Қазақстанның несие және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы ролі

ЖОСПАР

Кіріспе 3

І.БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ НЕСИЕ ЖӘНЕ БАНКТЕРДІҢ ЭКОНОМИКАНЫ ТҰРАҚТАНДЫРУДАҒЫ РОЛІ 4
1.1. Несие ұғымы және оның құрылымы 4
1.2. Несие құру принциптері 8

ІІ.БӨЛІМ. НЕСИЕ ФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ. 14
2.1 Несие формалары 14
2.2 Несиенің түрлері 15

ІІІ.БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАНК ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУЫ 30
3.1. Қазақстандағы банк ісінің даму барысы 30
3.2 Қазақстандағы банк секторы 33
3.3 Stаndаrd&Рооrs .тың Қазақстан бойынша есебі 35

Қорытынды 37

Пайдаланылған әдебиеттер 40

Қосымша 41
Кіріспе
Нарықтық экономикада несие-банк жүйесі маңызды роль атқарады. Ол арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулар мен төлемдері жүргізіледі, ол уақытша бос ақшалай қаражаттарды, халықтың жинақтары мен табыстарын жұмылдырады және белсенді түрде жұмыс жасайтын капиталға айналдырады, сондай-ақ көптеген түрлі несиелік, сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және басқа да операцияларды орындайды.
Өндіріске қатысты алғанда, екінші кезекте саналатын несие жүйесі оған тұрақты және елеулі ықпал етеді. Ол бірнеше дүркін ақшалай қорлардың ауқымын кеңейтіп, өндіріс тиімділігінің өсуін қолдай отырып ақшалай қаражаттардың бір саладан екіншісіне қайта құйылуын қамтамасыз етеді.
Банктердің және тауарлы-ақшалай қарым-қатынастардың дамуы тарихи тұрғыдан қатарлас жүрді және де олар бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей байланысты болады. Олар арқылы ұдайы өндіріс үрдісіне қатысушыларының экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер қаржылық делдал ретінде шаруашылық органдардың капиталдарын, халықтық жинақтарын және шаруашылық қызметтің үрдісінде босаған басқа да бос ақша қаражаттарын тарата отырып, қарыз алушылардың уақытша пайдалануына береді, ақшалай есеп айырылысу жүргізеді және экономика үшін басқа да көптеген қызмет көрсетеді, соның арқасында өндірістің тиімділігі мен қоғамдық өнімнің айналысына тікелей ықпал етеді.
Бұл курстық жұмыста еліміздің экономикасындағы қарқынды жүріп жатырған несиелеу процесі туралы және оны іске асырудағы банктердің алатын орны туралы айтылады.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 3
І-БӨЛІМ. Қазақстанның несие және ... ... ... ... ... ... және оның ... 4
1.2. Несие құру принциптері 8
ІІ-БӨЛІМ. НЕСИЕ ФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ ... ... ... формалары 14
2.2 Несиенің түрлері 15
ІІІ-Бөлім. Қазақстандағы банк жүйесі Және оның дамуы ... ... банк ... даму ... ... ... банк ... 33
3.3 Stаndаrd&Рооrs –тың Қазақстан бойынша есебі 35
Қорытынды 37
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Ол арқылы
кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулар мен
төлемдері ... ол ... бос ... ... ... мен ... ... және белсенді түрде жұмыс жасайтын
капиталға ... ... ... ... несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және ... да ... ... ... ... кезекте саналатын несие жүйесі оған
тұрақты және елеулі ықпал ... Ол ... ... ... ... кеңейтіп, өндіріс тиімділігінің өсуін ... ... ... бір ... екіншісіне қайта құйылуын қамтамасыз етеді.
Банктердің және тауарлы-ақшалай ... ... ... ... ... және де олар ... өзара тығыз байланысты. Банктер
халық шаруашылығы қызметінің ... ... ... ... ... Олар ... ... өндіріс үрдісіне қатысушыларының
экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде ... ... ... ... ... ... халықтық
жинақтарын және шаруашылық қызметтің үрдісінде босаған басқа да бос ақша
қаражаттарын тарата ... ... ... ... ... береді,
ақшалай есеп айырылысу жүргізеді және ... үшін ... да ... көрсетеді, соның арқасында өндірістің тиімділігі мен ... ... ... ... ... курстық жұмыста еліміздің экономикасындағы қарқынды жүріп жатырған
несиелеу процесі туралы және оны іске ... ... ... ... ... ... несие және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы
ролі
1.1. Несие ... және оның ... ролі мен ... ... бірқатар көрсеткіштермен сипатталады:
несиелік жұмсалымдардың жалпы көлемі, кәсіпорындар мен ұйымдардың негізгі
және айналым капиталын ... ... ... ... ... ... және т.б. АҚШ несиелік қатынастардың даму дәрежесі ... ... және ... емес ... банк ... несиелік мекемелердің көп түрлігі мен көп тараптылығы ... ... ... ... ... ... ... да елдерін
артқа қалдырады. Американдық несие ауқымы туралы ... ... ... ... мүмкін. Несиелік мекемелер арқылы қолма-
қолсыз ақша жолымен жүзеге асырылатын жылдық төлем айналымының ... ... ... 60-65 трлн. доллар сомасында бағаланған.
Американдық шаруашылықта пайдаланылатын ақшалай капиталдың орта ... ... ... ... арқылы өтеді. Несиелік мекемелер арқылы жұмылдырылған
ақшалай қаражаттардың орташа жылдық саласы 1989 жылы 700 ... ... өз ... ... барысында несиелік қатынастар туындайды.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтап, оны ... және ақы ... ... ... байланысты несиелік мекемелермен әр түрлі субъектілер
арасындағы экономикалық ... ... ... мазмұнын
анықтайды.
Бірақ, несиелік қатынастар мазмүны тек қана ақшалай капиталды жинақтап,
оны ... және жеке ... ... ... ... ғана ... ... ұлғаймалы ұдайы өндірістік ... үшін ... ... ... ... Төлем айналымының аса ауқымды ағыны
төлем ... мен ... және ... мен ... ... қатынастарды қалыптастырумен қатар, несиелік ... ... ... ... ... ... елдегі ақша айналымын реттеудегі, заңды және жеке тұлғаларға әр
түрлі қызметтер көрсету барысындағы қалыптасатын ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Несиелік қатынастар екі жақты сипатқа ие және шаруашылық субъектілері
үшін де, сондай-ақ несие мекемелері үшін де бірдей ... ... ... сақтау - несиелік ресурстарды құруды білдірсе, ал ... және ... ... үшін ... - ... беруді білдіреді.
Екі жақты қатынас: шаруашылық ұйымдары мен несие, несие мен халық,
мемлекет пен ... ... ... әр ... ... несиелік
мекемелері арасында болуы мүмкін.
Жоғарыда түсіндіргеніміздей, несиелік қатынас негізінен ақшалай ... ... ... ... етуі барысында жүзеге асырылады.
Несиелік қатынастардың сыртқы көрінісі несие формасын ... ... ... мәні және ... синтездейді. Несиелік
қатынастар формасы мен мазмұны диалектикалық бірлікте ... ... ... олардың мазмұнына сәйкес келіп және оның ... ... ... ... ... несиелік қатынастар
мазмұны мен несие формасының өзгеруіне әкеледі.
Несие екі ... ... ... және ... Тауар несиесі
коммерциялық несиенің бірінші негізін білдіреді. Шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... формада қайтарылады. Өйткені, алушы субъект несие беруші тауар
несиесін алғанын куәландыратын вексельді, сондай-ақ салынған ... ... ... басқадай құжаттарды береді. Бұл тұста несиелік қатынастар
субъектілеріне-шаруашылық жүргізуші субъектісі және банк ... ... ... өзгерістер нәтижесінде тауар формасындағы несие
ақшалай формаға қайта ауысады. Сөйтіп, тауар ... ... ... ең ... ... ... ... болып дамиды.
Несиелік қатынастар мен несие формаларының және несиелік ... кең ... ... жүйесі ұғымын құрайды.
Ал несие тар мағынасында - бұл ... есеп ... ... ... ақша айналысын реттейтін және басқа да ... ... ... мекемелер торабы болып табылады.
Басқаша айтқанда, несие банктік және басқа да ... ... ... ... ... асыру және олардың құқықтық формаларын
ұйымдастыруы арқылы сипатталады. ... ... ... және ... емес институттар шеңберінде екі ... ... ... сәйкес несие екі негізгі буыны қалыптасады: банктік және
мамандандырылған несие-қаржы мекемелері.
Экономиканың әрбір экономикалық-тарихи даму кезеңіне ... ... ... ... ... беретін несиелік істі ұйымдастыру
типі, өзіндік несие құрылымына сәйкес ... ... ... КСРО экономикасында Мембанктің ... ... ... ... қызмет етсе, нарық экономикасы
үшін монополиясыздандырылған банктік және банктік емес ... ... ... ... ... көп ... ... болады. Егер де несиелік
мекемелердің өз клиенттеріне көрсететін ... ... ... болсақ, онда қазіргі несиенің үш маңызды элементін бөліп қарастыруға
болады:
Орталық (эмиссиялық) банк;
коммерциялық банктер;
мамандандырылған несиелік ... ... ... ... (трастовый) және т.б.).
Функционалдық мамандануына, шаруашылық буындарға несие-қаржылық қызмет
көрсету ... мен ... ... ... жүйе ... ... ал несиелік
институттардың қызметін реттеуші бірегей ... - ... банк ... банк - ... ... мемлекеттік банк, сондай-ақ кез келген
елдің ол мемлекеттік, халықтық немесе Ұлттық банк деп ... ... ... ... ... ... Орталық банк - бұл
"банктердің ... Ол ... және жеке ... ... ... ... - ... банктер және басқадай мекемелер, сондай-ақ
үкімет ұйымдары жатады.
Банктік мекемелерге қатысты Орталық банк тікелей әрекет ету және ... мен ... ... ... ... ... ... Орталық
банк несиелік және ақшалай операциялар, рыноктың әр ... ... ... ... ... ... ... жанама әрекет етеді.
Коммерциялық банктер қарыз капиталы нарығының әр түрлі секторларында
қызмет ететін көп қызметті ... ... ... Олар кәсіпкерлік
тәжірибесінде белгілі бір көптеген қаржылық операцияларды ... ... кез ... елдің несиеде әдеттегідей негізгі, базалық
буын ролін атқарады.
Олар үкіметтің, іскерлер мен миллиондаған жеке тұлғалардың салымдарын
шоғырландыра ... ... ... ... болып қала береді.
Коммерциялық банктер қарыздық және ... ... ... әр ... ... ... алушылардың қол жеткізуге мүмкіндік
береді.
Мамандандырылған несие мекемелері (оларды пара-банктік деп атайды) нарық
экономикасындағы несиеге ... ... буын ... ... ... ... әр ... салаларында және тұрғындарға
көрсетілетін несие қызметтері толық болмас еді.
Парабанктік мекемелер ... ... бір ... ... ... бірер
негізгі қызмет түрлерін көрсетуге бағытталады. Олардың қызметтері нарықтың
кішігірім сегменттеріне ғана қызмет көрсетуге ... ... екі ... ... болады: бір жағынан, олар
несиелік және есеп айыру ... ... ... ... да ... ... ... сәйкес талаптарын басшылықка алады.
Екінші жағынан олар, қандай да бір қаржы, сақтандыру, инвестициялық немесе
басқа да ... ... ... ... ... ... ұшырайды.
1.2. Несие құру принциптері
Несиенің ұйымдастырылуы мен жұмыс істеу негізінде белгілі бір ... ... жаңа ... оның ... қатынастарға өту
кезеңінде оларды былайша ... ... ... банк ... ... ... басқа банктік емес институттармен
үйлестіре отыра екі деңгейлі банк жүйесін ... ... ... ... ... мекемелер торабын барынша дамыту, оларды
қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... ісіне мемлекеттік монополия ұғымы мемлекеттің банктердің құрылуы мен
жойылуын ... ... ... ... ... мен ... жүзінде бекітуге ерекше құқығы ретінде ... ... ... Республикасы аумағында банктерді құруға рұқсат береді және
банктер мен ... ... ... ... ... ... ... кезінде Ұлттық банк жүргізілетін банктік операциялар ... ... ... ... емес ... ... көп ... банк жүйесінің, олардың ақша несие және делдалдық
қызметінің ... мен ... ... көп түрлілігінің, Орталық (бірінші
деңгей) және басқа банктер (екінші ... ... ... ... ... қажеттілігін тудырады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі (бұдан әрі Ұлттық банк) Қазақстан
Республикасының орталық банкі болып табылады және ... ... ... ... ... ... ісінің әлемдік тәжірибесі көрсетіп отырғандай, барлық елдердегі
несиелік институттардың ішінен ... ... ... ... ... ... атқаратын орталық банктер бөлініп шығатын болады. Ал олардың басшылық
ролі мемлекет берген кең ауқымды ... ... ... ... ақша-несие эмиссиясын жүзеге асыруыда байланысты
орталық ... ... яғни ... ... ... ... бақылау мен нақты экономикалық ықпал ету ... ... ... ... ... тиіс ... ... құқығы бар.
Коммерциялық банктер несиелік ... ... және өз ... ... әр ... ... көрсетуде.
Нарықтық экономикада арнайы банктік емес институттар құрылмаған жағдайда
кез келген ... ... ... ... ... салымдарын толығымен тарту
мүддесі мен өзгеріп ... ... ... ... толық
қанағаттандыру бұл институттардың құрылуын талап етеді, ал олар ... ... ... өзгерістерді икемді және сезімтал ете
түседі.
Мемлекет, экономикаға жетекшілік жасай отырып, Ұлттық банк ... ... ... ... Бұл ... айналыстағы ақша
массасының көлемін реттеу жолымен ... ... ішкі және ... ... ету ... ... саясатын жалпы экономикалық
саясатты жүзеге ... және оны ... ... ... ... ... ... үшін қажет.
Несиені құрудың маңызды принципі - несиелік мекемелер торабының ... мен ... ... ақша ... ... ... буындарының бос ақша қаражаттарының ... ... ... ... жолмен жүргізілуі деп түсінуге болады.
Бүгінгі таңда Қазақстан аумағында шамамен 77 банк және ... ... мен ... ... ақша айналымының несиеде ... - ... ... және ... ... ... шаруашылығына ұтымды бағыттауға
мүмкіндік береді.
Мемлекеттік валюталар монополия принципіне ерекше маңыз ... ... ... ... туралы" заңында былай деліңген:
"Қазақстан Республикасының Президенті мен Министрлер кабинеті өз ... ... ... саласында осы заң жағдайларына ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі - Қазакстан Республикасының
валютасын реттеудің негізгі органы болып ... ... ... нормативті актілерді жасап шығару, ақпарат
жинау, валюталық заңдардын ... ... және оны ... тұлғаларға
санкциялар қолдану керек. Ұлттық банк валюталық реттеу функцияларын жүзеге
асырады.
Бұл принцип - ел ... ... ... бірі, валюталы
резервтерді жинақтау құралы және ақша айналысын басқа ... ... ... ... ... ... ... егемен елдер заңдарымен бекітілген. Банктер
жедел банктік қызметпен байланысты шешімдерді қабылдау кезінде үкімет пен
атқарушы ... ... ... банк тек ... ... Президентіне ғана есеп бере
алды.
Кей жағдайда бұл Республиканың ұзақ мерзімді міндеттерінің корғаушысы
ретінде Ұлттық банк ... ... ... мерзімді мүдделеріне сәйкес
келмеуі мүмкін; үкімет болса мемлекеттік бюджеттің тапшылығы ... ... ... ресурстарын осы тапшылықты жабуға пайдалануға
тырысады (бұл Кеңес үкіметі кезінде жүйелі түрде жүргізілетін), ал бұл ... ... ... ... ... ... ... банк елдегі ақша-несие саясатының жүргізілуіне толық ... Өз ... ... саясаты экономиканы мемлекеттік реттеудің
негізін құрайды. ... ... ... ... ... республикадағы нарықтық экономиканың тиімділігі туралы сөз
қозғауға да болмайды.
Ұлыбритания мен Францияда орталық банктердің капиталы мемлекет иелігінде,
алайда акционерлер ... ... ... бола алады. Оларда да
орталық банктер атқарушы органдардан тәуелсіз, тек парламентке ғана ... ... ... ... Германияда, АҚШ-та заң жүзінде
бекітілген. Батыс Германияның банк ... ... ... ... банк ... ... үйлестіріп отыруы тиіс, алайда оның тұрақты ақша айналы-
сын сақтау мақсаттарына қайшы келетін талаптарын ... ... ... ... Ол ... де, ... ... де бағынбайды, тек
Бундесбанк туралы Заңға ғана ... ... ... ... ... табылатын - Федералды резерв жүйесінің
(ФРЖ) мүшелерін - сенаттың мақұлдауымен президент тағайындайды және олардың
қызметі жөніндегі келіспеушілік бойынша қызметінен ... ... ... ... ... ... есеп беріп отырады.
Біздің еліміз бен шет елдердегі несиенің ... ... - ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ақша-несие
және валюталық тұрақтылықты сақтау міндеттеріне қатысты болып келеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ... ... ... бюджетке қатысты мәселенің шешімі болып табылады. ... және ... ... ... ... яғни ... Ұлттық банк
қаражаттарын пайдалануына шек қоюдың принципалдық мәні ... ... ... ... ... ... заң күші бар
жарлығында былай деп жазылған: "Жүргізіліп отырған мемлекеттік ... және оны ... ... ... ... қаржы жүйесінің
қызмет етуінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық банк:
а) Қазақстан Республикасы ... ... заем ... ... ... шарттармен қысқа ... ... осы ... бойынша үкімет жәрдемімен ашылған Қазақстанның халықаралық
ұйымдарда мүшелігімен байланысты жазылымдар мен басқа да ... ... ... ... ... ... Қаржы министрлігіне
қосымша несиелер береді".
Осылайша Үкімет, ... ... ... да ... ... ... ... қайтарымдылық, мақсатты-сипатының мерзімділігі және ... ... ... ... ... қарыз алады.
Үкімет әрбір несие бойынша нарықтық пайыздық мөшерлемелері бар
тапсырылатын бағалы ... ... ... ... банктен өтеп алу
мерзімі алты айдан аспауы тиіс, ... бұл ... ... Республикасы
Парламенті жыл аяғына дейін ұзартыуы мүмкін.
АҚШ, ... ... ... және ... елдерде іс жүзінде үкіметті тікелей
несиелендіру жоқ; Германия, Голландия ... ... ... Австрияда
үкіметтік несиден заң алтын және конвертацияланатын валютамен ... ... ... ... ФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ
2.1. Несие формалары
Несие формасы – бұл несие қатынасының сырттай нақты көрінісін табуы. Ол
несие ... мәні мен ... ... ... қатынасының
формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі диалектикалық жағынан біртұтас болады.
Несие қатынасының формасы оның мазмұны мен дамуына сәйкесуі ... ... ... ... ... ... мынадай ең маңызды
формаларын бөліп көрсетуге ... ... ету ... ...... және халықаралық несие;
- несие мәмілесінің объектісіне қарай – ақшалай және тауарлық несие;
- несие қатынасының субъектісіне ...... ... тұтынушылық несиелер.
Несиенің тауарлық формасы тарихи жағынан алып қарағанда оның ақшалай
формасынан бұрын пайда болған. ... ... ... адамдар
тұтынуға қажетті артық өнімдерін бір – біріне өсім алумен қарызға берген.
Несиенің тауарлық формасы осы ... ... ... ... тауарларды сатуда, машина мен құрал-жабдық, тұрмыстық
тауарлар, саймандар лизингісінде ... ... ... несие
фермерлер мен шаруа қожалықтарына көктемде тұқым түрінде беріледі. ... ... бұл ... ... мен ... ... күзде жиын –
теріннен кейін қайтарып отырады.
Несиенің тауарлы ... ... ... ... ... пайда
болып, дамиды. Ол осы заманғы нарықтық шарушылықта артықшылықтарға ие,
типтік форма ... ... ... бұл формасы ұлттық және халықаралық
экономикалық айналымдардың шегінде пайдаланылады.
Несиенің тауарлық және ... ... ... ... аралас
формасы да қолданылады.
2.2. Несие түрлері
Жоғарыда қарастырылған несие формаларының ... ... ... ... – бұл оның ... ... үшін пайдаланатын, экономикалық
– ұйымдастырушылық белгілері бойынша ең детальданған сипаттамасы, ... іс – ... ... қасымшасы.
а) Қазақстанда несие түрлері былайша жіктеледі: несиелеу объектісінің
экономикалық белгілері бойынша:
- айналым қаражатын қалыптастыруға ... ... ... ... - ... қалыптастыруға берілетін несие;
- ТМҚ аясында шұғыл ... ... ... тыс ... ... ... берілетін несие;
- өндірістің маусымдық шығыны аясында берілетін несие;
- жол үстіндегі есеп айырысу құжаттары аясында берілетін несие;
- төлем ... ... ... ... ... және ... мүлікпен, ТМҚ- пен, кепілділікпен,
сақтандыру келісімшартымен толық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... банкілік.
б) қайтарылу мерзімі бойынша:
- қысқа мерзімді;
- орта мерзімді;
- ұзақ мерзімді.
в) өтелу тәртібі бойынша:
- бөліп-бөліп төлеу;
- бір жолғы төлеу;
- ... ... бір ... ... ... ... ... субстандартты;
- стандартты;
- күмәнді;
- сенімді;
- сенімсіз;
- ұзартпалы.
ғ) ақылылығы бойынша:
- қалыпты пайыздық;
- жоғары ... ... ... ... ... бағыты бойынша:
- сауда –саттық несиесі;
- өнеркәсіп несиесі;
- ауыл шарушылық несиесі;
- құрылыс несиесі.
ж) ашыланын шот түрлері бойынша:
- жай ... шот ... ... ... ... шоты ... несие;
- контокорренттік шот бойынша несие;
- овердрафт бойынша несие;
- несие желісі ... ... ... ... ... ... ... мүлікпен немесе
құқық пен қамтамасыз етілген, қысқа мерзімді әрі ... ... ... ... несие жатады.
Ломбардтық несиені негізгі әр алуан түрлеріне ... ... ... ... ... кепілдігімен берілетін несиелер
жатады. Қарыз алушы ... ... өз ... шектеусіз пайдалана
алады.
Жаңартпалы несие – ссуда капиталының ұлттық және әлемдік нарықтарында
қолданылатын жаңғыртпалы несие. Ол ... ... ... ... ... ... автоматты түрде беріледі.
Несие желісі қарыз алушының алдындағы несие ұйымының оған несие
келісімшартының белгіленген әрекет ету ... ... ... бір ... ... ... ... беру жөніндегі заң тұрғысынан
ресімделген міндеттемесі. Несие желісінің ашылуы несие ... мен ... ұзақ ... ... ... ... ... несие ұйымының шот иесіне, оның ағымдағы банк шотына
қойылатын талап бойынша төлем арқылы беріледі. ... бұл ... ... ... ... да, шот ... ... берушінің алдында пайда
болған берешегінің түскен қаражаттың есебінен кейін оған өтеуін
қарастыратын келісімшарт шегінде беріледі.
Коммерциялық несие. Несиенің басқа ... ... ... ... ... ... болды. Оны бір шаруашылық жүргізуші
субъекті екіншісіне сатылған тауарлар мен қызмет көрсетулер үшін төлем
мерзімін ... ... Осы ... формасының объектісіне өенркәсіп және
сауда капиталының бірігу нәтижесін білдіретін тауар капиталы жатады.
Коммерциялық ... ... ... мен ... ... ... пайда
болады. Ол тауарлық формада беріледі және оның пайдалану шегі болады. Ең
алдымен лның мөлшері шектеулі ... ... ... ... ... өзге
субъект коммерциялық несиені өзінің ақшалай капиталының шегінде ғана бере
алады. Коммерциялық ... ... ... сатып алған кәсіпорындар
ғана пайдалана алады.
Осы несие формасының құралына вексель жатады. Вексель қолма-қол
ақшасыз есеп айырысудың ... ... және ... ... кемітуге
жағдай тудырады.
Вексель – бұл сатып алушы-қарызгердің жабдықтаушының алдындағы ... ... ... ... Онда ... ... несие үшін
алынатын пайыз, өтеудің мерзімі мен шарты көрсетіледі. Вексель несиелерге
тиесілі қаражатты алу үшін ғана емес, сонымен бірге төлем құралы ретінде
пайдаланылады.
Вексельдің ... оған өтуі ... ... ...... Вексельде индоссамент неғұрлым көп болса, оның соғұрлым ... кең әрі оның ... ... ... ... ... ... басты мақсаты – тауарлардың сатылу процесін
жеделдету және пайданың жылдам алынуын қамтамасыз ету.
Оған тән ... оны ... үшін ... ... ... ... ... әдетте, банк пайызынан төлем
болатын ... ... ... ... ... ... кеңінен тараған және ол өндірістің
ауқымы мен тауар айналымының көлеміне тікелей байланысты болады. Қазақстан
ол инфляцияның салдарынан, өндіріс пен тауар ... ... ... бұзылуынан және шарушылық субъектілер жүргізуші
субъектілердің арасындағы сенімінің азаюынан тиісті деңгейде дамымай қалды.
Коммерциялық несие көбінесе ауыл ... ... Азық ... ... фермерлерге, шаруа қожалықтарына жанар – жағар май
материалдарын, тұқымды, минералды тыңайтқыштарды және өсімдікті ... ... ... ... ... ... Республикасы Азаматтық
Кодексіне сәйкес коммерциялық несие ұғымы аванс түрінде берілетін несиені,
тауарлардың, жұмыстың және ... ... ... төлемін қамтиды.
Коммерциялық несиені тауар жеткізушілер сатып алушыларға жеткізілген
тауар үшін алынатын төлемнің ... ... ... Бұл арада
соңғысыалғашқысына вексельді, яғни, төлем міндеттемесін табыс етеді. Бұл
вексель банкте атаулы құннан төмен бағы ... ... ... ... ... банк несиесін алуға болады.
Дамыған нарықтық экономика жағдайында коммерциялық несие банк
несиесімен ... ... ... ... ... ... формасы банк несиесі. Бұл
жағдайда несие қатынасының объектісіне ссуданы ақшалай қаражатпен беру
процесі жатады. Мұндай несие ... ... ... ... ...... ұйымдарына, көбінесе банктерге, қарыз алушы
кәсіпорындарға, ұйымдарға, халыққа, ... ... ... ... ... – банк өз ... ... несиені
өзінің капиталынан ғана емес, сонымен бірге, тартылған ресурстардан да
(заңды және жеке тұлғалардың депозитінен) береді. Қазақстан банктерінің
несие ресурстарындағы ... ... ... ... ... ал, ... - ... ресурстар (депозиттер, банкаралық қарыз
ақшалар).
Осы несие формасының екінші ерекшелігі – шаруашылық айналымға әлі түсе
қоймаған, кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың банкке орналастырылған
уақытша бос ... банк ... ... ... үшінші ерекшелігі – банк ақшалай қаражатты ссудаға
өздігінен өсетін құн ретінде ... ... ... ... Мәселенің
мәнісі мынада: қарыз алушы бұл ссуданы пайдаланғаны үшін банкке пайыз
төлейді. Қарыз алушы осы несиені өндіріс ... ... ... алады әрі оның есебінен несиегерге пайыз төлейді. Несиеге қажеттілік
оның ажырағысыз атрибуты болып табылады. Банк несиесінің айналыс саласына
ғана қызмет ететін ... ... ... ол, ... ... ... және ... саласына да қызмет етеді. Банк несиесінің
қолданылу аясы коммерциялық несиеге қарағанда әлдеқайда кең, ... ...... мәмілетінің бағытымен, мерзімімен және сомасымен
шектеліп қалған.
Банк несиесі банк пен қарыз алушының арасында несие келісімшарты
немесе несие келісімі бекітілгеннен кейін ... Банк ... ... және ... ... арттыру, маусымдық қорларды
толықтыру, вексельдер есебі және оны қайта есептеу халықты несиелеу.
Ол материалдық тұрғыдан қамтамасыз етілуі, мақсатты бағытының болуы,
мерзімділігі, қайтарылуы және ... ... ... ... ... және ... принциптері негізінде банктің қарызға
беретін ссудалық капиталдың қозғалысын білдіреді.
Банк несиесі ... ... ... ... ... және ұзақ
мерзімге бөлінеді. Мәселен, қысқа мерзімді несие ... ... ... маусымдық ТМҚ қорларын қалыптастыруына, еңбекақы төлеуіне және өзге ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруы үшін
бір жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Ұзақ мерзімді несие ұзақ мерзімді активтердің ұлғайтылған ... ... яғни ол бір ... да көп ... ... ... ... жарақтандыруға, ұлғайтуға әрі жаңғыртуға беріледі.
Банк несиесінің есебінен залалдардың орнын толтыруға, жарғылық
капиталды қалыптастыруға, бұрын алынған несиені өтеуге айыппұл, өсімақы,
тұрақсыздық ... және тағы ... ... ... есеп айырысу құжаттарының төлеміне қолма-қол ақшасыз түрінде,
жекеленген жағдайларда, мысалы ауыл шарушылық ... ... ... төлеуге және тұтыну қажеттіліктеріне қолма-қол ақшамен беріледі.
Несие қарыз алушыларға тек несие келісімшартында ... үшін ... Және ... қарыз алушының заң тұрғысынан құқық
қабілеттілігі болған жағдайда, несиені өтей алатын қабілеті және қаржылық
жағдайы тұрақты болғанда ғана ... ... ... ... ... алушыға жеке анықталады. Банк несиесі маңызды ерекшеліктерін
сақтай отырып, айтарлықтай сандық және ... ... ... ... несиені тек банктік қаржы-несие мекемелері ғана беріп
қоймайды, сонымен қатар, оны қаржылық компаниялар да, несие серіктестіктері
де, ... ... де, ... ... да және т.б. ... бұл осы ... формасының мәнін өзгертпейді. Сондай – ақ, қарыз
алушылардың құрылымы да өзгереді. Акционерлік қоғамдардан, компаниялардан,
фирмалардан және халықтан өзге үкімет те, ... де, ... ... т.б. алады.
Банктің несие салымдарының мөлшері несие ресурстарына байланысты
болады. Бүгінгі танда мұндай ресурстарын депозиттер ғана ... ... ... ... ... бос ақшалай қаражаттары, банкаралық
нарықтағы қарыз ақшалар, шетелдік қаржы – несие институттарынан алынатын
қарыз қаражатты құрайды.
Осылармен бір мезгілде Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... ... саланы да реттеп отырады. Ол
банктердің несие қоржынының сапасы нашарлаған жағдайда депозиттерді
міндетті түрде ең аз ... ... ... арттыру жолымен
экономиканы несиелеудің аясын таратады. Бұл несиенің тек экономикалық қана
емес, сонымен бірге, әкімшіліктік шекарасының болатынын да көрсетеді.
Банк несиесі негізінен тікелей ... ... ... ... алушыларға
тікелей бірлесе, ал, жанама түрі делдал арқылы беріледі, мысалы, халыққа
тауарлар ... ... ... ... ... арқылы немесе вексельді
пайдаланумен беріледі.
Қазақстандағы коммерциялық банктер соңғы бес жылда (2001-2004 жж.)
экономикадағы несие салымдарын күрт арттырады. ЖІӨ - дегі ... ... ж. ... ... ... ... ж. – 32,7%, яғни, 2 еседен
көп.
01.01.2005 ж. несие салымдарының құрылымы:
- қысқа мерзімді несие – 49,9%.
- орта мерзімді несие (1 ... 5 ... ...... ұзақ ... ... (5 ... жоғары) – 19,9%.
Тұтыну несиесі. Несие қатынасы банктер мен ... ... ғана ... Ол, ... бір ... ... және екінші жағынан, халықтың арасында да пайда болады. Несие
алушыға халық, ал, ... ... банк ... қатынасты тұтыну несиенің
мазмұнын құрайды. Айрықша жағдайларда банк пен халықтың арасында делдалдық
ететін үшінші тарап та ... ... ... ... ... ... мерзімін ұзартып төлеумен тауарды несиеге беретін сауда ұйымдарын
айтуға болады.
Тұтыну несиесі халыққа оның ... ... ... үшін ... оның ... жеке шаруашылықтағы өндірісті
дамытуда, құрылыс салуға, тұрғын үйді жөндеуге өткізуге, ұзақ уақыт
пайдалануға жарамды заттарды сатып алуға ... ... ... өмір ... ... ... несие саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Өнеркәсібі
дамыған елдерде тұрғындар өзінің жыл ... ... 10-12% - ың ... ... ... ... ... бұл формасы мүлдем дамымай
қалды десе де болады. Халық борышқор болудан қорқады, оның үстіне, тұтыну
несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 16-18% - ... ... ... ... және ... ... ... мүмкін.
Тауарлық форма халыққа тауарды оның төлем мерзімін ... ... ... бұл ... ... ... ... табылады. Ақшалай
форма банк несиесі секілді халыққа тікелей немесе сауда желісі ... ... ... ... ... ... бар: ... тауар айналымы
артатын болса, несие мөлшері де өседі, өйткені, тауар сұранысы несие
сұранысын ... ... ... ұзақ ... ... таураларды
сатып алуға арналған несиеге және шаруашылық ұйымдастырып, жүргізуге
арналған ... ... ... ... бір ... ... ... емес
тұрғындардың өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі
әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен құрылымының арасындағы
айырмашылықты жояды.
Ол ұзақ ... ... ... ... түрде жоғары
бағасы мен халықтың ағымдағы табысы арасындағы және халықтың бір тобындағы
ақша қорланымы мен оны басқа ... ... ... ... ... ... шешіп береді.
Тұтыну несиесі банк операцияларымен тығыз араласып кеткен. Мәселен,
сатып алушылардың ұзақ мерзімді борыштық міндеттемесін сауда ұйымдары
банктен ... алу үшін ... ... ... ... ... болса, сауда фирмасы мен банктің арасындағы – несие қатынасының
артық буыны жойылады.
Несиеге сатып алынған тауарларды сауда ұйымдары олардың ссудасын
қамтамасыз етуші ... ... да ... ... төленгенше тауардың меншік құқығы сауда
ұйымдарында қалады.
Өнеркәсібі дамыған елдерде тұтыну несиесінің бірнеше түрі
пайдаланылады. Алайда, олардың арасында тауарларды ... ... ... үлес ... ... ... ... алуда сатып алушы тауардың құнын ай сайынғы
жарнамен төлеп ... ... ... ол несиені пайдаланғаны үшін пайыз
төлейді. Көптеген жағдайларда ... ... ... сатуда тауардың
бағысы коммисиялық сауда ұйымының мөлшеріне несие үшін ... ... ... ... көптеген елдерде маңызды рол атқарады. Осыған орай, ол
мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол ... әрі ... ... ... ... ... ... халықтың тауарға деген сұранысын ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен сатылуына арттырады. Қазақстанда тұрғын үй құрылысын
салуға және оны сатып ... ұзақ ... ... ... беру ... ... құрылыс – жинақ ақша банкісі құралады. 2004
жылы халыққа берілген тұтыну ... ... 122,1 млр. ... ... жылмен салыстырғанда 9,4% -ды құрады.
Ипотекалық несие. Жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын
ссуданы ипотека несиесі ретінде ұғуға болады. Ол тұрғын үй ... ... ... ... жер сатып алуға беріледі әрі ұзақ мерзімді сипатқа ие.
Ипотекалық несиелеу нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі ... Оның ... ... ... ... ... – бұл қатаң анықталған кепіл затпен берілетін ссуда.
Несие қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын мүлік сатылады
және одан түскен ... ... ... ... Сол себепті де
ипотека несиегер үшін ең “сенімді” несие ретінде саналады:
- ипотекалық ссуданың көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені,
ол тұрғын үй мен ... ... ... сатып алу, тұрғызу
үшін және жер учаскелерін игеру үшін пайдаланылады;
- ипотекалық несие, әдетте, 10-30 ... ... ұзақ ... беріледі.
Несие алдын ала жасалған кестеге сәйкес біртіндегі өтелетін болады.
Ипотеканың айрықша маңызды принциптеріне мыналар жатады: кепілге
салынатын ... ... ... ... яғни ... шартта кепілдік құқығының
объектісіне жататын нақты мүлікті анықтау; ... ... ... ... ... ... үшінші тұлға оңай танитындай болуы
керек.
Ипотекалық несиелеудің жүйесі икемді болуы үшін ... ... ... дамыған елдерде мыналар болады:
- төлемдері кезең сайын өсіп отыратын ссуда: алғашқы бес немесе он
жылда борышқордың шығысын ... ... ... ... ... өзгеріп отыратын ссуда: жеңілдікті кезеңнің болуын
ұйғарыды, мұнда борышқор тек ... ғана ... ... бөлудің
мұндай тәсілі борышқорға үлкен пайда береді;
- пайыз мөлшерлемесі өзгермелі ипотека – пайыз мөлшерлемесінің деңгейі
келісімшартта нақты шама түрінде тіркеледі әрі қандай да бір ... ... ... ... ... ... дарты жылды
бір рет қарастырылады.
Ипотекалық несиені ресімдеуде негізгі құжаттарға кепілхат, вексель және
өзге де ... ... ... Бұл құжаттарға ипотекалық компания
шығаратын ипотека облигациялары секілді құнды қағаздардың қайталама
нарығында баға белгіленуі мүмкін. Бұл арада кепілхат ссуда бойынша ... ... ... меншік құқығын несиегерге беруді ұйғаратын құжат
болып табылады. Жылжымайтын ... ... ... ... ... қамтамасыз етушісі болып табылады. Онда несие келісімшарты ... ... ... ... ... ... ... салық,
алымдар және меншіктен өндіріліп алынатын өзге де төлемдер нақты
көрсетіліп, сонымен бірге, оны бүлінбеген ... ... ... ... оны ... тұлғаға кепілдік аясында беруге тыйым
салынатыны және т.б. айтылады.
Өзіндік қаражат, ... ... және ... ... ... ... ... ресурстарын құрайды.
ҚР “Ипотека туралы” заңы шыққаннан кейін Қазақстанда ипотекалық
несиелеу қарқынды дамыды.
Республиканың ірі банктері ипотекалық бағдарламаны жүзеге асыратын
өздерінің ипотекалық компанияларын ... ... ... ҚР ... ... ... капиталы 100%-ды құрайтын
Қазақстандық ипотека компаниясын (ҚИК) құрды. Ол алғашқы құрылған ... ... үшін ... ... ... ... бағытындағы
саясатты жүргізіп келеді. 2005 жылы ҚИК толықтай ҚР Қаржы министрлігінің
қарамағына өтті. Бұл несие үшін алынатын пайыздық мөлшерлемелерді кемітуге
қажетті бәсекелестік ортаның ... өз ... ... Пайыз
мөлшерлемелері бояу болса да тұрақты түрде кеміп келеді. Ипотекалық
несиелеудің дамуына 2003 жылы Мемлекеттік құрылыс – жинақ ақша банкісінің
құрылуы жағымды әсер ... 300 және 500 млн ... ... ... ... шығарып үлгереді және оларды сәтті орналастыра білді.
Қазақстанда ипотекалық несиелеу Қазақстан Республикасы Мемлекеттік
тұрғын үй ... ... ... ... ... Бұл арада
Мемлекет қамтамасыздандырылу деңгейі төмен тобының “әлеуметтік” тұрғын үй
құрылысын салуына және сатып алуына әр түрлі ... ... ... ... құқығына ие болуын ынталандырады. 0101.2005 ж. ипотекалық
қарыз 411,4 млрд ... 2003 ... ... өсім ... ... ... ... – Германия: алғашқы меммлекеттік
ипотекалық банк 1770 жылы Силезияда аса ірі помещиктік шаруашылықтарға
қаржылық ... ... ... құрылды.
XIX ғасырдың бас кезіндегі ипотекалық банктің қызметі ... ... ... де қолданыла бастады, ал XIX ғасырдың орта шенінде бірқатар
шаруа қожалықтарына қолданылды.
Алғашқы ... ... және ... ипотекалық банк” 1962 жылы
Франкфуртте құрылды.
АҚШ-та ипотекалық банктер аймақтық мәні бар шағын фермерлік жер
банктеріне берілген, ал, Канадада – ... ... ... ... несиені берумен құрылыс қоғамдары айналысады.
Мемлекеттік несие. Мемлекеттік несие жеке және заңды тұлғалардың
уақытша бос ... ... ... ... және ... ... ... тарапынан жұмылдырылу себебі бойынша қатынастың
жиынтығын білдіреді.
Оны мемлекет бюджет тапшылығын жабу үшін және мемлекет өзінің ағымдағы
мүмкіндіктерінен тыс ... ... ... үшін ... несие қатынасының субъектісіне, бірінші жағынан, қарыз алушы ретінде
мемлекет жататын болса, екінші жағынан – ... ... ... – ақ, ... жеке және ... ... мемлекет.
Мемлекеттік несиені мемлекеттің өзіндік несиесіне және мемлекеттік
борышқа бөлу керек.
Бірінші жағдайда мемлекеттің несие институттары ... әр ... және ... ... ... ... мемлекет уақытша бос
ақша ресурстарын жұмылдыру үшін, мемлекеттің бюджет тапшылығын және
қоғамның өзге де қажеттіліктерін ... үшін ... ... өзге де қаржы – несие мекемелерінен, кәсіпорындар мен ... ... ... ақшалай қаражатты қарызға алады. Уақытша
бос ақшалай қаражат облигацияларды, қазынашылық міндеттемелерді және
мемлекеттің өзге де ... ... ... және ... ... ... ... әзірге мемлекеттік займ облигацияларын шығарған
жоқ. КСРО 70 жылдың ... ... ... ... соғыспен Ұлы Отан
соғысынан кейін халық шаруашылығын ... ... үшін ... рет
шығарды. Сонымен бірге, 1966 ж. мемлекеттік 3% ішкі ұтыс займдарын ... жылы ... ішкі ұтыс ... ... Бұл ... ... мен халықтың еңбек ақысын мәжбүрлеп өндіріп
алудың формасы болып табылады.
Бүгінгі танда ... ... ... ... 3,6 және 12 ай ... ... мемлекеттік қысқа мерзімді
облигациялар;
- 5-7 мерзімінде шығарылған мемлекеттік орта мерзімді облигациялар;
- 20 жылға дейінгі мерзімге шығарылған мемлекеттік ұзақ мерзімді
облигациялар.
Мемлекеттік қазынашылық ... ... ... ... ... және оған ... кепілдік береді.
Мемлекеттік несие жеке және заңды тұлғалардың ... бос ... ... ... ... ... ... қуатты
құралы болып табылады.
Ақшалай қаражатты жергілікті үкімет органдары да қайтару және ақылы
негізінде ... ... Бұл ... әдетте, алынған қаражаттың нақты
мақсаты бағыты болады.
Халықаралық несие. Халықаралық несие несиегер ретінде мемлекет, ... ... жеке және ... ... алғаш шығатын халықаралық
экономикалық қатынас саласындағы ссудалық капиталдың қозғалысын білдіреді.
Осылайша, халықаралық несие – қайтару, мерзімді және ақылы ... ... ... ... ... ... ... ететін
несие қатынасын әр түрлі формалармен субъектілері бойынша біріктіретін
үлкен ұйым. Бүгінгі танда Қазақстан, әсіресе, ірі ... ... ... халықаралық несиені жие пайдаланады.
Халықаралық несие делдалдың көмегі арқылы немесе ... ... ... ... аса ірі ... және ... банктер, халықаралық
және аймақтық валюталық – несие әрі қаржы ұйымдары алға шыға алады.
Халықаралық несие арқылы ұлғайтылған ұдайы өндірісті қамтамасыз ету,
қолма-қол ... есеп ... ... ... есеп ... айналыс шығынын үнемдеу, сондай-ақ, капиталдың және
шоғырлануын орталықтандырылуын күшейту мақсаттарында капитал елдерге қайта
бөлінеді.
Лизингтік несие. Қазақстанда 2000 жылдан бері лизингтік ... ... ... – бұл ... ... мүлкін сатып алу және
оны жеке заңды тұлғаларға белгілі бір төлем үшін нақты мерзімге әрі лизинг
алушының мүлікті сатып алу ... ... ... ... болатынбелгілі бір шарттармен лизингілік келісімшарттың негізінде
ұсыну бойынша инвестициялық қызметтің түрі.лигинг бұйымына кез келген
тұтынылатын заттар, оның ішінде, кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын
машина, құрал-жабдық, ... ... ... ... ... жатады.
Лизинг объектісі лизинг берушінің балансында болады және лизинг
объектісінің амортизациясы жеделдетілген амортизация коэффициентіне ... ... ... өзіндік құнына қатысты болады., лизингтік
әрекет ету мерзімі лизинг объектісінің ... ... ... ... ... ... – бұл мүліктің меншік иесі мен жалдаушының арасындағы келісім.
Бұл ...... ... ... ... ... ... арқылы
айтылған мерзімге және төлемі үшін пайдалануға беру.
Лизинг өзінің мазмұны бойынша несие қатынасына сәйкес келеді және мәні
бойынша ссуда ... ... осы ... ... ... ... ... мүлікті пайдалануға беру формасында берілетін несиені
білдіреді.
Лизингтік банктің несиесінен артықшылықтары:
- мүлік салынбайды, яғни мүлікті кепілге салудың қажеті ... ... ... ... ... ... ... төлемнің жүйесі икемді болады және ол игеруге
жатқызылады, бұл салық салынатын базаны кемітуге ... ... 100 ... несиелеу және төлемдерді дереу төлеуді ьалап етпейді.
Лизингілік несиені Қазақстанда ауылшарушылық өндірушілер комбайн,
трактор және өзге де ауыл шаруашылығына қажетті ... ... ... ... бизнестің субъектілері пайдаланылады.
Бүгінгі таңда лизинг кез кеген өндірістің материалдық-техникалық
базасын дамытуға ауқымды капитал салымдарын салуға мүмкіндік береді.
Машиналар мен құрал-жабдықты сатып алудың ... ... ... бірқатар елеулі артықшылықтары бар:
- лизинг кәсіпкерлерге – жалдаушыға өндірісті аса ірі жолғы
шығындарсыз ұлғайтылуына ... ... ... қаражаттың шектеліп қалу мәселесі жұмсалады;
- негізгі құрал-жабдықты сатып алуға кеткен шығын келісімшарт әрекет
ететін ... ... ... ... ... ... тартылмайды.
Лизинг беруші-банктің лизингілік қызметінің артықшылығы:
- лизинг барысында мүлік лизинг алушының балансына өтеді;
- қосымша құн салығынан босатылады;
- лизингілік компанияның несиелеуінен ... және ... ... ... қызметін көрсету аясын кеңейтудің келешегі зор
бағыты.
ІІІ-Бөлім. Қазақстандағы банк жүйесі Және оның ... ... банк ... даму ... ... ... ... бақылауымен соңғы төрт жылда шапшаң
дамып келе жатқан банктік секторы ұзамай жаңа қадағалаушыға ие болмак.
Осы ... ... ... не ... ... ... активтері, бәлкім, жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) үштен
бірін ғана құрап отырған болар, бірақ сектордын өзі соңғы төрт жыл ... 50 ... ... өсіп ... ... дамып келеді, - деп мәлімдеді осы елде ... ... үш ... ... ... ... Бас әкімшісі Рей Уэббер.—
Қазақстандық векселъдер ... ... ... асып ... ал бөлшек
сауданың активтері бас айналарлық жылдамдықпен өсіп келеді".
Қатаң бақылау — Қазақстан банкінің құпиясы, міне, осында.
Қазақстанның Ұлттық Банкі 90-жылдардын ... ... ... ... рөл ... 2004 ... қаңтарда елдің қаржылық секторына
бақылау Қаржылық қадағалау агенттігіне, осы ... ... ... ... ... Ұлттық Банк төрағасының орынбасарлығына тағайындалған
А.Сәйденовке берілді,
"Жергілікті банктерді басқару жақсы ... ... және ... ... ... банктердегідей қызмет көрсетулердің толық
секторы жоқ, бірақ олар ... ... ... үшін ... ... Банктік бақылау өте қатаң тіпті мүлдем қатаң ... ... мен ... гөрі ... тәуір керемін", — дейді АВN Аmrо
Қазақстан филиалының менеджері Дуглас ... ... ... ... ... Халықаралық Есептесу
жөніндегі Банк (ХЕБ) ұсынып отырған нормативтерге карағанда ... ... ХЕБ ... ... қамтамасыз етудің 8 пайыздық ең төменгі
коэффициентін ұсынса, Қазақстанның Ұлттық Банкі 12 пайызды ... ... ... ... рыноктарымен салыстырғанда Қазақстан неғұрлым
басқаруға икемді банк ... ие ... ... Мұндай үзілді-кесілділіктің
ерекшелігі дамушы елдер үшін бірегейлік болып табылатын, акционерлермен
байланысты қарыз ... ... ... шек ... ... ... ... кейін пайда болған аласапыран заманда
гүлденді. 1993 жылғы ең шарықтау ... ... саны 230-ға ... ... ING Саріtаl Маrкеts-тің талдаушысы Стефан Эванс. "Шарттар
белгіленбеді, ... ... және осы ... ... ... бағалы қағаздармен валюталық рыноктарда бактарын сынады", — дейді
Ұлттық Банктің басқарушысы Григорий Марченко.
1995 жылғы жаңа ... заңы ... ... бір ... жағдай жасады. "Бұған дейінгі уақытта банк секторының
кірістілігі қолдан жасалып келді және үкімет осы ... ... ... ... отырды.
Осының бәрін тексере келгенде, әлгі банктердің. көпшілігі шығынға
белшеден батып ... және ... ... ... ... құруға
мүлдем қабілетсіз екендігі анықталды," — деп еске алады Г.Марченко.
Ондаған банктер ... ... және ... ету құқығынан айрылды.
Бүгінгі күні республикада екінші деңгейдегі 35 банк калды. Басты-басты
төрт банк осы ... ... ... 60 ... үшін ... ... ... 2,3 миллиард доллары бар Казкоммерцбанк болып табылады. Оның
негізін салушы — ... ... ... кеңестік практикадан бас
тартқан және ең үздік үміткерлерге жауапты жұмыс пен ... ... ... ... ... көзқарасқа бейімдей білген алғашқы қаржыгер
болды.
Банк 1994 жылдан бастап ІАS есеп шоттарын ... және 1997 ... ... ... ... ... ... алғашқы ұйым
болды.
Биылғы жылы ЕҚДБ 30 миллион долларға 15 ... ... ... ... үлестерін банктің топ-менеджменті иемденіп отыр.
1,9 миллиард доллар активі бар келесі ең ірі банк — ... Әлем ... ... Ол 1997 ... ... Банк ... ... мемлекеттік
екі банктің бірігуіне рұқсат ... ... ... Бүгінде Австрияның
Rаffеіsеn-і оның 10 пайызын сатып алған және 20,12 ... оның ... ... ... ірі төрт ... ... ... Банк Кеңестік Жинақ Банкінің
қазақстандық болімшесінен ... ... ... 30 ... ... ... 2003 жылы ... Банк - ең ірі төртінші банк. Оны 1995 жылы екі банк ... ... мен ... Даму ... ... отырып құрған
болатын. Ғоrtis МееsРіеrsоn -ды сатып алған кезде, ол өз ... ... ... "Біз голландиялық тәртіп пен мәдениетті сақтадық", — ... ... ... ... ... ... клиенттер маңына шоғырланды, бірақ
соңғы бірнеше жыл ішінде банктің ұсақ клиенттерге ... ... төрт жыл ... ... ... ... құра ... Ол кезде біздің
мақсатымыз бөлшек салым депозиттерінен 20-30 миллион доллар жинау болған-
ды. Бүгінгі күнге дейін біз 500 ... ... ... — деп ... ... ... Мағжан Әуезов.
АВN Аmrо-ның басшысы Д.Кеннеди: "Бұл өсім бөлшек сауданың ... ... ... ... ... ... қадам болып табылады", —
деп есептейді.
Т.Исатаев: "Біз рейтингілік агенттіктердің ... ... ... ... өсіп келеміз. Олардың банктік кредиттік портфельдердің қаулап өсуіне
және ... жол ... ... ... озық әрі ... ... құру ... сілтеме жасауы дұрыс", — дегенді айтады.
Соңғы екі жылдың ішінде банк ... ... ... ... ... ... біз шырқау биікте тұрмыз", — дейді
Т.Исатаев. ... банк 2007 ... ... ... Одақ ... ... үйлесімдендіру қаулысын енгізгісі келіп отырғанда, "бұл болмай
қоймайтын құбылыс", — деп ... ... ... банк секторы
Қазақстан банктік секторының өсу қарқыны 50 пайызға жетті, ал ондағы
пайдаланып отырған технологиялар ... ... ... ... ... ... жақындап келеді. Қазақстанның ең ірі деген
сегіз банкі рынокқа тұрақты кредиттік карточкаларды шығарғалы жатыр және
2006 ... ... ... ... Vіsа ... ... ... отыр. Қазақстанда пайдаланылып отырған технологиялар
халықаралық банк секторының ең атақты компанияларының көмегімен енгізілген
болатын.
Елде 900-ден ... ... ... ... үші ... ... жасалған өнімдер, банкомат жаңа Орtеvа желісіне жатады, мұның
өзі банктік ... өзі ... ... саласының қазіргі технологияларына
сұраныстың жоғары ... ... бола ... ... Назарбаев жүргізген реформалардың ... ... ... өсу ... 50 пайызға жуық жедел ... ... ... Жаңа ... ... ... бұл ... өскендігін көрсетеді. Қазақстан ЕVМ стандарттарына көшуге
ойдағыдай дайындалуда. Қазақстан — ол Diebold ... ... ... мәні бар жедел өсіп келе жатқан рынок", — деп түсіндіреді, Diebold
Іntеrnаtіоnаl компаниясының президенті Марк Хилдок.
Қазақстанда 3 миллионға жуық ... ... ... жүр. ... ... Ехрress компаниясының карточкалары алады. олардың рыноктағы
жалпы саны 1,39 миллион. Одан кейін 2003 жылы жалпы саны 1,3 ... Visa ... ... ... келеді, бұл
компанияның тауар айналымындағы 2 ... ... ... ... Саrd және Dіnеrs Сlub ... ... банктермен бірге (JСВ
компаниясы өзінің Қазақстандағы қызметін әлі өрістете қойған жоқ) рыноктың
қалған бөлігін алады.
Қазіргі кезде ... ... 93 ... ... үлгідегі
карталар болып табылады. Айналымда ... ... ... ... ... пен ... аздаған саны жүр.
Елде тауарларды банктік карталармен төлеу бойынша 4299 терминал жұмыс
істейді. ... осы ... 2206 ... мен ... ... ... ... рыногын үш компания: Казкоммерцбанк,
Қазақстаннын Халық Банкі және Тұран Әлем Банк ... олар ... ... 83,4 пайызын бақылайды.
"Еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамудағы жетістіктері біздің Орталық
Еуропа елдеріндегі өмір сүру деңгейіне жақындай түсуімізге ... ал ... ... елдерінің алдына түскеніміз өз алдына.
Қазақстан ұлы жетістіктерге жетуге ... ... және ... ... ... ... ... біз қазірдің өзінде дәлелдедік", — ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев.
3.3. Stаndаrd&Рооrs –тың Қазақстан бойынша есебі.
Stаndаrd&Рооrs халықаралық ... ... ... банктік
секторының тәуекелдіктеріне талдау" деген есебі жарияланды, онда ... ... даму ... ТМД ... ... жүйелерге қарағанда
жоғары екені, бірақ онда салыстырмалы жағдайда жоғары тәуекелділік сақталып
отырғандығы айтылады.
Stаndаrd&Рооrs сарапшыларының пікірінше, ... ... ... ... 2000 ... ортасынан бастап экономиканың
жандануы нәтижесінде белсенділік кезеңін бастан ... ... ... банк ... ... сенімнің бекемденуіне қарай, өтімділіктің
өсуі арқасында одан да гөрі күшейе түсуде.
Соңғы бірнеше ... ... ... отырған экономикалық өсу
қарқыны таяу жылдарда жоғары деңгейде сақталады, ... өзі ішкі ... ... ... ... ... ... болмақ".
Алайда халқының саны 15 миллион адамнан аспайтын ел үшін 36 ... ... ... жүйе тым ... ... Үш банк -
Казкоммерцбанк, Тұран Әлем Банкі және ... ... ... ... ... ... бұл шиеленіскен бәсекелестік пен банк ... ... ... және ... ... ... ... әсерінен
Қазақстан банктері соңғы 2 жылда кредиттеу көлемін жылына 40 пайыздан астам
көбейтті. Оның ... 3 ... ... ... ... өсімі 60 пайыздан
асқан болатын. Ағымдағы жылдың алғашқы 4 ... ... ... ... ... ... бұл ... биыл да сақталады.
Кредиттеудің кеңейе түсуі таза кірістің ... ... үшін ... ... ішкі ... көздерінің пайдасы есебінен капитализацияның
өсуі тәуекелділік активтерінің ... ... ... ... оң ықпал жасау шет ел капиталына қол жетімділікті жақсартты,
бұған халықаралық рынокта шеттен алудың өсе түсуі, ... ... бола ... ... ... бұл ... мерзімдері мен қайта
қаржыландыру тәуекелдіктері ... ... ... көп
шоғырлануына алып келуі мүмкін.
Қайта құрылымдалмаған корпоративтік секторға, салалар мен ... ... ... ұзақ ... ... шоғырлануының тым
жоғарылығына және шет ел валютасындағы кредиттеудің ... ... ... ... ... ... ... жария-
лылығының нашарлығынан, Қазақстан банктерінің кредиттеу қабілетінің ... ... ... ... бәрі ұзақ ... қарыздардың жедел өсуімен үйлесе
келе, банктерді экономикалық тұрақсыздық, пайыздық ставкалар мен валюталық
бағам волатильдігі қатеріне ұшыратады.
Қазақстан банктерінің ТМД ... ... ... ең ... ... ... деңгейімен күшейе түскен экспансиясы да
алаңдаушылық ... ... ... ... және олардың өсіп
келе жатқан тиімділігі банктерді олардың сенімсіз жағдайдағы ... ... ... ... ... ... жүйесі және олардың мемлекет
экономикасындағы ролі ... ... келе бұл ... шет ел экономистері
мен қаржыгерлері Қазақстандағы бұл ... өте ... ... оң ... ... ... айтады.
Қазақстан қаржылық-банк жүйесінің реформасын ойдағыдай өткізді, әлемдік
экономикалық қауымдастыққаа батыл қадаммен енді және Шығыс Еуропа ... ... ... дамуының көптеген параметрлері бопынша ТМД елдерінен
алда келеді. Бүгінгі күні теңге ТМД елдерінің ішіндегі ең тұрақты ... ... ... ... ... ... ... 4-6 пайыз
шегінде құбылып тұр.
Соңғы бес жылда Ұлттық ... ... ... ...... резервтері бір жыл ішінде 4958, 9 миллион долларға дейін
өсті.
"Мооdу'S Investors Servicе" рейтинг агенттігі ... ... ... ... ... берді. Бұл ТМД елдерінің
ішіндегі ең жоғары рейтинг.
Тұтастай алғанда, ... ... банк ... 36 қаржы
институттарының басын құрайды.
Күннен-күнге ... келе ... ... ... және ... өсу ... ықпалымен Қазақстан банктері тек соңғы 2 жылда
ғана кредиттеу көлемін жылына 40 пайыздан астам көбейтті. Осы уақыт ... ... ... ... екі еседен артық көбейді және
3,2 миллиардтан ... АҚШ ... ... ... ... ... ... қарқыны шет ел
инвесторлары үшін Қазақстан банктерінің тартымдылығын көтере түсті.
Еуропалық ... құру және Даму ... ... банк ... ахуалды айғақтады.
ЕҚДБ Қазақстанның жеке меншік секторына 300 миллион АҚШ ... ... ... Біз әр түрлі ипотекалық кредиттеумен
айналысатын орташа компанияларды қолдайтын боламыз. Одан ... ... ... ... ... келетін инвесторлар бар және ... ... ... ғана ... ... ... ... экспортқа
да қызмет еткен болар еді, ... өзі ... ... ... ... ... ... дамытуына ыкпал етер еді.
Қазақстанда бүгінгі күні елдің қаржылық инфрақұрылымын дамытуға қажетті
мүмкіндіктердің бәрі бар, сондай-ақ ресурстар да, бюджет те жеткілікті".
Қазақстан ... ... күні ... ... ... атап ... қазақстандық банктер оң нәтижелерге жетіп ... ... жаңа ... ... ... құлықты және экспорттық
өнімдер алғысы келетін шетелдік инвесторлар бұл елге қуана-қуана келеді.
Біз сіздердің әлі де ... ... ... ... қол
жеткізейік деген тілектеріңізге толық қосыламыз және ең бастысы - ... ... ... ... ... Бұл ... жинақталған дағдылар
мен тәжірибеден, сондай-ақ ашық ақылдасудан құралған даналық қисын.
Филип ... АҚШ ... ... ... ... және
президенті:
Қазақстанның банк жүейсі туралы Магар Куюмджан, Stаndаrd&Рооr’s
рейтингілік агенттігінің ... ... ... ... банк ... ... ... қарағанда біршама
тәуір және Шығыс Еуропа елдерінің деңгейіне жақындап ... Бұл ... ... Ұлттық Банкінің рөлі өте жағымды ... ... Банк ... ... ... ... ... енгізіп келеді.
Қазақстанда жариялылық та әлдеқайда жақсы дамыған. Ең ірі деген 3 банк
рынокта бет қаратпайтын ойыншыларға ... ... ... ... ... ... ... банк секторы әлдеқайда қожыраған күйде ... 2003 ... 13 ... жылдарда Қазақстан қуатты ... ... және ... ... ... орасан зор табыстарға қол жеткізуге
болатындығын көрсетіп берді.
Менің өз пікірім де мемлекеттің орта және ... ... ... ... қажет деген пікірімен бір жерден шығады, өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... одан әрі нығайту, ықпалды
банктік қадағалау құру және сақтандыру әрі бағалы ... ... ... ... ... ... ықпалды қаржылық делдалдық, яғни ... ... ... шарттары қазірдің өзінде пісіп жетілді,
онда да капитал рыногына арқа сүйеу қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Н. ... ... - 2030: ... ... өсіп
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел президентінің
Қазақстан халқына ... - ... ... 1997. - 176 бет.
2. Ғ.С.Сейітқасымов. Ақша, Несие, Банктер. Алматы. 2001ж.
3. Б.А.Көшенова. Ақша, несие, банктер, ... ... ... ... Л.И. Курс переходной экономики: Учебник. -М.: Финстатинформ,
1997.
5. Абрамова М.А., Александрова Л.С. ... ... ... ... Учебное пособие. - М.: Инст. межд. права и экономики, 1996.
6. ... Б.И. ... ... ... ... в ... ... - С:
Сомвен, 1992г.
7. Алмазова О.Л., Дубоносов Л.А. ... и ... ... и настоящее.
-М.: Финансы и статистика, 1988. - 154 ... ... А.Г., ... М.А. Денежное обращение, кредиты, банки. - М.:
Финстатинформ, 1995.
9. Балабанов В.С. ... ... ... ... ... /В.С.
Балабанов, И.Е. Осокин, А.И. Поволоцкий. - М.: Финансы и статистика,
1994. - 128 ... ... и ... ... ... ... выпуск. Июнь 1999, - 100 с.
11. Банковское дело: Учебник. /Под ред. В.И. Колес-никова, ... ... ... поиск продолжается /Под ред. Б.И. Иришева. -
Алма-Ата: ... 1989. - 111 ... ... ... ... Республики Казахстан за 1999 г. №1,2.
2000.
14. Гринберг И. ... ... ... - ... Қаржы-қаражат, 1997.
Қосымша–1
Қосымша–2
Қосымша–3
Қосымша–4
Қосымша–5
Қосымша–6
-----------------------
Несие беру принциптері
Қауырт мерзімді
Қайтарылымды
Ақылы
Материалдық қамтамасыз ету
Бір мақсатқа бағытталу
Несиенің қызметтері
Ынталандыру
Ынталандыру
экономикадағы ақша айналымын жылдамдату арқылы экономикалық процестерді
жылдамдату
қолма-қол ақшаны ... ... ... ... әр түрлі салалар арасында қаржыны қайта бөлу ... ... және ... емес несие мекемелері
Менімгерлік компаниялар
Сақтандыру компаниялары
Инвестициялық банктер
Несие-жинақ мекемелері
Банктердің қызметтері
Несие беруде және төлемдерде делдалдық ... ... пен ... ақша ... капиталға айналдыру
Айналымның несиелік қаржысын (вексельдер, чектер, банкноттар) жасау
Арнайы мақсатқа арналған
Жинақтық
Инвестициялық
Коммерциялық депозиттік
Орталық эмиссиялық
Банктердің қызметтердің қызметтері және операциялар сипаты бойынша жіктелуі
Несиелер ... ... ... ... алу, ... факторинг, банк
инвестициялары, вексельдер мен облигациялар
Депозиттік қабылдау, акциялар мен басқа банктерден алынған басқа бағалы
қағаздарды несиелерді сату
Ақша ресурстарын тарату
Белсенді
Ақша ... ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның несие жүйесі және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы рөлі28 бет
Нарықтық экономикада несие28 бет
Қазіргі таңдағы қысқы мерзімді несиелендірудің Қазақстандағы рөлі және оны жетілдіру23 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Валюта бағамы: негізгі түсініктер38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь