Басқарудың әлеуметтік-психологиялық негіздері.

Мазмұны


I тарау. БАСҚАРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Басқару ғылымыныц даму тарихы.
1.2. Басқару іс.әрекетінінің әлеуметтік.психологиялық мазмұны.
1.3. Басқарудың әлеуметтік.психологиялық әдістері.

ІІ тарау.
1.2. Ақтөбе қ. «Әскерилендірілген теміржол күзеті» АҚ.ның құрылуы мен шығу тарихы.

1.3. Басқарудың әлеуметтік.психологиялық әдістері.

Қортынды
Қолданылған әдебиеттер
        
        Мазмұны
I тарау. БАСҚАРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Басқару ғылымыныц даму тарихы.
1.2. Басқару іс-әрекетінінің ... ... ... әлеуметтік-психологиялық әдістері.
ІІ тарау.
1.2. Ақтөбе қ. АҚ-ның құрылуы мен шығу тарихы.
1.3. Басқарудың ... ... ... тарау. БАСҚАРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Басқару ғылымыныц даму тарихы.
Ағылшынның терминінің (латынның manus - қол) орыс тілінде баламасы жоқ, ол және ... ... ... жиі ... ... ретінде және адам тәжірибесінің саласында басқару ғылыми зерттеу пәні болғаннан әлдеқайда ерте пайда ... ... ... ... ... ... пен ... тән болғандықтан, бұл олардың іс-әрекетінің үйлесуін, келісуін, кооперациялануын, яғни бірлескен әрекеттерін басқаруды талап етеді.
Біздің ... ... ... ... ... Көне ... басқару үдерістеріи (процесс) жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау, орталықтандыру қажеттілігі танылған. Оларсыз Мысыр пирамидалары, көне Ацтек қалалары сияқты ... ... ... тұрғызу, мысалы, римдік-католиктік шіркеу секілді күрделі әрі кең таралған діни ұйымның табысты қызмет етуі мүмкін болмас еді.
Бірте-бірте басқаруды ұйымдастырудың формалары мен ... ... ... ... туындауы үшін алғышарттар қалыптаса бастады. Басқару теориясы дербес ғылыми пән ретінде тек XX ғасырдың басында ... ... даму ... ... ... ... ақыл-ойы эволюциясының жалпы картинасын және оның негізгі кезеңдерін ұғымы (К.С.Джордж ... ... онда ... ... ... революциялық өзгерістер енгізілген оқигалар атап керсетіледі. Мұндай оқиғаларға есептелетіндер: 1) сауда операцияларымен айналысқан айрықша түрдегі түзілуі; 2) Хаммурапи патша ... XXVIII ... ... ... ... топтары арасындағы қатынастарды реттейтін заңдар жинағы; 3) кұрылыс пен өндіріс салаларына мемлекеттік басқару мен ... ... II ... ... (б.д.д. VII ғ.); 4) жаңа туындаған капитализм арнасындағы еуропалық цивилизацияның индустриялық прогресі (ХУІІ-ХУІІІ ғ.ғ.), нәтижесінде кәсіби ... ... 5) XIX және XX ... ... кезінде болған . Осы кезде басқару теориясы дербес пән ретінде пайда болды. Оның дамуы - ең алдымен оның атап ... ... ... ... қарамастан, эволюциялық үдеріс. Ол үздіксіз және қоғамдағы барлық өндірістік, әлеуметтік-саяси, экономикалық және көптеген басқа да ... ... ... ... ... ... бірі - ... тәжірибесін реттейтін камералистиканың, өзіндік сипаттаушы әкімшілік пәннің пайда болуы. Ол әкімшілік басқарудың сот ісін ... ... әрі ... ... ... ... мен ... құкық ғылымына бөлінуіне ықпал етті.
Басқару туралы ғылымның даму үдерісі басқару теориясының дамуын тежейтін ішкі қарама-қайшылықтармен бірге жүреді. Бұл дамуға ықпал ... ... ... ... ... оны жетілдіру мен қарқынды жүргізу жолдарын табысты ұлғайту ... ... ... байланысты болады. Бұл себептердің барлығын білу - басқару ғылымының даму тарихы туралы дұрыс түсінік үшін ... Тек ... ... ғана оның ... дамуындағы ең нәтижелі кезең болды, дегенмен мұндай моселенің маңыздылығын ескере ... оны ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жүздеген жылдар бойы құрметке ие болған жоқ, ұят ... ... ... Аристотель сату-сатып алуды деп атады. Мұндай іс-әрекетке теріс қатынас (көзқарас) өте берік болып, біздің уақытымызға ... ... Бұл - ... ... ... тежелу себептерінің бірі. Екінші себебі экономикалық және ... ... ... ... ... зерттеулерінде әкімшілік басқару мәселелерін қарастыруды ескермеуінен, өндірістің экономикалық ... және ... ... ... қалғанынан көрінеді. Сондай-ақ басқа ғылымдардың, мысалы, психологиянық мәліметтерін басқаруды жақсарту үшін қолданудағы ... да ... ... ұзақ уақыт бойы ешқандай да ғылым емес, тек қана өнер деп есептелінді. Басқарушылардың өздерінің зейіні , , ... ... ... келді. Басқару теориясы саласындағы мамандардың пайда болуы және олардың өндірісті ... ... әрі ... ... тану осы ұйым ... ... билігін шектеуді білдіретін еді, әрине, бұл соңғыларына жақпады.
Басқару теориясын рәсімдеуде Ф.Тейлордың (1911) ... ... зор еді. ... ... ... негізін қалаушы болып есептелінеді. Басқарудың ғылым ретінде ... ... ... ... ... әсер етті, яғни қазіргі техниканың артықшылықтарын пайдалануға тырысу және ... ... ... тиімді тәсілдерін ашуға тырысқан ізденімпаз адамдардың шағын тобының жетістігі болды.
Басқару ғылымының ... ... ... ... негізгі төрт тұрғыдан атап көрсетіледі: 1) басқарудағы негізгі мектептер тұрғысынан; 2) процестік; 3) ... және 4) ... ... - бұл ... ... ... (), ... қатынастар мен мінез-кұлық ғылымдары, басқарудың сандық әдістер мектептері. Басқа ... де ... ... ... ... олар қазіргі басқару ғылымының сипаттамасы үшін әлдеқайда маңызды.
Ғылыми басқару мектебі (1885-1920). Оның ... ... ... ... ғылымы дербестік және коғамдық танымға ие болды. Оның өкілдері: Ф.Тэйлор, Ф.Гилбрет, Л.Гилбрет, Г.Эмерсон және ... алды мен ... өз ... және оның ... ... ... тек сонан кейін ғана басқару - бұл айрықша мамандық, ал ол ... ... - ... пән деген тұжырымға келеді. Еңбек өнімділігін арттыруға, бұл мектеп өкілдерінің ... ... үш ... қол ... ... ез ... - оның режимін, жағдайларын, операцияларын, жұмыс әрекеттерін тиімділендіруді қарастыру. Осының бір өзі ғана ... қол ... ... күрт өсуіне және өндіріске деген әкімшілік шығындардың азаюына алып келді;
2) ұжымдық және жеке еңбекке бақылауды еңбек үдерісін ынталандыру және ... ... ... ... ... басқарудың оңтайлы жүйесін, осы ұйым жұмысының ең жоғары нәтижелерін қамтамасыз ететін жүйені анықтау.
Басқару туралы ғылым өзінің ... ... ... бастап, еңбекті ұйымдастыру және оны басқаруда өндіріс тиімділігі мен кірісті ұлғайтудың қосымша резерві болып табылатынын айқын әрі сенімді көрсетіп берді. ... ... ... негізгі принциптері төмендегідей:
а) жұмыстың әрбір элементін ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... таңдау және оларды оқыту;
б) жұмысшылармен бірлесу;
в) менеджерлер мен жұмысшылар арасындағы нәтижеге деген жауапкершілікті бөлу.
Осы бұлжымайтын айғақтар мен дәлелдер басқару ... ... ... ... пікірдің езгеруіне алып келді.
Басқарудагы әкімшілік ( мектеп) (1920-1950). Басқару теориясының әрі қарай дамуын қарастыруды ... және ... ... ... ... бұл жерде ең бастысы оның басқару саласына таралуы болып ... ... бұл ... ірі ... ... ... ... болғаны заңды. Мектептің негізін қалаушы А.Файоль ірі француз компаниясының басшысы болды. Оның жетекші ізбасарларының да (Л.Урвик, Д.Мунк, Э.Реймс, О.Шелдон, т.б.) ... ... ... ... қатынасы болды.
мектеп ұйымдардың барлық типтеріне жарамды және олар қызметінің жоғары нәтижелеріне кепілдік ... ... ... ... ... еңбек бөлінісі, уәкілдік пен жауапкершілік, тәртіп, бір басшылық, жеке мүдделерді қоғамдыққа ... ... ... ... ... (басшының иерархиялық ұстанымы), адалдық, қызметкерге арналған жұмыс орнының тұрақтылығы, құлшыныс, корпорациялық рух.
Дегенмен мектепке, оның басқару ғылымына қосқан үлкен ... ... ... әлеуметтік аспектілеріне қызықпаушылық тән болды; психологиялық және мінез-құлықтық факторларга зейін аз ... Бұл ... ... ... ... ... тұрғыдан жүзеге асыру ретінде қарастырады.
Адами қатынастар мектебі (1930-1950 жж.) және мінез-құлық тұргысынан (1950 ж. - ... ... ... Бұл ... ... оның ... мектептің кемшіліктеріне, олардың ең бастысы ұйымдағы адамдық фактор рөліне зейін аудармауға өзіндік ... ... ... ... неоклассикалық деп атайды. Э.Мэионың зауытында жасаған хотторндық эксперименттері ұтымды бағыттың өкілдері ұсынган үдістердің (операциялардың айқын бағдарламасы, ... ... т.б.) ... енімділігінің артуына өне бойы жеткізе бермейтінін көрсетті. Еңбек тиімділігі мен басқарудың күшті факторлары ретінде ұйымдастыру және экономикалық себептермен ... ... ... ... ... ... қызметкерге деген қатынас, олардың мақсаттары мен ұмтылыстарын есепке алу) ... ... ... Бұл ... ... ... ... басқаруды ретінде анықтайды. Міне, сондықтан да ол осы бір психологиялық ерекшеліктерін ескеруге ... ... ... ... ... мінез-құлықтық мектепті рәсімдеуге алып келеді, оның басты ... ... ... ... ... негізінде арттыру болып табылады.
Басқару теориясындағы зерттеулер бағытын түбегейлі өзгерту себептерінің бірі жедел ... келе ... ... мен ... ... ... Бір ... өнеркәсіптік психология да пайда болды. Оның негізін ... ... ... есептелінеді; өзінің деген еңбегінде ол жаңа ғылымның қарастырылып отырған мектеп мақсаттарына өте ұқсас мақсаттарын тұжырымдады.
Адами қатынастар ... ... ... ... ... ... ... билік және бюрократия - бұл әлеуметтік, соның ішінде әкімшілік те ұйымдардың әмбебап ... ... ... ... кез ... ... ... мінез-құлқын өздерінің
құндылықтары мен нормаларын белгілеу жолымен бақылайды (Э.Дюрк- гейм). тұжырымдамасының (В.Паретто) ... ... ... ... жүйелер өзгеріп отыратын сыртқы ортамен тепе-теңдікте болу үшін, озінің тиімділігін қамтамасыз етеді.
Мінез-құлықтық ... ... ... ... ... де әлі ... және басқарудың осы күнгі теориясының құрамы болып келеді.
Басқарудағы сандық әдістер мектебі (1950 ж. - қазіргі ... ... Бұл ... негізгі еңбегі операцияларды зерттеу әдіснамасында, өйткені оның іс-әрекеті күрделі басқару мәселелерін әртүрлі ұйымдастырушылық жағдайлар жасау мен қолдану барысында түсінудің ... ... етті және ... ... ... қабылдайтын жетекшілерге көмектесті. Бұл бағытқа компьютерлік техникалық даму қуатты күш берді.
Басқару теориясының әдіснамалық негіздері
Жоғарыда айтылғандай, қазіргі басқару ғылымын ... үшін үш ... және ... ... бар. Олар ... ... және жағдайлық.
Процестік бағыт. Бұл тұрғыдан басқарудың кейбір негізгі және әмбебап қызметтерінің болуы ... ... ... ... ... ... ретінде қалыптасып, ол қызметтер үдерістік тұрғысынан басқарудың өзара байланысқан және біртұтас үдерісін ... ... ... Басқару табысты болуы үшін басқару қызметтерінің өзіндік тиімділігі де, олардың дұрыс ұйымдастырылуы да қажет. Басқару теориясының ... ... бұл ... қайсысын басты және әмбебап деп есептеуге болатынында. А.Файоль базалық басқарушылық қызметтердің ... атап ... . Әрі ... бұл ... тізімі толықтырылды және нақтыланды. Сондай-ақ басқару қызметтерінің төрт базалық категорияларының: жоспарлаудың, мотивацияланудың, ... ... және екі ... қызметтің - шешім қабылдау мен коммуникацияның (базалық санаттарды келістіру үшін) болуы туралы ... та ... ... ... ... теориясына үлкен ықпал етті, оған сәйкес кез келген ұйым - бұл өзара ... ... ... біртұтас қызмет етуге өз үлесін қосатын белгілі бір тұтастықты құрайды. Жетекші бүкіл ұйымды, оның бір-бірімен және ... ... ... ... барлық бөліктерін көруге тиіс. Ұйымның қандай да бір ... қез ... ... ... көп, әрі ... ... ... ескеру қажет. Басқару тәжірибесінің негізгі қиындыгы социотехникалық жүйелер болып табылатын қазіргі ұйымдардың іштей біртекті еместігінде. ... ... жүйе ... ... және ... келісілген бірқатар шағын жүйелерден тұрады.
Бұрын болған мектептер басқару үдерісінің өзіне зейін аударса, жүйелілік тұрғыдан басқару нысанының өзі артық болмаса, ... кем емес ... ... ... Тек ... ғана ... оның ... да өзіндік қисын, заңдар болады және олар өз ... ... ... ... ... ... оларды ескеріп, қолдана білуге тиіс.
Жүйелілік тұрғыдан - бұл басқарудың ... және ... ... ... ... ... бір тәсілі. Ол басқару теориясының басқа ғылымдармен және зерттеу бағыттарымен байланысын күшейтті.
Жағдайлық бағыт. Бұл бағыт 60 жылдардың соңында пайда ... ... ... жалпы әдіснамасын, шешу тәсілдерін білдіреді. Ол жүйелілік тұрғыдан басты тезисті жетілдіреді: ұйым - сыртқы ортамен үнемі озара әрекетте ... ашық ... ... ... ... ... жатқанның себептерін оның сыртынан, ол нақты болатын жағдайдан іздеу керек. Бұл - осы тұрғыдан ... ... 20 ... ... тұжырымдалған болатын: . Демек, білімдер кешені және оларды нақты жағдайларға байланысты әртүрлі өмірлік жағдаяттарда тиімді жүргізуге арналған шеберлік қажет. Бұл ... осы ... ғана ... ... ... жағдайлық тұрғыға сәйкес төрт кезеңнен тұрады:
1) жетекшінің басқару біліктілігін қалыптастыру;
2) жағдайға қатысты ... да бір ... ... ... салдарларды көре білу және талдау;
3) жағдайды баламалық баяндау, оның басты факторларын (жағдайлық айнымалыларды) ... және ... ... ... ... оң ... жету үшін нақты жағдайлармен үйлестіру.
Бұл үдерісте үшінші ... ... ... ... және ... ... жалпы алғанда, басқарудың жақсы тәсілі жоқ екенін, олардың кез ... ... ... ... ... ... Ол ... басқа да бағыттардың абсолютизмімен және солардың әмбебаптығына ... ... ... Бұл - ... ... мен ... ... күні.
Басқару ғылымының біздің еліміздегі дамуы белгілі бір экономикалық, саяси жэне идеологиялық себептердің арқасында ... ... ... және өзіндік ерекшеленген жолмен жүріп отырды. Оған әртүрлі , ... ... ... ... және ойшылдардың тікелей күш көрсету фактілері де тән болды.
Басқару ғылымы ... ... ... өте ... ... ... ғылыми басқару мектебінің жетістіктерін пайдалануға, оларды оқуға шақырды, бірақ тейлоризмді байланысы деп атаған еді. Ол ... ... ... өнім ... ... салыстырғанда 14 есе, жан басына шаққандағы өндіріс 38 есе кем болатын. Ф.Тейлор, А.Файолдың жүйелерін, Г.Фордтың практикалық ... ... ... ... ынта ресми саясат деңгейіне көтерілді және тиісті ... ... және ... ... ... Г.М.Крижижановский, т.б.) күшімен қолдау тапты. Революциядан кейінгі алғашқы онжылдықты халықшаруашылығын белсенді қалпына келтіру, өнеркәсіп пен құрылысты қайта ... ... Осы ... басқару мәселесінің екі бағыты айрықша дамыды. Бұл - еңбекті ғылыми ұйымдастыру (ЕҒҰ) және психотехника үшін қозғалыс. Мәскеуде, Қазанда, Харьковте, ... ... ... ... ... ... ... елдің 33 қаласында құрылды, бұл проблематика бойынша арнайы журналдар шығарылып, Бүкілресейлік конференциялар өткізілді, ірі ғылыми еңбектер жазылды. Зерттеулерде өндірістік проблематика ... ... ... ... басқарудың жаңа қоғамдық құрылыстағы мәселелері де қарастырылды. Шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... жасалынды, олар өндірістің орталықтануы және мемлекетті органдардың тікелей басқаруы сияқты ерекшеліктерін ескерді.
Ғылыми басқарудың шетелдік идеяларын ... ... ... Н.А.Витке пайдалануға тырысты. Ол басқарудың теориясына , , , т.с.с. ұғымдар енгізілді. Осы және осыған ұқсас тұжырымдар тиісті дами алмады, ... ... ... ... Сол уақыттың басқару саласындағы зерттеулер идеологиясы ұтымды, яғни технократтық бағытпен сипатталды. Адам - бұл ... ... ... Егер оны ... онда ... ... еңбекке қажеттілік болмай қалады (Е.Ф.Розмирович). Осындай тар тұжырым 70 жылдардың ... ... ... ... ... ... үшін ... 1927 жылы құрылған өнеркісіптік академия әзірлейді. Толықтай партиялық бақылауда болған номенклатураның ... ... ... ... жүйе ... тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі кұралы бола түсті. Идеологиялық және партиялық бақылау қоғамдық өмірден ғылыми басқару ... ... оған ... ... ... ... ... өтімді, соңынан репрессиялық сипатқа ие болды.
Қазіргі кездегі ... ... ... қазіргі әлемдік менеджмент теориясы мен практикасында өмір сүріп, өзара іс-әрекеттесіп жатқан негізгі 3 бағыт бар: ... ... және ... ... ... орасан коп саны бар, олар нәтижелерді қорыту, синтездеу, біріктіру қиындығын туғызады. Басқару теориясын әрі қарай дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... тұрғысы болып табылады.
Жоғарыда айтылгандай, бұл бағытқа сәйкес кез келген ұйым - ... ... ... ... ашық ... ал оның ... ... жатқанның барлығын және тиімді басқару мазмұнын құраушыларды қазіргі ... ... ... - бейімделусіз сипаттауға болмайды. Басқару теориясында жаңа бағыттар мен ағымдар, перспективалы ұстанымдар пайда болды. Бұлар - , , тұжырымдамалары. ... ... 80 ... ... ... деп ... ... істеушілердің барлығьшың жалпы мақсаты - бір және осы мақсатқа жету жолдарын жасауға тікелей әрі қызығушылықпен қатысады. Басқарудың ... ... ... ... ... Жапонияда аса кеңінен қолданылуда. Соңғы кездері жапондық тәжірибемен менеджмент тарихының айқын беттері тығыз байланыста. ... ... ... ... ... ... одан ең ... алып, басқарудың өзіндік моделін тұрғызды. Менеджменттің батыс және жапондық тұжырымдамалары арасындағы принципті айырмашылық мынадай: біріншісінде ... ... ал ... - ... ... ... ... Жапондық тұрғының негізі - өзін-өзі басқару және өзін-өзі бақылау идеялары. Қызметкерлердің қабілеттілігі марапатталады, олардың дамуы ... ... пен ... ... ... ... рухтың қалыптасуына қолдау жасалынады. Қызметкерлердің моральдық көңіл-күйіне үлкен зейін аударылады. ... ... ... ... әкімшілік оның кәсіби сапаларына ғана емес, сондай-ақ моральдық-этикалық сапаларына, оның ерінбей еңбектену талабына және топтық ... ... ... де ... ... теориясы дамуының қазіргі кезеңінде негізгі ағымдарды атап керсетуге болады, олар:
1) ұйымның материалдық-техникалык базасына бұрынғыға қарағанда әлдеқайда жоғары мән ... әрі ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару субъектісіне айналдыру;
3) менеджмент пен бизнесті және ол туғызған басқарудың жаңа мәселелерін интернационалдау.
Барлық осы және ... да ... ... ... ... деп ... жаңа ... қалыптасуына алып келді. Оның негізгі сипаттары мыналар:
1) ұйымның ішкі факторларына дұрыс әсер ету ... ... ... болып табылады деп есептейтін менеджменттің классикалық мектептерінің басқарудағы ұтымдылығынан бас тарту. Басқарудың стратегиясы мен тактикасын сыртқы орта ... ... ... әлдеқайда маңызды болып есептелінеді;
2) басқаруды жақсартатын кез келген жүйенің бірқатар ... ... ... ... ... ... ... теориясын қолдану;
3) басқаруға жағдайлық бағыт, оның басты тезисі - кәсіпорынның ішіндегі бүкіл ұйымдастыру - бұл сыртқы әсерлерге жауап;
4) менеджменттің бүкіл ... және адам ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін тану.
XX ғ. 90 жылдардағы басқару қағидалары:
- қызметкерлерге деген босаңдық;
- ұйымды тігінен де, көлденеңінен де көктеп өтетін коммуникациялар;
- қызметкерлердің қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... қатысуы;
- сыртқы ортадағы өзғерістерге парапар реакция;
- топ жұмысына тікелей араласу;
- менеджердің жұмысы ... ... ... шеберлігі;
- бизнес этикасы;
- адалдық және адамдарға сену;
- менеджменттің іргелі негіздері: сапа, сервис, ресурстарды бақылау, қызметкерлерғе арқа сүйеу;
- алдағы болашақты ... көре ... ... ... және оны ... ... іс-әрекетінінің әлеуметтік-психологиялық мазмұны.
Басқару - адамдардың кәсіптік қызметі. Бұл қызметтің мән-мазмұнын айқындау үшін оның ... ... ... - бұл ... ... және ... адамдарға, олардың бірлескен (еңбек) жұмыс процесінде мақсатты жүйелі ықпал ету. Осы ... ... ... ... ... ... ең алдымен, ықпал ету, демек мұның өзі сол ... ... ету ... ... ... басқару міндетін - ұжымның алдына қойған мақсатына ... ... ... ... Оның ... мақсат қою да басқару міндеті.
анықтамасы дүркін-дүркін емес жүйелі, үздіксіз жүйеге асыру қажеттігін көрсетеді.
Әрекеттің осындай міндетті бірісізділігін басқару процесі деп ... Әр ... ... ... процестерінің күрделілігіне және алуан түрлілігіне қарамастан, Д. Н. Бобрышев осы категорияға - басқару ... ... ... ... ... ... процесі - бұл шешімді шығаруды, ... ... ... ... ... ... бірізділікпен жүзеге асыру (1 схема). Бұл анықтама басқару әрекетінің мазмұнын да ашады.
Басқару процестерін басқарудың ... ... мен ... ... ... Кәсіпорындар мен мекемелерде, кәсіпорындарды тасымалдау орындарында, т. Б. Яғни, ... ... ... ... барлығында белгілі бір мақсатқа жету үшін басқару қызметі бірінші кезектегі ... ... ... ... прцесі мемлекеттік деңгейінде де, шаруашылық ұйымында да бірдей ... ... және ... ... шешкен кезде ол бір мақсатты көздейді, әрине мұндай жағдайда көбінесе , секілді терминдерді ... ... ... ... ... ... циклді процесс ретінде қарастырылады, ол деп ... ... ... ... түрінен тұрады. Басқару қызметі - басқару жұмысының нақты түрі, оны жүзеге асыру үшін арнайы амалдар мен ... ... ... ұйымдық жұмыстар қолданылады.
Әрбір басқару қызметі процесс болып саналады, өйткені, бұлар да ... ... ... ... ... ... қызметі барлық қызметтің жалпы жиынтығы. Басқару қызметіне ... ... ... ... зор ... ... ... А. Файоль былайша тұжырымдаған болатын: . Бұл қызмет басқарудың теориялық категориясы ретінде ... ... ... ... ... ...
Нарықтық жагдайда басқару жүйесінің нәтижелі дамитыны белгілі. Бұл, ... ... ... ... ... ... ... көпжылдық даму тәжірибесі мен қалыптасуы арқылы дәлелденді. Қогам шаруашылықтың нарықтық механизмдеріне негізделіп, экономикалық рационалдық пен нәтижелілікті мақсат еткен кездерде ... ... ... ... ... мен ... ... ұстанымы пайдаға ұмтылу болса, онда жоғары құндылықтар (ізгілік, әділдік, үяттылық жэне т.б.) екінші орынға ысырылады. Нарық ... ... ... ... ... ... ... нормаларының төмен қойылуы, басқару проңесінде адамгершілік және рухани құндылықтардың тұрақтанбауы психологияның басымшылықтарын жолға қоюмен ... ... ... мен ... негізгі тақырыптары басқару іс-әрекетінің, басшының жеке әрекетінің мазмұнымен ... Бұл ... ... ... ... ... ... мәселе. Мақаланың ауқымы басқару әрекетінің мәні мен психологиялық мазмұнын анықтауға арналады.
Аталған мақсатты орындау жолында жалпы ... ... ... ... ... ... қиындықтарға тірелетінін атап кету керек.
Бірінші, басшының әрекеті үйымның қызметтерінің барлық жақтарымен объективті және үздіксіз байланысты. Сондықтан, басқару іс-әрекетінің мәселелері ... ... ... ... ... ... болғандықтан, олардан тысқары шешу мүмкін емес. Бүл басқару іс-әрекетінің ... пәні мен ... ... ... ... ... ... ғылым аралық, яғни көптеген пәндердің зерітеу пәні болып табылады. Зерттеудің осы бағыты тарихи қалыптасқан. Бұнда ұйымдастырушылық, әлеуметтанушылық, экономикалық, инженерлік, әлеуметтехникалық және т.б. ... ... ... ... ... ... талдаудың үлесі аз.
Үшінші, басқару іс-әрекетінің сыртқы нысандары, оның ішкі мазмұнына қарағанда, кең зерттелген. Басқару іс-әрекетінің ... ... ашық ... бөлу ... қажеттілік, ол талдаудың міндетті жағдайы мен шарты болды. Бірақ, қазіргі жағдайда, ол ... ... ... және ... ... ... Осы ... басқару іс-әрекетін танудың тұғырнамалы принңипін - сыртқы объективті және оның ішкі субъективті ... ... ... ... Бұл ... ... психологиясы үшін негізгі болып табылады. Осы бағыттардың ... ... ғана ... ... - ... ... кешенді, жан-жақты қүбылыс түрінде толық зерттеуге жағдай жасайды.
жалпы іс-әрекеттің ерекше типі ретінде бекіту ... оның ... ... жалпы ғылыми дәрежесі қалай қалыптасқанын қарастыруымыз керек. Себебі, /1/. Ең ... ... ол ... ... ... ... құрылымына енгізу тәсілін сипаттайтын әлеуметтік қатынастардың жеке нысаны түрінде анықталады. Осы ... ... ... ... ... ғылымдардың пәндерінде нақтыланады. Олардың пәндерінде алынған білімдер іс-әрекетті зерттеуде кешендік принцип арқылы шоғырланады. Ал ... ... ... талдауда психология басты рөл атқарады.
Қазіргі қоғам өмірінің ... - ... ... ... ғылымының салмақты ықпалының рөлін айқын сезіп отыр. Әлеуметтік әрекет құндылықтар мен дәстүрге негізделіп, қауымдастықтың рухы және ұлттық ... ... ... ... этос деп ... қоғамдық әлемнің моральдық және этикалық аспектілеріне - адамгершілік қағидалары, бағалау элементтері, жүмыскердің этикалық талғамы мен ... ... ... және дүниеге деген ұстанымының жасырын негіздері жатады. Әлеуметтік жағдайды субъективті ... ... ... ... ... оның ... ... қүрылымы мен менталитетіне - психологиялық ахуалына байланысты.
Іс-әрекет субъектінің шындыққа белсенді қатынасының формасы. Онда қоғамға қажетті құндылықтар мен әлеуметтік тәжірибені жасаумен ... ... ... ... ... жету маңызды /2/. Іс-әркетті психологиялық талдаудың пәні субъектінің еңбек белсенділігін туғызатын, бағыттайтын, ... және ... ... қадағалдайтын, сонымен қатар осы белсенділіктерді жүзеге асыратын тұлғаның қасиеттері ... ... ... ... табылады. Іс-әрекеттің негізгі психологиялық қасиеттеріне: белсенділік, ой елегінен өткізу, мақсаттану, пәнділік және жүйелілік енеді. Іс-эрекеттің негізі әрқашан - ниетте.
Іс-әрекет әрқашан екі ... ... ... және ішкі ... ... ... ... сипаты еңбек субъекті мен объекті, іс-әрекеттің пәні, құралдары мен жағдайлары ұғымдары арқылы жүзеге асады. Еңбек пәні - жұмыс барысында ... ойша ... ... ... іске ... заттар, процестер, кұбылыстар жиынтығы. Еңбек құралдары - еңбек пәнінің ерекшеліктері мен оған әсерін тануға бағытталған адамның мүмкіндіктерін күшейтетін аспаптардың ... ... ... - ... ... ... ... сипаттамаларының жүйесі. Іс-әрекеттің ішкі сипаттамасы, оның құрылымы, мазмұны, жүзеге ... ... және ... мен процестерін психологиялық реттеу.
Іс-әрекеттің құрамында мақсат, ниет, ақпараттық негіз, шешім қабылдау, жоспар, бағдарлама, ... жеке ... ... қасиеттері, психикалық процестер (когнитивті, эмоциялық, еріктік), сонымен бірге бақылау ... ... және т.б. ... Іс-әрекетті жүзеге асыру құралдары қимыл мен опрерация болып табылады. ... - ... ... ... ... ол ой ... өткізілген мақсатты жүзеге асыруға қажет алдын-ала қүрылған белсенділік. Операциялар - іс-әрекеттің жағдайларымен анықталып, оны орындаудың тәсілі ... ... және ... ой ... ... элементтері. Іс-әрекетте өзгермейтін, тұрақты қүрылымдардың компоненттері мен оны жүзеге асырудың кұралдары ... ... ... ... ... Ол іс-әрекеттің инварианттық құрылымы ұғымымен бейнеленеді. Олар пайдалану негіздеріне сай бөлінеді.
Ол бойынша, іс-әрекеттің түрлері еңбектің пәндік саласы ... ... мен ... ... ... ... және денелік); пән ерекшелігі (іс- әрекеттің пәні материалдық болатын және еңбек ықпалының пәні адам болатын ... ... ... ... ... және ... жалпы сипаты (еңбек, оқу, ойын) және т.б. негіздер бойынша топталады.
Іс-әрекетті тұғырнамалы тұрғыдан ... ... түрі - жеке және ... ұғымдарымен түсіндіріледі. Осыған орай іс-әрекет психологиясы жеке және бірлесіп атқаратын әрекеттен күрылады. Біріншісі ... ... ... ... тек қана жеке немесе тек кана біріккен болып табылмайды, ол - біртұтас. Психологиялық тұрғыда басқару іс-әрекеті жеке және бірлескен ... ... ... ... Осы ... ... олардың бір-бірлерінің жеке бойларында болмаған жаңа қасиеттер күшейеді. Сондықтан іс-әрекеттің жеке-бірлескен тұтас күйі, оның бойында негізгі психологиялық ерекшеліктердің ... ... Осы ... ... ... ... ... жанама байланысымен ерекшеленеді. Басшы түпкілікті нәтижені жасауға тура қатыспайды және қатысуға тиіс емес. Осы белгі басқару іс-әрекеті мен орындаушы ... анық ... ... ... ... ... тура ... қызметтерден босатылып, орындаудан тыс қызметтердің маңайында шоғырланған сайын, оның нәтижесі жоғары. Бұл - басқару іс- әрекетінің ... ... ... ... күрес өмірге әкелген басқару заңдылығы экономикалық және моральдық ынталандыруға, ұжымдыққа, өз жұмысына. өз ұжымына жасампаздығын жандандыратын қабілетіне ... ... ... ... ... шығамашылық тұрғысынан қызмет атқаруға міндетті. Әр адам ұйымның қызметіне тура араласады және ... ... жаңа ... мен жаңа әлеуметтік технологияларын іздеуге, жасауға ат салысады. Олар зияткерлік мүмкіндіктері мен қатар, эмоциясын, ... ... ... пайдаланады.
Басқару іс-әрекетінің пәні, процесі (мазмұны), мазмұны, субъекті, типтік жағдайы бойынша ерекшеліктері бар.
Бірінші, пәні бойынша талдауда басқару ... ... ... ... ... ... ықпалын еске алу керек. Себебі, оның пәні адамдар, ... ... ... субъектілер болып табылады. Олардың сапалары, орындаушы әрекеттер сияқты объектілерге ... өте ... ... орай басқару іс-әрекетінің қызық ерекшелігін атау қажет. Онда ұйымдастыру жағынан басшы бір ... ... ... ... қатынастар орнаған, көптеген субъектілермен қатар жұмыс атқарады. Бұндай ерекшелік басқарудың маңызды факторы болғандықтан, басшының әркетінің пәніне енеді. Яғни, басқару ... ... ... ... ... процесі бойынша басқару іс-әрекеті басқа адамдардың әрекеттерін ұйымдастыру, яғни ( әрекет) болып табылады. Бұл негізгі қасиет теорияда - басқару ... ... яғни мета ... деп ... ... ... ... іс-әрекеті белгілі басқарудың (жоспарлау, болжау, ынталандыру, шешім қабылдау, бақылау және т.б.) әмбебап қызметтерін жүзеге асыру болып табылады. Бұл кызметтер ... кез ... ... ... ... тән. ... басқару қызметтерінің инварианттық жүйесі, оның басты сипаттарынын бірі.
Басқару іс-әрекетінің мақсаты белгілі ұйымдасқан жүйенің нәтижелі қызмет етуін қамтамасыз ету болып ... Олар ... ... ... ... болады және және компоненттерден тұрады /3/. Сондықтан басшының еңбегі: технологиялық процесті және тұлғалар арасындағы өзара қатынастарды ұйымдастырумен ... екі ... ... ... ... басқарудың аспаптық контуры, ал екішісі - экспрессивті контур ұғымдарымен бейнеленеді. Бұл контурларды үйлесімдеу басшының тәртібінде ... ... ... мен ... жүзеге асыруды қажет етеді. Осыған сай іс-әрекеттің күрделілігі жоғарылайды. Осыған орай адам қызметі тұғысынан ғана қарастырылып ... ... ... ... әлеуметтік ұйымның үш бөліктен тұратын (еңбек қызметі, әлеуметтік қатынастар, жұмыскердің жай-күйі) қор ретінде ... ... ... ... қор деп ... өзі ... ... Адам - ұйымның басты субъекті мен объекті. Сондықтан адамның ниеттері мен ... - ... ... психологиясы -- ұйымның стратегиясы мен құрылымының негізі ... ... Ол ... ... ... ... ... процесінің тұғырына айналады. Адам өз сұраныстары, ниеттері, құндылықтары, қатынастары бар тұлга болғандықтан, оған ... ... ... ... - ... ... ерекшелігі, оның құзыретінің қос жақтьшығымен байланысты. Басшы әрі ұйымның мүшесі, әрі өзінің жоғары иерархиядағы орнына сай топтан тыс ... ... ... ... бұл ... ... туғызады. Ұйымның нәтижелілігін арттыру басшының формальді жай ретінде ғана ... ... ... ... - ... ... болумен байланысты. Бірақ иерархиялық бастау () да үйымның іс-әрекетінің тиімділігін қамтамасыз етудің екпінді кұралы болады. Сондықтан ... ... ... оны ... екі - ... пен коллегиялық принциптерін және оларды ұтымды түрде келістіру болып табылады.
Бесінші, типтік жағдайы бойынша басқару іс-әрекеті сыртқы және ішкі болып бөлінеді. ... - ... ... ... ... ... үшін ... еңбектің реттелмеуі, қорлардың жетіспеуі, экстремальді (стрестік) жағдайлар жатады. Ішкі ... ... ... мен ... ... ... қажеті, нормативті құжаттардың қайшылықтары, әрекетті бағалаудың тиімді өлшемдерінің анық тұжырымдалмауы мен жоқтығы, ... ... ... ... ... бағынуымен байланысты талаптардың қайшылығы, іс-әрекеттердің алгоритмдерінің жоқтығы.
Басқару іс-әрекеттерінің ерекшеліктерімен қатар, басшының құзырымен байланысты белгілерді де анықтауға болады. Олар ... ... Олар ... ұйымның басшысы - ондағы қосжақты жалғыз адам. Мысалы, кәсіпорын директоры, оның ... бола ... ... ... ... ... құрамына енеді; ұйымның басшысы - оның тұтас қызметіне толық ... ... ... ... орны ... ... оған өте көп ықпал мен мүмкіндіктер ашады.
Басқару іс-әрекетінің негізгі сипаттары мен белгілері бір-бірімен тығыз ... ... жүйе ... табылады. Оның ішіндегі әртүрлі айқындықпен бейнеленетін айырмашылықтарды анықтайтын өлшемге - ... ... ... иерархиялык кұзыры жатады. Ол жоғары болған сайын, көрсетілген белгілері айқындалады ... ... ... Осы ... ... ... арнасы (континиум) ұғымы, оның кіші топтарды басқарудың төменгі ... ... ірі ... ... ... ... ... деңгейі аралығын түсіндіретінін айтуымыз керек. Осы ортадағы аралықта басқару іс-әрекетінің негізгі белгілерінің айкындалу дәрежесімен белінетін, ... ... үш ... бар. ... - ... орта және ... ... басшылар. Кез келген деңгейде іс-әрекеттің психологиялык белгілері, яғни сапалық ерекшелігі сақталады.
Жұмыскерлердің ... ... ... ... ... ... адамдардың маңызды қасиеті ретінде олардың жауапкершілігін жоғары қояды. Яғни, ең маңыздысы - қоғамның, ұйымньң тұтастығы мен ... ... ... ... орнын табу. Мінез-құлықтың осындай түрі бір жағынан, өзін-өзі рухани жетілдіруді өз ... ... және ... ... ... шектеуді қажет етеді. Мысалы, басқару іс-әрекеті жұмыскердің тұлғасынде екі қасиеті қатарынан бірдей шыңдайтын, экзистенциалдық жағдайларда қимылдауға үйретуі ... ... ... ... және психологиялық ұстанымы қоғамға, ғарышқа қызмет ету болса, ерлік пен жанпида болу оның тұлғасының басты қасиеттеріне жатады. Ол қалыпты тәртіпті ... ... бар ... ... және ... ... ортасын реттеуге жұмсайды.
Үйлесімділікке ұмтылу оның бойында қоғам өмірінің ... ... өзге ... өзара қызметтес болуды туғызады. Осындай рухани ұстаным және оған сай өмір ... ... ... ... пен ... ... моделінін психологиялық мазмұнында орын алады.
Бұндай тұлғаның сұранымы материалдық ... ... ... ол ... әділдікке және өмірдің мәніне қол созады. Адам өзі-өзі тәрбиелеуге, өз жанын түсінетін және өзгенің рухын силай білетін, өз мақсаттары мен ... ой ... ... алатын, өзін шектеуге қабілетті қалыпқа дейін пісіп-жетілуді қажет деп ... ... ... ... ... ешқашан бірден берілмейді, ол ұзақ уақыт бойы, катаң өмір мен өндіріс тәжірибесі арқылы жинақталады. Басқарудың алдына ... ... ... және жоғары болған сайын, ол үшін адамдардың әлеуметтік-рухани кәмелеттілігі, адам ... ең ... ... мен ... ... ... ... потенциалы қажет болады.
Қорыта айтқанда, басқару іс-әрекетінің негізгі сипаттары мен белгілерін ... ... ... ... мәнін, құрылымын, қызметтерін анықтаумен қатар, олардың өздеріне сай психологиялық мазмұнын жан-жақты анықтауға ... ... ... әлеуметтік-психологиялық әдістері.
Әлеуметтік-психологиялық әдістердің жалпы сипаттамасы.
Басқарудың әлеуметтік-пспхологиялық әдістері ұжымды қалыптастыру әрі ... ... ... өз ... ... ... ... етудің нақты амалдары мен тәсілдерін білдіреді.
Бұл әдістердің мақсаты - адамдардың өсе түскен, яғни өскелең әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және осылардың негізінде жеке түлғаның еңбекке деген құлшынысын, ... ... ... етуін арттыру.
Басқару әдістері ең алдымен ықпал етудің бағытын анықтайтын өзінің мотиваңиялық сипаттамасымен ... Бұл ... ... ... анықтайтын және тиісті әдіс топтарына бағдарланған себептерді көрсетіп береді.
Әлеуметтік-психологиялық әдістері рухани мүддеге (қажеттілікке) ықпал етудің ... ... ... ... ... моральдық, ұлттық, отбасылық және басқа да әлеуметтік мүдделердің бағдарын қарастырады.
Ұжымның әлеуметтік сипаттамасы мен өндірістің экономикалық және ұйымдастырушылық корсеткіштері арасында тығыз ... ... ... ... ... ... ... деген дұрыс қатынасқа (көзқарасқа) өндірісті тиімді дамытуға қол жеткізу мүмкін емес.
Әлеуметтік-психологиялық аспектіде өндірістік үжымның рөлін қалай ұғуға болады?
Өндіріс ... - бұл ... ... үшін ... ... ететін, ортақ мақсат, ортақ мүдде бастарын біріктірген, бәрі біреу үшін, біреу бәрі үшін жауап беретін, бір ... ... ... ... жиынтығы.
Өндіріс ұжымы - бұл бірігіп еңбек ететін адамдардың тек жай ғана бас қосуын білдірмейді. Ол ... ... мен ... ... арасындағы тұрақты әрекет ететін экономикалық, өндірістік-техникалық, өнегелік, мәдени, тұрмыстық өзара қарым-қатынастарының күрделі жүйесіне негізделген бірлестікті білдіреді. Бүл өзара қарым-қатынас ... ... және ... құрылымдарында көрініс табады.
Ресми құрылым ұжымда ресми түрде анықталып, заңмен, міндеттемелермен, өкілеттіліктермен және жауапкершілікпен бекітілген ... ... мен ... ... ... ... ... жек көру, мінез ұқсастығы, ортақ мүдде, өзара түсіністік негізінде қалыптасатын байланыстар мен қатынастарды бейнелейді. Бейресми қатынастың негізінде ... ... топ (он ... ... ... болады. Шағын топ аз уақытқа немесе ұзақ уақытқа созылуы мүмкін, бұл шағын топ ... ... да ... жайдары қабақ танытуы (ашық) ықтимал немесе өздерімен өздері (тұйық) қалуы да ... ... ... - жеке ... және ... ... қасиеттерін пайдалану, адамдарға еңбекке деген сана-сезім қатынасын тәрбиелеу ... ... ... ... - психологиялық процестердің басқарылу объектілері
* өндірілген өнімдердің экологиялық тазалығы немесе қоршаған орта талаптарының орындалуы;
* жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... және бөлмелердің эргономдылығы;
* кадрларды даярлау, іріктеу және әртараптандыру;
* жұмыс орнын ұйымдастыру;
* еңбекті ынталандыру жүйесі;
* ұжымның моральдық-психологиялық жағдайы;
* аймақтық, ауданның инфрақұрлымдары.
Әлеуметтік - ... ... ... ... ... - ... ... мөлшері (нормалары) мен нормативтерін талдау;
* кемшіліктер мен қауіпті жағдайларды табу, белгілеу, білу;
* проблемаларды тұжырымдау;
* ... мен ... ... ... ... ... - психологиялық процестердің көрсеткіштерін жетілдіруді ынталандыру;
* процестерді реттеу.
Әлеуметтік - психологиялық ... ... ... қоршаған орта мониторингі;
* басқару объектілерінің әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерінің техникалық ... ... ... ... ... ... хронометрлеу, жұмыс күнінің фотосуреті, қажетті сәттерге байқау жүргізу;
* микроэлементтік нормативтерді пайдалану;
* макеттеу (мүсіндеу);
* телефон арқылы сұрақ жүргізу;
* ... және ... ... ... ... ... әдістері;
* процестердің экономикалық-матиматикалық әдістері.
Өндірісті басқарудағы әлеуметтік-психологияның міндеттері
* Өндірістік ұжымдарды және ... ... ... жеке тұлғалық ерекшеліктеріне және әлеуметтік-психологиялық жағдайларына сай іріктеу, қалыптастыру;
* Басқару процесін ұжымдардың, топтардың және тұлғалардың ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... әлеуметтік-психологиялық факторларға ықпал жасай отырып ынталандыру;
* Қоғамдық, ұйымдық, ұжымдық қатынастарды дамыту.
Екі құрылым да ұдайы әрекет үстінде ... ... ... ... әр қилы ... кең ... қамти алады:
- әлеуметтік нормалау;
- әлеуметтік-саяси;
- әлеуметтік реттеу;
- әлеуметтік бастама;
- моральдық ынталандыру.
Әлеуметтік нормалау әдістері әр түрлі әлеуметтік нормаларды енғізу жолымен ұжым және жекелеген жұмыскерлер арасындағы әлеуметтік ... ... ... тудырады. Бұл нормаға ішкі тәртіп ережесі, ұйым жарғысы, әр түрлі кодекстер, өндірістік әдеп ережелері, тәртіпке шақыру формалары жатады.
Әлеуметтік-саяси әдіс - ... ... ... ... ету ... кіреді (үгіт-насихат, сендіру, басқару ісіне қатыстыру және т.б.).
Әлеуметтік реттеудің әдістері әр түрлі ұжымдардың, топтардың, тұлғалардың мүдделері мен мақсаттарын анықтау және ... ... ... ... ... келтіріп, үйлестіруде пайдаланылады.
Моральдық ынталандыру әдістерін өз қызметтерінде жоғары нәтижелерге қол жеткізген жеке ... ... ... үшін ... психологиялық тәсілдері
Басқарудың психологиялық тәсілдері адамдар арасындағы қарым-қатынастарды ұжымда ... ... ... ... реттеуге бағытталған.
Адам еңбегі әрқашан адам психикасының жұмыс істеуі, яғни дүние таным, қиял, ... және ... ... ... ... ... ... адамның уақыт сәтіндегі психикалық ахуалы оның жеке іс-қызмет нәтижелеріне тікелей және тура әсер етіп қана ... ... ... ... ... да әсер ... ұйымдастыру мен жүзеге асыру кезінде адамдардың іс-қызметтегі мінез-құлқы заңдарын ... ... ... ... өзі аз ... көп ... жетуге ұмтылады;
- әрбір адам нәтижесінде жарамды формада өзіне ең көп шамадағы көтермелеу мен ең аз шамада жаза болатындай ... ... ... адам өзін іс ... ... немесе жазалайтын орны не айтса, соны істейді.
Басқарудың психологиялық ... ... ... ... мен ұжымдарды іріктеп жинақтау;
- еңбекті ізгілендіру (гуманизациялау, ниетті ояту);
- психологиялық себепкерлік (мотивация);
- кәсіби іріктеу мен оқыту.
Шағын топтар мен ... ... ... ... ... ... еңбеккерлер арасындағы оңтайлы сандық және сапалық арақатынастарды анықтауға ... ... ... ... ... топ ... пайда болған бір-бірін ұнату мен жек көру сезімдерін, оның ... ... ... топтағы қызметкерлермен психолоғиялық үйлесуі негізінде анықтауға болады.
Еңбекті ізгілендіру (гуманизация) әдістеріне мыналар жатады: түрлі түс пен музыканың психологиялық әсер ... ... ... бір ... ... ... үдерістерді (процесс) кеңейту және т.б.
Еңбеккерлердің психологиялық ынтасын ояту үлкен мәнге ие болуда. Психологиялық ынтаны ояту ... ... ... ... ... ... айрықшаланады. Кәсіпорында еңбеккерлерге (кәсіби мүдделер, еңбектің шығармашылық мәні) себептеме ... ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Олар еңбеккердің еңбек етуге деген ішкі күштарлығына әкеледі.
Кәсіптік іріктеу мен оқыту әдістері қажетті психологиялық сипаттамаларды дамытуға: орындалатын жүмысқа ... көп ... ... ... ... қасиеттері бар адамдарды іріктеуге бағытталған.
Әлеуметтік-психологиялық әдістерді қолдану тетігі қоғамның, үжымның және жеке түлғалардың мүдделерін ескеру мүмкіндіғі басқару үрдісінде ... ... ... ... тиісті.
Басқарудың ұйымдастыру-басқарушылық әдістерінің объективті негіздері мен мазмұны
Еңбек кооперациясы мен бөлу жағдайында оларды басқару міндеті мен бөлу бойынша байланыстарды бейнелейтін ... ... ... объективті ұйымдастырушылық қатынастар болады. Шынайы өмірде бұл қатынастар тиімділігі жоғары, бірлескен еңбектің ұйымдастыру алғышарттары бар ... ... ... еңбекке деген қызығушылығынан байқалады. Бүл жерде адамның ұжым ... ... ... ... болып табылатын жұмыстың белгілі бір түрін орындайтын міндеті пайда болады. Ұйымдастыру қатынастарына адамдар (органдар) ... ... ... ... ... ... және т.б. аспектілері жатады.
Ұйымдастыру қатынастары жүйесін қалыптастыру басқарудың екі міндетті қызмет аясын - ұйымдастыру мен үйлестіруді ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің әдістері мен тетіктері екі жақты талдауды талап етеді: біріншіден, олар ... ... яғни ... ... екіншіден, қозғалыста (динамикада), яғни жүмыс істеу үрдісінде қарастырылуы тиіс.
Ұйымдастыру-басқарушылық әдістерін қолдану тетігі ұйымдастыру қатынастарының мәні ... ... Нақ ... ... ... ... жеке ... мақсатты түрде әсер ету үрдісінде адамдар (органдар) арасындағы нақты ұйымдастыру қатынастарымен, ұйым ... ... ... ... ... ашық ... ұйымдастыру немесе ұйымдастыру-басқарушылық, басқару әдістерін адамдар арасындағы объективті ... ... ... әсер ету ... ... ... ... әдістердін ерекшеліктері мынада: біріншіден, олар жүйеге тұтастай немесе оның элементтеріне жеке-жеке тікелей ... ... әсер ... ... ... олар басшыға бір мағыналы шешім қабылдауға мүмкіндік береді; үшіншіден, олар ... ... ... ... және т.б. міндеттілігіне негізделеді.
Ұйымның әр түрлі типтері бар:
а) басқару функңиясының ісін бұлжымайтындай етіп бөлуге, ... ... ... ... ... ұйым. Мұндай тип басқаруда туындаған барлық мәселелерді алдынала көруді, қатаң есепті талап етеді;
ә) ұйымның икемді типі. Оның артықшылықтары мен кемшіліктері ... жаңа ... ... болуына орай шұғыл жауап беруі;
- оларды шешуде бейресми әдістердің мол мүмкіндіктері.
Теріс жақтары:
- комиссия жүмысын бақылаудың қиындықтары;
- оларды қалыптастыру мен ... ... ... ... жұмсау;
- басқаруды ұйымдастырудың кейбір күрделілігі.
б) көбінесе әлеуметтік факторлардың болуына негізделген ұйым. Мұнда басты назар кадрларды іріктеу мен даярлауға, олардың жүмысына ... мен ... ... құрылымдық ресімделуге аударылады. Міндетті істі бөлу бейресми емес белгілер бойынша жүзеге асады.
Өндірісті басқару ... ... ... типтері нақ сол күйінде қолданылмайды. Әрбір нақты ұйымда басшы мен басқару аппаратына байланысты аталған үш типтің біреуі басымырақ болады.
Басқарудың ұйымдастыру-басқарушылық ... ... ... ... ... ... ... үшін басқару аппараты қызметкерлерінің әрбірінің жеке жауапкершілігін қамтамасыз ... ... ... ... ... қ. ... ... мен шығу тарихы.
1917 жылғы төңкеріс, оған жалғасқан ... ... ... ... ... ... ... - бүлініп, құрып кетудің аз-ақ алдында еді.
1921 жылдың сәуір айынан бастап жол қатынасын басқару ісін Ф.Э. ... өз ... ... Тәжірибелі басқарушы және ұйымдастырушы аздаған уақыт ішінде жағдайды саралап, төтенше жағдайлар комитеті мен милиция ... ... ... ... қатынасын тәртіпке келтіруі мүмкін еместігін пайымдады.
1921жылдың 9 желтоқсанында ... ... ... ... ... мен ... істері, бүкілодақтық орталық сайлау комитеті қабылдады.
Осы қаулыны қабылдаған күн - әскерилендірілген теміржол ... ... күні деп ... ... рет ... ... аса ірі ... ұрлықтардың туындауына негіз болған себептер анықталып, теміржол күзетін нығайту жұмыстары қолға алынды. Бөлімшелердің жоғары ... ... ... ... ... ... ерен ... мен қайсарлығы арқасында теміржол нысандарына, жолаушылар мен жүк ... ... ... ... бірте-бірте азаюына қол жеткізді.
1925 жылдың қыркүйегінде теміржол күзеті ... ... ... өтті. Күн тәртібінде кадрларды іріктеу, жеке құрамдарды дайындықтан өткізу, материалдық-техникалық тұрғыдан жабдықтау, қару-жарақпен қамтамасыз ету, ... ... ... ... қаралады.
Олардың құрылымы әскери бөлімшелерге сәйкестендіріліп құрылған және олар көп жағдайларда теміржолшылардың әскерилендірілген ... ... ... ... атқарады.
Ұлы Отан соғысы басталған күннен-ақ теміржол көлігінің негізгі жұмысы - ... ... ... бөгетсіз жеткізу болды. Барлық маңызды нысандар: көпірлер, өндірістік және техникалық заттар қоймалары, стансалар, телеграф және ... ... НКВД ... ... ... ... ... теміржол күзетшілері өз еріктерімен майданға аттанды.
1949 жылы әскерилендірілген байланыс және жол ... ... ... ... ... Жеке ... ... үшін арнаулы киім үлгілері мен әскери шендер деңгейі белгіленді.
1951 ... ... ... ... және жол ... ... теміржол қауіпсіздігін жүзеге асыратын жалғыз қаруланған күзет құрылымы болып қалыптасты. Олар ... ... ... ... аса ... ... ... құрылғыларды, кассирлер тасымалдайтын қолма-қол ақшалар мен теміржол станциясы аймағында арнайы ... ... ... ... ... жүк ... рұқсатсыз мінгендермен күрес т.б жұмыстарды жүзеге асырды.
Ол уақыттардан бері көптеген өзгерістер болды, олардың ішіндегі ең маңыздысы - Қазақстан ... өз ... ... Осы ... бастап отандық теміржолмен қатар, әскерилендірілген теміржол күзетінің де жаңаша даму кезеңі басталды.
2001 жылы ... ... ... ... РМК жанындағы мемлекеттік мекемесі ААҚ болып қайта құрылып, содан кейін акционерлік қоғам болып аты ... ... ... ... Республикасының АҚ - Қазақстан Республикасы темір жолының инфрақұрылымына кіретін барлық нысандардың қорғанысын қамтамасыз ететін, темір жол ... ... және жүк ... күзетін үнемі жүзеге асырушы көпфункционалды ірі күзет ұйымдарының бірі. Қоғам қазіргі заманға сай ... ... ... ... кез ... ... да қай жерде болмасын өздеріне жүктелген міндеттерді орындауға мүмкіндігі мол. Барлық жұмыстар жоспарлы түрде жүйелі атқарылып, ... ... ... ... мақсатында жаңа технологиялар енгізілген.
Әскерилендірілген темір жол күзеті құрылғаннан бергі уақыт ішінде ұйымдастыру, жұмыс ... мол ... ... ... белгілі бір еңбек және жауынгерлік дәстүрлері қалыптасқан.
Бүгінгі таңда филиалдық құрылымдық бөлімшелерін еңбек жолы мен бар саналы ғұмырын ... ... ... қызмет етуге арнаған тәжірибелі және кәсіби білікті кадрлар басқаруда.
Әскерилендірілген теміржол күзеті жеке құрамының жұмысы қиын да ... Ол ... ... ... батылдықты және қиын жағдайларда ұтымды шешім қабылдай білуді талап етеді.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кітапхана ұжымын басқарудың психологиялық негіздері61 бет
Пәннің студенттерге арналған жұмыс оқу бағдарламасы «менеджмент» пәні бойынша43 бет
Әлеуметтік психологиялық әдістер34 бет
Қазіргі фирмаларда басқару процесінің құрылымдық ұйымдастырылуы.Әлеуметтік топтарды басқару психологиясы және менеджменттің қазіргі ақпараттық технологиялары.5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь