Алтынсариннің педагогикалық идеялары


Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 33 бет
Таңдаулыға:   

Жоспар:

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

І Тарау. БІЛІМ БЕРУДІ ІЗГІЛЕНДІРУДЕ ЫБЫРАЙ МҰРАСЫНЫҢ МАҢЫЗЫ

1. 1 Алтынсариннің педагогикалық идеялары

1. 2 Ы. Алтынсариннің оқулықтары мен әдістемелік жүйесі және оқытудың өзекті мәселелері.

ІІ. Тарау. Ы. Алтынсарин шығармаларынДАҒЫ ЕҢБЕК МӘСЕЛЕСІ

2. 1 Ы. Алтынсарин шығармаларының балаларды еңбекке тәрбиелеудегі орны

2. 2 Қазақ ұлттық мәдениетіндегі туындыларының алатын орны

ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ

ІV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Кіріспе

Білім беру саласындағы өзгерістер, жаңалықтар оқыту мен тәрбиелеу ісін ізгілендіру, демократияландыру, ұлттық ерекшелікті ескеру, даралап, саралап оқыту бүгінгі буынның басты мәселесіне айналуда. Осы тұрғыдан алғанда, осыдан бір жарым ғасыр бұрын қазақ сахарасында мәдениет пен оқыу ағартудың туын көтерген, халыққа қажетті бар байлық, бақыт та, жақсылық та біліммен келетінін насихаттаған, ғылыми еңбегімен де, мектеп ашу, оқулық жазу, мұғалім даярлау сияқты табанды істерімен де үлгі-өнеге көрсеткен Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық мұраларының маңызы ерекше. Ә. Сыдықов «Ы. Алтынсариннің педагогикалық идеялары және ағартушылық қызметі» атты еңбегінде Ыбырай Алтынсарин ашқан мектептердің жүйесін, оқу-тәрбие ісінің мазмұнын саралай келе, оқытудың ағартушы ұстаз ұсынған дидактикалық принциптерін: «Ы. Алтынсариннің педагогикалық жүйесі халық ағарту саласында аса зор, пайдалы рөл атқарады, оның көптеген қағидалары осы күнге дейін өз мәнін жойған жоқ. Оның ілімі өз алдына дербес, тұтас бір пелагогикалық жүйе болып табылады. Онда адал көңілден шыққан сын да, жаңашыл бастаманы қолдау да, өзіндік ой-пікірді орынды айта білу де бар » деп түйіндейді. Сол заманның өзінде дәл бүгінгідей қазақ халқының келешегі тек өнер-білімде деп таныған Ы. Алтынсарин өз ойын іске асыруда көптеген кедергілерге кездесе отырып, табандылықпен және білген, өмірінің соңғы сәтіне дейін өз мақсатын берік ұстанған. «қазақ халқы деген-оқу-білімге сусап отырған халық, әттең бұл іске оқыған адамдардың жаны ашымайтыны есіңе түскенде күйінесің. Бұл жағынан алып қарағанда, кейде жылы сөзге ынтазар жетім бала сияқтымыз. Қандай қиыншылықтарға кездессекте, біз әйтеуір өз ойымызды орындап келеміз» дейді Н. И. Ильминскийге жазған хатында. Оның халықтан қаражат жинап, мектеп ашуы, инспекторлық қызмет атқара жүріп, мектептер санын көбейтуі, оқулық, әдістемелер жазып таратуы- «қазақтарға осы дарынды, ақылы мол халыққа қазір, кешікпей тұрып рухани және қоғамдық даму жолына түсетін дұрыс бағыт беру-қалай дегенмен аса қажет болып отыр» пікірінің іс жүзіндегі көрінісі. Сол кездегі мектептердің басты мақсаты етіп «баланың жеке басының ақыл-ойын өсіру үшін, мінез-құлқын жетілдіру үшін нақтылы білім беру керек»дегенді қояды. Бұл ойы қазіргі оқу мен тәрбиенің бірлігі, жан-жақты білім беру мәселесі жөнінде бүгінгі күнмен де сабақтасып жатқандай. Ол оқыту процесін ұйымдастыруда:

1) мұғалімнің ролі, 2) оқу-материялдық базаның шешуші маңызы, 3) оқулықтарды қазақ мектептеріне пайдалану үшін жарамдылығы жағынан үқыпты тексеріп отырудың қажеттілігі мәселесіне ерекше ден қояды. Мұғалімдердің білім көтеру үшін мектеп кітапхпнасынан педагогика-әдістемелік кітаптарды, әдеби кітаптарды алу үшін қаражат бөлген. «Жақсы білім беру керек, қалай болса солай оқуға болмайды. Оқытатын кітаптар ғылымға енгізілуі тиіс» деп, қалай оқыту, не үшін оқыту керектігін жонінде педагогикалық таңдаулар жасаған.

Қазіргі кіріктіре оқыту (интеграция) әдісін Ыбырай өз тәжірбиесінде қолданған байқауға болады. Ол христаматия оқулығына жаратылыстану, физика, химия, география ғылымдарынан, техника жаңалықтарынан түсінік бере отырып, білімді жан жақты топтап беруді көздегенін айтады. А. А. Мазохин, Ф. Д. Соколов, Т. Балғымбаевқа жазған хаттарында балаларға тиянақты білім беруді өмірмен байланыстыру, оқыту әдістерін жетілдіру жөнінде ақыл-кеңестер береді. Өз іс-тәжірбиесінде дүние жүзі педагогикасының классиктері Я. А. Каменский, Ж. Ж. Руссо, К. Д. Ушински т. б гуманистік идеяларын басшылыққа алып, өзінше қолданып байытып отырған Ыбырай халықтық педагогиканы да ең басты орынға қояды. Оқу-ағарту саласындағы еңбектерінде, өзінің төл шығармаларында да халықтық негізді, дүниетанымды, салт-дәстүр, әдет-ғұрыпты, ізгілік қасиеттерді арқау етеді.

«Қазақ хрестоматиясында» енген шығармаларында шәкірттерге ой салатындай, еңбекке, әдептілікке мейі-рімділікке, ата-ананы қадірлеуге әдет-ғұрып, салт-сананы сіңіруге білуге тәрбиеленетіндей ауыз әдебиеті үлгілерін кіргізе отырып, оның тәрбиелік, білімдік-танымдық қасиеттеріне ерекше назар аударған. Халықтың Жиренше, Ұлықпан хакім қара батыр сияқты қалаулы ұлдары жайындағы әңгімелерін қосып, оларың елдің келешегін ойлаған тапқырлық, әділдік т. б ізгі істерін үлгі етіп ұсынған.

Оқу - тәрбие жұмысында, оқу процесін ұйымдастыруда Ы. Алтынсаринің ерекше назарда ұстанғаны-балаларға кәсіптік мамандық беру мәселесі. «Қазақ халқының экономикалық жағынан өсуі үшін мектептерді орнықтыру ретінде әлі де көп тиянақтылық керек» деген оймен экономикалық дамуына қажетті мамандар әзірлеу ісінде тұңғыш бастама жасаған. Мұны қолөнер, ауыл шаруашылығы мектебін ашуынан, жалпы білім беретін мектептерде ұл балаларға қосымша ағаш шебері, ұсталық, қыз балаларға өрмек тоқу, киәм тоқу, киіз басу т. б. кәсіптерге үйретуінен көреміз. Қазақ қыздарына арнап арнайы мектеп ашуының өзі қазақ халқы өмірінде аса маңызды тарихи оқиға болды.

І Тарау. БІЛІМ БЕРУДІ ІЗГІЛЕНДІРУДЕ ЫБЫРАЙ МҰРАСЫНЫҢ МАҢЫЗЫ

1. 1 Алтынсариннің педагогикалық идеялары

Ы. Алтынсарин мектептегі оқытуды, негізінен, ана тілінде жүргізді. Сол кездегі белең алған жаттамалары оқуға қарсы шығып, олардың оқыту әдіс-тәсілдерін сынға алды. Зерттеу еңбектерінде, бірінші сатыда-тіл дамыту, екінші сатыда-әліппе бойынша оқыту, жазу, салыстыра оқыту, сыныптан тыс оқыту сияқты жүйе бойынша оқыған шәкәрәттері кысқа мерзімде сауаттанып, тез меңгергендігі айтылады. Орыс тілін меңгертуде аударма әдісін пайдаланып, екі тілді де еркін сөйлеу, ойлау, сөзді үйретуден бастауында екен. Қазіргі жаңа буын оқулығын өмірге енгізуде Қазақстан Республикасы Білім мазмұны тұжырымдамасы бойынша базалық оқу жоспарындағы пәндердің рөлі қандай болмақ дегенде, «Қазақ тілі бүкіл әндерді игерудің негізі болуы керек, қазақ тілін оқытуда, ең алдымен, тілді өзінің табиғатына қарай, қарым-қатынас құралы ретінде таныту керек» деген тұжырымдар жоғарыдағы ой-пікірлермен үндеседі. Білім беру жүйесіндегі бүгінгі жаңаша бетбұрыс кезінде Ы. Алтынсаринның педагогикалық идеялары, әдістемесіндегі көтерілген мәселелер өзінің өміршеңдігін танытып отыр.

Білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттан, білім беруді демократияландыру мен ізгілендіру, оқу мен тәрбиенің бірлігі, білімнің дамытушылық сипаты, білімнің, ғылымның, өндірістің интеграциялануы, оқушыларды кәсіптік бағдарлау т. б. ұстанымдар осыдан бір жарым ғасыр бұрын халыққа қызмет еткен Ыбырай шығармашылығындағы көрініс тапқан, педагогикалық көзқарасындағы ұсынған балаға еркіндік беру, жүрек жылуын беруі мұғалім мен оқушы арасындағы ынтымақтастық, оқушы бойынан жақсы қасиеттерді табу тәрізді ұстанымдар білім беруді дамытудың өзекті мәселесіне айналуда. «Егер балалар бірдемені түсінбейтін болса, онда оқытушы оларды кіналауға тиісті емес, оларға түсіндіре алмай отырған өзін кіналауға тиіс. Ол балалар мен сөйлескенде, ашуланбай, жұмсақ сөйлесуі, шыдамдылық көрсетуі керек » деген ой-пікір бүгінде ұстаздардың ең басты мәселесі. Ыбырай дәстүрі осылайша білім мазмұнын, оқыту әдістерін жетілдіруде кең қанат жайып, молыға түсуде. Асыл қазнаға айналған мұралары бүгінгі таңда оқу бағдарламалары мен оқулықтарға еніп, ана тілі, тарих, I сыныптан Х сыныпқа дейінгі әдебиет сабақтарында сыныптан тыс жұмыстарда таныстырылып келеді. Бүінгі күні маңызды мәселеге айналып отырған отансүйгіштікке, халық дәстүрін қастерлеуге, еңбекке адамгершілікпен салуатты өмір сүрге тәрбиелеуге қызмет етіп келеді. Халық педагогикасы саласындағы оның тәлімгерлңк оймаржандарын оқу іс-әрекетін ұйымдастыруда, үлгі-өнегелі ретінде пайдалануда берері көп. Өз іс-тәжірибесіндегі V сыныптағы әдебиетті тереңдете оқыту бағытында Ыбырай мұраларын оқыту мәселесіне тоқтала кетейін.

Гимназия жағдайында қазақ тілімен әдебиетін төменгі сыныптан тереңдете оқытуда тәлімгер ұстаз Қ. Бітібаеваның атаулы мектебі құрастырған бағдарламасын тәжірибеден өткіздік. Бағдарламаның мақсаты әдебиетті өміртану құралы ретінде міндеті басты орынға қою арқылы әдептілік, имандылық, кішіпиілділік, шешендік, тапқырлық, батырлық, ойшылдық сияқты халқымыздың асыл қасиеттерін бойына сіңіре отыра, өз ұлтын әдебиетін әлем әдебиеті деңгейінде бағалай алатын түлғаны дамытуға бағытталған. Парасатты педагог өз іс-әрекетімен дәлелдеп кеткен «Мектеп әр шәкіртін қабілетін дамытып, қамқоршы-жасампаз түлға тәрбиелеу міндетін атқаруы тиіс» деген идеясын жүзеге асырудың бірден-бір жолы осылайша әдебиетті оқыту барысында өзінің тарихтағы орны мен мұраларын бүгінгі ұрпақтарға таныту аталмыш бағдарлама бойынша төменгі жүйемен қараластырылуда.

V- сыныпта ағартушы ұстаздың алғашқы оқулық құрастырудағы еңбегіне баса көңіл бөліп, «Мейрімді бала» әңгімесі талданады, новелла туралы ұғым беріледі. Адамгершілік қасиеттің ішіндегі ең ғажабы мейрімділік екендігі, қазіргі кездегі мейрім тапшылығын түйсініп саралай білуге үйренеді.

Өткен сыныптарда оқылған әңгіме өлең хаттар бойынша алған білім, біліктілігін жинақтай отырып, ірі блокты сабақ ретінде өтіздік. Ондағы мақсат: Ыбырайдың қазақ қоғамын дамытуда педагогтік-ағартушылық, жазушылық өмірінің маңызын ашу, шығармаларының идеялық мәнін талдау арқылы оқушылардың өзіндік көзқарасын, ойлау қызметін, іскерлік дағдысын, шығармашылық ізденісін дамыту Ыбырай мұраларын жүйелеу арқылы адамгершілік асыл мұраттарды дарыту, өзін-өзі тәрбиелеуге, тануына ықпал ету.

Сабақ төмендегіше жүйеленді:

1. Ы. Алтынсариннің педагогикалық мұрасы (семинар сабақ) ;

2. Ы. Алтынсариннің қазақ әдебиеті мен мәдениетіндегі орны (көзқарас сабағы ) ;

3. Егер мұғалім болсаң . . . (іскерлік ойын сабағы) .

Келесі көзқарас (пікір алмасу) сабағында оқушыларға: «Кім? Қашан, қалай өмір сүрді? Кім не үшін қызмет етті? Қалай? Құралы қандай? Арманына жетті ме? Болашағы бар ма? » деген сұрақтар жүйесі «Тұлғаны қоғам қалыптастырды, » деген ойтүрткі сөз ұсынылады. Осы жүйе бойнша оқушылыр топ болып пікір таластырады, өз көз қарасын «қалауы өз таңдауы бойынша» шығармалары деректер т. б. пайдалана отырып қорғайды. Яғни, XIX ғасырдың бірінші жартысындағы тарихи әлеуметтік жағдай, рухани, саяси санадағы өзгеріс, әдебиеттегі өрлеу Шоқан, Ыбырай, Абай олардың қоғам орны жайлы ой қозғайды. Ыбырай мұраларының өміршеңдігі оның мұраларының бүгінгі күнмен өзектестігінде екенін, адам бар жерде оның тәрбиелік қызметінің болашақта да жалғасын табатынын өздерінше дәлелдейді.

Іскерлік ойын сабағында сынып екі топқа бөлінді, әр топқа болашақта мұғалім болғысы келетін оқушылар таңдалды. Олар шартты түрде «Бүлдіршіндер » тобына және 3 сыныпта сабақ өткізу мүмкіндігіне ие болды. Олар алдындағы балалардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, бірін ойын түрінде, екіншісін жинақтау-жарыс сабағы түрінде өткізіп, оларға сабақ соңынан сыныптастар тарапынан пікір айтылып, талдау жасалады. Бұл сабақ арқылы оқушыларды мамандыққа бейімдеу, шешендік өнерге баулу мақсаты да іске асты. Мұндай сабақтардың тиімділігі, нәтижесі қорытынды сынақ сабақтары мен жазба жұмыстарында байқалды. Тақырыптық шығармамен қатар «Мен сізге бас иемін», «Болашаққа хат» атты хат немесе ой толғау түрінде шығармашылық жұмыс берілген болатын. Соның бірінде оқушы былайша толғанады; «Ыбырай ата! Сіз артыңызда өшпес із, алдыңызда мәңгілік жол қалдырдыңыз . . . Мен сізді көз алдыма өзен арнасы деп, ал шәкірттеріңізді, яғни, бізді сол арнамен аққан суға балаймын. Сіз - мен үшін бәйтерексіз, біз-сол бәйтеректің жапырағымыз. Талай бүлдіршіннің білімге деген қиялды арманын шындыққа шығардыңыз, оларға жаңа өмір есігін аштыңыз . . . XXI ғасырдың табалдырығын аттаған болашақ шәкірттеріңіз де сізге бас иеді, сіздің еңбектеріңізді жалғастырады. Сіздің асқақтаған арманыңыз қазақ даласында ұран боп, қазақ халқының ұмтылмас асыл мұрасы боп сақталып қала бермек.

Ыбырай ата! Біз сіздің болашақтан күткен үмітіңізді ақтаудамыз. Күзгі салқынмен келетін алғашқы қоңырау үнін асыға күтеміз. Онда Ыбырай Алтынсарин деген есім міндетті түрде салтаннатпен аталады, Ата, мен сіздің асыл бейнеңіз алдында ұмытылас еңбегіңізге бас иемін!».

Осылайша Ыбырай мұрасын ұрпақтан -ұрпаққа жеткізу, өнегесін үлгі етіп, үйрете беру ұзтаздар еңбегінің бір қыры болуға тиіс. Ал педагогикалық идеяларын ұстаздар арасында насихаттау, бүгінгі күн талабына сай оқу мен тәрбиенің бірлігін сақтай отырып, саралай білу, ілгері дамыту-бәріміздің ортақ іс, қасиетті борышымыз.

Баршамызға бастауыш сыныптардан етене таныс, әрі ыстық Кел, балалар, оқылық - Қазақ хрестоматиясының беташар өлеңі. Жазылғанына бір ғасырдан астам уақыт өтсе де жас жеткіншіктерді білімге, өнерге шақырған бұл өлеңнің маңызы, бір кезде Ыбырай атамыз армандаған өнер-білімі бар жұртқа - терезесі тең, шаңырағы биік, мәдениеті озық елге айналып отырған бүгінгі заманда да еш төменделген емес, қайта бүлдіршіндерді білім бағына шақыра бермек.

Ыбырай Алтынсариннің айрықша атап айтар тарихи еңбегінің бірі - оның қазақ балалар әдебиетінің негізін қалауы.

Қазақ хрестоматиясы енген алуан жанрдағы шығармалар мұның айқын дәлелі. Ыбырай атамыздың әңгімелерінен балалар әдебиетіне қойылатын негізгі талаптардың барлығы да, атап айтқанда, туындының көлемінің шағындығы мен құрылысының қарапайымдылығы, тілінің таза, түсінікті әрі шұрайлылығы, тәрбиелік-танымдық мәннің жоғарылығы, оқиғалардың балалар ұғымы мен жасына сай мінез, әрекет, ой-қиялдың табиғи, шыныға ашылуы, тағы басқалар толық көрінеді.

Ыбырай Алтынсарин оқулықты құрастырғанда;

1. Осы біздің ана тілімізде тұңғыш рет шыққалы отырған жалғыз кітаптың орыс-қазақ мектептерінде тәрбиеленіп жүрген қазақ балаларына оқу кітабы бола алу жағын көздейді.

2. Бұл кітапта енгізген әңгімелерді тергенде көп қиыншылықтар бола тұрса да, әңгімелердің қазақтар үшін ұнамды болу жағын көздеген.

Бұл хрестоматия екі кітап болып шығарылды. Бірінші кітаптағы мақалалар 4 тарауға бөлінді;

1. Балалар өмірінен алынған әңгімелер, мысалдар мен халық әдебиеті, балалардың хаттары.

2. Әр түрлі жастағы адамдардың өмірінен алынған әңгімелер.

3. Ең жақсы қазақ ақындарының өлең жырларынан үзінді.

4. Қазақтың мақал-мәтелдері.

Екінші кітапта қазақтың төл әңгіме, аңыздарынан басқа, табиғат тарихы мен жалпы тарих жөнінен, география өндіріс техникасы жөнінен және кеңсе ісін жүргізу үлгілері бар.

Кітаптағы кейбір материалдарды бөлімдерге бөлу, жүйелеуде ағартушы шығармасының мектепте оқыту ерекшеліктеріне байланысты бірсыпыра өзгерістер енгізу орынды деп табылды. Мәселен Ыбырай атамыздың әңгімелері кітапта төл әңгімелер, аударма сипатты әңгімелер деп жеке екі бөлімге бөліп берілді.

Ал, кейіннен кітапты 6 бөлімге бөлді.

1. Өлеңдері және И. А. Крыловтан аударған 3 мысалы.

2. Төл әңгімелері немесе төл туындылары.

3. Аударма сипатты әңгімелері.

4. Ауыз әдебиеті үлгілерінен жинағандары, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, ертегілер, аңыз-әңгімелер.

5. Оқу ағарту мәселелері жайында жазбалары.

6. Хаттар. Н. И. Ильминскийге, В. В. Катаринскийге, Соколовка т. б. Бұл Ыбырай атамыздың шығармасын кеңінен алып, сөз еткен моногрфиялық зерттеу жүргізгендер (Қ. Жұмалиев, Ә. Дербісалин ) еңбектері.

Ы. Алтынсарин қазақ балаларын оқытуда алдына жоспар қойды.

1-сынып.

1 бұл жұмысты балалар менің оқу құралым

бойынша хат танығаннан кейін бастау.

2 таза жазуға үйрету және орыстың жеңіл

жазылған хрестоматияларын оқыту, білмеген орыс сөздерін жазып алу, жаттау.

3 менің оқу-құралымды өткеннен кейін қазақ хрестоматиясын және онымен қатар Водовозотың орыс хрестоматиясын оқыту, түсіндіру, қазақшаға аудару.

4 Кубиктер және счеттар арқылы есеп үйрету.

2-ші сынып.

1. Оқыған жерлерін түсіндіре отырып және

граматтикасын талдай отырып, орыс тілінен қазақ тіліне аударту.

2. Тарих

3. Жағрапия және табиғат құбылыстары.

4. Есеп бөлшекке дейін

Соңғы жылы жазба түрінде іс жүргізу жайын жаздыру және оқыту. Осылай өз жұмысын алға бастыру үшін Ыбырай атамыз 1879 жылы өзі ашқан орыс-қазақ мектептеріне арнап гуманистік көзқарастан Қазақ хрестоматиясы және қазақтарға орыс тілін үйретудің бастауыш құралы атты екі оқулығын бпстырып шығарады. Ы. Алтынсарин діни оқудың өзін адамгершілікті, гуманизмді насихаттауға бейімдеу керек деп қарады. Осы мақсатпен 1883 жылы өзінің Мұсылмандық тұтқасы атты оқу құралын жазып, Қазан қаласында араб әрпімен бастырып шығарды.

Қорыта келгенде, ұлыларды заман туғызады деп Гете айтқандай, ағарту саласындағы ірі қайраткері Ы. Алтынсариннің ағартушылық-идеялық шеберлігі заман талабынан құбылыс деп қарауға тура келеді. Ұлы тұлғалардың қоғам, халық алдында еккен ерен еңбегі еш уақытта ұмытылмайтыны, келер ұрпақ жүрегінен зор мақтаныш сезіммен мәңгі орын алары сөзсіз.

Жас жеткіншіктерді тәрбиелей отырып, олардың бүгінгі өмір талабына сай өнерлі, жан-жақты, ақылды ізденгіш, Отанын сүйгіш болып өсулеріне ұлы кісілердің өмір жолы дасабақ болады деп есептейміз.

Өскелең ұрпақтың қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуде, рухани дүниесі бай, жан-жақты жетілген азамат болып өсуіне қазіргі кезде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің қосары мол.

Осы пәнді оқи жүріп, бала жүрегі жаны жайсаң жақсыларға елжіреп, өмірге өзі бас иген адамға алға қойған мақсатының төрінен орын дайындайды да, аңқылдаған алаңсыз көңіліне көлеңке түсірген келеңсіз құбылыстардың кейіпкерлеріне жирене қарайды. дөп басып білу, оның өмірге құмарлығының негізгі арқауын табу. Қазір біз орыс мектептерінде қазақ тілі мен әдебиеті сабағынан дәріс бере жүріп, Ы. Алтынсариннің еңбектерінің құндылығын көреміз. Ыбырай атамыздың қай әңгімесін алсаңыз да, өлеңдерін, мақал- мәтелдерін оқысаңыз да, солардың бәрі тәрбиелік маңызы қазіргі таңда қажет құралдар болып отыр. Алдымен, халық келер ұрпағын тәрбиелеуге өзіне дейінгі жақсы дәстүр атаулыны жинап пайдаланғанын ескерер болсақ, барлық демократиялық бағыттағы педагог- ғалымдардың көпшілікке ұсынған тәжірибесінен ғибрат алу қажет болады.

Әрбір адамның өзінің ана тіліне деген көзқарасына қарап, онының мәдени деңгейін ғана емес, сонымен бірге азаматтық қасиеттері жөнінде де мүлтіксіз баға беруге болады.

Қазіргі егеменді еліміздің мемлекеттік мәртебе алған тіліне құштарлық дамыта түсу бағытында өз жұмысымды төрт бағытта жүргізуге тырысамын. Менің мақсатым оқушыларды швғармашылық жұмысқа жетелей отырып, оларға мәдени, әдеби сөйлеу білу нормаларын үйрету; сөздік қорын байыту үшін лексикалық жұмыстар жүргізу; көркем сөйлеуге баулу шешендік сөздерді үйрету, өз ойын ауызша-жазбаша баяндай білуге үйрету. Әдебиетте ғана емес тіл сабақтарының өзінде халық педагогикасының негізін қалаған Ы. Алтынсариннің, А. Байтұрсыновтың мұраларына көмекке жүгінсек, бүгінгі ұрпақ бойынан жоғалтқанымызды табарымыз хақ.

1. 2 Ы. Алтынсариннің оқулықтары мен әдістемелік жүйесі және оқытудың өзекті мәселелері.

Қазақ балалар әдебиетінің атасы Ыбырай Алтынсарин- аса көрнекті ағартушы, жазушы, ақын, этнограф, ғалым қазақ алфавитін жасаушы жаңашыл педагог дей келе, қазақ тіліндегі алғаш оқулықтың негізін қалаушы екенін, мектеп табалдырығының алғашқы сатысынан- ақ бойымызға қалыптастырдық. Ы. Алтынсариннің 1979жылы жарыққа шыққан «Қазақ хрестоматиясы», «Қазақтарға орыс тілін үйретудің бастапқы құралы» атты еңбектері қазіргі жылдан жылға дамып, түрленіп, талайды білім нәрімен сусындатып жүрген оқулықтарымыздың атасы, бастапқы кәусар бұлағы.

Екі мың тиражбен жарық көріп, Қазақстанға кеңінен тараған К. Д. Ушинскидің «Балалар әлемі» және басқа да орыс классиктерінің педагогикалық үлесінде жасалған «Қазақ хрестоматиясы» мынадай бөлімдерден тұрады:

  1. Тақпақтар. Балаларға арналған әңгіме, ертегілер, оқушылардың туысқандарына хат жазу үлгілері
  2. Үлкендерге арналған әңгімелер.
  3. Ауыз әдебиетінің үлгілері
  4. Мақал -мәтелдер
... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Ы. Алтынсариннің әңгімелеріндегі педагогикалық - психологиялық идеялар
Ы. Алтынсариннің ағартушылығы мен педагогикалық идеялары
Бастауыш сыныптарда Ы. Алтынсариннің шығармаларын оқытудың маңызы
Ы. Алтынсариннің өмір жолы
Ы. Алтынсариннің ағартушылық қызметі
Ы. Алтынсариннің педагогикалық қызметінің өмірлік құндылықтары
Қазіргі Қазақстандық білім беру жүйесіндегі Ы. Алтынсариннің педагогикалық идеяларының өзектілігі
Алтынсарин орыс мұғалімдерімен тығыз байланыс жасады, олардың бірсыпырасы
Үлкендерге арналған әңгімелер
ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИННІҢ ӘДЕБИ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МҰРАЛАРЫ
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz