Филлипс қисығы

Инфляция жұмыссыздыққа да айтарлықтай ықпал жасайды.
1958 жылы ағылшын экономисі Олбен Филлипс осы ықпалды өлшем көрсететін сұраным инфляция үлгісін (моделін) жасап ұсынған екен. 1861-1956 жылдар аралығында Ұлыбритания статистика мәліметтерін қолданып Филлипс еңбекақы кесмідері мен жұмыссыздық деңгейлерінің арасындағы кері қатынасты білдіретін қисық сызықты ( функцияны ) анықтаған.
Филлипстің анықтауынша, Англияда жұмыссыздықтың 2,5 – 3 % - тен артық өсуі бағалар мен жалақыны күрт тежейді екен. Осыдан жұмыссыздықтың қысқаруы баға мен еңбекақының өсуін қалыптастырады деген қорытынды шығады. Басқаша айтқанда, ұлттық экономикада жұмыссыздықты инфляцияның өсу қарқынын арттыру қысқартуға болады.
Филлипс есептеулерінің теориялық негізін Р. Липси есімді экономист жасаған екен. Кейінен Американ экономистері Р. Солоу және П. Саиуэльсон Филлипс қисығын жетілдіріп, оның жаңаша үлгісін жасап берген. Олар Филлипс моделінде еңбекақы кесімін ( ставкасын ) тауар бағаларының өсу қарқынымен ауыстырады. Бұл түрінде Филлипс қисығы белгілі экономикалық саясатты жүргізу үшін, ең алдымен, жұмыспен қамту, экономиканың өсуі, бағаларды тұрақтандыру жағдайларын анықтауға қолданылады.
Х сызығында жұмыссыздық деңгейі ( % - пен ), Ү сызығында – товар бағаларының өсу қарқыны ( % - пен ) көрсетіледі. Филлипс қисығы осы көрсеткіштерінің арақатынасын белгілейді.

        
        Филлипс  қисығы
Инфляция жұмыссыздыққа да айтарлықтай ықпал жасайды.
1958 жылы ағылшын экономисі Олбен ... осы ... ... ... ... ... (моделін) жасап ұсынған екен. 1861-1956 жылдар
аралығында Ұлыбритания статистика мәліметтерін қолданып Филлипс ... мен ... ... ... кері ... қисық сызықты ( функцияны ) анықтаған.
Филлипстің анықтауынша, Англияда жұмыссыздықтың 2,5 – 3 % - тен ... ... мен ... күрт тежейді екен. Осыдан жұмыссыздықтың қысқаруы
баға мен еңбекақының өсуін қалыптастырады деген ... ... ... ... ... ... инфляцияның өсу қарқынын арттыру
қысқартуға болады.
Филлипс есептеулерінің теориялық негізін Р. Липси есімді экономист
жасаған екен. Кейінен Американ ... Р. ... және П. ... ... жетілдіріп, оның жаңаша үлгісін жасап берген. Олар Филлипс
моделінде еңбекақы кесімін ( ставкасын ) тауар бағаларының өсу ... Бұл ... ... ... ... ... саясатты
жүргізу үшін, ең алдымен, жұмыспен қамту, экономиканың өсуі, бағаларды
тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ( % - пен ), Ү ...... өсу ... ( % - пен ) ... ... ... ... арақатынасын белгілейді.
1 сурет. Филлипис қисығы
Егер қалыптасып отырған ... ... U1 (P1 – ... өте ... деп ... онда бұл ... ... мақсатында белгілі ақша – несие және қаржы – бюджет іс ... ... ... болады. Жұмыссыздықты қысқарту үшін өндірістің
өсуіне қосымша жағдай жасалады, ЖҰӨ - нің өсуі ... ... ... ... ... да ... ал нарық бағаларының деңгейі ... ... ... өседі, түптеп келгенде ЖҰӨ өседі.
Ұлттық өндірістің өсуі өндіріс ... оның ... ... ... ... ... ... Айталық
жұмыссыздықтың үлес салмағы U2 – ге дейін қысқарған ... онда ... P2 – ге ... ... Бұл экономиканың ( қызуын ) ... ... ... ... ... үкімет енді басқаша
саясат жүргізуге мәжбүр болады. Инфляцияны тежеу
мақсатында бюджет шығындарын қысқартады, « қымбат » ақша – ... ... ... Осы ... ... ... өсу қарқыны Р3 деңгейіне
дейін түседі делік, ал ... сәл ... оның ... U3 – ке жетеді.
Батыс тәжірибесі көрсеткендей, Филлипс қисығын ... ... ... қолдануға болады, ал ұзақ мерзімде ( 5 – 10 жыл )
жұмыссыздық пен ... ... ... Ұзақ ... ... заңдылығы
сақталмайды және оны белгілі бір жағдайлармен түсінуге болады.
Осы жағдайлар арасында сұранымды ынталандыру саясатының орны ерекше.
Мәселе мынада: үкіметті ... ... ... жүргізген іс -
әрекеттері қысқа мерзімдік, уақытша ғана нәтиже береді екен.
Айталық, номиналды еңбекақының өсуіне байланысты еңбек ұсынысы артады.
Сонда ... ... ... сәйкес инфляцияның өсуі ... ... ... ... өсуі осы ... ... ... Бірақ уақыт өткен ... ... өсу ... ... ... артады, сондықтан нақты жалақы төмендейді.
Еңбек ұсынысы өспейтін болады.
Номиналды жалақы өскенде, ... де ... ... қосымша
сұранысты қысқартады. Жұмысшылардың номиналды жалақыны инфляция деңгейінен
артық көтеру талабы кәсіпкерлер үшін тиімсіз
болады, бұл ... ... ... ... ... ... жұмысқа алуды тоқтатады, ал белгілі ... олар ... ... жұмыссыздықты арттырады. Бұл мәселеге 60 – шы жылдары
американ экономисі М. Фридмен ерекше назар аударған еді. Оның ... ... ... ... ... керек десеңіз, қауіпті іс -
әрекет екен.
Еңбекақы мөлшерлемесінің номиналды өсуі табыстың ... ... ... ... соң ... ... жұмыссыздық өсетін болады, яғни
стагфляция басталуы мүмкін.
Филлипс қисығын жұмыссыздық пен инфляция баламасын ... ... тек баяу ... ... ... ... деген пікір бар. Ал
тосын инфляция жағдайында (мысалы, 70 – ... ... ... ... ... кезіндегідей) бағалардың күрт өсуі жұмыссыздықты
бұрынғыдан да ... ... ... ... ... айтқанда, статистикалық
деректердің негізінде жасалған Филлипс қисығы ұзақ ... үшін ... ... көрсетпейді.
Қоғамдағы жұмыссыздық деңгейі оның ... және ... ... ... ... ... ... – теңдік) деңгейі
еңбек нарығының құрылымымен анықталады.
Бірақ жұмыссыздықтың табиғи ... ... ... өсу ... ... экономикалық саясат әрқашан онды нәтиже бере бермейді.
Бұд саясаттың жақсы жақтарын ескере отырып мынандай бір мәселені ... ... ... ... ... ... ... де
бағалардың өсуі бірден тоқтамайды
екен, керісінше біраз уақыт өсу жалғаса береді. Бұған қоса ... ... ... ... жұмыссыздықтың табиғи деңгейі өсіп отыр. Мысалы,
АҚШ – та жұмыссыздықтың табиғи деңгейі 60 – жылдары 4 % - ке тең ... ... ... екінші жартысында 6 – 7 % - ке ... ... ... ... ... ... да суреттеп көрсетуге яғни, Филлипс
қисығының солдан – оңға қарай жылжуымен сипаттауға болады. Филлипс ... ... ... өсуі ... ... ... қисығының орнына 1979 жылдан бастап АҚШ – та және ... ... ... аталатын теория қолданылатын болған. Бұл
теорияның мәні мынандай: ұзақ мерзімде жұмыссыздық деңгейі оның табиғи
деңгейінен ... ғана ... баяу ... ... ал баяу ... ... қоғамның оңды дамуына әсер ететін фактор болады.
Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері және жұмыссыздық деңгейі
Қазақстан Республикасындағы ... ... және оған ... ... ... ... ТМД ... саясаты ел экономикасының
мемлекеттік-монополияланған жүйеден нарықтық қатынастарға өту кезіндегі
өзгерістерге байланысты.
Қазақстандағы қазіргі ... ... ... ... ... ... ... іздестіру қажет. Олардың ең бастысы-
шаруашылықты басқарудың жоспарлы-бөлу жүйесі. Ол ... ... ... ... ... материалды-ақшалық
үйлесімсіздің тууына мүмкіндік жасап, экономиканың барлық зиянын шеккізді.
Әсіресі:
-ұлттық өнімді жинау қорына және ... ... ... соның негізінде
инвестициялық саясат жүргізілуді;
-құрал-жабдықтарды және тұтыну ... ... ... баға ... ... ... кірісі мен шығысында;
-несиелік және қаржылық ... ... ... 1993 жылдан бастап нарықтық өзгерістер аясында жүргізілген баға
белгілеуді босату ... ... ... ... сонымен бірге
инфляцияның қарқынының өсуіне әсер етті. 1993 жылы ... ақша ... есе, ал баға 21,7 есе ... 1994 жылы ақша ... мен ... ... 845 және 125 ... өсті,1995 жылы 216 және 160 ... 1996 жылы ақша ... ... одан әрі ... инфляцияның
біртіндеп төмендеуін көрсетті.
Тәуелсіз Қазақстанның тәжірибесі ... ... ... ... ... ... және ... баға белгілеуде, сондай-ақ өнеркәсіп пен ауылшаруашылығы
өнімдеріне баға қайшысын жоюға ... ... ... ... ... ... ... баға жүйелерін анықтайды. Өндіріс
диспропорциялар қалыптасса, ... мен баға ... де ... болады.
Экономиканың 2000-шы жылдың даму кезеңдерінде қоғамдық ... әр ... ... ... ... ... отырған.
Экономика тарихи түрде қалыптасқан диспропорцияларды бірнеше топқа бөліп
анықтауға болады:
1) Ауыр ... пен ... ... арасындағы сәйкессіздік ;
2) Шикізат өндірісі мен дайын (түпкі) өнімдері өндірісінің арасындағы
диспропорция ;
3) Әскери өндіріс пен азаматтық өндіріс ... ... ;
4) ... ... пен ... емес ... ... т.б.
Қазақстанда қалыптасқан өндірісаралық, оның ішінде шикізат ... ... ... ... ... ... тіпті бұрынғы
Одақтас Республикаларға қарағанда, бірнеше есе ... ... ... бүкіл социалистік елдер қауымдастығының шикізат пен
энергия өндіруші базасы ретінде дамып қалыптасқан.
Қазақстанда өндірілетін ... ... 90 – 95 % ... ... ал ... ... ... құралдарының 90 % тұтыну
товарларының 60 % сырттан тасымалданатын.
Қазақстанда ... ... тек ... ... ... ... кейін ғана, Қазақстан инфляцияға қарсы ... оның ... 3 ... ... 100 есе ... ... ... Қазақстанның макроэкономикалық деңгейдегіайтарлықтай
жетістігі болды. Бірақ Қазақстан үшін бұл жеңіс тегінен тегін ... ... ... ... ... күрт құлдырап кетті. Мысалы, жеңіл
өнеркәсіп пен машина жасау көлемі 90 % - ке, ауыл ... пен азық ... ... 50 – 60 % - ке ... жағдайында Үкімет «Қымбат ақша» саясатын ұстауға мәжбүр
болды, Ұлттық банк несие беру процентін және ... ... ... ... ... ... ... Осылай жүргізілген монатарлық (ақша – қаржы)
саясаттың нәтижесінде инфляция ... ... ... ішкі өндіріс пен
нарық екі – үш есе ... ... ... ... ... ... күрт өсті.
Негізінен сыртқа өнім шығаратын ... ... ... ... жоқ, ... ... көлемін айтарлықтай өсірді. Нарыққа көшу
жылдары Қазақстанда бұрыннан қалыптасқан өндірісаралық ... ... арта ... ... ... ... екі әдістемені бөліп айтуға
болады. Бірінші әдістеме шеңберінде (оны осы ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі – сұранмыға ықпал
жасау мақсатында мемлекеттік шығындар мен салықтар ... ... ... ... қысқартып, салықтарды көтереді, инфляция
қарқыны төмендейді. Бірақ сонымен бірге ... өсуі де ... ... ... ... ... жұмыссыздықты арттырып жіберуі
мүмкін. Ол қоғам үшін инфляцияны тежеудің құны болады. Құлдырау жағдайында
бюджет ... ... ... ... Егер сұраным жеткіліксіз
болса, онда мемлекеттің инвестиция бағдарламасы іске қосылады және ... ... ... ... табысы төмен нарық ... ... ... Бұл бірден нәтиже береді: сұраным тез өседі, ол ... ... ... ... өсу басталады.
Екінші әдістеме жаңа классикалық бағыттар экономисттер ұсынады. Олар
бірінші ... ақша – ... ... ... ... қояды. Бұл әдіс экономика
жағдайына жанама түрде икемді ықпал жасайды. Бұл саясатты үкіметке тікелей
бағынбайтын Орталық банк жүргізеді. ... банк ... ақша ... және ... ... ... ... реттейді, сонымен экономикаға
ықпал жасайды.
Басқаша айтқанда, мемлекет сұранмыды шектеу ... ... іс – ... ... ... Жаңа классикалық экономисттердің
айтуынша өндірістің өсуін ынталандыру және жұмыссыздықты қысқарту ... ... ... ... ... кетеді. Инфляция осы
күнгі нарықтық экономиканың ... сай ... ... жағдайларын
(бюджет тапшылығы, монопология, қағаз ақша т.б.) толық жою мүмкін емес.
Осыған байланысты инфляцияны толық жою мүмкін еместігі ... - ... ... ала ... Сондықтан да көп елдерде инфляцияны жою емес, оны
бағындыру, қарқынан баяулатып, реттеп мақсаты қойылған.
Батыс елдерінде жинақталған тәжірибе ... ... ... және ... ... іс – шаралар саясатын қолдану керек. Бұл
саясат жиынтығын келесі схема түрінде сипаттауға ... ... ... саясаты, біріншіден, халықтық инфляциялық үрейін жою мақсатын
көздейді.
Ол үшін кез – ... ... ... ... ... ... ... түрде жүргізіп, тұрғындардың сенімін орнықтыруға тырысады. Үкімет
өзінің іс – ... ... ... ынталандыру, монопологиямен
күресу, т.б.) нарықтың тиімді қызмет ... ... ... ... саясаты тұтынушылардың сана – сезіміне қажетті әсер
жасап, олардың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындарды қысқарту
арқылы бюджет тапшылығын реттеу іс – ... ... ... ... банк несиемен қаржыландыру инфляцияны асқындырады.
Үшіншіден, ақша айналымын реттеу іс – шаралары, нақты айтқанда, ... ақша ... ... шек қою, бұл ... өсуін қадағалауға
мүмкіндік береді.
Төртіншіден, сыртқы факторлардың әсерін әлсірету. Жеке ... ... ... үшін ... ... қысқа мерзімдік
қарыздардың экономикаға жасайтын инфляциялық ықпалын әлсірету. Бұл ... және ... ... ... да оны ... ... жеке ... қажет болады.
Қысқа мерзімдік саясат инфляция қарқының уақытша төмендетуге
бағытталады. Бұл мақсатта мемлекет өз ... ... ... ... ... түсім түсіреді; қосымша өнім өндіретін
кәсіпорындарға әртүрлі жеңілдіктер береді; ... сату ... ... ... ... импорт арқылы да ұсынымның өсуін,
бағаның тұрақтауын қамтамасыз етеді.
Күнделікті сұранымды қысқарту арқылы да инфляцияға қарсы әсер ... Ол үшін ... ... процент кесімдерін арттыруға болады.
Сонда қор сақтау нормасы артады, ал ... ... ... қарсы саясатқа байланысты инфляциямен күресу шығындары
туралы ... ... ... ... ... ... арттырып,
өндіріс көлемін қысқартуы мүмкін.
Мамандардың есептеуінше, инфляцияны 1 % - ке ... ... оның ... деңгейінен 2 % - ке арттыру қажет болады екен,
бірақ бұл жағдайда ЖҰӨ - нің көлемі ... ... 4 % - ке ... ... үшін ... елдер үкіметтері 60 – жылдардан
бастап табыс пен бағаны реттеу саясатын жүргізген еді. Бұл саясат ... ... ... ... ... ... нарықтық емес,
әкімшілік әдісіне жақын болғандықтан, қойылған ... ... ... ақша ... ... ... жатқан экономикалық
реформадан, яғни бір мезгілде жүзеге асырылатын ... ... ... шараларынан тыс жағдайда өте қауіпті болуы
және ... ... әкеп ... ... ... ... ... бірі қаржыны сауықтыру
және халық шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны көп ... ... ... субъектілерін қысқарту болып табылады. Бұған
халық тұтынатын тауарларға бағаны өсіру арқылы емес ... ... ... ... ... ... инфляцияны сұранымның жыл сайынғы өсу қарқынының өнім
өндіру ... асып ... ... Көптеген елдердің
экономикасында ... ... ... ... бағаның жалпы деңгейінің
өсуі өндіріс көлемінің қысқарумен бір мезгілде болады. ... ... ... деп атайды. Стагфляцияның барынша айқын себебі жиынтық
ұсынымның ... яғни ... ... ... ақша ... ... ... жатқан экономикалық
реформадан, яғни бір мезгілде ... ... ... ... ... ... тыс жағдайда өте қауіпті болуы
және гиперинфляцияның күшеюіне әкеп соқтыруы мүмкін.
Инфляция зардаптарын бейтараптандыпу мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... саясатын экономиканы
тұрақтандыру, бағамен жалақыны реттеу, несие экспанциясын тежеу, ақшаны
эмиссиялаудықатаң бақылауға алу сияқты ... ... ... ... ... жүргізіледі. Ал аса төтенше жағдайда ақша реформасы ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыс бастылық. Жұмыссыздық. Филлипс қисығы. Оукен заңы14 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Инфляция. Филлипс қисығы17 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат туралы18 бет
Инфляцияның мәні, негізгі мазмұны19 бет
Экономикалық өсудің математикалық модельдері46 бет
Қазіргі экономикалық теориядағы инфляция мәселесі33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь