағдайы;
3) арыздың түрі мен ... ... банк ... ... ... Сот ... ... үшін сотқа арызданудың құқығы құқық нормаларымен
анықталған.
Сот ... ... оң ... сот ісіне қатыстылығын тексереді. Сотқа
арыздануға құқық егер арыз сотта қаралуға жатпаса ... егер ... ... сот ... ... ... арасында шарт жасасса, өзге
органдардың құзырына ... ... Одан әрі ... ... ... процессуалдық құқықтық қабілеті белгіленеді. Өйткені құқықтық
қабілет Қазақстан Республикасының ... ... ол ... келген
сәтінен бастап танылады, бұл талап Қазақстанда тара-ұйымдарға қатысты ... ... олар ... ... ... ... ... сот аталған істі қозғауға тұлға құқылы екенідігін ... ... ... ... ... дербес алғы шарты ретіндегі мәні мен
мағынасы туралы мәселе әдебиетте даулы ... ... ... істе
арызды қабылдау негізіндегі мүдделік тек ... ... ... ... ... ... ... анықталуы тиіс. Сот арыз қабылдау
негізінде тұлға өзінің ... ... ... құқық қорғайтыны жөнінде
дегенмен болжамды деректерді иеленуге ... Сот ... ... ... өз ... ... арыздарды қабылдамайды. Өз атынан ... ... үшін іс ... тек ... тура ... жағдайларда ғана жол
беріледі. Ол прокурорлар- ... ... ... ... мемлекеттік
және қоғамдық ұйымдар, жекелеген тұлғалар- ... ... ... бұл ... ... ... ... арнайы нұсқау болса.
Аталған жағдайларды сақтауда олардың жиынтығы мүдделі тұлғаға сотқа
арыздануға құқық ... ... ... ... ... заңда қарастырылған тәртіпте жүзеге
асырылуы тиіс, яғни;
А) аталған іс бойынша ... ала ... шешу ... ... егер ... өз ... ... арыз тиісті соттылық бойынша берулуі тиіс;
В) арыз іс- әрекетке қабілетті тұлғамен берілуі керек;
Г) мүдделі ... ... арыз ... ... ... ... ресімделген іс
жүргізу өкілеттігін ұсынуға тиіс.
З) дербес топқа ... ... түрі ... ... бан ... ... талаптар берілуі тиіс. Азаматтық процестің демократиялық
сипатына сәйкес сот ... ... бір қиын іс ... ... ... Жазбаша арызда сот онсыз істі ... ... ең ... ... ... шарт.
Әр осы үш топтық сотқа арыздану жағдайы соттармен бір-бірінің
сатылығын ... ... ... ... Ең ... ол сот ... ... алмай, аталған сотқа істі тексеруді бастауға болмайды.
Егер арыз іс-әрекетке қабілетсіз ... ... онда ... ... ... оған ... банк ... төлеуді тексеру артық.
Заң әдебиеттерінде арыз қабылдаудың екі топқа тәртібі ... М.А. ... ... ... қуыну талабын ұсынуға құқықтың
алғышарты мен осы құқықты жүзеге асыру ... ... ... ... Добровольский қуынуға ізгілік түсінігін бөліп қарап, оған ... атап ... бұл ... ... мен оны ... ... ... асыруға
қажет деп санайды.
2 ЗАҢДЫ ТҰЛҒА – АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ СУБЪЕКТІСІ
РЕТІНДЕ
2.1 Заңды тұлға ұғымы мен түсінігі
Жеке тұлғалар мен ... ... ... да ... ... бола ... ... дегеніміз – Азаматтық Кодекстің 33-бабының 1-тармағының 1
бөліміне ... ... ... ... немесе жежел басқару құқығындағы
оқшау мүлкі бар және сол ... өз ... ... ... ... ... ... және мүліктік емес жеке құқықтар мен ... ... ... жүзеге асыратын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын
ұйымды біз ... ... деп ... ... ... тым дәстүрлі болып
табылады. Салыстырып қарасақ: заңды тұлғалар деп оқшау мүлкі бар, өз атынан
мүліктік және мүліктік емес ... ие бола ... ... ... бірін қарасақ: заңды тұлға деп меншігінде, толық шаруашылық иелігінде
немесе жедел басқаруында оқшау мүлкі бар, өзінің міндеттемесі ... ... ... ... және ... ... ... өз атынан сөз сөйлейтін
ұйым танылады. Заңды тұлғалар мүліктік және мүліктік емес ... ... ие бола ... ... ... ... ... 1963
жылғы Азаматтық Кодекстің, сол сияқты 1991 жылғы Негіздерінің идеясы мен
рухын сақтап қалды. ... ... өз ... ... мен міндеттерге ие
болу мүмкіндігі туралы, оның іс-жүргізушілік құқық субъектілігі туралы,
оның іс-жүргізушілік ... ... ... ... ... - ... ... басқа субъектілері
ұйымдастырған, құрған және құқықтары мен міндеттер берген ... ... ... ... оны ... қатынастардың
субъектілері ретінде өзінен бөлу ... ... ... ... ... үшін ... тұлға институтының практикалық мағыздылығы
мынада: «заңды тұлға ... өз ... ... ... ... ... деп есептейтін сомамен шектеу мүмкіндігі бар».
Құқықтық санат ... ... ... ... бір ... ... мемлекеті өмір сүріп тұрған кезеңде азаматтық құқық теориясында
заңды ... мәні ... ... ... ... кең ... алғианда, заңды тұлғалар – мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелер
зерттеу объектісі болды, мұны ... ... ... ... ... ... ... ұйыдарға қатысты алғанда, заңды тұлғианың академик А.В.
Венедиктов берген барынша толық ... заң ... ... ... атпен енді.
Қазіргі уақытта тұлғаның мәні жөніндегі мәселе ғалымдардың теориялық
пікір таластарында соншама кең ... ... ... ... ... ... ... «мақсатты мүлік ретіндегі» анықтамасын
атап көрсетуге болады. Е.А. ... ... ... «... осы ... ... ... немесе сауда (коммерция) ... ... ... ... ... ретіндегі заңды тұлғаның мәнін
түсіндіретін «мақсатты мүлік» теориясын қостайтын дәлелдер ... ... ... ... екі ... ... кең ...
жалған теория және шындық теориясы, бұларға лотақ ... ... ... субъектілерін дәлелдеу.
Заңды тұлғаның жалған теориясы герман заңгері XXI ғ. ... ... ... мектебінің басшысы К.Ф. Савиньидің есімімен байланысты . ... нақ ... адам және тек адам ... ... деп ... тұжырымдамасы мынаған негізделді: Заңды ... ... ... арқылы қолдан жасалған құқық субъектісінен басқа ештеңе емес, құқық
субъектіліктің бірден-бір мүмкін болатын ... – жеке ... ... құқықтық қатынастардың нақты субъектілері болып қала береді.
Кейбір ғалымдардың пікірі бойынша, жалған теориядан туындайтын заңды
тұлға ... ... ... ету ... және ... құқық қабілеттілігі, ең
алдымен, мемлекеттің пайда табу ... ... ... ... ... ... ... бағытталған болатын.
Жалған теория Англия мен АҚШ-та кең таралған.
Заңды тұлғаның өмір сүруін мойындау Англия мен ... ... ... ... ... XIX ғасырда жоғарғы судья Д.Маршалдың
корпорацияға берген мынадай кең таралған ... ... ... ... ... ... ... – бұл көрінбейтін,
сезілмейтін және заң жүзінде ғана өмір ... ... ... ... ... XIX ғ. ... заңгері Гиркенің есімімен
байланысты органикалық теория заңды тұлғаны ... ... ... ... құқықтың нақты өмір сүретін субъектісі ... әлде ... ... ... ... тәуелсіз өмір сүретін одақтас тұлға
ретінде қарастырды.
Шын мәнінде, Гирке де «нақты» одақтас тұлғаны адамға ұқсас ... ... ... ... ұстанымды басшылыққа алды. Органикалық
теорияның қазіргі ізбасарлары заңды тұлғаны ... ... ... ... берген мүдделердің оқшауланған бірлігі ретінде қарастырады.
Батыстағы құқықта заңды тұлғаны ... ... ... ретінде әрекет ететін ұйым немесе мекеме ретінде түсінеді.
Дегенмен, батыс мемлекеттердің ... ... ... тұлғаға мүлде
анықтама бермеуді артық көреді. ... 1978 ж. ... ... ... ... өзі ... ... Италияның АК-де 1942 ж. ... ... ғана ... ... заң шығарушылар жалпылама және өте
қысқаша ... ... ... ... 1907 ... ... жинағының 52-бабы заңды тұлғаларды әлде бір ерекше мақсат
үшін ... ... ... ... бар ... құрамасы ретінде
анықтайды.
Заңды тұлғаның барынша толық анықтамасын Латын ... ... ... ... болады. Мысалы, Чилидің 1865 ж. ... ... ... ұғымына мынадай тқжырымдама береді: «Құқықтарды жүзеге
асырып, азаматтық міндеттерді атқара алатын, құқықтық және ... ... түсе ... ... ... адам заңды тұлғаболып табылады».
Колумбияның, Сальвадордың, Эквадордың азаматтық кодекстерінде де осындай
анықтамалар бар.
Жоғарыда келтірілген заң ... ... ... ... институты
азаматтық құқықта басты орындардың бірін алады деп атап көрсетуге болады.
Заңды тұлға институтын заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... тұлғаларды құру, қайта құру және тарату
тәртібін белгілейтін нормалардың жиынтығы, азаматтық құқықтың сала ... ... ... тұлғаның жария анықтамасы ҚР АК-ның 33-бабының ... ... ... ... ... немесе жедел басқару
құқықғындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікпн өз ... ... ... өз атынан мүліктік және мүліктік емес жеке құқықтар мен
міндеттемелерге ие ... ... ... ... алатын, сотта талапкер және
жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға деп аталады.
Заңды тұлғаның дербес балансы немесе сметасы болуға ... ... ... ... ... мынадай белгілері бойынша
айқындайды:
- ... ... ... ... дербес мүліктік жауапкершілігі;
- азаматтық айналымға өз атынан қатынасуы;
Әрбір заңды ... ... ... оның ... тән ... заңның өзі ұйымдарды бөліп қарайды.
Ұйымдық бірлік. Азаматтық кодекс заңды тұлғаны ұйым ... ... жай ғана ... ... бір мөлшерін емес, өзара
әрекеттесу мен қызмет етудін белгілі бір ... ... ... ұйым деп ... ... тұлғаның азаматтық-құқықтық қатынастарда
бір тұтас ұжымдық құрылым – заңды тұлғаның ұйымдық бірлігі деп түсіну керек
[44].
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... қатысуына әкеп тіреуге болмайды. Соңғы оңжылдықта ... ... ... жағдайында бір ғана қатысушыдан (жеке немесе заңды
тұлғадан) тұратын заңды тұлғалар әдеттегі құбылысқа айналуда. Мысалы, ... ... ... ... 42000 ... шектеулі
серіктестіктердің шамамен 9300-і, яғни 22%-ы бір ... ... ... ... бір ғана ... тұратын акционерлік
қоғам құрауға (1968 ж. 10 ... Заң) және бір ... ... шектеулі серіктестік құруға (1980 ж. 4 мамырдағы Заң) рұқсат
ететін заң актілері қабылданған. Франция, АҚШ, Норвегия, ... ... ... ... бірқатар елдердің заңдарында да осындай құбылыстар
байқалады. Бұларда ... мен АҚШ- пен ... бір ... ... ... ресми түрде тыйым салынғанымен, әлде бір ... ... ... қалған бір мүшесіне корпарацияның
борыштары бойынша шектеусіз жауапкершілікті жүктеу арқылы компанияны жанама
жолмен тану ... ... ... ... кез ... ... заңды тұлға ретінде
таныла бермейтінін ... Ұйым ... ... мәртебесін алу үшін мынадай
белгілердің жиынтығы болуы қажет:
- ұйымдық бірлік;
- мүліктік оқшауланушылық;
- дербес мүліктік жауапкершілік;
- ... ... өз ... әрекет ету.
Біздің еліміздің заңдары бір қатысушыдан тұратын заңды ... ... жол ... жоқ. ... АК бір қатысушылан тұратын заңды
тұлғалар құруға мүмкіндік көздейді (АК-ның 40,58-баптары).
Заңды тұлғаның ұйымдықбірлігі оның ... ... ... 41-бабына сәйкес, заңды тұлғалар өз ... ... ... ... не жарғысының негізінде жүзеге асырады. Жарғыны кәсіпорын
құрылтайшысы бекітеді, ал құрылтай шартын – құрылтайшылар ... ... ... ... ... жері , ... ... мақсаты және басқа
да қажетті мағлұматтар болуы тиіс. Жарғының болуы - ... ... ... ... ... етуінің міндетті шарты (ҚР АК-ның 103,104-
баптары).
Мүліктік оқшауланушылық – заңды тұлғаның іргелі ... ... ... ... ... ... Заңды тұлғаның мүліктік
оқшауланушылығы оған мүліктің бекітіліп берілуінен, бұл ... ... ... ... Ю.К. ... «Заңды тұлғаның белгісі, бәрінен
бұрын, оның оқшауланған мүлкінің болуы емес ... ... ... оқшауланушылық секілді принципі, ал бұл екеуі бір нәрсе емес» ... атап ... ... заңды тұлғаның мүліктік оқшауланушылығы ол
тіркелген сәттен басталады ... АК үшін ... ... ... ... Заіның 11-бабын қараңыз).
Заңды тұлғаларды оқшалану ... ... және ол осы ... түріне (мемлекеттік, жеке) байланысты. Егер бұл мемлекеттік
кәсіпорын болса, онда мүлік оған ... ... ... ... ... ... ... және ол осы арқылы басқа кәсіпорындардың
мүлкінен оқшауланады.
Өзінен-өзі өтеу және ... ... ... ... – заңды
тұлғалардың мүліктік оқшаулануының көрінісі. Заңды тұлғаның дербес ... ... ... тиіс ... ... 1-тармағы).
Дербес мүліктік жауапкершілік заңды тұлғаның ... ... Бқл ... Ак-ның 44-бабында былайша дербес
азаматтық-құқықтық жауапкершілік атқарады, тұлғаның борыштары бойынша оның
құрылтайшысы ... ... да, ... те ... ... ... ... жағдайларда несие берушілердің мүдделерін қамтамасыз
ету үшін бұл ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, мемлекеттік мекемелер және несие берушілердің
борыштары бойынша өзінің ... ... ... олардың қолында бар
ақшасымен ңана жауап беретін мекемелер үшін ерекшеліктер белгіленген (ҚР ... ... ... ... ... ... ... жетіспейтін
жағдайда, ҚР Үкіметі ... ... ... атқарушы орган оның
міндеттемелі бойынша ортақ жауаптылықта ... ... 1998 ж. ... ... 207-бабының 1-тармағындағы 2-абзацты қараңыз).
Заңды тұлғаның банкротқа ұшырауы оның құрылтайшысының немесе мүліктік
меншік иесінің іс-әрекеттерінен туындайтын ... және ... ... ... құрылтайшыларының олардың борыштары бойынша субсидиарлық
ортақ жауаптылығ туатын жағдайларда заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... 96-бабының 3-тармағы). Бұған
қоса, заңды тұлғалар құрылтайшүыларының олардың борыштары бойынша қосымша
жауаптылығ құрылтай құжаттарында ... ... ... ... 2 ... айналымда өз атынан әрекет ету, атап ... ... өз ... мүліктік және мүліктік емес өзіндік құқықтарды иелену,
міндеттер ... ... ... және ... болу ... де
көрінеді.
Заңды тұлғаның атауы белгілі бір ұйымы құқықтық ... деп тану үшін оны ... және ... құралы болып
табылады. Азаматтық айналымда өз атынан әрекет ету – заңды тқлғаның ... ... ... ... ... Мәселен, АК-ның 38-бабына
сәйкес, заң шығарушылар заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны нақ ... ... ... ... кәсіпорынның фирмалық атауында
кәсіпорынның қазыналық болып табылатыны көрсетілуге тиіс ... ... ... ұйым ... ... ... ... міндетті түрде
фирмалық атауы болуы тиәс. Мұнда заңды тұлғаның ... ... ... үшін ... ... ... жауаптылыққа тартуға
дейінгі фирмалық атауды пайдалану ерекше ... бар. ... ... ... ақы үшін заңды тұлғаның фирмалық атауын пайдалана алады.
Заңды тұлға фирмалық атаумен қатар, ... ... ... ... ... ... секілді дараландыру құралдарын да ... ... ... ... ... ... дегеніміз – бұл тіркелген
ауызша, бейнелік, көлемдік немесе басқа да таңбалар, олар бір шаруашылық
жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... осы тектес тауарлар мен көрсететін қызметтен
айыруға мүмкіндік береді (1993 ж. 18 қаңтардағы «Тауарлық ... ... ... және тауарлардың шығарылған орындарының атауы ... ... ... тұлғаның даралану құралы ретінде тауарлық белгінің
немесе қызмет көрсету белгісінің заңды тұлғаның өнімдерін ... ... ... ... өзі үшін де зор ... маңызы бар. Мысалы,
өндірушіге сапасыз тауары үшін шағым айтып, талап қою үшін ... ... ... ... ... ... белгі бойынша табу
мүмкіндігі бар. ... ... ... белгі тауарлық марка белгінің
тауарлдың өндірушісін айыру құралы болып табылпды.
Тауарлық белгіге теңестірілетін қызмет ... ... ... ... ... болатын заңды тұлгалар тіркеп отырады.
Тауардың шығарылған орнының атауы да заңды тұлғаны дараландыру құралы
болып саналады. Қасиеттері едәуір ... ... ... ... ... ... адам факторларына байланысты болатын
өнімдерді дайындайтын ұйымдар тауардың шығатын орнының атауын тіркеуге және
пайджалануға ... ... ... ... ... ... ... өзгеше, тайардың шығарылатын орнының атауын пайдалану
құқығы айрықша құқық емес, оны сол жерде ... ... ... ... ... да пайдалануы мүмкін.
Сонымен, заңды тұлға дегеніміз – бұл меншігінде, ... ... ... ... ... мүлкі бар және өз міндеттемелері
бойынша осы мүлкімен дербес жауап беретін азаматтық айналымда өз ... ... ... мен ... иесі бола ... азаматтық айналымда құқықтың
дербес субъектісі ретінде қатысу, жеке тұлғаға ғана емес, заңды ... ... ... кодекстің 33-бабында оған мынадый тұжырым берілген: «Меншік,
шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау ... бар ... ... өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз атынанмүліктік
және мүліктік емесжеке құқықтар мен ... ие ... ... жүзеге
асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға деп
танылады. Заңды ... ... ... немесе сметасы болуға тиіс. Заңды
тұлғаның өз атауы жазылған мөрі ... ... ... ... аясы ... ... ... үшін
құрылғандығына әрі жүзеге асыратын әрекеттерінің сипатына ... ... ... ... ... ... тұлға қайсыбір
құқықтарды немесе ... ... ... ... ... ... оған жүктелген міндеттерге қарай белгіленеді. Заңды тұлғаның ... ол ... ... ... ... оны тарату аяқталған кезде
тоқтатылады. Заңды тұлға заң ... ... ... ... ... тек лицензия негізінде ғана айналыса алады.
Заңды тұлғаның түрлері: коммерциялық және комерциялық емес болып екіге
бөлінеді.
Коммерциялық заңды ... ... ... ... ұйым ... ... ... мақсаты болып табылмайтын және алынған ... ... ... ... заңды тұлға коммерциялық емес ұйым
деп танылады.
Коммерциялық ұйым өз қызметін жарғысы не ... ... деп ... құжаттары негізінде жүзеге асырады. Шаруашылық серіктестік пен
өндірістік кооперативтің құрылтай құжаттарында ... ... мәні ... белгіленуге тиіс. Құрылтай құжаттарының қатарына құрылтай шарты
енгізілген жағдайда Азаматтық ... ... ... сақталуы
керек, сонымен бірге онда көрсетілген ережелермен шектеліп қалмайтындығы ... ... ... тіркеу тәртібі Азаматтық кодекстен басқа,
Қазақстан Республикасының Президентінің 1995 жылы 17 ... ... ... ... ... ... заң күші бар ... [14]
және Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің заңды тұлғаларды
мемлекеттік тіркеу ... ... ... [15].
2.2 Комерциялық заңды тұлғалар
Мемлекеттік тіркеудің құқықтық маңызына келетін болсақ, коммерциялық
ұйым мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... ... саналады.
Тіркеуден бас тарту тек сот тәртібімен шешіледі.
Коммерциялық ұйымдардың қатынасқа қатысу аясы ... ... ... ... әрі жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... қарай коммерциялық ұйым қайсыбір
құқықтарды немесе міндеттерді ... ... ... ... қабілеті оған жүктелген ... ... ... ... ... ... ол ... сәттен бастаппайда
болып, оны тарату аяқталған кезде тоқтатылады. ... ... ... ... ... ... қызмет түрлерімен тек лицензия
негізінде ғана айналыса алады. Яғни, белгілі бір қызметпен ... ... алу ... ... ... ... құқық қабілеттілігі, сол
лицензияны алған сәттен бастап пайда болады.
Мемлекеттік кәсіпорындардан ... ... ... заң құжаттары
немесе құрылтай ... ... ... салынбайтын кез келген қызмет
түрлерін жүзеге асыру үшін азаматтық құқыққа ие бола ... және ... де ... ... ... ... ... мәселесі де ескерілген.
Оның бәрі де жарғы мен басқа да құрылтай құжаттарына ... әрі ... ... сай ... ... мен міндеттерді еншілей алады.
Ал, коммерциялық ұйымдар болса, керісінше арнайы құқық қабілеттілігіне
жатпайтын жалпы құқық ... ие ... ... ұйымдар заң
актілерінде тыйым салынбаған қызметтердің кез келген түрін жүзеге ... ... ... ұйым ... ... ... қызметпен
айналыса береді, ең бастысы заң оған тыйым салмайтындай болуы керек. Жалпы
құқық қабілеттілігі ... ... ... ... де ... мұндай ұйымдар үшін ... ... ... заң
құжаттарында қарастырылуы мүмкін. ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындар ие.
Екіншіден, коммерциялық ұйымдардың құқық қабілеттілігі құрылтай
құжаттарында көрсетілетіндіктен ол құрылтайшылар ... ... ... ... ... ... ... қызметі түрлері енгізілген
тізбе арқылы айқындалады, немесе оның қандай да бір түрлерін жүзеге ... ... ... ұйымның құқық қабілеттілігіне болатын мұндай
шектеулердің ... ... ... ... ... емес ұйым – ... ... ретінде мекеме, қоғамдық
бірлестік, қор, діни ... ... ... ... ... капиталы құрылтайшылардың үлесіне бөлінген коммерциялық ұйым
шаруашылық ... деп ... ... ... мен шаруашылық
серіктестіктерді құру мен олардың қызметі 1998 жылы 10 шілдеде ... ... ... ... ... ... [16] және
1995 жылы 2-мамырда қабылданған Қазақстан ... ... ... ... заң күші бар ... ... ... шаруашылық серіктестігінің төмендегідей түрлерін
құру ... ... ... серіктестік;
- жауапкершілгі шектеулі серіктестік;
- қосымша жауапкершілігі бар серіктестік;
- сенім серіктестігі.
Шаруашылық серіктестігінің құрылтайшылары тіркеуден ... ... ... алады. Шаруашылық серіктестігінің құрылтайшылары жалпы
ереже бойынша ... ... да , жеке ... да бола ... серіктестік пен сенім серіктестігінің ... ... тек ... ғана бола ... Жауапкершілгі шектеулі
серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар ... және ... ... ... ... ... ... мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда серіктестіктің
міндеттемелері бойынша қатысушылары өзіне тиесілі барлық ... ... ... ... ... ... деп ... немесе бірнеше адам құрған, ... ... ... ... ... ... ... серіктестік
жауапкершілгі шектеулі серіктестік деп танылады. ... ... ... оның ... ... ... ... және
серіктестіктің қызметіне байланысты залалдарды өздерінің ... құны ... ... ... ... ... ... өзлерінің жарғылық
капиталға салымдарымен жауап беретін, ал бұл ... ... ... ... тиесілі мүлікпен оған өздері еселенген мөлшерде
енгізілген салымдар арқылы ... ... ... қосымша жауапкершілігі
бар серіктестік деп танылады.
Сенім серіктестігі дегеніміз серіктестіктің ... ... ... ... ... жауап беретін бір немесе одан да көп
қатысушылармен қатар, серіктестіктің мүлкіне ... ... ... ... бір ... одан да көп ... да ... серіктестіктің кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қатыспайтын
серіктестік болып ... Заң ... ... ... үшін ... мөлшеріне ең төменгі мөлшерді ... оның ... ... ... белгілі бір талаптар қояды.
Серіктестікті басқарудың жоғары органы оның қатысушыларының ... - ... ... ... табылады. Серіктестіктің күнделікті
қызметін жүзеге асыту үшін атқару органдары құрылады, ол алқалы немесе ... ... ... ... ... шаруашылық серіктестіктерде бақылау
органдары: қадағалау кеңесі және ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру үшін қаражат
тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға болып табылады.
Қоғам өз ... ... ... ... ... ... ... бойынша жауап береді. Қоғам өз міндеттемелері
бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен жауапты ... ... ... кеңесінің шешімі бойынша заң
құжаттарында көзделген ... өз ... мен ... ... Ал ... ... жағдайларда, акционерлік қоғамның ұйымдық-
құқықтық нысанында коммерциялық емес ұйымдар құрылуы ықтимал.
Жалпы алғанда, шаруашылық ... – бұл ... ... ... ... ... түрлері бір тұлғамен де құрылады.
Қатысушыларды ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде, бірлікте екендігіне
сенімділіктері байланыстырады.
Шаруашылық серіктестік қатысушылар ... ... ... ... ... ... 15 ... сәйкес
бірігу туралы шарт тек қана жазбаша нысанда жасалады және серіктестіктің
барлық құрылтайшылары оған қол қояды. Ол ... ... деп ... ... ... ол ... ... немесе сатып алу-сату түрінде қайсыбір
нақты құқықтық мақсаты жоқ және құқық пен міндеттердің туындауына ... ... ол ... ... құру ... ... ... жасауға бағытталған [24].
Сонымен қатар, серіктестік мүліктік құқықтар, ... ... ... ... және өзге мүлікке құқықтары, заттар, бағалы
қағаздар, ақша ... ... ... құралдардың бірлестігі болып
табылады.
Салымдар қызмет көрсетуден, белгілі бір ... ... ... ... бұл ... болады немесе олар мүліктік салымдармен
толықтырылады. Қатысушылар салымының құнына сәйкес ... ... ... ... ... үлестері тең және тең болмауы және де олар ... ... ... ... Бірақ, серіктестікке қатысушы
серіктестік қызметіне өзі қатысады. Бұл ... ... ... заңдылығындағы қоғамнан серіктестікті айыруға мүмкіндік береді.
Соңғысында, өзіндік қатысуы серіктестік үлесінің бөлігін алғандағы
құқықтың пайда болуына негіз ... ... ... ... ... қорытындылауға ... ... ... (қатысушылардың) үлесіне (салымдарына)
бөлінген коммерциялық ұйым шаруашылық серіктестік деп танылады.
Заңда шаруашылық серіктестіктің төрт түрі ... ... ... ... ... ... ... немесе бірнеше адам ... ... ... құрылтай
құжаттарымен белгіленген мөлшерде үлестерге ... ... ... ... деп ... ... ... қатысушылар оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және
серіктестіктің қызметіне байланысты зияндарға өздерінің қосқан салымдарының
құны ... ... ... 4 бабы ... ... ... фирмалық атауына
сілтеме жасайтын ережелерді анықтайтындықтан, кез келген серіктестік
жекешелендірілуі тиіс. ... ... ... ... ... серіктестік атауын, сондай-ақ «жауапкершілігі шектеулі
серіктестік» деген сөздерді немесе «ЖШС» деген ... ... ... ... ... ... ... фирмалық атауында оның
құрылтайшыларының қай мемлекеттікі екені ... ... ... тұлғаның тұрған жерін нақты анықтаудың практикалық маңызы атаулы
заңды ... ... ... ... ... жіберу керектігін
анықтауға болатын орнын белгілеу. Сондықтан да заңды тұлғаның тұрған ... ... ... шарт ... ... тіркеу құжаттарында
белгіленеді. Заңды тұлғаның тұрған жері ... ... ... істейтін
органы) оның құрылтай құжаттарында почталық толық ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 39-бабы.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік заңды тұлға ... ... ... және ... жауапкершілігі бар серіктестіктер
туралы» Заңының 2 бабы).
Заңды тұлғаның негізгі ... оның ... ... және ... ... дербес мүліктік жауапкершілігі болып табылады.
Құрылтай шарты жеке заңды акт болып табылады. Кейде заңды тұлға мен
құрылтайшының арасындағы шартты ... ... деп ... ... ... ... олар заңға негізделмеген. Құрылтайшы мұндай мәселелерді
жарғымен де шеше ... ... ... ... , ол ... ... ... ұйымы үшін ғана емес, сонымен қатар үшінші ... ... ... үшін де ... ... ... нормалардан құрылады және ол
локальды нормативті акт болып табылады. Бұл бөлімде құрылтай шарты ... ... ... ... ... ... қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңының 41-бабына
сәйкес ... ... ... ... ... органы болып
табылады.
2.3 Комерциялық емес заңды ... ... ... ... ... ретінде қарастыратын болсақ.
Мекеме - басқару, әлеуметтiк-мәдени немесе өзге де коммерциялық емес
сипаттағы ... ... ... үшiн ... ... ... ұйым ... деп танылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес немесе
Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
және облыстар ... ... бар ... ... ... (облыстық
маңызы бар қала) әкімдіктерінің нормативтік құқықтық актілерімен мемлекет
құрған және егер заң ... ... ... ... ... мемлекеттiк бюджеттiң немесе Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi
бюджетiнiң (шығыстар сметасының) есебiнен ғана ұсталатын мекеме ... деп ... ... ... пайдалану, билiк ету құқығы белгiленген
тәртiппен ... ... ... ... ... басқа заңды
тұлғаны құра алмайды, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... ... жылына арналып бекітілген
қаржыландыру ... асып ... ... ... ... ... және мемлекеттiк мекемелердiң оларға бекiтiлiп берiлген
мүлiкке құқықтары осы Кодекстiң 202-208-баптарына сәйкес ... ... ... ... ... болып, саяси
партиялар, кәсiптiк одақтар және азаматтардың заңдарға ... ... ... ... жету үшiн ерiктi негiзде құрған басқа да
бiрлестiктерi танылады.
Қоғамдық бiрлестiктерге ... ... ... ... ... мүлiкке, соның iшiнде мүшелiк ... жоқ. Олар ... ... ... ... ... мiндеттерi бойынша жауап бермейдi, ал аталған бiрлестiктер
өз мүшелерiнiң мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi.
Съездiң (конференцияның) немесе жалпы ... ... ... ... бiрлестiктiң мүлкi оның ... ... ... ... бойынша таратылған қоғамдық бiрлестiктiң мүлкi осы Кодекске
немесе өзге заң құжаттарына сәйкес пайдаланылады.
Қоғамдық ... ... ... осы Кодекске, заң құжаттарына
сәйкес белгiленедi.
Қоғамдық қорлар
Азаматтар және ... ... ... ерiктi мүлiктiк жарналар
негiзiнде құрған, әлеуметтiк, қайырымдылық, мәдени, бiлiм беру және өзге ... ... ... ... ... жоқ ... емес ... қор деп танылады.
Қоғамдық қор заңды тұлға болып табылады, азаматтық ... ... ... ... оның ... балансы және банктік шоты бар.
Қоғамдық қорға оның ... ... ... ... меншiгi болып
табылады.
Қоғамдық қордың мүлкiне қор құрылтайшыларының мүлiктiк құқықтары жоқ.
Қоғамдық ... ... көзi ... ... ... басқа
мүлкi, демеушiлiк, ерiктi түрде жиналған жылулар және өзге де ... ... ... ... ... ... мен оның органдарын құру тәртiбi оның
құрылтайшылар бекiтетiн жарғысында белгiленедi.
Қоғамдық қордың жарғысында осы ... ... ... ... ... органдары туралы, қордың лауазымды ... және ... ... ... ол ... ... ... тағдыры көрсетiлуге тиiс [48].
Қор өз мүлкiнiң пайдаланылуы туралы есептерiн ресми ... жыл ... ... отыруға мiндеттi.
Қоғамдық қор сот шешiмi бойынша мынадай жағдайларда:
1) егер қордың мақсаттарын ... ... үшiн оның ... жеткiлiксiз болса
және оның қажеттi мүлiктi алу ықтималдығы нақты болмаса;
2) егер қордың мақсаттарына жету ... ... ал қор ... ... ... мүмкiн болмаса;
3) қор өз қызметiнде жарғымен көзделген мақсаттардан бас тартқан
жағдайда;
4) заң ... ... ... ... ... ... ... таратылады.
Қоғамдық қор таратылғаннан кейiн қалған ... оның ... ... жұмсалады.
Тұтыну кооперативi
Қатысушылардың материалдық және өзге қажеттерiн қанағаттандыру үшiн өз
мүшелерiнiң мүлiктiк (үлестiк) ... ... ... ... ... ... ... тұтыну кооперативi деп танылады.
Заң актiлерiнде көзделген жағдайларда тұтыну кооперативiне заңды
тұлғалар кiре алады.
Тұтыну кооперативiнiң ... жыл ... ... ... ... ... ... қосымша жарналар төлеу арқылы үш ай ... ... Бұл ... ... ... кооператив несие берушiлердiң
талабы бойынша сот тәртiбiмен таратылуы мүмкiн.
Тұтыну кооперативiнiң ... оның ... ... ... ... ... ... шегiнде жәрдем беру ... ... ... ... ... ... осы ... 41-бабының 5-
тармағында көрсетiлген ... ... ... ... мөлшерi туралы; кооператив мүшелерiнiң құрамы мен жарна төлеу
тәртiбi және олардың жарна төлеу жөнiндегi мiндеттемелердi ... ... ... кооперативтi басқару органдарының құрамы мен
құзыретi және олардың шешiмдер ... ... ... шешiмi бiрауыздан
немесе бiлiктi көпшiлiк дауыспен қабылданатын мәселелер жөнiнде шешiмдер
қабылдау тәртiбi туралы; ... ... ... ... залалдарды
жабу тәртiбi туралы ережелер болуға тиiс.
Тұтыну кооперативiнiң тапқан табыстарын оның мүшелерi арасында ... олар ... ... ... ... таратылған немесе кооператив мүшесi одан ... ол ... ... ... өз үлесiн өз жарнасына қарай
бөлiп алуға құқылы.
Тұтыну кооперативiнiң мүшесi қайтыс болған жағдайда, егер ... ... ... оның ... ... мүшелiгiне
қабылдануға бiрiншi кезекте құқығы болады. Соңғы жағдайда кооператив
мұрагерлерге тұтыну ... ... оның ... ... ... төлейдi.
Тұтыну кооперативiнiң құқықтық жағдайы, сондай-ақ оның мүшелерiнiң
құқықтары мен ... осы ... ... заң ... белгiленедi.
Селолық тұтыну кооперативтерi тек өз мүшелерiнiң ғана емес, ... ... ... ... да ... және өзге ... үшiн құрылуы мүмкiн.
Селолық тұтыну кооперациясының ерекшелiктерi осы бапқа сәйкес арнайы
заңда белгiленедi.
Өзара ... ... - ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде айқындалады.
Дiни бiрлестiк
Рухани қажеттерiн қанағаттандыру үшiн өз мүдделерiнiң ... заң ... ... ... ... бiрiккен
азаматтардың ерiктi түрдегi бiрлестiгi дiни бiрлестiк деп танылады.
Республикадан тыс жерлерде ... ... бар ... дiни бiрлестiктер әдiлет органдарында тiркеуге жатады.
Басқару орталықтарының жарғылары (ережелерi), егер олар ... ... ... ... ... дiни бiрлестiктер
жарғыларының (ережелерiнiң) негiзiне алынуы мүмкiн.
Дiни бiрлестiктер өз қаражаты ... ... ... немесе өздерi
құрған азаматтар, ұйымдар жылу ретiнде берген немесе мемлекет берген және
заң құжаттарына ... ... ... да ... ... ... ... меншiк құқығы болады.
Дiни бiрлестiктерге қатысушылардың (мүшелерiнiң) осы ... ... ... ... iшiнде мүшелiк жарналарға құқықтары сақталмайды. Олар
дiни бiрлестiктiң мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi, ал дiни ... ... ... ... ... ... бiрлестiктiң құқықтық жағдайының ерекшелiктерi осы Кодекске,
Қазақстан Республикасының заң құжаттарына сәйкес ... ... және ... ... ... қауымдастық (одақ)
нысанындағы бiрлестiгi
Жеке кәсiпкерлер және (немесе) заңды тұлғалар өздерiнiң кәсiпкерлiк
қызметiн ... ... ... мүдделерiн бiлдiру мен ... ... ... құра алады.
Заңды тұлғалардың қаржы рыногында қызметтi жүзеге асыратын ... құру және ... ... ерекшелiгi Қазақстан Республикасының
заң актiлерiнде ... ... және өзге де ... емес ... ... ... осы ұйымдардың қауымдастығына ... өз ... ... ... ... емес ұйым ... табылады.
Қауымдастықтың (одақтың) мүшелерi өз дербестiгiн сақтап қалады.
Қауымдастық (одақ) өз мүшелерiнiң мiндеттемелерi ... ... ... ... ... оның ... бойынша қауымдастықтың
(одақтың) құрылтай құжаттарында көзделген мөлшер мен тәртiп бойынша жәрдем
жөнiнен жауапты болады [50].
2.4 Заңды тұлғаның ... ... ... ... тұлға мен жеке тұлғаның қабілеттілігінің айырмасы болатындығы
табиғи нәрсе. Мәселен, ... ... мен ... ... ... ... заңды тұлғалар қатыса алмайды. Оған, отбасылық
қатынас тарға, содан туындайтын құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтары болып, өз ... ... осы ... ... ... алуы ... ... қоспағанда, коммерциялық ұйымдардың азаматтық ... және заң ... ... ... құжаттарында тыйым салынбаған
кез келген қызмет ... ... ... үшiн ... азаматтық мiндеттердi
атқаруы мүмкiн.
Заң актiлерiнде көзделген жағдайларда белгiлi бiр қызмет түрiн ... ... ... үшiн ... қызметпен айналысу мүмкiндiгi болмауы
немесе шектелуi мүмкiн.
Заңды тұлға тiзбесi заң ... ... ... ... ... негiзiнде ғана айналыса алады.
Заңды тұлғаның құқық қабiлеттiлiгi ол құрылған кезде пайда болып, оны
тарату аяқталған кезде ... ... үшiн ... алу ... ... ... ... тұлғаның құқық қабiлеттiлiгi сондай
лицензияны ... ... ... ... ... ол ... ... оның
қолданылу мерзiмi өткен немесе заң ... ... ... деп ... ... ... емес ұйым ... табылатын және мемлекеттiк бюджеттiң
есебiнен ғана ұсталатын ... ... ... ... ... осы Кодекспен және Қазақстан Республикасының өзге де заң
актiлерiмен белгiленедi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... жағдайларды
қоспағанда, заңды тұлға әдiлет органдарында мемлекеттiк тiркеуден өтуге
тиiс. Мемлекеттiк тiркеу тәртiбi ... ... ... ... ... iшiнде коммерциялық ұйымдар үшiн
фирмалық атауы заңды ... ... ... ... ... мемлекеттiк тiркеуден өткен кезден бастап құрылды деп
саналады.
Филиалдар мен өкiлдiктер заң ... ... ... мен ... ... өзгерген жағдайда қайта тiркелуге жатады.
Заңды тұлға құрудың заңда белгiленген тәртiбiн бұзу немесе ... ... ... ... ... ... тұлғаның мемлекеттiк
тiркеуден бас тартуға әкелiп соқтырады. Заңды тұлға ... ... етiп ... бас ... жол берiлмейдi.
Мемлекеттiк тiркеуден бас тартқаны, сондай-ақ мұндай тiркеуден ... ... ... ... ... тұлға мынадай жағдайларда:
1) жарғылық капиталының мөлшерi азайтылған;
2) атауы өзгергенде;
3) шаруашылық серiктестiктерiндегi қатысушылардың құрамы ... ... ... ... жүргiзудi бағалы
қағаздарды ұстаушылар тiзiлiмдерiнiң жүйесiн ... ... ... ... лицензиясы бар бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... ... қоспағанда) қайта тiркелуге
тиiс [25].
Аталған негiздер бойынша құрылтай құжаттарына енгiзiлген ... ... ... ... ... ... ... құжаттарына басқа өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлген ретте
заңды ... бұл ... ... ... бiр ... ... хабардар етедi.
Заңды тұлғаның тұрған жерiнен тыс орналасқан және оның ... ... бiр ... ... ... өкiлдiк мiндетiн жүзеге ... ... ... ... ... ... тұрған жерiнен тыс орналасқан және оның мүдделерiн
қорғау мен ... ... ... ... Республикасының заңнамалық
актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, оның ... ... ... құқықтық әрекеттер жасайтын оқшау бөлiмшесi өкiлдiк болып табылады.
Филиалдар мен өкiлдiктер заңды тұлға болмайды. Бұларға өздерiн құрған
заңды ... ... ... және оның ... ... негiзiнде жұмыс
iстейдi.
Қоғамдық бiрлестiктердiң құрылымдық бөлiмшелерiнiң (филиалдары ... ... ... ... ... және ... ... өкiлдiктерi туралы ережеде көзделген тәртiппен сайланады.
Дiни бiрлестiктердiң құрылымдық бөлiмшелерiнiң ... ... ... дiни ... жарғысында және оның филиалы
немесе өкiлдiгi ... ... ... ... ... ... нысандағы заңды тұлғалардың филиалдарды мен өкiлдiктерiнiң
басшыларын ... ... ... ... орган тағайындайды және оның
сенiмхаты негiзiнде жұмыс iстейдi.
Заңды тұлғалардың қатынасқа ... аясы ... ... ... ... әрі жүзеге асыратын әрекеттерінің сипаттарына ... ... ... ... ... ... тұлға қайсыбір
құқықтарды немесе міндеттерді иеленеді. Демек, ... ... ... оған ... ... ... белгіленеді. Заңды тұлғаның құқық
қабілеттілігі ол құрылған сәттен бастап пайда болып, оны тарату аяқталған
кезде тоқтатылады. Заңды ... заң ... ... ... жеке
қызмет түрлерімен тек лицензия негізінде ғана ... ... ... ... ... тұлғаның ұсыныстарымен есептесіп, оны
жүзеге асырады және оның өз өкілеттілігі шегіндегі ... ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғалардың алдында заңды
тұлғаның органы құрылтай құжаттарында белгіленген өз өкілеттілігін асыра
пайдаланып ... ... ... ... береді [13].
3. Мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөлініс - азаматтық құқықтың
субъектілері
3.1 Мемлекет пен әкімшілік-аумақтық бөліністің ... ... ... ... ... мен ... бөлініс заңды тұлға
болып табылмағанымен азаматтық айналымда азаматтық ... ... ... ... ... бұл ... ... және әрекет
қабілеттілігіне ие болады, бірақ олар сипаты ... ... ... ... өзге ... субъектілерінен ерекшеленеді.
Жоғарыда айтып кеткен ерекшеліктерді атайтын болсақ, олар:
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... субъектілері орындауға міндетті заңдарды
қабылдау құқығын еншілейді;
Қазақстан Республикасы ... ... әр ... ... көлемін белгілейді, өзгертеді;
Азаматтық құқық қатынастары қатысушыларының бірде бірі иелене алмайтын
құқықтарды Қазақстан ... ... және оның ... ... ... ... алдында тұрған міндеттермен тығыз байланысты.
Азаматтық айналымда мемлекет ... ... ... ... және билік органдары өзінің құзіреті шегінде әрекет ... ие ... ... ... ... ... Республикасының
арнайы тапсыруымен оның атынан басқа да мемлекеттік органдар, ... мен ... ... ете ... ... ... болатын дауларды сот ... ... ... ... сотпен де қаралуы мүмкін.
Азаматтық құқық қатынастарында әкімшілік-аумақтық бөліністің атынан
заңмен уәкілеттік берілген мемлекеттік органдар мен ... ... ... ете ... Азаматтық айналымда әкімшілік-аумақтық бөліністің атынан
құқықтық қатынасқа түсе ... ... ... бірінші кезекте
маслихаттар, әкім, әкімшілік, ... ... ... ... ... ... ... жасалған инвестициялық келісімдердің
қатысушысы да болады.
Қазақстан Республикасының азаматтық ... ... ... ... азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастарға осы
қатынастардың өзге қатысушыларымен тең ... ... ... ... өкiмет билiгi мен басқару
органдары ... осы ... ... ... ... ... және өзге де құжаттарда белгiленетiн құзыретi
шегiнде Қазақстан Республикасының атынан өз әрекеттерi арқылы мүлiктiк ... ... емес ... мен ... ... ... жүзеге асырады,
сотта өкiлдiк ете алады.
Заңдарда көзделген реттер мен тәртiп бойынша Қазақстан Республикасының
арнайы тапсырмасымен оның ... өзге де ... ... ... мен ... ... ете алады.
Азаматтық-құқықтық дауларды Қазақстан Республикасының қатысуымен
соттар шешедi.
Әкiмшiлiк-аумақтық ... ... - ... ... азаматтык кодекстің тиісті баптарында қарастырылған және әкiмшiлiк-
аумақтық ... ... ... ... ... бұл
қатынастардың өзге де қатысушыларымен тең негiздерде кiредi.
Жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар осы органдардың мәртебесiн
айқындайтын заң ... ... және өзге де ... ... ... өз ... арқылы әкiмшiлiк-аумақтық
бөлiнiстiң атынан мүлiктiк және жеке мүлiктiк емес құқықтар мен мiндеттердi
алып, оларды жүзеге асырады, сотта ... ете ... ... ... ... мен тәртiп бойынша арнаулы тапсырмамен
әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс атынан жергiлiктi мемлекеттiк ... ... мен ... ... ете ... белгiленген реттерде әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс азаматтық
құқық қатынастарында мемлекет атынан өкiлдiк ете алады.
Әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс пен оның органдарына, егер ... ... ... осы ... тиiсiнше мемлекет пен оның органдарының
азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... шешедi.
Қазақстан Республикасы мен әкiмшiлiк-аумақтық ... ... ақы ... алу ... ... ... ... Республикасы өз мiндеттемелерi бойынша ... ... ... ... ал ... ... өз ... жергiлiктi қазына мүлкiмен жауап бередi.
Қазақстан Республикасы мен әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс ... ... ... ... мен ... тұлғалардың
мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi, ал азаматтар мен заңды тұлғалар осы
Кодексте және заң ... ... ... жағдайларда Қазақстан
Республикасы мен әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс мiндеттемелерi бойынша ... ... және ... ... заңды тұлғалар туралы
қалыптарды қолдануына келер болсақ бұл мәселе мемлекетке және әкiмшiлiк-
аумақтық бөлiнiстерге ... ... ... ... ... қатысуын анықтайтын қалыптар, егер заң құжаттарынан өзгеше
қалып туындамайтын болса, қолданылады.
3.2 Жергiлiктi мемлекеттiкоргандар азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... iстiң ... ... өкiлдi және атқарушы органдар жүзеге асырады.
Жергiлiктi өкiлдi органдар - мәслихаттар тиiстi ... ... ... ... және ... ... ... оны iске асыруға қажеттi шараларды белгiлейдi, ... ... ... жалпыға бiрдей, тең, төте сайлау құқығы негiзiнде
жасырын дауыс беру ... бес жыл ... ... сайлайды.
Қазақстан Республикасының жиырма жасқа ... ... ... болып сайлана алады. Республика азаматы бiр ... ... бола ... ... мыналар жатады:
1) аумақты дамыту ... ... және ... ... ... және олардың атқарылуы туралы
есептердi бекiту;
2) өздерiнiң қарауына ... ... ... ... ... ... ... құзыретiне жатқызылған мәселелер бойынша жергiлiктi
атқарушы органдар басшыларының есептерiн қарау;
4) мәслихаттың тұрақты комиссияларын және өзге де жұмыс органдарын ... ... ... ... ... мәслихат жұмысын ұйымдастыруға
байланысты өзге де мәселелердi шешу;
5) Республика заңдарына сәйкес азаматтардың ... мен ... ... ету ... өзге де ... жүзеге асыру.
Мәслихаттың өкiлеттiгiн мерзiмiнен бұрын Республика Президенті
тоқтатады, ... ... ... ... ... ... қабылдаған ретте
де оның өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылады.
Мәслихаттардың құзыретi, ұйымдастырылуы мен қызмет тәртiбi, олардың
депутаттарының құқықтық жағдайы заңмен ... ... ... ... ... атқарушы
органдарының бiрыңғай жүйесiне кiредi, тиiстi аумақтың мүддесi мен даму
қажеттiлiгiн ұштастыра ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi.
Жергiлiктi атқарушы органдардың қарауына мыналар жатады:
1) аумақты дамыту ... ... және ... ... ... ... және ... атқарылуын
қамтамасыз ету;
2) коммуналдық меншiктi басқару;
3) жергiлiктi атқарушы органдардың ... ... ... және
қызметтен босату, жергiлiктi атқарушы органдардың жұмысын ұйымдастыруға
байланысты өзге де мәселелердi шешу;
4) ... ... ... ... сай ... заңдарымен
жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелетiн өзге де өкiлеттiктердi жүзеге
асыру.
Жергiлiктi ... ... ... Президентi мен Үкiметiнiң өкiлi
болып табылатын тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстiң әкiмi басқарады.
Облыстардың, республикалық ... бар ... және ... ... ... облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың және ... ... ... ... ... Өзге әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстердiң әкiмдерi ... ... ... ... ... ... сайланады. Республика Президенті өзінің ұйғаруы бойынша әкімдерді
қызметтерінен босатуға хақылы.
Мәслихат депутаттарының жалпы ... ... ... ... бастамасы
бойынша әкімге сенімсіздік білдіру туралы мәселе қойылуы мүмкін. Бұл
жағдайда ... өз ... ... ... ... ... әкiмге
сенiмсiздiк бiлдiруге және оны қызметiнен босату ... ... ... не ... ... әкiмнiң алдына мәселе қоюға
хақылы. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана әкiмдерiнiң
өкiлеттiгi ... ... ... ... қызметiне кiрiскен кезде
тоқтатылады [47].
Жергiлiктi атқарушы органдардың құзыретi, ұйымдастырылуы және ... ... ... ... өз ... мәселелер бойынша шешiмдер, ал әкiмдер -
тиiстi ... ... ... орындалуға мiндеттi шешiмдер
мен өкiмдер қабылдайды.
Мәслихаттардың жергiлiктi бюджет кiрiсiн қысқартуды немесе жергiлiктi
бюджет шығысын ұлғайтуды көздейтiн шешiмдерiнiң ... ... ... болған кезде ғана қарауға енгiзiлуi мүмкiн.
Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес келмейтiн
мәслихат шешiмдерiнiң күшi сот тәртiбiмен жойылуы мүмкiн.
Қазақстан Республикасында жергiлiктi ... бар ... ... өзi шешуiн қамтамасыз ететiн жергiлiктi өзiн-өзi басқару танылады.
Жергiлiктi өзiн-өзi басқаруды тұрғын халық ... ... ... ол ... және ... топтары жинақы тұратын аумақтарды
қамтитын жергiлiктi қоғамдастықтардағы басқа да жергiлiктi өзiн-өзi басқару
органдары ... ... ... ... ... органдарына мемлекеттік функцияларды жүзеге
асыру заңға сәйкес берілуі мүмкін.
Қазақстанда жергiлiктi өзiн-өзi ... ... мен ... заңмен реттеледі.
Жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының дербестiгiне олардың заңмен
белгiленген өкiлеттiгi шегiнде кепiлдiк берiледi.
Жергіліқті атқару органдары
Атқарушы ... ... ... ... облыстар, аудандар,
қалалар, қала аудандарындағы әкімнің басқаруымен жергіліқті орган атқарады.
Жергіліқті атқару органдарының қызметтері белгілі ... ... ... ... ... және жоғары тұрған әкімшіліктердің басшыларына
есеп береді;
- зандылық;
- азаматтардың заңды мүдделері мен ... және ... ... ... қызметі мен қабылдаған шешіміне жауапқершіліқ.
Олардың азаматтық-құқықтық мәртебесі Қазақстан ... және ... ... ... анықталады. Әкімдердің қызметтерін
ұйымдық, құқықтық және материалды-техникамен қамтамасыз ету ушін аппарат
құрылады. Сондай-ақ, қонсультативтіқ - ... ... - ... ... оның ... әкім тағайындайды. Қоллегияның отырысы қажет қезде
мәслихат хатшысының шақырылуымен ... ... қала және ... әкімдерін
лауазымды міндетке Қазақстан Республикасының ... ... ... ... әкімшілік-территориялық бірліқтің әкімдері:
- өз құзіреті бойынша мемлекеттік-реттеу өқілеттілігін орындайды;
- территорияғасәйкес белгілі ... ие ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- белгілі территорияға ... ... және ... ... ... ... ... мәслихаттың бекітуіне ұсыну;
- мәслихаттың беқітуіне бюджет жобасын ұсынып, оның ... ... ... жеке меншіқті басқару;
- жергіліқті әкімшілікке лауазымды қызметке тағайындау және босату;
- Қазақстан Республикасының «жер ... ... ... жер қатынастарын
реттеу;
- қарыз (ссуда) және басқа да ұзақ мерзімдіқ міндеттемеліқтер бойынша
шешім қабылдау.
Сонымебірге Қазақстан Республикасының заңы ... әкім ... ... ... ауданда, қалада басқа өқілеттеліқ атқара алады.
Әкім жалпы қаулы мен жарлық қабылдап, орынбасарлары тапсырыстар береді.
Ұйымдар азаматтық ... ... ... ... субъектісі болып қәсіпорындар мен мекемелер саналуы
мүмкін. Негізгі қәсіпорындарға шаруашылық-қоммерциялық қызмет ... ... ... ... ... - ... ... Қәсіпорынға қарағанда
меқемелер әкімшілік-саяси, ғылыми, ... және ... ... ... фунқция атқарады. Кәсіпорын мен мекеме қызметінің
нормативтік-құқықтық негізі болып Азаматтық кодекс, заң және ... ... ... ... мен ... Әкімшілік-құқықтық
мәртебесі олардың түрлеріне байланысты. Ұйымдарды мына ... ... ... ... ... ... (формасына) қарай: мемлекеттік, жеке меншік, заңңы
немесе жеке тұлғалардың жеке меншігіне негізделген, аралас және т.б.;
- негізгі ... ... ... ауылшаруашылық, сауда,
транспорттық, - банқтіқ, сақтандыру, құрылыс қәсіпорындары және ... ... ... ... счорттық мекмелер. Өз
кезегінде кәсіпорын ... ... ... ... ... қоғамдық және діни ұйымдардың кәсіпорны, концерн,
корпарция, ... және т.б. ... ... ... Әділет Министрлігінен
тіркеуден өтқеннен кейін қалыптасады. Тіркеу ... ... ... ... ... ... мен ... береді. Бұл сферада құқық пен
міндет олардың әкімшілік-құқықтық ... ең ... ... ... Мемлекеттік ұйымдарға мемлекет өз тарапынан тапсырамалар беріп,
құрылу нысанымен, фунқциясын, ... ... Ал ... ... ... ... жалпы заң ережелеріне бағынады [24].
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыс нәтижелері бойынша қысқаша қорытындылар:
Зерттеу жұмыс бойынша ... ... ... айта кететін жайт құқық
субъектілері болып адамдар, мекемелер, ... мен ... ... ... жатады.
Қорыта келе, айтатыным, жеке тұлғалар да, заңды тұлғалар да азаматтық
құқық қатынастарының субъектілері болып табылады.
Ал, әрқайсысына жеке сипаттама беретін ... ... ... ... сәйкес жеке тұлға деп Қазақстан Республикасының ... ... ... және азаматтығы жоқ адамдарды атаймыз.
Меншік, шаруашылық жүргізу немесе ... ... ... ... бар және сол ... өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз
атынан мүліктік және ... ... ... мен ... ие ... ... асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым
заңды тұлға деп танылады. Заңды ... ... ... ... ... ... Заңды тұлғаның өз атауы жазылған мөрі болады.
Қазақстан Республикасы мен әкімшілік-аумақтық бөлініс ... ... ... ... айналымда азаматтық құқық қатынастарының
қатысушылары ретінде көрінеді. Демек бұл субъектілер құқық және ... ие ... ... олар ... ... ... құқық
қатынастары қатысушыларының өзге құқық субъектілерінен ерекшеленеді.
Азаматтық айналымда мемлекет атынан ... ... ... және ... ... өзінің құзіреті шегінде әрекет ету
құқығына ие болады. Заңда қаралған тәртіппен ... ... ... оның ... ... да мемлекеттік органдар, заңды
тұлғалар мен ... ... ете ... қорыта келе, субъектілер дегеніміз – бұл : азаматтар,
азаматтығы жоқ ... ... ... акционерлік қоғамдар,
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, қосымша ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекет құру үшін қоғам алдындағы
тұлғалардың жауапкершілігін өрістету жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... құқықты және еркіндікті пайдалану ... және ... ... тұлғалар құқына зиян шектірмеуге тиіс.
Демократия анархиялық жағдаймен бірлеспейді, ... ... ... ... құрылады.
Жоғарыда қаралған мәселелер өте ... ... ... ... ... пен іс ... ... бүгінгі күні аса көкейтесті күнінде
қанып отырғанын аңғарамыз. Өйткені іс әрекет қабілетінен азаматты ... іс ... ... және іс- ... ... ... ... оның мәнін саралап, мағынасын аша түседі.
Бірінші тарауда мен ... ... ... бұл ... ... оның ... мен тоқтатылуына үкілмек болдым
Ал екінші тарауда іс-әрекет қабілеті ... ... ... ... жағдайлары талқыға салынды. Мысалы, ... ... оның ... ауру мен жүйке ауытқуы жөніндегі
жеткілікті деректер болғанына ... ... алу ... не? Бұл ... ... ... көп ... Өйткені процессуалдық ерекшілік сараптаманы
тағайындауға кедергі болып табылмайды. Сот ... ... ... қажетті деректеріді атап көрсету арқылы анықтама енгізуге ... ... ... ... сараптаманы тағайындау туралы ол тұлға іс әрекет
қабілетімен ... ... ... айтып, сосын мәселе туатынын
көреміз. Сот ісіне айғақ ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, өйткені ол ҚР Жоғарғы ... ... Бұл ... іс ... ... ... немесе іс әрекетті деп
танылған тұлғалар мүддесін ... ... ... ... жағдай ең
көкейстесті деп есептеледі.
Адам 18 ... ... іс ... ... толық көлемде туындайды.
Өйткені оған жас ерекшілігі әсерін ... ... ... ... ... ауырған немесе ішімділікке не ескерткіте бой ұрған
кезде ықпалын тигізуі мүмкін. Мұндай ... ... оның ... отбасынан
мүліктік мүддесін қорғаудың қажеттіғі көрініс береді. Бұл мақсат азаматты
іс әрекетке қабілетті не одан шектеуге ... ... ... ... ... бой ұру өзінен өзі оған мемлекет
тарапынан араласудың қажеттігін айғақтайды. Бірақ азаматтық ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты
осындай бой ұру кеселіне де ... ... ... ... деп ... тұлғаның мүліктік құқық реттеу мемлекеттің тек бұл
азамат өзінің іс ... өз ... қиын ... ... ... ... ұсынылады. Мұндай жағдайда іс-әрекет қабілетін ... ... ... ... ... ... Егер жалғызілікті
азамат ішімдікке бой ұрса және оның салдарынан өз ... ... ... ... мәселесі қойылады, онда осы іс-әрекет қабілетінен шектеуге негіз
жөн. Оны шектеумен арнайы тағайындалған ... ... ... ... ... оның ... алу ... пен оны жұмсау қадағаланады. Сондықтан
бүгінгі таңда азаматты іс ... ... ... ... ... ... және іс әрекет қабілетінен шектелді деп тану ауру
немесе басқа жағдай болғанда жүзеге асырылады. Бұл ... сот ... тану ... оны ... ... шешім енгізеді. Осы сот шешімі
негізінде қамқоршылық ауыстырылады.
Нәтижелерді нақты қолдану бойынша шығыс ... мен ... ... ... ... ... ұсыныстарды
жасауға болады:
1. Азаматтық құқықтың ерекше субектісі ... заң ... ... ... ... қосылса азаматтық құқықтың ауқымы мен шеңбері ... ... осы үш ... ... ... міндеттерге йе, сондай ақ олар
да өз қызметтерін жүзеге асыру кезінде белгілі бір ... ... ... ... да азаматтық құқөықтың ерекше субъектісі деп ... ... ...... ... белгілі бір мүделлерді көзей
отырып осы қатынасқа түсуші лауазымды тұлғалар, олар да бірқатар ... ... ие. ... да ... ... арнайы субъектісі деп
танымасқа?
3. Жоғарыдағы ұсыныст құпталынатын болса азаматтық ... ... мен ... енгізілуі тиіс.
Қойылған мәселелер шешімінің толықтығын бағалау.
Зерттеу жұмыстың алға қойылған мақсаттары толығымен ... ... ... және алға ... ... ... ... Зерттеу
жұмысының қорытындылары тәжірбиеде ішінара қолданылуда бұның ... ... ... ... соңы жолдауын айтуға болады.
Осы саладағы үздік жетістіктермен салыстырып, атқарылған жұмыстың
ғылыми деңгейін ... ... ... ... ... мен ... болатын: Сулейменов М.К., Ильясов К.М., Басин Ю.Г., Жайлин ... Н., ... С.И., ... Р.Ж., сонымен қатар басқа еліміздің
және шетелдік авторларлардың жұмыстары.
Зерттеуде азаматтық құқықтың субъектілері ... ... ... ... ... баяндалып талқыланды, зерттеу жұмысындағы
көрсетілген ұсыныстар мен ... ... ... субъектілері
қатынасындағы мәселелердің барлығын шешуге көмектесе алмайды, алайда ол
азаматтық құқықтың субъектілері қатынастарын дамытуға өз ... ... ... ТІЗІМІ
Нормативтік-құқықтық актілер:
1. ҚР ... ... ... мен ... ж., 21.05.2007ж. енгізілген. Алматы. Норма.; 2007ж. - 40 б.
2. ҚР ... ... ... ... ... ж., ... ... енгізілген Алматы «Жеті Жарғы» 2007ж. – 247 б.
3. ҚР ... ... ... бөлім) 01.07.1999 ж. өзгертулер мен
толықтырулар енгізілген // «Юрист» АҚЖ
4. Қазақстан ... ... ... тұлғаларды мемлекеттік
тіркеу туралы» жарлығы 17.04.1995 жыл
5. Қазақстан ... ... ... ... ... ... туралы Ережесі 01.07.1998 ж.// «Юрист» АҚЖ
6. ҚР «Акционерлік қоғамдар туралы» заңы // 10.071998 ж. ... ... ҚР ... және ... ... туралы» заңы, 31.08.1995 ж. // «Юрист» ... ҚР ... ... заңы № 67-1, ... ... ... ... № 154-1, 01.07.1998 ж. № 256-1, 10.07.1998 ж.
№ 283-1. // «Юрист» АҚЖ
9. ҚР «Жеке кәсіпкерлік туралы» заңы ... ж. // ... ... ҚР Президентінің «Азаматтар мен заңды тұлғалардың кәсіпкерлік
қызметті ... ... ... ... ... № 39-28, 27.04.1998 ж.
// «Юрист» АҚЖ
11. ҚР Президентінің «ҚР мемлекеттік органдар жүйесін ... ... № 41-14, 12 .10.1998 ж. // ... ... ... Республикасы Президентінің «Шетелдік азаматтардың құқықтық
жағдайлары туралы» ... ... ... ... ... В.К. ... ... права. Москва, 1992 г. 308 с.
14. Архипов Д. Камерческая дечтельность как ... ... ... 2002 г. 314 с.
15. Басин Ю.Г., ... И.В. ... ... ... в РК. Алматы. 2004г. 254 с.
16. Беккужин Р.Ж., ... Т.Т., ... ... ... в ... 2004 г. 304 ... Григоренко С. Все о гражданстве. Юрист. 1999.№5 -14
18. Головин Ю. О предпринимательмтве. // ... ... 1997. №2., ... ... С. Проблемы гражданско - правового статуса. 1999, №6.
С. 36
20. Даль В. Толковый словарь. Москва, 1989 г. 418 с.
21. ... ... ... ... часть). КазГЮА. 2004 г. 256 с.
22. Ерофеев Б.В. предпринимательмтво: Учебник Отв. ред. Г.В. ... ... Нов. ... 1998., 321 с.
23. Жакупова А. Частное предпринимательство.//Мир закона, 2002.№3,С.7
24. Закупень Т.В. Государственная ... ... лиц ... ... ... 2001г. 248 ... ... Ш. Новое в правовом ... ... ... ... - ... 1995, №2, С. 14-16.
26. Иванов А. А. Коммерческий договор: от ... до ... ... ... ... А. А. ... А.Е. ... – М. 1999г. – 77с.
28. Ильясов К.М. Гражданский ... РК - ... и ... часть) Алматы Баспа, 1996 г. 367 с.
29. Ионова Ж. ... ... ... №11. С. ... ... Е. В. ... ... практика. М., 1998.
12-13-с.
31. Климкин С.И. ... ... ... о
предпринимательстве. Алматы, ТОО Баспа, 1998г. 256 с.
32. Коршунова, ... ... ... ... 2000г. 258 ... Кравченко А.И. Субъекты гражданского законодательства. «Комментарии
гражданского законодательства», том 1-3, //Алматы, Адилет/ ... – 193 ... ... О.А. ... ... право. М., «Спарк», 1995, -73 с.
35. Кузнецова В. Перерегистрация крестьянских хозяйств: ... ... их ... // Хозяйство и право, 1996, № 2 С.12
36. Лиховидов К. Риск как условие дифференциации объема и ... ... // ... ... ... СПС ... Алматы. 2004г. 128 с.
37. Мамонтов Н.И. Обязательства и их ... сб. ... ... том 1-3, ... Адилет/ 1996-1997
г.г. – 195 с.
38. Мызров С. Н. О предринимательстве. //ЮРИСТ 1999. № 11. 53-с.
39. Никитин Е. ... ... ... ... ... 1997, №12,
С.14
40. Нурпеисов А.И.. Право и дееспособность предпринимательство.
Астана: Алеем, 1998г. 158 с.
41. Нургалиева Е.Н. ... ... ... // ... ... г. 96 ... ... Л.А. Виды расчетов с иностранными покупателями // «Внешне
экономическая деятельность в Казахстане», 1996, ... № 22, С. ... ... Е.Б. Некоторые аспекты залоговых правоотношений В ... ... ... том 1-3, ... ... г.г. 56 ... Ойгензихт В.А..Воля и волеизъявление. Душанбе, «Дониш»,1983, 88 с.
45. Скрябин С. Предпринимательство и кредит // Юридическая ... № 2 ... ... С. ... ... ... // Мир ... 2001. 9
с.
47. Скрябин С На помощ предпринимателю. // Мир закона, 2001. № 1, 9 ... ... А.А. ... без ... ... ... ... с.
49. Тастенова Ш. Зарождение систем регистарции прав на недвижимость ... ... Мир ... -2000. № 5-136 ... Ченцов О.И. Гражданское право ... в ... ... ... его применения. Материалы семинаров Алматы: Әділет-Пресс. 1996.-
142 с.
Қосымшалар
Қосымша 1
Азаматтық құқықтық қатынастардың субъектілері
| | | | ... ... | ... ... | ... |
| | ... | ... басқару |
| | | | ... ... ... |
| | ... емес | ... өкiлдi және|
|Шет ел азаматтары | ... | ... ... |
| | | | | ... жоқ ... | | | ... ... ... ... ... | ... ... тұлғалар |Комерциялық емес ұйымдар |
| | |
| | ... ... ... ... |
| | ... қоғамдар ... ... мене ... |
| | ... ... кооперативтері |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... субъектілері
Жеке тұлға
Заңды тұлға
Мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөлініс

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері29 бет
Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастар және олардың субъектілері6 бет
Азаматтық құқық субъектілерінің азаматтық құқықпен өзара байланысы28 бет
Азаматтық құқықтың мазмұны, субъектілері және объектілері20 бет
Азаматтық құқықтың субъектілері23 бет
Азаматтық құқықтың субъектілері туралы12 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастардың субъектілері18 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь